Ch.90: Không dồn vào một hướng

“Còn chuyện muối thì sao?”
Chu Tín mở quyển sổ cuối cùng. “Giá muối ở chợ phía bắc tăng ít hơn sắt, nhưng số chuyến bị kiểm tra lại nhiều hơn. Có hai nhà buôn đã đổi sang tuyến qua trạm phía tây. Một nhà nói phí cao, nhà kia bảo đường vòng khó đi hơn nhưng ít phải chờ.”
“Ít phải chờ là bao lâu?”
“Không rõ. Họ mới đi một chuyến.”
“Vậy chưa đủ để kết luận.”
Chu Hoài Đức đứng dậy, bước đến tấm bản đồ treo trên vách. Đầu ngón tay ông dừng ở một nút giao giữa tuyến hàng từ phía đông và con đường dẫn xuống các bến trung chuyển phía nam. Đi đường chính, hàng hóa phải qua hai trạm kiểm tra và một kho trung chuyển lớn. Tuyến này có nhân lực, kho bãi và người vận chuyển ổn định, nhưng một khi bị giữ lại, cả đoàn hàng phải chờ theo. Đường phía tây thì khác. Tuyến ấy ít người qua lại, có vài đoạn phải dựa vào người địa phương để tránh vùng đá vụn và dòng khí bất ổn. Bù lại, những đoàn nhỏ có thể phân tán trước khi đến trạm cuối. Đường nào cũng có cái giá của nó.
Ông quay lại bàn. “Lô sắt sắp tới chia làm hai.”
Chu Tín lập tức cầm bút.
“Một nửa đi tuyến chính như cũ. Nửa còn lại đi tuyến phía tây, nhưng không giao cho đội vận chuyển cũ.”
“Vì sao?”
“Bọn họ quen đường chính. Nếu bắt họ đi tuyến mới, có chuyện gì xảy ra cũng chỉ biết chờ người khác đến cứu.”
“Vậy tìm ai?”
“Người của Nùng Bàn Ơn.”
Chu Tín hơi ngập ngừng. “Đội ấy hay đòi nói rõ hàng dùng vào việc gì, thời hạn đến nơi, và ai chịu trách nhiệm nếu gặp sự cố. Họ còn không thích nhận những chuyến hàng đổi lộ trình giữa chừng.”
“Thế mới đáng thuê.”
“Nhưng giá của họ không rẻ.”
“Người làm việc rõ ràng thường không rẻ.” Chu Hoài Đức khép quyển sổ. “Kẻ rẻ nhất đôi khi chỉ rẻ ở lúc ký giấy. Đến khi hàng nằm giữa đường, mọi khoản tiết kiệm đều biến thành tiền chuộc.”
Chu Tín không tranh luận nữa. Hắn hiểu ông chủ không chỉ mua một chuyến vận chuyển. Ông đang mua khả năng biết trước chuyện gì sẽ xảy ra nếu tuyến đường gặp trục trặc. Tuy vậy, quyết định ấy vẫn chưa thể hoàn tất ngay. Đội của Nùng Bàn Ơn không nhận hàng chỉ bằng vài câu miệng. Họ cần biết khối lượng, loại hàng, thời hạn giao, những nguy cơ đã biết, và quyền hạn của người dẫn đoàn khi phải đổi hướng. Chu Hoài Đức có thể giấu những điều không liên quan đến chuyến đi, nhưng nếu giấu cả thứ có thể khiến người vận chuyển mất mạng, lần sau sẽ chẳng ai chịu nhận hàng của ông nữa. Ông dặn Chu Tín chuẩn bị hai bộ giấy tờ: một bộ ghi đầy đủ nội dung thực tế của chuyến hàng, một bộ chỉ dùng cho thủ tục thương mại thông thường. Không phải ai tham gia cũng cần biết mọi chuyện, nhưng người chịu trách nhiệm đưa hàng qua tuyến nguy hiểm phải biết mình đang nhận lấy rủi ro gì. Đó là giới hạn Chu Hoài Đức cố giữ, dù đôi lúc chính ông cũng không chắc mình giữ nổi.
