Sáng hôm sau, Nam mang theo tập ảnh chụp bản dập đến thư viện Viện Nghiên cứu Hán Nôm. Anh đã in ra từng góc một, phóng to phần chữ còn đọc được, kẹp gọn trong một tập bìa cứng.
Người tiếp anh là chị Hạnh, cán bộ thư viện quen từ mấy lần trước, khi Nam còn hay lui tới tra cứu tài liệu cho công việc riêng. Chị đón lấy tập ảnh, lật qua vài trang đầu, dừng lại lâu hơn ở tấm chụp cận cảnh mấy chữ Hán còn rõ nét.
"Bản dập bia à?"
"Vâng. Em cần đối chiếu xem có văn bia nào giống thế này không, ở bất kỳ tỉnh nào cũng được."
Chị Hạnh gật đầu, dẫn anh vào khu lưu trữ, nơi những dãy tủ gỗ cao xếp kín các tập thác bản đã được số hóa một phần, phần còn lại vẫn nằm nguyên trong hồ sơ giấy cũ. Mùi giấy mốc thoang thoảng lẫn trong không khí mát lạnh của điều hòa.
Nam ngồi vào bàn máy tính, gõ từ khóa vào hệ thống tra cứu nội bộ: từng chữ một trong bốn cụm đã đọc được — Nưa, Thiên, Mạch, Tế — thử đủ kiểu kết hợp. Màn hình trả về hàng loạt kết quả không liên quan, những văn bia ở Nghệ An, Hà Tĩnh, Bắc Ninh, chữ trùng một phần nhưng bố cục hoàn toàn khác.
Anh mở thêm cơ sở dữ liệu thư tịch, lần tìm trong các bộ sách địa chí cũ, những ghi chép về đình chùa, miếu mạo có nhắc đến bia đá. Không có dòng nào khớp với những gì bản dập thể hiện.
Đến trưa, chị Hạnh mang sang một chồng sách khác, những tập báo cáo khảo cổ học đã cũ, bìa giấy ngả vàng. "Thử tìm trong này xem, biết đâu có ghi lại đợt khảo sát nào từng phát hiện bia tương tự."
Nam lật từng trang, đối chiếu ảnh chụp với các bản vẽ phác thảo trong báo cáo. Có vài văn bia mang nét chữ gần giống, nhưng khi soi kỹ bố cục — cách chia dòng, cách đặt tiêu đề, khoảng cách giữa các chữ — lại không trùng khớp điểm nào đáng kể.
"Không có." Anh gấp cuốn báo cáo cuối cùng lại, xoa hai bên thái dương.
"Thử xác định niên đại qua kiểu chữ xem." Chị Hạnh gợi ý. "Nhìn nét khắc, cách viết một số chữ cổ, có khi đoán được khoảng thời gian."
Nam mở lại tập ảnh, so sánh với bảng đối chiếu chữ Hán qua các thời kỳ mà chị Hạnh đưa cho. Anh dừng lại ở một vài chữ có nét viết cổ, kiểu viết không còn phổ biến trong các văn bản muộn hơn. Bố cục dòng chữ cũng theo lối cũ, không giống cách khắc bia thường thấy ở những công trình được trùng tu gần đây.
"Nếu theo kiểu chữ này," anh lẩm bẩm, tay vẫn lần theo từng nét trên ảnh, "thì đây nhiều khả năng là bản dập thật, từ một tấm bia có tuổi đời không ít."
Nhưng "nhiều khả năng" là tất cả những gì anh rút ra được sau cả buổi sáng lục tìm. Không tên bia, không địa điểm, không niên đại chính xác.
Chị Hạnh nhìn đồng hồ, thấy đã quá trưa. "Chị phải đi họp rồi. Có gì để lại địa chỉ, tìm được thêm chị gọi."
Nam gật đầu, thu dọn tập ảnh, xếp lại ngay ngắn vào bìa cứng. Anh rời thư viện, bước ra ngoài trời nắng gắt, trong đầu vẫn còn lởn vởn hình ảnh những dòng chữ rời rạc không ghép được vào đâu, và một cảm giác là lạ, rằng bản dập này đang trốn tránh mọi hệ thống tra cứu mà anh biết.
Chiều tối, Nam quay lại nhà chú Quân, mang theo tập ảnh cùng mấy trang ghi chú viết vội trên đường về. Khánh Vân vẫn ngồi ở bàn cũ, nhưng lần này trước mặt cô là một chồng sách khác, cao hơn cả buổi sáng.
