Ông Hoạch không tắt đèn. Ông vặn to thêm một nấc, thứ ông chưa làm lần nào trong hai năm rưỡi Nam làm ở đây, rồi kéo cái ghế đẩu ra giữa nền kho và ngồi xuống, quay mặt về phía Hoa Gia.
"Cô vào bằng cửa sau," ông nói. "Cái chốt đó tôi định thay từ mùa mưa."
"Ông sẽ không thay." Hoa Gia vẫn tựa lưng vào tường, không đứng dậy. "Mà thay rồi tôi cũng vẫn vào được. Cái kho này chỉ có một cửa thật, còn lại là ba chỗ hở mà ông quen mắt đến mức không nhìn thấy nữa."
Bào ngồi thềm ngoài, một chân gác lên bậc, chắn lối ra như mọi khi. Đức đứng ở khung cửa, chưa bước hẳn vào, hai ngón tay dầm mực đen tới đốt thứ hai, chưa rửa.
Nam đứng giữa. Cậu vừa đi bộ từ phố Nhì về, chân còn mỏi, trong đầu vẫn là tờ thông báo trong tay Cầm và cái câu ông ta thả ra rồi bỏ đi như thả một hòn sỏi xuống giếng. Hoặc là nó không tồn tại, hoặc là nó có tên ở một chỗ khác.
"Bốn dòng đó là gì." Hoa Gia nói lại, không thêm chữ nào.
"Cô đợi tôi một hôm được không." Nam nghe giọng mình khô đi. "Mai tôi nói. Hôm nay tôi vừa—"
"Không được."
"Cô chưa nghe hết."
"Tôi nghe đủ rồi." Cô đưa tay quệt má, chạm phải vệt bụi đường xám dọc gò má phải mà cô không biết nó ở đó, quệt trượt, không quệt lại. "Cậu định nói cậu vừa đi gặp Cầm về, mệt, và ngày mai cậu sẽ nói. Ngày mai cậu sẽ nói là để tôi kể cho cậu nghe chuyện tôi lấy được ở Kim Đài trước đã, cho công bằng. Rồi ngày kia có chuyện khác. Tôi đã ngồi đây từ chập tối, cậu Nam. Tôi ngồi đây vì tôi tính rằng bảy ngày là không đủ, và mỗi lần tôi tính lại thì nó lại ngắn thêm."
"Cô nói cô không cần biết. Ở quán bà Lũy. Cô nói cô chỉ cần biết là nó thiếu."
"Lúc đó đúng." Hoa Gia gật, một cái gật rất nhỏ. "Lúc đó tôi cầm một danh sách để tự tra. Danh sách thiếu vẫn tra được, chỉ cần tôi biết mình thiếu bao nhiêu phần. Bây giờ thì khác. Bây giờ cái danh sách đó sắp nằm cạnh một cuốn sổ khác trên cùng một mặt bàn, và có một người từ Kim Đài xuống ngồi giữa hai thứ đó. Người ấy không cần biết vì sao thiếu. Người ấy chỉ ghi là thiếu."
Ông Hoạch gõ ngón cái lên bìa cuốn sổ đặt trên đùi. Hai nhịp. Rồi ông ngẩng lên.
"Nói đi, Nam."
"Bác—"
"Chiều nay tao hỏi mày có kịp sửa trong bảy ngày không, mày bảo mày không biết." Ông không lớn giọng. "Tao đã không hỏi là chuyện gì, vì lúc đó còn đang đứng ngoài đường và mày còn đang trắng mặt. Giờ mày về tới kho rồi. Nói đi."
Nam kéo một cái thùng gỗ lại, ngồi xuống. Cậu nhìn xuống nền đất, chỗ có vết dầu đèn cũ đã thấm thành hình một cái lá.
"Bốn dòng tôi bỏ ra khỏi danh sách." Cậu nói. "Không phải bỏ nhầm. Tôi ngồi cả đêm và tôi bỏ từng dòng một."
Không ai ngắt lời cậu.