Buổi chiều, một người quen tìm đến cửa hàng. Người này họ Phùng, làm nghề thu mua nguyên liệu cho vài xưởng pháp khí. Hai người từng hợp tác nhiều năm, có lúc cùng kiếm được tiền, có lúc suýt trở mặt vì một lô hàng thất lạc. Họ không phải bằng hữu thân thiết, nhưng đủ hiểu đối phương không dễ bị vài lời ngon ngọt dẫn dụ. Phùng đặt một túi trà lên bàn.
“Nghe nói ông đang tìm tuyến vận chuyển mới.”
“Tin truyền nhanh thật.”
“Thương nhân mà không nghe được chuyện của thương nhân thì còn làm ăn gì nữa?” Phùng cười, tự rót một chén. “Tôi có một mối. Hàng đi qua phía tây, phí thấp hơn đội của Nùng Bàn Ơn một chút.”
Chu Hoài Đức không đáp ngay. “Người nào dẫn đoàn?”
Phùng nêu một cái tên mà ông từng nghe qua. Người ấy có tiếng là dám nhận những chuyến hàng khó, nhưng cũng từng bị phạt vì tự ý đổi điểm giao mà không báo trước.
“Giá thấp hơn bao nhiêu?”
“Gần một thành.”
“Vì sao?”
“Có quan hệ với trạm trung chuyển.”
Chu Hoài Đức bật cười nhạt. “Quan hệ của hắn làm đường đá bằng phẳng hơn được à?”
“Ông cẩn thận quá mức rồi đấy.”
“Có thể. Nhưng tôi còn nhớ chuyến hàng năm ngoái của ông. Người dẫn đoàn lúc ấy cũng nói mình có quan hệ, cuối cùng mất hai ngày tìm đường vòng, hàng giao trễ, ông phải bồi thường cho khách.”
Phùng đặt chén xuống. Nụ cười trên mặt ông ta nhạt đi. “Chuyện cũ rồi.”
“Chuyện cũ có thể bỏ qua. Nhưng nếu ông muốn tôi giao hàng cho một người như thế, ít nhất phải cho tôi biết lần này hắn đã thay đổi điều gì.”
Trong một lúc, chỉ còn tiếng người bán hàng vọng vào từ ngoài cửa. Phùng nhìn Chu Hoài Đức, rồi thở ra. “Được. Tôi không giấu ông nữa. Tuyến phía tây dạo này có người hỏi thuê chỗ vận chuyển, nhiều hơn trước. Đội kia nhận được chuyến hàng vì họ chịu đi trước, còn tôi chỉ muốn tìm thêm khách để giảm giá thành.”
“Người hỏi thuê chỗ là ai?”
“Không rõ. Có người buôn nguyên liệu, có người đại diện cho xưởng. Họ không nói nhiều, chỉ hỏi có thể chuyển hàng số lượng lớn trong thời gian ngắn hay không.”
Chu Hoài Đức nhìn ông ta thật lâu. “Ông có biết họ định chuyển thứ gì không?”
“Không biết. Nhưng phần lớn những người hỏi đều muốn giữ kín tên người nhận.”
Câu trả lời khiến căn phòng yên lặng hơn. Những chuyến hàng cần giữ kín người nhận không phải chuyện hiếm. Có người muốn tránh để đối thủ biết mình mua nguyên liệu ở đâu; có người mua qua trung gian vì không muốn lộ giá; cũng có người đang vận chuyển thứ không tiện để quan phủ nhìn thấy. Không thể cứ thấy ai giữ bí mật là kết luận người ấy có liên quan đến quân đội. Nhưng khi số người hỏi thuê tăng lên cùng lúc giá sắt nhích cao, giấy tờ bị kiểm tra kỹ hơn và các trạm vận chuyển đổi cách làm việc, Chu Hoài Đức không thể coi tất cả là những chuyện hoàn toàn độc lập.
“Ông định nhận chuyến nào?” ông hỏi.
“Chưa quyết. Tôi muốn hỏi ông trước.”
“Vậy thì đừng nhận một chuyến lớn chỉ vì người ta hứa trả giá cao. Hỏi xem hàng giao ở đâu, thời hạn bao lâu, nếu trễ thì ai chịu trách nhiệm. Nếu họ không trả lời được những câu ấy, ông cứ để họ tìm người khác.”
