Tối ấy, anh ghi thêm một mục vào sổ tay luyện võ. Anh viết tên Wushu, bên dưới là vài nét phác về những chuyển động đã thấy. Anh không ghi kết luận lớn lao nào, chỉ đánh dấu những chỗ cần tìm hiểu thêm: cách chuyển trọng tâm, sự nối tiếp giữa các động tác, khả năng đổi hướng khi không lấy đà rõ ràng, cùng những điểm chưa thể xác định chỉ bằng mắt thường. Rồi anh khép sổ, tiếp tục luyện. Anh biết tình cờ nhìn thấy một môn võ không đồng nghĩa với việc học được nó, nhưng từ nay, khi quan sát những người luyện võ khác, anh sẽ có thêm một góc nhìn để đối chiếu. Nếu có cơ hội tiếp xúc sâu hơn với Wushu, anh muốn tìm hiểu nghiêm túc, không chỉ sao chép vài động tác bề ngoài. Với anh, võ học không phải một con đường chỉ có một lối. Càng tiếp xúc nhiều, anh càng thấy mỗi hệ thống đều có điểm đáng nghiên cứu, cũng có giới hạn riêng, và điều quan trọng không phải chọn ngay một môn làm chuẩn mực cho tất cả, mà là hiểu điều gì khiến mỗi phương pháp phát huy tác dụng.
Trong khoảng thời gian ấy, một nhiệm vụ khác bắt anh dành nhiều công sức hơn dự kiến. Hắc Oa nhận được tin về một cuộc tranh chấp giữa hai gia tộc liên quan đến một tuyến đường thương mại cũ. Tuyến đường này từng đem lại lợi ích đáng kể cho nhiều nhóm buôn bán trong khu vực, nhưng theo thời gian, địa thế và tình hình quanh đó đã đổi khác. Một bên muốn giữ con đường cũ, bên kia tìm cách mở rộng sang khu vực mới. Thoạt nhìn, sự việc không phức tạp. Báo cáo ban đầu cho thấy một bên đang cản trở kế hoạch của bên kia, thậm chí có dấu hiệu dùng quan hệ và lợi ích kinh tế để gây sức ép, nên người ta dễ nghĩ một gia tộc đang cố giữ lợi ích cũ, không muốn kẻ khác chia phần. Nhưng Chu Bình không vội kết luận.
Anh bắt đầu bằng việc xác minh những gì mỗi bên đã làm. Anh tìm hiểu lịch sử tuyến đường, kiểm tra các giao dịch gần đây, đối chiếu lời khai của những người liên quan, nhìn sự thay đổi trong hoạt động vận chuyển. Có những chi tiết thoạt nhìn chẳng liên quan, nhưng khi đặt cạnh nhau lại giúp anh thấy rõ hơn vì sao hai bên không chịu nhượng bộ. Gia tộc muốn giữ con đường cũ đã dựa vào nó nhiều năm. Không chỉ là chuyện kiếm lời, tuyến đường ấy còn gắn với những mối quan hệ dựng từ trước; chuyển hướng quá nhanh, họ có thể mất những lợi thế đã bỏ công vun đắp, đồng thời đẩy nhiều người sống nhờ hoạt động cũ vào cảnh khốn đốn. Gia tộc muốn mở rộng cũng có lý do riêng. Những con đường mới đem lại cơ hội phát triển, mà việc buôn bán của họ đang chịu sức ép ngày một lớn; cứ bám mãi phạm vi cũ, họ có thể dần mất khả năng cạnh tranh. Với họ, mở rộng không chỉ là muốn giành thêm lợi ích mà còn là cách để tồn tại giữa một tình thế đang đổi.
Những điều ấy không làm tranh chấp biến mất. Hai bên vẫn có những hành động gây bất lợi cho nhau: người lợi dụng quan hệ để cản đối thủ, người cố giấu một phần thông tin, và có những quyết định khiến người ngoài phải chịu thiệt. Việc mỗi gia tộc có lý do riêng không có nghĩa mọi hành động của họ đều chính đáng. Chu Bình chỉ đang thấy rõ hơn những gì nằm sau sự đối đầu. Trong lúc thu thập, anh từng bắt gặp một lời khai nghe đủ sức xác nhận rằng một bên đã cố tình phá hoại bên kia. Nhưng khi đối chiếu với thời gian, địa điểm và các chứng cứ khác, anh thấy lời khai ấy bỏ qua vài chi tiết quan trọng. Sự việc quả có dính đến người của gia tộc bị nghi, nhưng chưa đủ khẳng định mọi hành động đều xuất phát từ một kế hoạch phá hoại có chủ ý. Nếu là trước kia, có lẽ anh đã để mắt nhiều hơn đến phần thông tin hợp với nhận định ban đầu. Lần này, anh buộc mình kiểm cả những chi tiết khiến kết luận trở nên rắc rối hơn.