"Dòng thứ nhất là bà Sảo. Người đàn bà cầm chiếc nhẫn cưới hồi tháng trước, có vệt trắng ở ngón đeo nhẫn vì đeo hai chục năm chưa tháo bao giờ. Bà ấy nói bà ấy chỉ cầm tạm. Tôi dán thẻ cho cái nhẫn đó."
Ông Hoạch ngừng gõ ngón cái.
"Hai dòng nữa là nhà Bào." Nam nói tiếp, chậm hơn. "Một cái nồi. Một tấm chăn. Hai lần trong ba tháng."
Bào bỏ chân xuống khỏi bậc thềm.
"Nồi nào?"
"Cái nồi đồng của bà mày. Mười một ngày trước."
"Tao biết cái nồi nào." Bào đứng dậy. Nó không bước vào, chỉ đứng ở chỗ nó đang đứng, tay xoay cái vòng cỏ trên cổ tay, xoay nhanh hơn hẳn mọi khi. "Tao hỏi là mày lấy cái nồi đó ra khỏi danh sách lúc nào."
"Đêm tao chép."
"Mày có định hỏi tao không?"
"Không."
"Ừ." Bào cười, một tiếng ngắn, không có gì trong đó. "Ừ."
"Tao nghĩ nhà mày đã đủ khó rồi. Tao không muốn tên mày trồi lên trong một tờ giấy đi qua tay người lạ, trong lúc người ta đang tìm cớ để đọc tên mày ra giữa nhà chung."
"Tao biết mày nghĩ thế." Bào nói. "Tao không cãi cái đó. Cái tao đang hỏi là chuyện khác."
Nó bước một bước vào trong kho, đúng một bước.
"Nhà tao đã bị đọc tên trước cả xóm. Bà tao đã đứng ở sân, tay run, trước mặt một thằng đàn ông tuyên Khế. Tao đã ngồi lì ở nhà ông Tứ nửa ngày để xin một chữ ký. Chừng đó việc là việc của nhà tao, tao làm, tao chịu." Giọng nó vẫn không cao lên. Đó là chỗ khiến Nam thấy khó chịu nhất. "Rồi mày ngồi một mình trong đêm, cầm cái bút, và mày quyết định giùm nhà tao một lần nữa. Không hỏi. Mày quyết cái gì nên để người ta nhìn thấy về nhà tao, cái gì không."
"Tao đang bảo vệ mày."
"Ông Hoạch cũng đang bảo vệ tao." Bào hất cằm về phía ông. "Ổng đóng cửa kho giữa buổi để đi cùng mày. Ổng bảo tao ở nhà. Rồi ổng giao cho tao một việc thật để tao đỡ thấy mình vô dụng. Tao biết đấy là ổng thương tao. Tao vẫn biết ơn. Nhưng cả ngày hôm nay, tao đi hỏi hết bến than phía đông, và tao nhận ra tao là thằng duy nhất trong cái chuyện này chưa được ai hỏi ý kiến về bất cứ cái gì."
Ông Hoạch mở miệng rồi thôi.
"Mày hỏi được gì ở bến than?" Nam hỏi.
Bào ngồi phịch xuống bậc thềm.
"Thằng Lù có thật. Cháu ông Tứ, phu khuân bến than phía đông, ca chiều, cai tên Rạng." Nó nói đều, như đọc lại một thứ đã nhẩm suốt đường về. "Nửa tháng lương bị quỵt là tháng ba, hai đồng bốn. Tao hỏi được ba người cùng ca, cả ba đều nhớ."
"Vậy là được."
"Không được." Bào ngẩng lên. "Tao hỏi tiếp cho chắc. Cai Rạng có sổ phát lương. Trong sổ có tên thằng Lù, có số hai đồng bốn, và có chữ ký của nó bên dưới. Ký nhận đủ."
Đức bước hẳn vào trong kho.
"Nó ký à?"
"Nó ký." Bào nói. "Ba người cùng ca cũng bảo nó ký. Cai Rạng đưa sổ ra trước mặt cả ca, bảo đứa nào không ký thì tháng sau khỏi vào ca. Thằng Lù mười lăm tuổi. Nó ký."
