Ở nhà điều phối của một khu bến vận chuyển, tờ công văn được đưa đến khi Nùng Bàn Ơn đang xem lại danh sách những người có thể điều động cho chuyến vận chuyển kế tiếp. Người đưa tin mặc áo ngắn màu xám, bên hông đeo thẻ của trạm truyền lệnh khu vực. Hắn đã đi suốt một quãng đường dài, trên tay vẫn giữ nguyên chiếc túi chống ẩm bọc kín công văn. Vừa bước vào nhà điều phối, hắn đặt túi lên bàn, lấy thẻ xác nhận ra, yêu cầu người tiếp nhận ký tên. Nùng Bàn Ơn lau tay vào vạt áo, kiểm tra dấu niêm phong. Dấu không có vấn đề gì. Mã truyền lệnh cũng khớp với danh mục văn thư mà khu vực này đã nhận từ trước. Hắn mở công văn.
Mấy hàng chữ đầu ghi rõ yêu cầu tăng cường vận chuyển vật tư trong giai đoạn chuẩn bị sắp tới. Các điểm tập kết phải rà soát lại lượng hàng có thể giao, số phương tiện có thể huy động và nhân lực phục vụ bốc dỡ. Những chuyến hàng thuộc danh mục ưu tiên phải được bố trí lịch trình riêng, không được tự ý ghép chung với hàng dân dụng nếu việc đó làm chậm tiến độ. Phần cuối ghi thời hạn báo cáo.
Nùng đọc hết một lượt, rồi quay lại đọc lần nữa. Không có gì bất thường trong cách viết. Mệnh lệnh trình bày rõ ràng, thời hạn cụ thể, trách nhiệm của từng đầu mối cũng đã được phân định. Người soạn công văn không đòi hỏi điều vô lý; ít nhất, từ góc nhìn của cấp trên, việc rà soát năng lực vận chuyển trước khi nhu cầu tăng lên là cần thiết. Vấn đề nằm ở chỗ công văn không nói rõ những chuyến hàng mới sẽ cần bao nhiêu người, bao nhiêu thuyền, bao nhiêu linh thạch, cũng không cho biết chính xác lượng vật tư nào sẽ được chuyển đến địa bàn của hắn. Nó yêu cầu địa phương chuẩn bị cho một nhu cầu đang tăng, trong khi bản thân nhu cầu ấy vẫn chưa có con số cuối cùng.
Nùng đặt tờ công văn xuống.
“Gọi người phụ trách kho, người quản lý bến và hai đội trưởng vận chuyển đến đây.”
Người thư lại đang ngồi chép sổ ngẩng đầu. “Có cần gọi cả trưởng thôn các khu lân cận không?”
“Chưa. Trước hết phải biết chúng ta thực sự có gì đã.”
Hắn gấp công văn lại, đặt sang một bên. Mệnh lệnh đã đến, nhưng việc đầu tiên không phải là lập tức gọi người đi làm. Việc đầu tiên là xác định, nếu bắt đầu thực hiện ngay, địa phương có thể làm được đến đâu.
Kho vật tư nằm ở phía đông khu dân cư, gần một bến neo dành cho các thuyền vận chuyển hàng nặng. Tòa nhà chính xây bằng đá xám, mái phủ lớp vật liệu chống bụi năng lưu. Bên trong, từng dãy kệ chia thành các khu riêng: vật liệu đóng kiện, linh kiện thay thế, dụng cụ sửa chữa, lương thực khô dành cho đội vận chuyển và những món hàng đã đánh dấu chờ xuất kho. Người phụ trách kho tên là Lương Sách. Hắn làm việc ở đây nhiều năm, đến mức chỉ cần nhìn một con dấu trên thẻ hàng cũng đoán được kiện đó thuộc lô nào, đã qua kiểm tra hay còn chờ xác nhận. Lương Sách dẫn Nùng đi qua hai dãy kệ, vừa đi vừa mở sổ.