Công việc kéo thêm vài ngày. Anh tiếp tục theo dõi những người liên quan, xác minh các mối quan hệ và hoàn thành báo cáo trong phạm vi được giao. Anh không đứng ra phân xử, cũng không tự quyết gia tộc nào nên thắng hay thua. Việc của anh là đưa ra thông tin đủ chính xác để Hắc Oa đánh giá tình hình, chứ không lấy quan điểm riêng thay cho quyết định của tổ chức. Khi báo cáo xong, anh ngồi trước bàn khá lâu. Trên mặt bàn là những ghi chép về hai gia tộc: một bên muốn bảo vệ những gì đã gây dựng, bên kia muốn tìm một con đường mới để tồn tại, cả hai đều có lợi ích phải giữ, đều có nỗi lo riêng, và đều sẵn sàng gây sức ép lên đối thủ để đạt mục đích. Anh không thể vì hiểu lý do của họ mà xem nhẹ những thiệt hại đã xảy ra. Nhưng cũng không thể vì một bên khiến mình khó chịu hơn mà kết luận bên đó là gốc của mọi vấn đề.
Anh chợt nhớ đến những chuyện ở quê nhà. Ký ức ấy chỉ thoáng qua rồi dừng lại. Anh không ép mình nghĩ tiếp, cũng không cố tìm sự liên hệ hoàn chỉnh giữa hai chuyện. Một vụ tranh chấp thương mại không thể đem so với những gì đã xảy ra với chi nhánh Chu gia; những tình cảnh khác nhau không thành một chỉ vì có vài điểm tương tự. Thế nhưng anh vẫn thấy rõ một điều: muốn hiểu một sự việc, anh phải nhìn xa hơn hành động cuối cùng mình tận mắt chứng kiến. Sau một quyết định có thể là nhiều nguyên nhân, nhiều mối quan hệ và nhiều lựa chọn đã hình thành từ trước. Hiểu như vậy không giúp anh biết ngay ai đúng ai sai, nhưng ít nhất anh không còn dễ nhầm giữa việc tìm ra nguyên nhân và việc đưa ra phán quyết.
Thời gian cứ thế trôi. Anh tiếp tục nhận nhiệm vụ, hoàn thành báo cáo, kiểm tra thông tin mới và bổ sung những gì còn thiếu trong hồ sơ cũ. Những chuyến đi ngắn ngày dần quen. Anh biết chuẩn bị hành trang gọn hơn, biết nên tìm hiểu điều gì trước khi bước vào một khu vực lạ, biết khi nào phải dừng lại kiểm tra thay vì tiếp tục dựa vào phán đoán. Anh cũng dần trở nên đáng tin hơn. Không phải nhiệm vụ nào anh cũng ra kết quả ngay: có lần anh phải thừa nhận một hướng điều tra đã vào ngõ cụt, có lần bỏ sót một mối liên hệ khiến công việc kéo dài. Nhưng anh biết ghi lại nguyên nhân, chỉnh phương pháp và tránh lặp quá nhiều lần cùng một sai lầm. Những người làm cùng anh dần thấy anh không phải kiểu chỉ muốn xong nhanh để được ghi công. Một chi tiết chưa rõ, anh sẽ xác minh. Chứng cứ chưa đủ, anh nói thẳng là chưa đủ thay vì biến suy đoán thành kết luận. Gặp việc ngoài phạm vi, anh cũng không tự ý quyết định chỉ để chứng minh mình có năng lực.
Thỉnh thoảng, trong những cuộc trao đổi công việc, anh nghe tin từ các địa bàn khác. Lúc đầu chỉ là những câu chuyện vụn vặt: một nhiệm vụ giải quyết khá gọn, một nhóm hoàn thành việc khó, một cá nhân vừa lập thành tích đáng chú ý. Những tin ấy đến rồi đi như vô số mẩu thông tin khác anh từng nghe. Cho đến khi cái tên Lê Phan Quân xuất hiện thường xuyên hơn.