Đức đứng im một lúc.
"Vậy thì trên giấy không có khoản nợ nào cả," nó nói. "Không có gì để đòi. Về lý thì cai Rạng đã trả đủ và thằng Lù đã nhận đủ."
"Ừ."
"Bào." Đức nói. "Mày hứa với ông Tứ cái gì, chính xác?"
Bào nhìn xuống cái vòng cỏ trên cổ tay mình.
"Tao hứa tao sẽ đòi lại được nửa tháng lương cho thằng Lù."
"Nguyên văn thế à?"
"Nguyên văn thế."
Không ai nói gì. Nam thấy điểm tì dưới xương ức mình nặng thêm một chút, không nhiều, giống lúc đứng gần một cái cân đang lệch mà chưa biết lệch bao nhiêu.
"Mày biết mày vừa nói gì không?" Đức hỏi.
"Tao biết." Bào nói. "Tao ngồi ở bến than cả buổi chiều và tao nghĩ ra rồi. Tao không cần mày giảng."
Hoa Gia rời khỏi bức tường. Cô đi tới cái bàn cân, đặt tay lên mép bàn, và Nam để ý thấy cô đứng ở đó vì đó là chỗ duy nhất trong kho có mặt phẳng đủ rộng.
"Ông Hoạch," cô nói. "Cho tôi mượn sổ nhập ba tháng."
"Để làm gì."
"Để đếm."
Ông Hoạch không đưa ngay. Ông ngồi với cuốn sổ trên đùi, ngón cái miết dọc bìa, một lần, hai lần.
"Bác đưa đi ạ," Nam nói.
"Mày không biết mày đang bảo tao đưa cái gì."
"Cháu biết." Nam nói. "Ba dòng bác sửa hồi tháng trước."
Ông Hoạch ngẩng phắt lên.
"Cháu đứng ngay đó lúc hai người phù hiệu đến đòi xem sổ nhập." Nam nói. "Cháu thấy bác ngồi sửa trước khi giao. Cháu không hỏi vì cháu nghĩ hỏi thì bác sẽ phải nói dối cháu, mà cháu không muốn nghe bác nói dối."
Ông Hoạch đặt cuốn sổ xuống đùi, hai bàn tay đặt lên trên.
"Ba mươi mốt năm," ông nói. "Tao không sửa sổ lần nào. Không phải vì tao tốt. Vì tao lười, và vì sổ sửa một dòng thì phải nhớ nó suốt đời, mà tao không có trí nhớ tốt đến thế."
"Ba dòng đó là của ai?" Hoa Gia hỏi.
Ông Hoạch nhìn Nam trước khi trả lời, và Nam hiểu ra trước khi ông kịp nói.
"Bà Sảo."
Nam ngồi im trên cái thùng gỗ.
"Bà ấy cầm ba lần trong ba tháng," ông Hoạch nói. "Cái nhẫn là lần thứ ba. Hai lần trước là đôi khuyên và một cái áo bông. Tao hạ giá ghi xuống, cả ba dòng, ghi thấp hơn thật."
"Vì sao?"
"Vì tổng ba lần theo giá thật thì đủ để bên Vĩnh Lợi xếp bà ấy vào diện có tài sản chuyển nhượng được." Ông nói chậm, như đang lần lại một phép tính ông đã làm rất nhiều lần. "Có tài sản thì bị gọi lên đối chiếu trước. Bà ấy đang nuôi thằng con nằm một chỗ từ vụ sập ở trạm hút năm kia. Tao ghi thấp xuống thì bà ấy tụt xuống dưới ngưỡng, và người ta gọi người khác trước."
"Ông biết ghi sai sổ là gì chứ." Hoa Gia nói.
"Tôi biết."
"Ông có biết ông vừa làm chính cái việc mà ông đang chửi Vĩnh Lợi không." Cô nói câu đó không có gì gay gắt. "Ông đổi một con số để đổi cách một người bị đọc tên. Họ cũng làm đúng như thế, chỉ khác chiều."
"Có." Ông Hoạch nói. "Tôi biết cả cái đó."
