Gió đông muộn thổi qua kinh thành Trường An, mang theo cái lạnh cắt thịt và những hạt mưa phùn xám xịt. Thế nhưng, bầu không khí bên trong phủ Gián nghị đại phu lúc này còn thảm thót, u uất và ma mị hơn gấp mười lần cảnh sắc ngoài trời.
Trên chiếc giường gỗ gụ chạm hoa văn cầu kỳ, Lý Thiên Kỳ nằm bất động, thân hình gầy rộc đi một cách kỳ lạ chỉ sau vài ngày. Khuôn mặt hắn xám xịt như tro tàn, hai hốc mắt sâu hoắm, môi nứt nẻ xám bệch như xác chết trôi sông lâu ngày. Nằm bên cạnh hắn là ba vị lão Ngự y râu tóc bạc phơ do Hoàng đế đích thân phái tới, người thì bắt mạch, kẻ thì lật mi mắt, người lại bấm huyệt cốt, ai nấy trán rịn mồ hôi hột, nét mặt hoang mang đến cực độ.
Trưởng Viện Ngự y gạt mồ hôi trên trán, giọng run run cất tiếng hỏi hai đồng nghiệp. Lạ lắm, thật là kỳ quái chưa từng thấy trong y thư. Mạch tượng của Lý đại phu lúc thì dồn dập như ngựa chiến phi ngoài trận mạc, lúc lại đứt đoạn chập chờn như sợi tơ nhện dầm mưa bão. Khí huyết trong người hắn hỗn loạn, ngũ hành xung khắc, tưởng chừng như sắp lâm chung đến nơi rồi.
Đúng lúc đó, Binh bộ thượng thư cùng Lại bộ thượng thư bước vào thăm bệnh với vẻ mặt đầy xót thương giả tạo. Hai vị đại thần mặc triều phục chỉnh tề, trên đầu đội chiếc mũ cánh chuồn đen tuyền chễm chệ. Vừa nhìn thấy chiếc mũ cánh chuồn nghiêng nghiêng theo nhịp bước của Binh bộ thượng thư, toàn thân Lý Thiên Kỳ bỗng nhiên co giật dữ dội.
Hắn trợn ngược tròng trắng, hai tay khua loạn xạ trong không trung, khóe miệng sùi ra từng vạt bọt trắng xóa bốc mùi lá cây nồng nặc. Hắn gào lên bằng một giọng thảm thiết, đứt quãng như tiếng quạ kêu đêm thanh vắng. Cánh chim báo tử, hai cái cánh đen ngòm đang mổ vào hộp sọ của ta, cứu ta với, cất cái mũ quỷ quái đó đi, bụng ta đau quá, ruột ta rách rồi.
Ngay sau tiếng gào ấy, một âm thanh vang dội rống lên từ dưới chăn của Lý Thiên Kỳ, kèm theo đó là một luồng khí thối nồng nặc bùng phát, xộc thẳng vào mũi năm người trong phòng. Đó là mùi hỗn hợp của phân dại, lá cà độc dược nướng cháy và mắm tôm lên men mà hắn đã bí mật giấu trong đệm từ đêm qua. Mùi hôi thối dữ dội đến mức vị Lại bộ thượng thư trúng độc không khí lập tức nôn mửa thấu ruột gan, còn ba vị Ngự y thì bịch một tiếng ngã ngửa ra sàn, quấn quít bò lê bò lết lao ra khỏi cửa phòng để hít thở khí trời.
Thấy cảnh tượng hỗn loạn ô uế ấy, Binh bộ thượng thư ôm mũi lui lại mấy bước, vừa sợ hãi vừa kinh tởm nhìn Lý Thiên Kỳ đang quằn quại trên giường. Xem ra tên ma vương này thực sự đã bị thiên lôi đả phạt, mắc phải kỳ bệnh không thể chữa trị rồi.
Nhân lúc mọi người hoảng loạn tháo chạy ra ngoài, Lý Thiên Kỳ mở hé một bên mắt, đảo quanh phòng xác nhận không còn ai, lập tức nhếch môi cười thầm một tiếng khẩy. Hắn thong dong thò tay dưới gối rút ra một chiếc khăn lau sạch bọt xà phòng quanh miệng, rồi vẩy vẩy ngón tay gọi người tiểu đồng thân cận vào.