“Đây là hàng hiện có thể xuất. Những kiện có dấu xanh đã hoàn thành kiểm tra, chỉ cần có lệnh điều phối là chuyển đi được.”
Hắn dừng trước một khu khác, nơi nhiều kiện hàng đã được buộc dây nhưng chưa đóng dấu xuất kho.
“Còn đây là hàng đã được phân bổ cho các chuyến trước, nhưng phương tiện chưa đến nhận. Một phần do đội vận chuyển đang ở tuyến xa, một phần vì điểm giao hàng thay đổi nên phải chờ xác nhận lại.”
Nùng nhìn những kiện hàng xếp sát nhau. “Trong sổ tổng, chúng được tính vào lượng vật tư của địa phương?”
“Đúng. Nhưng nếu tính vào lượng có thể giao ngay thì không được.”
“Vậy tách riêng ra.”
Lương Sách gật đầu, lật sang trang tiếp theo. “Còn một phần nữa là hàng đã được đặt mua, dự kiến sẽ đến trong kỳ tới. Chưa có biên bản bàn giao, nên tôi không ghi vào số tồn kho. Nhưng khi cấp trên hỏi năng lực đáp ứng, chúng tôi vẫn phải báo dự kiến.”
“Dự kiến thì cứ ghi dự kiến. Đừng để nó đứng cùng một cột với hàng đã ở trong kho.”
Nùng không nói lớn, nhưng Lương Sách lập tức hiểu ý.
Họ tiếp tục kiểm kê. Những con số dần được ghi lên một phiến bảng, chia thành ba nhóm riêng biệt: hàng có thể điều động ngay, hàng đã phân bổ nhưng chưa thể giao, và hàng dự kiến nhận trong thời gian tới. Cả ba nhóm đều có giá trị đối với việc lập kế hoạch. Nhưng nếu gộp thành một con số duy nhất, người đọc rất dễ tưởng toàn bộ số hàng đều có thể đưa lên thuyền ngay khi cần. Kiểm tra xong, Nùng nhìn bảng thống kê một lúc lâu. Tổng lượng vật tư không thấp đến mức đáng báo động. Nhưng lượng thực sự có thể điều động ngay lại nhỏ hơn đáng kể so với con số mà một bản tổng hợp sơ bộ có thể khiến người ta hình dung.
“Chúng ta có thể điều bao nhiêu chuyến trong kỳ đầu?” hắn hỏi.
Lương Sách không trả lời ngay. “Còn phải xem phương tiện.”
“Vậy đi xem phương tiện.”
Bến vận chuyển nằm dưới một mái che rộng, phía ngoài là khu neo thuyền và sàn chuyển hàng. Một số thuyền đang được tháo linh kiện để sửa chữa; vài chiếc khác đã chất hàng nhưng chưa nhận được xác nhận điểm đến. Trên bờ, người khuân vác đang chuyển những kiện vật liệu từ xe đẩy sang kho trung chuyển. Đội trưởng vận chuyển họ Đỗ vừa nhận được tin Nùng đến, liền dẫn hắn đi dọc bến.
“Hiện có thể dùng ngay bốn thuyền tải trọng lớn, sáu thuyền cỡ vừa. Nhưng nếu điều hết thuyền lớn đi cùng lúc, chúng ta sẽ không còn phương tiện phù hợp để xử lý những chuyến hàng dân dụng cần giao gấp.”
“Còn những thuyền đang sửa?”
“Có hai chiếc có thể hoàn tất trong vài ngày. Một chiếc khác phải thay bộ ổn định hướng, chưa thể nói chính xác bao giờ xong. Nếu linh kiện đến đúng lịch, chúng tôi có thể rút ngắn thời gian. Nếu không, cứ chờ.”
“Còn nhân lực?”