Phùng nhìn ông, có vẻ muốn nói điều gì, nhưng cuối cùng chỉ gật đầu. Trước khi đi, ông ta để lại tên một người trung gian. Chu Hoài Đức ghi nó vào mép sổ, bên cạnh hai cái tên khác đã xuất hiện trong những ngày gần đây. Ông không biết ba người ấy có liên quan gì đến nhau hay không. Có thể họ chỉ cùng tìm một cơ hội làm ăn. Cũng có thể phía sau họ là một nguồn tiền mà ông chưa nhìn thấy. Ông không định đào sâu chỉ để thỏa mãn tò mò. Thương nhân có thể kiếm lời từ việc biết nhiều hơn người khác, nhưng không phải bí mật nào cũng đáng đánh đổi bằng sự an toàn của chính mình.
Tối đến, ông về nhà. Căn nhà nằm cách cửa hàng hai con phố, có một khoảng sân nhỏ và gian bếp luôn giữ lửa đến muộn. Vợ ông đang kiểm lại khoản chi tiêu trong tháng. Con trai út ngồi bên cửa sổ tập tính giá nguyên liệu, còn con gái lớn vừa may lại chiếc túi vải vừa nghe cha kể chuyện cửa hàng. Không ai hỏi hôm nay ông kiếm được bao nhiêu. Trong nhà này, mọi người đã quen với việc có những ngày ông mang về một khoản lời lớn, cũng có những ngày ông trở về với vẻ mặt nặng nề vì một chuyến hàng bị giữ lại.
“Cha lại phải đi xa sao?” con gái ông hỏi khi thấy ông xem bản đồ.
“Có lẽ sẽ có vài chuyến đi xa hơn thường lệ.”
“Có nguy hiểm không?”
Chu Hoài Đức ngừng tay. Ông có thể nói rằng thương nhân lúc nào chẳng gặp nguy hiểm. Có thể nói tuyến đường phía tây đã có người đi nhiều năm, rằng đội vận chuyển mới tuy đắt hơn nhưng đáng tin, rằng chỉ cần tính toán cẩn thận thì mọi chuyện đều kiểm soát được. Nhưng ông biết những lời ấy không hoàn toàn đúng.
“Có rủi ro,” ông đáp. “Vì thế cha sẽ không giao toàn bộ hàng cho một tuyến đường.”
Con gái ông cúi xuống, tiếp tục khâu túi. “Vậy là được rồi.”
Một câu trả lời giản dị khiến ông không biết nói thêm gì.
Chu Hoài Đức ngồi xuống bên bàn ăn. Vợ ông đẩy sang một bát canh còn nóng, rồi hỏi: “Có chuyện gì thật sự đang xảy ra ngoài kia không?”
Ông cầm đũa, im lặng một lát. “Tôi chưa biết.”
“Nhưng ông đang chuẩn bị.”
“Làm ăn là thế. Đợi đến khi biết rõ mọi chuyện mới chuẩn bị thì đã muộn.”
Vợ ông không hỏi tiếp. Bà đã sống cùng ông đủ lâu để hiểu rằng có những lúc ông im lặng không phải vì muốn giấu gia đình, mà vì chính ông chưa có câu trả lời.
Đêm ấy, khi mọi người đã đi nghỉ, Chu Hoài Đức trở lại gian làm việc. Ông mở quyển sổ ghi các chuyến hàng, đánh dấu những lô sắt sẽ chia tuyến, những kiện muối cần giao sớm và những khoản tiền không nên tiếp tục chi ở các trạm đang siết kiểm tra. Ông cũng ghi tên đội vận chuyển của Nùng Bàn Ơn bên cạnh tuyến phía tây, kèm một dòng ngắn: Phải thống nhất trước về điểm giao, thời hạn và quyền đổi tuyến.