"Chú tìm cả ngày rồi đấy." Cô ngẩng lên, hất cằm về phía chú Quân đang ngồi lọt thỏm giữa đống sách chất quanh ghế.
Chú Quân tháo kính, dụi mắt. Trên bàn trước mặt ông là hơn chục cuốn sách mở sẵn, đánh dấu bằng những mảnh giấy nhỏ kẹp giữa các trang, có cuốn về địa chí Thanh Hóa, có cuốn ghi chép thần tích các đền miếu, có cả một tập bản đồ khảo cổ cũ đã ố vàng ở góc.
"Cháu tìm được gì chưa?" Ông hỏi trước.
Nam lắc đầu, kéo ghế ngồi xuống, đặt tập ảnh lên bàn. "Không tìm ra bia nào trùng khớp. Chỉ đoán được nhiều khả năng đây là bản dập thật, dựa vào kiểu chữ với cách bố cục, nhưng thế thôi, không xác định được là bia gì, ở đâu."
"Chú cũng vậy." Chú Quân chỉ tay vào chồng sách trước mặt. "Lục lại hết mấy quyển chú có, cả những ghi chép cũ chú từng sưu tầm hồi còn dạy học, không có quyển nào nhắc đến bia nào giống thế này."
Đồng bước vào từ ngoài sân, tay cầm hai chai nước, đặt xuống bàn trước mặt Nam và chú Quân. "Vậy là bó tay hết à?"
"Chưa hẳn." Khánh Vân xen vào, kéo một trong những cuốn sách về phía mình, lật lại vài trang đã đánh dấu. "Lúc nãy em với chú Quân thử một cách khác. Không tìm bia, mà tìm chữ."
"Tìm chữ thế nào?" Nam hỏi.
"Bốn chữ đọc được — Nưa, Thiên, Mạch, Tế — em với chú thử tra riêng từng chữ xem nó xuất hiện ở những địa danh nào, tài liệu nào có nhắc tới cả bốn chữ này gần nhau." Cô lật đến trang đánh dấu bằng mảnh giấy màu đỏ. "Chữ 'Nưa' xuất hiện trong khá nhiều tài liệu, không phải hiếm, nhưng phần lớn đều dẫn về một chỗ."
"Núi Nưa." Chú Quân tiếp lời, giọng chậm rãi. "Chú tra trong sách địa chí Thanh Hóa, có nhắc đến ngọn núi này gắn với một số truyền thuyết cũ, cả chuyện về mạch đất, về nơi thờ tự trên núi. Chữ 'Mạch' với 'Tế' cũng xuất hiện rải rác trong mấy đoạn ghi chép liên quan đến khu vực đó — 'mạch đất', 'tế lễ', những cụm quen thuộc trong văn hóa thờ cúng ở vùng núi."
"Còn 'Thiên'?" Nam hỏi.
"Thiên thì phổ biến, đi với chữ gì cũng được, khó nói riêng nó dẫn về đâu." Chú Quân xoa cằm. "Nhưng nếu đặt cạnh ba chữ kia, trong bối cảnh những tài liệu vừa tra, thì khả năng cao cũng nằm trong cùng một mạch nghĩa liên quan đến Núi Nưa."
Đồng ngồi phịch xuống ghế, mở nắp chai nước tu một hơi. "Nghĩa là sao? Bia này ở trên núi đó à?"
"Không dám khẳng định." Chú Quân xua tay. "Chú chỉ nói là trong tất cả những gì tra được cả ngày hôm nay, không có manh mối nào khác đáng kể, ngoài cái tên lặp đi lặp lại này."
Khánh Vân gấp cuốn sách lại, đặt tay lên trên. "Cứ như là mọi con đường tra cứu, dù đi vòng kiểu gì, cuối cùng cũng quay về một chỗ."
Căn phòng im lặng một lúc. Ngoài sân, tiếng xe cộ vọng vào từ con phố nhỏ, xa xa có tiếng rao hàng kéo dài rồi tắt hẳn. Nam nhìn xuống tập ảnh chụp bản dập trải trên bàn, rồi nhìn sang chồng sách chú Quân vừa lục, những mảnh giấy đánh dấu đủ màu nhô ra khỏi các trang như những cột mốc nhỏ, tất cả đều chỉ về một hướng.
Anh gấp tập ảnh lại, đứng dậy.
"Muốn biết nó là gì..." Nam nói, mắt vẫn nhìn xuống bàn, "chỉ còn cách đến Núi Nưa."