Đội trưởng thở ra một hơi. “Có thể điều thêm người từ các đội phụ trợ, nhưng không phải ai cũng quen với hàng quân dụng. Một số loại kiện phải được cố định theo đúng quy cách. Nếu bốc xếp sai, hàng không nhất thiết hỏng ngay, nhưng khi thuyền đi qua vùng năng lưu bất ổn, những chỗ buộc không chắc sẽ gây ra vấn đề.”
Nùng nhìn sang đám người đang làm việc trên bến. Họ không thiếu sức lao động. Nhưng người nâng nổi một kiện hàng nặng không đồng nghĩa với người biết xếp nó lên thuyền sao cho trọng tâm không lệch, biết kiểm tra dây buộc, biết nhận ra một kiện vật liệu đã hở niêm phong, hay biết xử lý khi trận pháp giữ hàng gặp trục trặc. Muốn tăng số chuyến, không thể lấy số người nhân với số giờ làm việc rồi coi như đã có năng lực vận chuyển tương ứng.
“Ta cần một danh sách tách riêng,” Nùng nói. “Người có thể điều ngay, người cần hướng dẫn bổ sung, người phải giữ lại cho các tuyến dân dụng. Đừng ghi tất cả thành một con số nhân lực duy nhất.”
Đội trưởng gật đầu, nhưng vẫn có vẻ lo. “Cấp trên muốn tăng vận chuyển. Nếu chúng ta cứ giữ lại người cho những tuyến khác, e rằng báo cáo sẽ không đẹp.”
Nùng nhìn hắn. “Báo cáo đẹp không giúp thuyền đến nơi đúng hạn.”
Đội trưởng im lặng một lát rồi bật cười khô khốc. “Ta biết. Chỉ là người viết báo cáo không phải người đứng ở bến này.”
“Vậy thì chúng ta phải viết cho họ biết bến này đang có gì.”
Nùng không có ý đổ lỗi cho cấp trên. Hắn hiểu những người ở tầng điều phối cao hơn phải tổng hợp tình hình của nhiều khu vực, không thể biết từng chiếc thuyền đang sửa ở đâu hay từng nhóm thợ thiếu người ra sao. Nhưng chính vì vậy, thông tin gửi lên càng phải rõ ràng. Nếu địa phương chỉ báo rằng có thể tăng số chuyến, cấp trên sẽ dựa vào đó để phân bổ thêm hàng. Khi vật tư đến nơi mà không có phương tiện, người chịu trách nhiệm cuối cùng vẫn là những người đang đứng trước bến. Còn nếu báo rằng không thể đáp ứng, họ sẽ phải giải thích vì sao, đưa ra phương án thay thế và chấp nhận rằng một số chỉ tiêu không hoàn thành được trong thời hạn mong muốn. Không có lựa chọn nào hoàn toàn dễ dàng.
Chiều hôm ấy, Nùng trở về nhà điều phối và cho người gửi giấy mời đến các khu dân cư quanh bến. Những người đến họp không phải quan lớn hay tu sĩ cao thâm. Họ là những người quản lý đội thuyền nhỏ, chủ kho, thợ sửa pháp khí, người phụ trách lương thực và đại diện các cộng đồng sống nhờ hoạt động vận chuyển. Trong nhóm có cả những người vốn không trực tiếp tham gia vận chuyển quân dụng. Họ cung cấp lương thực, sửa dụng cụ, duy trì các bến phụ hoặc đưa hàng dân sinh đến những khu vực xa hơn. Nếu đội vận chuyển chính bị điều động quá nhiều, công việc của họ cũng sẽ bị ảnh hưởng. Nùng trình bày công văn, rồi giải thích những gì đã kiểm tra được.
“Trong kỳ đầu, địa phương phải ưu tiên một số chuyến hàng theo lệnh. Nhưng hiện chúng ta chưa có danh mục đầy đủ cho toàn bộ nhu cầu. Vì vậy hôm nay ta muốn biết từng đội có thể nhận thêm bao nhiêu việc mà không làm đứt các tuyến đang vận hành.”