Lần đầu nghe thấy, tay Chu Bình chỉ khựng lại trong thoáng chốc. Anh biết Quân từ trước; đó không phải một người xa lạ cần xác minh từ đầu. Điều khiến anh để ý không chỉ là việc Quân xuất hiện trong báo cáo của một địa bàn khác, mà là cách những người nhắc đến hắn bắt đầu kể về những thành tích ngày một đáng kể. Một lần anh nghe về một nhiệm vụ Quân từng tham gia. Một thời gian sau, lại có tin nhắc đến hắn trong một tình huống hoàn toàn khác. Những câu chuyện không lúc nào cũng đầy đủ, đôi khi chỉ vài chi tiết được truyền lại, nhưng dần dần cái tên ấy quen thuộc cả với những người chưa từng gặp Quân. Chu Bình không hỏi dồn. Khi nghe tên Quân trong lúc trao đổi, anh để ý thêm một chút: nếu thông tin dính trực tiếp đến nhiệm vụ của mình, anh ghi lại như mọi thông tin khác; nếu chỉ là chuyện bên lề, anh nghe xong rồi thôi. Anh không có ý chủ động liên hệ chỉ vì nghe vài tin. Công việc của hai người đã nằm trên những con đường khác nhau, và những gì anh biết về Quân qua lời người khác không đủ để hiểu toàn bộ tình hình.
Có lần, một người nhắc đến thành tích mới của Quân bằng giọng khá ngạc nhiên. Trong câu chuyện ấy, Quân không còn chỉ là một cái tên được nhắc vì quen biết ai đó; hắn được kể như một người đã thật sự làm được những việc khiến người ngoài phải để mắt. Chu Bình lặng nghe hết. Trong đầu anh thoáng hiện hình ảnh Quân mà mình từng biết, nhưng ký ức ấy nhanh chóng nhường chỗ cho thông tin mới. Anh không biết Quân đã trải qua những gì để có được thành tích ấy, cũng không thể chỉ dựa vào lời kể mà hình dung đúng con đường của đối phương. Điều duy nhất anh xác nhận được là Quân vẫn đang tiến về phía trước, và những việc hắn làm đã bắt đầu vượt khỏi phạm vi những người quen biết trực tiếp. Anh thu lại sự chú ý, quay về công việc đang dở. Anh không cần biến tin về Quân thành một câu chuyện riêng trong lòng, cũng không cần lấy thành tích của người khác để thúc mình lập tức đạt được điều tương tự. Mỗi người có con đường, hoàn cảnh và những việc phải tự giải quyết. Nếu một ngày hai người gặp lại, anh sẽ tự mình xem Quân đã đổi thay thế nào. Còn lúc này, trên bàn vẫn còn một bản báo cáo chưa kiểm xong, vài thông tin đang chờ phản hồi, và những động tác võ học chưa hiểu rõ vẫn cần luyện, cần đối chiếu. Cuộc sống của anh không dừng lại chỉ vì ở một nơi xa nào đó, một người quen cũ đang ngày càng nổi bật.
Nhiều ngày sau, anh vẫn giữ nhịp sống ấy. Ban ngày, anh xử lý nhiệm vụ của Hắc Oa: theo dõi, thu tin, kiểm lời khai, đối chiếu các mối quan hệ và viết báo cáo. Có lúc phải đi xa, có lúc chỉ quanh quẩn trong một khu vực nhỏ để quan sát những thay đổi tưởng chẳng đáng kể. Những công việc ấy không phải lúc nào cũng hấp dẫn, nhưng từng việc giúp anh hiểu rõ hơn địa bàn mình đang sống và làm việc. Ngoài giờ làm, anh luyện võ. Những chiếc chum gốm vẫn được dùng để rèn lực nắm, những bài tập chỉnh tầm nhìn và giữ thăng bằng vẫn được lặp lại. Anh tiếp tục thử các động tác tượng hình, chỉnh cách chuyển trọng tâm, kết hợp quyền cước cơ bản với những gì quan sát được từ thực tế. Gặp kỹ pháp mới, anh không ngại học, nhưng cũng không vội bỏ nền tảng cũ. Đôi khi một động tác mới giúp anh nhận ra chỗ thiếu sót trong cách vận động trước kia. Đôi khi sau nhiều lần thử, anh lại thấy thứ mình tưởng hữu ích thật ra không hợp với cơ thể hay hoàn cảnh của mình. Có ghi chép được giữ, có ghi chép bị gạch, và vài ý tưởng phải chờ thêm kinh nghiệm mới kiểm chứng được. Anh không coi những điều đó là thất bại hoàn toàn. Anh biết mình còn nhiều thiếu sót: những gì học được chưa đủ gọi là tinh thông, những phương pháp tự nghĩ ra cũng chưa thành hệ thống. Wushu vẫn là môn anh mới chỉ nhìn thấy bước đầu; Ưng trảo, Long trảo và các kỹ pháp khác vẫn cần luyện thêm nếu muốn dùng chắc tay. Nhưng anh không còn quá nóng lòng tìm một con đường duy nhất giải quyết mọi vấn đề. Võ học có nhiều hình thái, con người có nhiều cách hành động, và những chuyện xảy ra trong thế giới này hiếm khi chỉ có một nguyên nhân. Muốn đi xa hơn, anh phải tiếp tục quan sát, thử nghiệm, sửa đổi, và chấp nhận có những câu hỏi cần rất nhiều thời gian mới có lời giải.