Đó không phải một quyết định lớn lao. Ông không thay đổi được chính sách của một triều đình, cũng chẳng thể khiến những trạm kiểm tra trở lại như cũ. Ông chỉ đang chỉnh một phần nhỏ trong mạng lưới làm ăn của mình. Nhưng từ ngày mai, một nửa lô sắt sẽ đi trên con đường khác. Nếu tuyến đường ấy thuận lợi, ông giữ được một phần lợi nhuận và tránh để toàn bộ hàng mắc kẹt ở một bến. Nếu nó gặp sự cố, đội vận chuyển sẽ phải chọn giữa giữ nguyên lịch trình, tìm đường vòng, hay yêu cầu người thuê chịu thêm chi phí. Còn nếu có ai đang chờ những kiện hàng ấy ở đầu bên kia, sự thay đổi sẽ buộc họ chờ lâu hơn hoặc tìm nguồn hàng khác. Chu Hoài Đức không biết quyết định của mình sẽ ảnh hưởng đến những ai. Ông chỉ biết rằng, trong thời buổi này, giữ nguyên mọi thứ đôi khi còn nguy hiểm hơn thay đổi.
Ngoài cửa sổ, những dải sáng của tuyến vận chuyển đêm lặng lẽ trôi qua khoảng không xa. Từ đây nhìn ra, chúng giống những dòng sông dài không có bờ, mang theo hàng hóa, con người và những tin tức chẳng ai giữ lại được mãi. Có những mệnh lệnh phải mất nhiều ngày mới đến được nơi cần đến. Còn giá cả, lời đồn và quyết định của thương nhân thì thường đi nhanh hơn thế.
Ở một trạm nghỉ ven tuyến vận chuyển phía tây, nơi các đoàn hàng thường ghé lại trước khi vào vùng dòng khí rối, Nùng Bàn Ơn nhận được đề nghị vận chuyển vào đầu giờ Thìn. Người đưa thư không đến bằng phi chu hay phương tiện chuyên dụng nào. Hắn cưỡi một con thú kéo nhỏ, mang theo túi giấy bọc hai lớp vải dầu. Đến trạm, hắn giao túi cho người trực ban rồi ngồi đợi, nhất quyết không rời đi khi chưa nhận được câu trả lời.
Lúc ấy Nùng Bàn Ơn đang ở ngoài bãi kiểm tra dây neo. Trước mặt ông là một đoàn hàng vừa trở về sau chuyến đi dài. Những kiện hàng phủ bụi xếp thành từng dãy, vài người vận chuyển đang tháo đai bảo hộ khỏi xe kéo, hai người thợ kiểm tra những vết xước trên lớp vỏ pháp khí dùng để ổn định phương tiện. Không ai nói lớn. Sau một chuyến đi qua vùng dòng khí rối, người ta thường muốn chắc chắn mọi thứ còn nguyên vẹn rồi mới nghĩ đến chuyện ăn uống.
Ông đi dọc đoàn hàng, dừng lại bên một xe kéo có phần khung dưới bị lệch.
“Chuyện gì?”
Người thợ ngẩng lên. “Đai giữ phía trái bị trượt. May mà phát hiện kịp, nếu không lúc qua đoạn hẹp, cả khung có thể nghiêng.”
“Do đai hỏng?”
“Chưa chắc. Có thể đai đã cũ, cũng có thể xe chịu lực lệch khi đi qua vùng nhiễu.”
Nùng Bàn Ơn cúi xuống nhìn vết mòn. Ông dùng tay ấn nhẹ lên khung, cảm nhận độ rung còn sót lại, rồi ra hiệu cho người thợ tháo đai ra kiểm tra.
“Chưa tìm ra nguyên nhân thì đừng thay mỗi cái đai rồi cho xe đi tiếp. Kiểm tra cả điểm nối.”
Người thợ đáp lời, gọi thêm một người đến phụ. Nùng Bàn Ơn đứng dậy, phủi bụi trên tay. Ông không phải người chế tạo pháp khí, nhưng đã đi qua đủ nhiều tuyến đường để hiểu rằng hỏng hóc hiếm khi xuất hiện đúng lúc người ta rảnh rang nhất. Một bộ phận có thể chịu được lực tác động trong điều kiện bình thường, nhưng khi gặp dòng khí đổi hướng, trọng lượng hàng hóa và lực kéo sẽ phân bố khác đi. Nếu chỉ sửa chỗ dễ nhìn thấy, lần sau sự cố có thể xảy ra ở nơi chẳng ai kịp trở tay.