Một người đàn ông lớn tuổi ngồi gần cửa lên tiếng: “Nếu quân vụ cần, chúng tôi có thể cho thêm người. Nhưng trong mùa này, thuyền của chúng tôi vẫn phải đưa lương thực đến ba khu dân cư ngoài bến chính. Nếu giữ người lại quá lâu, hàng sẽ không kịp đến nơi.”
Một phụ nữ phụ trách xưởng sửa chữa cũng nói: “Xưởng chúng tôi có thể nhận thêm linh kiện để sửa thuyền, nhưng cần biết loại nào được ưu tiên. Nếu mỗi ngày lại có một danh sách mới, thợ vừa tháo máy cũ xuống đã phải chuyển sang sửa máy khác. Cuối cùng chẳng chiếc nào hoàn thành đúng hạn.”
Người đại diện một đội vận tải nhỏ đưa ra vấn đề khác. “Chúng tôi có thể nhận chuyến hàng bổ sung, nhưng tuyến phía tây hiện phải đi vòng khi năng lưu mạnh lên. Nếu thời hạn giao vẫn tính theo lộ trình cũ, đội chúng tôi sẽ bị xem là chậm dù đã đi đúng quy trình an toàn.”
Nùng để từng người nói hết rồi mới hỏi lại những điểm còn thiếu. Hắn không hứa mọi tuyến dân dụng sẽ được giữ nguyên. Có những chuyến hàng quân dụng phải ưu tiên thật; một số người sẽ phải làm thêm giờ, một số đội thuyền sẽ phải đổi lịch. Nhưng hắn cũng không chấp nhận việc lấy toàn bộ nhân lực huy động được rồi dồn vào một nơi mà không tính đến hậu quả. Cuối buổi họp, hắn chia công việc thành ba nhóm. Nhóm thứ nhất gồm những chuyến có thể điều động ngay bằng phương tiện và nhân lực hiện có. Nhóm thứ hai cần chờ sửa chữa, xác nhận điểm giao hàng hoặc bổ sung người có chuyên môn. Nhóm thứ ba là những chuyến chỉ thực hiện được nếu điều chuyển nhân lực từ các tuyến dân sinh. Mỗi trường hợp phải ghi rõ tuyến nào sẽ bị ảnh hưởng, ảnh hưởng trong bao lâu và có phương án thay thế hay không.
“Không ai được tự ý ghi một chuyến hàng vào nhóm thứ nhất chỉ vì tin rằng ngày mai sẽ có thêm người,” Nùng nói. “Khi người chưa đến, thuyền chưa sửa xong, hàng chưa được bàn giao, thì chúng ta chưa có những thứ đó.”
Một người phụ trách đội vận tải cau mày. “Làm vậy, con số báo lên có thể thấp hơn yêu cầu.”
“Đúng.”
“Cấp trên có thể không hài lòng.”
“Cũng đúng.” Nùng nhìn quanh căn phòng. “Nhưng nếu chúng ta báo đủ mà thực tế không làm được, đến lúc hàng cần giao thì mọi người ở đây vẫn phải tìm cách giải quyết. Ta không muốn đến lúc ấy mới phát hiện có ba chuyến cùng chờ một chiếc thuyền, hoặc một đội thợ phải sửa hai loại pháp khí mà chưa có linh kiện cho loại nào.”
Không ai phản đối thêm. Họ không nhất thiết đồng ý với mọi quyết định của hắn. Nhưng những người sống bằng vận chuyển đều hiểu một điều: trên tuyến đường dài, một lời hứa không đúng năng lực có thể khiến cả đoàn hàng mắc kẹt.