Hoa Gia gật, và không nói thêm gì về chuyện đó nữa.
"Ông đưa sổ đây."
Lần này ông đưa.
Cô mở ra trên mặt bàn cân, dùng ngón tay dò xuống từng dòng, không dừng ở đâu lâu. Đức bước lại gần, đứng sau vai cô, nhìn theo. Nam thấy hai ngón tay dầm mực của nó khẽ động, cái động tác của người quen chép, chép trong đầu.
"Bây giờ đếm," Hoa Gia nói. "Có bao nhiêu bản ghi ba tháng vừa rồi của kho Ba đang tồn tại trên đời?"
Không ai đáp.
"Một." Cô gõ một ngón lên cuốn sổ đang mở. "Cuốn này. Có đủ dòng, nhưng ba dòng ghi sai giá."
"Hai." Cô đưa ngón tay sang bên. "Bản sổ nhập ông Hoạch giao cho hai người phù hiệu hồi tháng trước. Bên Vĩnh Lợi đang giữ. Cũng ba dòng sai giá đó."
"Ba." Cô nhìn Nam. "Bản kê tôi đang giữ. Giá đúng, thiếu bốn dòng."
Cô đứng thẳng lại.
"Bảy ngày nữa có một người từ Kim Đài xuống, ngồi giữa bàn, và trên bàn sẽ có ít nhất hai trong ba thứ đó. Người ấy không cần tìm ra ai xấu. Người ấy chỉ cần đặt hai tờ giấy cạnh nhau và thấy chúng không khớp. Từ chỗ đó trở đi, mọi thứ các người nói đều là lời khai của người đã bị bắt quả tang một lần."
"Bản của cô thì họ lấy đâu ra." Bào nói từ ngoài thềm.
"Từ tôi." Hoa Gia nói. "Nếu họ hỏi tôi và tôi thấy nói ra là có lợi hơn."
Bào nhìn cô. "Cô nói thẳng thế à."
"Tôi nói thẳng vì đó là điều sẽ xảy ra." Cô nói. "Tôi không hứa với ai trong phòng này, kể cả bây giờ. Nếu tôi hứa thì các người sẽ yên tâm, và yên tâm là thứ tôi không định bán cho các người."
Đức chưa nói câu nào từ lúc Bào kể xong chuyện thằng Lù. Nó vẫn đứng sau vai Hoa Gia, mắt trên cuốn sổ, nhưng Nam biết nó đã thôi đọc từ lâu.
"Đức."
"Ừ."
"Chuyện Cầm xong rồi."
Đức đứng thẳng lên. Nó lùi lại một bước khỏi bàn cân, thọc tay vào túi vải đeo bên hông, rút ra một cái phong bì đã mềm ở bốn góc vì bị mở ra gấp lại nhiều lần.
"Tao nhận cái này ba hôm trước," nó nói. "Người đưa là một ông đánh xe thồ, đưa xong đi luôn, tao không kịp hỏi gì."
Nó đưa cho Nam. Nam không cầm.
"Mày đọc đi."
"Tao muốn mày kể."
Đức cầm cái phong bì trong tay một lúc.
"Có một người tên Vệ." Nó nói. "Làm ở một xưởng chép và đối chiếu văn tự ở ngoại vi Kim Đài. Ông ta viết cho tao, nói ông Tạ ở nhà hạt có kể về tao, và xưởng ông ta đang cần người đọc nhanh, hiểu luật. Học nghề, ăn ở tại chỗ. Ba năm đầu lương thấp. Sau đó nếu làm được thì xin vào biên chế."
Kho im. Ngoài cửa có tiếng một con chó sủa hai tiếng ở dưới dốc rồi thôi.
"Hạn?" Ông Hoạch hỏi.
"Trước cuối tháng. Gặp ở quán trọ đầu phố Nhì." Đức nói. "Còn mười bảy ngày."
"Chiều nay tụi tao đi ngang cái quán đó." Nam nói.
"Tao biết. Tao biết tụi mày sẽ đi ngang." Đức nhìn xuống. "Tao đứng ở chợ nhìn theo và tao nghĩ đúng cái đó."
