Trần Minh lật từng trang sổ, tốc độ không nhanh nhưng rất đều. Những dòng chữ viết bằng mực đen ngay ngắn ghi rõ tên từng phủ, từng huyện, số hộ dân, nghề nghiệp chính và các làng nghề nổi tiếng. Có nơi chuyên dệt lụa, có nơi làm giấy dó, có nơi đúc đồng, cũng có vài làng nổi tiếng với nghề rèn nông cụ. Đối với quan lại, đây chỉ là tài liệu phục vụ việc quản lý địa phương. Nhưng trong mắt hắn, đó lại là bản đồ nhân lực của cả miền Bắc.
"Cha." Hắn khép cuốn sổ lại rồi ngẩng đầu hỏi: "Nếu một người muốn mời thợ ở các làng nghề về mở xưởng, triều đình có cấm không?"
"Cấm thì không." Trần Đình Khiêm đáp ngay. "Miễn không ép dân bỏ nghề, cũng không làm ảnh hưởng đến việc nộp thuế của địa phương thì chẳng ai quản. Có điều muốn mời được thợ giỏi không dễ, người ta sống ở quê quen rồi, đâu phải cứ có bạc là chịu đi."
Nói đến đây, ông bỗng nhìn con trai bằng ánh mắt dò xét.
"Con hỏi nhiều như vậy... chẳng lẽ thật sự muốn mở xưởng?"
Trần Minh không phủ nhận, cũng không trả lời ngay. Hắn rót thêm trà vào chén của cha rồi mới chậm rãi nói:
"Con chỉ nghĩ, nếu Đại Nam muốn giàu hơn thì không thể mãi bán lúa rồi mua đồ của người khác. Thứ chúng ta tự làm được thì nên tự làm, còn thứ chưa làm được thì phải học."
Trần Đình Khiêm đặt chén trà xuống, ánh mắt hiện lên vài phần tán thưởng.
"Lời này nghe còn ra dáng."
Ông cười nhạt rồi tiếp lời:
"Nhưng con đừng nghĩ mọi chuyện đơn giản. Một cái xưởng muốn hoạt động thì cần đất, cần nguyên liệu, cần thợ, cần đầu ra cho hàng hóa. Thiếu một thứ cũng không thành."
"Con biết."
"Biết?"
"Ít nhất bây giờ con biết nên bắt đầu từ đâu."
Câu trả lời ấy khiến Trần Đình Khiêm hơi sững người. Ông cảm thấy đứa con trai trước mặt dường như đã khác trước rất nhiều. Không còn vẻ bồng bột, cũng chẳng còn nói năng tùy hứng. Mỗi câu đều bình tĩnh, có suy nghĩ, thậm chí còn khiến ông có cảm giác đang nói chuyện với một người đã trải đời.
Ý nghĩ ấy chỉ thoáng qua rồi nhanh chóng bị gạt đi, có lẽ sau lần suýt mất mạng, con người ta trưởng thành hơn cũng là chuyện bình thường.
Ông đứng dậy, bước đến trước giá sách lấy xuống một cuộn địa đồ lớn rồi trải lên bàn.
"Đây là địa đồ miền Bắc mới vẽ năm ngoái. Những nơi có mỏ than và quặng sắt ta đều cho người đánh dấu. Nếu con thật sự muốn tìm hiểu thì cứ mang về xem, nhưng chỉ được xem cho biết. Đừng tự ý chạy đi khắp nơi như trước, nếu không cha lại phải cho người đi tìm."
Nghe đến câu cuối, Trần Minh không nhịn được cười.
"Con hứa."
"Con hứa thì ta càng không yên tâm."
Hai cha con nhìn nhau rồi cùng bật cười. Bầu không khí trong thư phòng vì thế mà nhẹ đi rất nhiều.
Đúng lúc ấy, ngoài cửa vang lên tiếng của lão quản gia.
"Đại nhân, nô tài có việc cần bẩm báo "
"Vào đi."
Lão quản gia bước nhanh vào phòng, trên tay cầm một tấm danh thiếp.
"Đại nhân, bên ngoài có một vị thương nhân xin cầu kiến. Ông ấy nói vừa nghe tin công tử quan tâm đến nghề rèn nên muốn dâng một món đồ, tiện thể xin bàn một vụ làm ăn."
Trần Đình Khiêm hơi nhíu mày.
"Đã muộn thế này còn đến?"
"Dạ. Người ấy nói ngày mai sẽ rời miền Bắc nên không muốn bỏ lỡ cơ hội."
Ông cầm lấy tấm danh thiếp, liếc qua một lượt rồi bất giác "ồ" lên.
"Là người của Bắc Hà Thương Hội."
Trần Minh vốn đang thu dọn sách chợt khựng lại.
Theo ký ức của thân thể này, Bắc Hà Thương Hội chỉ là một thương hội quy mô trung bình, chuyên buôn hàng giữa miền Bắc và Quảng Tây. Nhưng trong mắt hắn, đó lại là một mạng lưới thương mại trải dài qua biên giới, có thể trở thành cánh tay đầu tiên vươn sang đất Thanh mà không gây bất kỳ sự chú ý nào.
Hắn không nói gì, chỉ lặng lẽ nhìn về phía tấm danh thiếp trong tay cha.
Có lẽ... cơ hội mà hắn đang chờ đã tự mình tìm đến cửa.