Một buổi tối, sau khi xong báo cáo, anh mở lại cuốn sổ ghi chép về võ học. Trên trang giấy là những nét phác đã được bổ sung qua nhiều ngày, bên cạnh có vài dòng nhận xét ngắn về những động tác từng thử. Có ghi chú đã lỗi thời, có chỗ còn để trống vì chưa tìm được cách kiểm chứng. Anh đọc lại từ đầu đến cuối, đánh dấu những việc cần nghiên cứu tiếp. Bên ngoài, tiếng người qua lại dần thưa; trong phòng chỉ còn ánh sáng đổ xuống mặt bàn và những trang giấy cũ. Anh khép sổ, đặt sang bên, rồi lấy hồ sơ nhiệm vụ kế tiếp ra xem. Chuyện ở quê nhà vẫn chưa có lời giải như anh mong. Những câu hỏi từng khiến anh day dứt chưa biến mất. Anh vẫn nhớ những người đã chết, vẫn có những điều không dễ buông, vẫn muốn biết sự thật đằng sau những gì đã xảy ra. Nhưng anh không còn đứng yên một chỗ để nhìn về quá khứ. Anh tiếp tục làm việc, tiếp tục luyện võ, tiếp tục thu những mảnh thông tin rời rạc. Có ngày tưởng chẳng tiến thêm bao nhiêu, có lúc một chi tiết nhỏ lại mở ra hướng nghĩ mới. Anh không biết con đường phía trước dẫn tới đâu, cũng không chắc mọi câu hỏi đều có đáp án, nhưng anh vẫn tiếp tục, vì sau những gì đã trải qua, anh hiểu muốn tìm được câu trả lời thì phải bước đi, và lần này anh sẽ cố nhìn rõ những gì đang diễn ra trước mắt thay vì chỉ nhìn thấy điều mình muốn thấy.
Tiếng gõ cửa vang lên ba lần, đều đặn, không nhanh không chậm.
— Vào đi.
Người bên ngoài đẩy cửa bước vào. Đó là một thành viên phụ trách tổng hợp tin tức, tay cầm một tập hồ sơ đã được phân loại cẩn thận. Hắn đến trước bàn, đặt hồ sơ xuống rồi đứng sang một bên chờ. Chu Bình không mở ra ngay. Trên bàn anh đã có ba tập khác: một tập về sự thay đổi nhân sự ở một địa bàn xa, một tập ghi hoạt động của các thương đội, tập còn lại là báo cáo tổng hợp về một nhiệm vụ vừa kết thúc. Tập nào cũng có phần cần kiểm tra, chỗ cần hỏi lại và những quyết định không thể tùy tiện giao cho cấp dưới. Anh lật đến trang cuối của bản báo cáo đang xem, dùng bút đánh dấu một đoạn, rồi mới đưa tay lấy tập hồ sơ vừa mang tới.
— Chỗ này đã xác minh chưa?
Người đứng bên nhìn theo đầu bút.
— Đã xác minh hai lần. Lần đầu do người phụ trách địa bàn làm, lần thứ hai do nhóm kiểm tra độc lập. Hai bên cho kết quả tương đồng, nhưng vẫn còn một nhân chứng chưa tìm được.
— Nhân chứng đó có ảnh hưởng đến kết luận cuối cùng không?
— Hiện tại thì không. Những thông tin còn lại đã đủ xác nhận phần chính của sự việc. Nhưng nếu tìm được người này, chúng ta sẽ biết rõ hơn thời điểm xảy ra một số thay đổi.
Chu Bình đọc lại phần liên quan, im lặng một lát rồi viết vài chữ bên lề.
— Cho người tiếp tục tìm. Không cần trì hoãn kết luận hiện tại, nhưng phải ghi rõ phần chưa xác minh. Nếu sau này có thông tin mới, cập nhật vào hồ sơ cũ, đừng để nó thành một vụ việc hoàn toàn tách biệt.
— Vâng.