Nam ngồi im. Cậu chờ xem trong ngực mình có cái gì nhấc lên hay đè xuống, và không có gì cả. Chỉ có một thứ khô khốc, gần giống mệt.
"Vì sao mày không nói ngay."
"Vì tao chưa quyết." Đức nói. "Và vì tao sợ nếu tao nói ra trước khi tao quyết thì mày sẽ giúp tao quyết, và tao sẽ không bao giờ biết được là tao đã tự chọn hay là tao đã để mày chọn giùm."
"Mày định đi không?"
"Tao không biết."
"Đức."
"Tao thật sự không biết, Nam." Đức ngẩng lên, và giọng nó lần đầu tiên trong đêm nay lạc đi một chút. "Cha tao chết năm tao mười ba, phổi đen, hai mươi năm trạm hút. Chú tao chết bốn năm sau đó, cũng thế, dù ông ấy đã bỏ trạm hút chuyển sang bốc vác. Tao học đọc khế không phải vì tao thích chữ. Tao học vì đó là cái thang duy nhất tao nhìn thấy ở cái hạt này, và tao đã leo nó từ năm mười lăm tuổi bằng một cái bàn con dưới mái hiên hàng thuốc bắc đã đóng cửa. Bây giờ có người thò tay xuống. Mày bảo tao không nghĩ đến chuyện leo thì tao nghĩ đến chuyện gì?"
"Tao có bảo mày đừng đi đâu."
"Chưa. Nhưng mày sắp."
Nam định cãi, rồi thôi, vì nó đúng.
Hoa Gia đang nhìn cái phong bì.
"Cho tôi xem ngày trên thư," cô nói.
Đức đưa. Cô mở ra, không đọc nội dung, chỉ nhìn góc trên rồi lật xem mặt sau phong bì.
"Không có ngày," cô nói. "Có dấu chuyển của trạm thư Kim Đài. Cậu nhận mồng mười. Thư từ Kim Đài xuống đây đi đường mười một ngày, y như tờ thông báo Cầm nhận sáng nay."
"Thì sao?"
"Thì lấy mồng mười trừ mười một." Hoa Gia gấp lá thư lại, để xuống mặt bàn cân. "Cái thư này rời Kim Đài ngày hai mươi chín tháng trước. Tờ thông báo cử thanh tra rời Kim Đài mồng hai. Thư của cậu đi trước cái lệnh ba ngày."
Đức không cầm lá thư lên.
"Tôi ở Kim Đài ba hôm," Hoa Gia nói. "Lệnh cử thanh tra ký ở phòng đối chiếu khu vực. Các xưởng chép tư nhận việc thầu của Sổ Cái ngồi cùng hành lang đó, chép giấy tờ vào ra mỗi ngày. Ai ngồi trong hành lang ấy thì đọc được một cái đơn từ Hạ Khê gửi lên, sớm hơn cái bàn ra quyết định về nó ba ngày."
Đức cầm lá thư mà không cất đi.
"Cô nói cái gì?"
"Tôi chưa nói gì cả. Tôi mới đọc dấu chuyển." Cô nói. "Cậu tự nói đi. Cậu là người đọc khế."
Đức đứng đó rất lâu. Nam nhìn thấy hai ngón tay dầm mực của nó siết lại quanh mép lá thư, rồi buông ra, rồi siết lại.
"Cái đơn," nó nói.
"Đơn nào?" Bào hỏi.
"Cái đơn tao nộp lên nhà hạt hồi tháng trước. Chuyện thông báo công khai dán chậm ba ngày so với ngày nhà mày bị đọc tên." Đức nói, mắt vẫn trên lá thư. "Tao nộp cho phòng ba. Ông Tạ nhận. Ông Tạ chuyển lên khu. Khu chuyển lên Kim Đài, vì cái đó là sai thủ tục ở tầng chuyển giao, không phải tầng hạt."
"Đúng." Hoa Gia nói. "Căn cứ ghi trên thông báo cử thanh tra là cái đơn đó. Cầm đã đưa cậu Nam đọc chiều nay."