Bản báo cáo được hoàn thành vào sáng hôm sau. Nùng không viết rằng địa phương hoàn toàn có thể đáp ứng yêu cầu, cũng không tuyên bố việc tăng cường vận chuyển là bất khả thi. Hắn ghi rõ số chuyến có thể thực hiện ngay, số chuyến phụ thuộc vào tiến độ sửa chữa và lượng hàng chưa được bàn giao. Phần cuối là những kiến nghị cụ thể: điều chỉnh thời hạn cho các tuyến phải đi vòng, ưu tiên chuyển đến một số loại linh kiện đang thiếu, và xác nhận sớm danh mục hàng hóa để các xưởng không phải đổi kế hoạch liên tục. Hắn cũng ghi rõ giới hạn của phương án. Nếu lượng hàng tăng vượt mức dự kiến, địa phương sẽ phải điều chuyển thêm nhân lực từ các tuyến dân sinh. Khi ấy, một số chuyến hàng thông thường sẽ bị chậm, trừ khi bổ sung được phương tiện hoặc chuyển một phần công việc sang các đội vận tải khác. Bản báo cáo được gửi lên qua trạm truyền lệnh khu vực.
Nùng biết người đọc có thể sẽ yêu cầu sửa vài con số, hoặc hỏi vì sao một số chỉ tiêu không đạt. Hắn cũng biết không phải kiến nghị nào cũng được chấp nhận. Một địa phương chỉ có thể đưa ra tình hình thực tế và phương án khả thi; quyền phân bổ cuối cùng nằm ở những tầng điều phối cao hơn.
Hai ngày sau, phản hồi đến. Một số yêu cầu được giữ nguyên. Những chuyến hàng ưu tiên vẫn phải thực hiện theo thời hạn đã định. Nhưng lịch giao của hai tuyến vận chuyển có điều kiện nguy hiểm được điều chỉnh, còn danh mục linh kiện cần bổ sung được chuyển đến cơ quan phụ trách vật tư để xác nhận sớm hơn. Không mệnh lệnh nào bị hủy bỏ hoàn toàn. Địa phương vẫn phải tăng cường vận chuyển, vẫn phải chuẩn bị nhân lực và vẫn phải chấp nhận những thay đổi trong sinh hoạt thường ngày. Nhưng ít nhất, một phần chênh lệch giữa con số trên giấy và khả năng thực tế đã được nhìn thấy trước khi nó trở thành sự cố.
Nùng đặt phản hồi cạnh bản báo cáo cũ, đánh dấu những điểm đã được chấp thuận rồi giao cho thư lại cập nhật lịch điều phối.
“Thông báo cho các đội trưởng. Những tuyến được điều chỉnh thì dùng thời hạn mới. Những tuyến không đổi vẫn làm theo lệnh ban đầu. Không được lấy một phần điều chỉnh làm lý do trì hoãn toàn bộ công việc.”
Thư lại cúi đầu nhận lệnh.
Khi người cuối cùng rời khỏi phòng, Nùng bước ra ngoài hiên. Từ đây có thể nhìn thấy một phần bến vận chuyển. Một chiếc thuyền vừa sửa xong đang được kiểm tra lần cuối. Xa hơn, người khuân vác đang chuyển hàng lên một thuyền khác, còn những chiếc xe chở lương thực vẫn đi qua con đường giữa khu dân cư và kho trung chuyển. Mọi thứ vẫn vận hành, nhưng nhịp độ đã khác trước. Người ta nói nhiều hơn về thời hạn, về số chuyến, về những kiện hàng phải ưu tiên. Các xưởng sửa chữa giữ lại thêm vật liệu dự phòng; những đội thuyền hỏi kỹ hơn về điểm đến trước khi nhận việc; các chủ kho bắt đầu cân nhắc có nên giữ một phần hàng cho những đơn đặt mới chưa có lịch giao cụ thể hay không. Không ai ở đây biết chính xác chiến sự sẽ bắt đầu vào ngày nào. Nùng cũng không biết. Hắn chỉ biết rằng mệnh lệnh đã đến, những chuyến hàng đang được sắp xếp, và việc của mình là làm sao để khi một kiện hàng rời khỏi bến, nó thật sự có thể đến nơi đã định.