Ông vừa quay về trạm thì người trực ban đã mang túi giấy đến.
“Có người chờ hồi đáp. Họ nói chuyến hàng cần được quyết định sớm.”
Nùng Bàn Ơn nhận túi, mở lớp vải dầu, lấy thư ra đọc. Lô hàng gồm sắt và một số vật liệu dùng trong chế tạo pháp khí. Khối lượng không quá lớn, nhưng người thuê muốn giao đúng hạn, đồng thời yêu cầu giữ nguyên niêm phong cho đến điểm nhận. Tuyến chính đang chậm vì thủ tục kiểm tra. Họ đề nghị chuyển một phần hàng sang tuyến phía tây, nơi đoàn của ông thường đi qua. Cuối thư có tên người thuê: Chu Hoài Đức.
Nùng Bàn Ơn nhớ người này. Chu Hoài Đức từng thuê đội vận chuyển của ông vài lần, không phải khách dễ tính nhưng biết giữ lời. Ông ta có thói quen hỏi kỹ chi phí trước khi ký, đôi khi mặc cả đến mức người khác mất kiên nhẫn. Bù lại, những điều đã thống nhất thì ít khi bị thay đổi tùy tiện giữa đường. Nùng Bàn Ơn gấp thư lại.
“Gọi người phụ trách tuyến phía tây đến đây.”
Người trực ban chưa đi ngay. “Có nhận chuyến này không, thưa ông?”
“Ta còn chưa biết mình nhận thứ gì.”
“Trong thư ghi là sắt và vật liệu pháp khí.”
“Đó là tên hàng. Không phải toàn bộ điều cần biết.”
Ông đặt lá thư lên bàn rồi đi vào gian làm việc.
Người phụ trách tuyến phía tây tên là Lộc, đã theo Nùng Bàn Ơn nhiều năm. Hắn mang theo bản đồ tuyến đường, một cuốn sổ ghi những lần thay đổi dòng khí và danh sách nhân lực có thể điều động. Nùng Bàn Ơn chỉ vào bức thư.
“Đọc đi.”
Lộc xem hết rồi đặt thư xuống. “Có thể nhận. Nhưng phải kiểm tra tình hình tuyến trước khi quyết định ngày khởi hành.”
“Vì sao?”
“Đoạn qua vành đá phía tây có dòng khí đổi chiều theo chu kỳ. Mấy hôm trước, đội tuần đường báo rằng vùng nhiễu đang lan rộng hơn bình thường. Chưa đến mức đóng tuyến, nhưng nếu đoàn hàng đi đúng thời điểm xấu nhất, chúng ta có thể phải dừng lại ở điểm tránh.”
“Dừng bao lâu?”
“Không ai dám chắc. Nếu dòng khí ổn định lại nhanh thì chỉ vài canh giờ. Nếu các luồng giao nhau, có thể phải chờ lâu hơn.”
Nùng Bàn Ơn gật đầu.
Trong vùng không gian ấy, đường đi không chỉ được quyết định bởi khoảng cách. Những khối đá lớn trôi theo quỹ đạo khác nhau tạo thành các điểm chắn tự nhiên; giữa chúng là những hành lang đủ rộng cho đoàn hàng đi qua. Nhưng có hành lang nằm sát các dòng năng lượng, nơi những luồng khí từ nhiều hướng va vào nhau, làm phương tiện mất ổn định hoặc khiến pháp khí định hướng hoạt động sai lệch. Có tuyến ngắn hơn nhưng chỉ an toàn trong một khoảng thời gian nhất định. Có tuyến dài hơn, phải vòng qua các khối đá và điểm trung chuyển, nhưng lại có chỗ trú chân khi xảy ra sự cố. Người không quen đường thường nhìn bản đồ rồi chọn tuyến tốn ít thời gian nhất. Người đã từng đưa hàng qua những vùng ấy sẽ hỏi thêm: nếu phải dừng giữa đường, đoàn hàng dừng ở đâu; nếu mất liên lạc, ai biết vị trí của họ; nếu một xe kéo hỏng, những xe còn lại có đủ sức đưa cả đoàn đến điểm an toàn hay không?