Nam mở miệng, và nhận ra mình đã quên mất chuyện phải kể lại cho Đức.
"Mày quên nói với tao à," Đức nói. Không phải câu hỏi.
"Tao định nói. Vừa về tới thì—"
"Ừ."
Đức ngồi xuống cái thùng gỗ đối diện Nam. Nó ngồi thẳng lưng, cái kiểu nó vẫn ngồi khi nghe tin lớn, và lần này nó ngồi thẳng lưng rất lâu.
"Vậy là tao viết một cái đơn để đòi công bằng cho hai mươi ba hộ," nó nói. "Cái đơn đó không bênh ai. Nó chỉ làm cho người ta xuống đếm. Bây giờ cả khu trạm hút phải nộp bản kê, và nhà nào thiếu dòng nào thì bị đọc là giấu. Nhà Bào vừa đủ giấy tờ xong thì sang tuần lại phải đủ một lần nữa, theo một cái thước khác."
"Mày không biết trước được," Nam nói.
"Không. Tao không biết trước được." Đức nói. "Nhưng có một người ở Kim Đài đọc cái đơn của tao khi nó còn nằm trên bàn chờ, thấy nó viết chặt, hỏi ai viết, rồi ngồi xuống viết thư mời tao lên. Ba ngày sau cái bàn đó mới quyết định cử người xuống đếm."
Nó cười, một tiếng rất ngắn.
"Ông ta nhìn thấy tao trước cả khi Sổ Cái kịp quyết định làm gì với cái đơn. Tao được mời lên vì tao viết giỏi. Cái tao viết giỏi là cái đang kéo người ta xuống đây. Cùng một tờ giấy. Không có hai tờ."
Bào nói từ ngoài thềm, giọng đã bớt cứng:
"Đơn của mày cũng là cái làm nhà hạt phải xác nhận hai mươi ba hộ bị đọc tên sai. Không có nó thì nhà tao vẫn đứng một mình."
"Ừ," Đức nói. "Cái đó cũng đúng. Cả hai đều đúng. Đấy là chỗ tao không chịu được."
Hoa Gia đợi cho tới khi cả kho im được một lúc mới nói tiếp.
"Dòng thứ tư," cô nói.
Nam đã biết cô sẽ quay lại chỗ đó. Cậu đã ngồi suốt nửa tiếng vừa rồi để chờ cô quay lại chỗ đó.
"Ba dòng kia cậu kể ra dễ hơn tôi tưởng," cô nói. "Bà Sảo, cái nồi, tấm chăn. Cậu kể liền một mạch. Rồi cậu dừng."
"Dòng đó không liên quan gì đến quỹ."
"Có." Hoa Gia nói. "Nếu nó không liên quan thì nó đã không nằm trong cột người-trong-quỹ, và cậu đã không phải bỏ nó ra."
Nam nhìn xuống vết dầu đèn hình cái lá trên nền đất.
"Dì Chín," cậu nói.
Ông Hoạch nhấc đầu lên.
"Tháng hai. Cái áo bông." Nam nói. "Ba đồng. Dì đến kho lúc gần trưa, lúc tôi đang bê hàng ở sân sau. Tôi nghe tiếng dì trong quầy nên tôi đứng ở sân sau cho tới khi dì đi khỏi. Tôi không vào."
Không ai nói gì.
"Chiều hôm đó bác Hoạch đưa cái thẻ cho tôi dán." Cậu nói với ông Hoạch, không nhìn ông. "Bác biết đó là áo của dì tôi. Bác vẫn đưa cho tôi dán."
"Tao đưa nhầm," ông Hoạch nói.
"Bác không nhầm bao giờ."
Ông Hoạch không cãi câu đó.
"Dì tôi đem cầm cái áo bông duy nhất của dì vào tháng hai để có ba đồng đóng phần góp quỹ." Nam nói. "Tháng hai là tháng rét nhất. Tôi ngồi ăn cơm với dì suốt tháng đó và tôi không hỏi một câu nào. Tôi biết mà tôi không hỏi."
"Vì sao cậu bỏ dòng đó ra?" Hoa Gia hỏi.
"Vì tôi không chịu được ý nghĩ có người lạ đọc thấy nó."
"Đấy là lý do cậu bỏ ba dòng kia." Cô nói. "Không phải lý do cậu bỏ dòng này."
Nam ngẩng lên nhìn cô.
"Cậu bỏ dòng này," Hoa Gia nói, "vì nếu nó nằm trên giấy thì cậu sẽ phải đọc nó lại mỗi lần cậu mở tờ giấy ra."
Trong ngực Nam, cái điểm tì dưới xương ức không kêu gì cả. Cậu chờ nó, và nó im.
"Được," cậu nói. "Ừ. Đúng."
Hoa Gia gật, và ghi cái gì đó vào một mẩu giấy nhỏ cô rút từ trong tay áo.
"Bây giờ nghe cho kỹ, vì tôi chỉ nói một lần và tôi không hứa cái gì trong đó." Cô nói. "Hộ đứng tên trong quỹ ở nhà cậu là ai?"
"Dì Chín."
"Vậy thì bảy ngày nữa, dì cậu là người ký vào bản kê của hộ. Không phải cậu. Bản kê ấy phải có đủ mọi giao dịch ba tháng của mọi người trong hộ, khớp với sổ kho Ba. Cái áo bông ba đồng nằm trong sổ ông Hoạch. Nếu nó không nằm trong bản kê dì cậu nộp, thì nhà cậu bị ghi là thiếu."
"Tôi sẽ bảo dì ghi vào."
"Cậu sẽ phải nói với dì cậu rằng cậu đã biết chuyện cái áo từ tháng hai." Hoa Gia nói. "Không có đường nào khác. Cậu đưa cho dì cậu một dòng để ghi thì dì cậu sẽ hỏi vì sao cậu nhớ."
Nam ngồi im.
"Còn một chuyện nữa," cô nói. "Chuyện này tôi nói vì nó là cái tôi mang từ Kim Đài về, và tôi mang về để dùng chứ không phải để giữ."
Cô đặt mẩu giấy xuống mặt bàn cân.
"Bản kê của mỗi hộ phải liệt kê đủ người trong hộ. Đủ tên. Đấy là mẫu của Sổ Cái, không phải mẫu của khu, và mẫu của Sổ Cái đòi tên từng người kèm số hiệu hộ khẩu." Cô nhìn Nam. "Chiều nay Cầm nói với cậu cái gì?"
Nam thấy Đức quay đầu lại.
"Ông ta nói tôi không có tên trong quỹ." Nam nói. "Không có tên trong sổ hộ khu trạm hút. Không có tên trong danh sách phu công nhật bốn năm gần nhất."
"Thì đấy." Hoa Gia nói. "Bảy ngày nữa dì cậu ngồi trước mặt một người từ Kim Đài, và người ấy sẽ hỏi trong hộ có mấy người. Dì cậu trả lời thế nào cũng hỏng. Nói có cậu thì họ đòi số hiệu, mà cậu không có. Nói không có cậu thì tám năm nay cậu ăn ngủ ở đó bằng tư cách gì."
Ông Hoạch đứng dậy khỏi cái ghế đẩu.
"Cô để nó yên."
"Tôi không dọa cậu ấy, ông Hoạch." Hoa Gia nói. "Tôi đang nói cho cậu ấy biết cái sẽ xảy ra dù tôi có nói hay không. Chuyện tôi có thể làm là nói sớm hơn bảy ngày."
Cô cầm cái mẩu giấy lên, gấp lại, cất vào tay áo.
"Tôi cần bản kê đủ bốn dòng vì tôi đang xếp lại toàn bộ giao dịch ba tháng của khu này theo một trật tự khác trật tự người ta sẽ dùng để đếm. Nếu tôi xếp đúng thì đến hôm đối chiếu, tôi có một thứ để đặt lên bàn. Nếu tôi thiếu bốn dòng thì cái thứ tôi đặt lên bàn sẽ hở đúng ở chỗ người ta chọc." Cô đi về phía cửa sau. "Còn cậu, cậu có sáu ngày để hỏi dì cậu một câu mà cậu đã tránh tám năm. Tôi nghĩ cậu nên đi hỏi tối nay."
"Vì sao tối nay?"
Hoa Gia dừng ở cửa.
"Vì cậu sẽ tìm ra lý do để hoãn nếu cậu ngủ một đêm." Cô nói. "Ai cũng thế. Tôi cũng thế."
Cô đẩy cái chốt gỗ lên và đi ra ngoài. Không ai đưa cô, và cô cũng không đợi ai đưa.
Trời đã bắt đầu ngả sang cái màu xám không phải đêm cũng chưa phải sáng khi Nam về tới nhà.
Cậu đẩy cửa nhẹ. Trong nhà tối, chỉ còn một mẩu đèn dầu vặn nhỏ để trên bậu, cái kiểu dì Chín vẫn để khi biết có người chưa về.
Con Nhài ngủ trên chiếu, một tay duỗi ra ngoài. Cạnh tay nó, trên nền nhà, những viên sỏi màu vẫn nằm nguyên chỗ nó đã xếp từ tối hôm kia — con chó, với cái viên tròn làm đầu. Nó chưa dỡ ra. Nó để nguyên đấy cả một ngày một đêm.
Nam ngồi xuống bên cạnh đống sỏi.
Cậu không nhớ ra lời hứa lúc đứng ở kho, cũng không nhớ ra lúc đi trên đường. Cậu nhớ ra bây giờ, khi nhìn thấy cái đầu con chó vẫn nằm đúng chỗ nó nằm, đợi.
Trong ngực cậu, dưới xương ức, có một điểm tì. Rất nhỏ. Nhỏ đến mức nếu hôm nay cậu không đứng cách Cầm ba bước và học được nó nằm ở đâu thì cậu đã không nhận ra.
Cậu ngồi với nó một lúc.
"Con về rồi à."
Dì Chín ngồi ở góc trong, chỗ tối, cái áo đang vá vẫn trên đùi nhưng kim không cắm vào vải. Nam không biết dì đã ngồi đó bao lâu.
"Dạ."
"Ăn chưa?"
"Dạ chưa."
"Trong nồi còn cơm."
Nam không đứng dậy. Cậu ngồi nguyên chỗ, cạnh mấy viên sỏi, và cậu nghe tiếng chính mình nói trước khi kịp quyết định là mình sẽ nói:
"Dì ơi. Tháng hai dì đem cầm cái áo bông."
Tiếng kim gõ nhẹ một cái vào cái đê sắt trên tay dì, rồi thôi.
"Con biết à."
"Con dán cái thẻ."
Dì Chín đặt cái áo xuống đùi. Bà không nói gì một lúc lâu, và trong lúc đó Nam nghe được tiếng thở của con Nhài, đều, và tiếng một cái cột nhà kêu một tiếng khi trời trở lạnh về sáng.
"Bảy ngày nữa người trên xuống đối chiếu," cậu nói. "Dì phải ghi cái áo vào bản kê. Ghi đủ, không được thiếu dòng nào."
"Dì biết. Chiều nay bà Tần sang bảo rồi."
"Bản kê phải ghi đủ người trong hộ. Đủ tên. Có số hiệu."
Dì Chín ngồi rất im.
Rồi bà làm một việc bà chưa làm lần nào trong tám năm Nam sống trong căn nhà này: bà cắm cây kim vào vạt áo, gấp cái áo lại, đặt sang một bên, và ngẩng lên nhìn thẳng vào mặt cậu.
"Ai hỏi con," bà nói.
Không phải "chuyện gì". Không phải "con nói cái gì". Nam nghe rõ từng chữ và cậu biết mình đã nghe đúng.
"Có người hỏi con," bà nói tiếp, và giọng bà rất bình thường, cái giọng bà vẫn dùng để hỏi hôm nay chợ có đắt không. "Hay có người hỏi tới chỗ đáng lẽ phải có tên con?"
Ngoài kia, dưới dốc, cái còi đổi ca đầu tiên của ngày mồng mười bốn rúc lên một hồi dài.