Tiểu Đồng rón rén bước vào, tay cầm sẵn mực tàu và một tờ sớ bằng lụa vàng cao cấp. Lý Thiên Kỳ ngồi dậy, lấy lại sắc mặt ung dung tự tại, cầm ngọn bút lông thỏ chấm đậm mực, bắt đầu múa bút viết bản tấu chương từ quan có một không hai trong lịch sử Đại Đường.
Bản tấu chương ấy không hề dùng những lời lẽ khiêm nhường thần tử thông thường, cũng chẳng có câu từ ca tụng công đức thánh quân theo lối mòn sáo rỗng. Bằng ngòi bút trào phúng đỉnh cao và sự vô sỉ đã đạt đến ranh giới thượng thừa, Lý Thiên Kỳ thả hồn vào từng dòng chữ.
Thần là Lý Thiên Kỳ, vốn căn cơ đê tiện, sinh ra nơi xó chợ vây quanh bởi mùi cá ươn và bùn lầy Dương Châu. Xương xẩu thần bẩn thỉu, máu mủ thần tầm thường, bản tính lại thích tự do bay nhảy như loài chim sẻ trong bụi rậm. May nhờ thánh ân rộng lớn như trời biển, Bệ hạ mù dở lỡ tay chấm thần đỗ Trạng nguyên, lại phong cho chức Gián nghị đại phu cao quý, đứng cùng hàng ngũ với chư vị đại thần đạo mạo uy nghiêm.
Thế nhưng, kẻ tiện nhân mang cốt cách con buôn như thần làm sao chịu nổi sức nặng của long ân. Từ ngày bước chân vào triều đình, thần bỗng mắc phải một căn bệnh vô cùng quái đản, y học vạn đời chưa từng ghi nhận, thần tạm gọi đó là chứng Cừu Quan Chứng, tức là bệnh dị ứng triều chính và ghét mũ cánh chuồn.
Mỗi khi thần nhìn thấy chiếc mũ cánh chuồn của Tể tướng hay chư vị thượng thư vẫy vẫy trước đại điện, hai mắt thần lập tức sưng vù như hai quả trứng gà luộc, đầu óc quay mòng mòng như cối xay lúa, cảm giác như có hàng ngàn con bọ chét đang bò gãi trong hộp sọ. Hai cái cánh mũ vươn ra hai bên đối với thần không khác nào hai lưỡi dao phay đồ tể đang chém băm vặt vào linh hồn nhỏ bé của thần.
Chưa dừng lại ở đó, mỗi khi nghe chư vị đại thần luận bàn việc quốc gia đại sự, việc thu thuế hay điều binh, đường ruột của thần lại co thắt mãnh liệt, bụng sôi ùng ục như núi lửa phun trào, dẫn đến việc tháo tào đuổi liên hoàn không cách nào khống chế. Thần đã làm bẩn đại điện mấy lần, làm hoen ố sự trang nghiêm của triều đình, thật là tội chết ngàn lần không dung.
Thần tự biết mình tài hoa có hạn, đức mỏng duyên ôi, không thể tiếp tục đội chiếc mũ cánh chuồn nặng nề ấy để làm trò hề cho thiên hạ. Thần xin dâng trả lại chức quan, cởi bỏ triều phục, kính xin Bệ hạ rủ lòng thương xót mà ban cho thần được trở về quê cũ Dương Châu. Thần nguyện về làm một kẻ bần dân buôn cá chăn vịt, sống đời tự do tự tại, ngày ngày ăn cơm nguội chấm mắm tôm. Thần xin thề nếu sau này còn dám bén mảng đến kinh thành Trường An làm bẩn mắt chư vị quan lại, xin nguyện bị thiên lôi đánh trúng đ-..ít, chết không có chỗ chôn.
Viết xong bản tấu chương dài ngợp mắt, Lý Thiên Kỳ thổi nhẹ cho khô vạt mực, rồi dùng con dấu Gián nghị đại phu đóng một cái bộp rõ to xuống cuối trang. Hắn đưa tờ sớ cho Tiểu Đồng, dặn dò bằng giọng thì thào giả vờ yếu ớt rằng hãy mang tờ sớ này dâng thẳng lên Hoàng đế, bảo rằng đây là di ngôn cuối cùng của hắn trước khi trút hơi thở cuối cùng.
Sáng hôm sau, buổi thiết triều tại đại điện không khí vô cùng căng thẳng. Tin tức Lý Thiên Kỳ lâm bệnh nặng hoại tử sắp chết đã lan truyền khắp kinh thành. Tể tướng đứng đầu hàng quan văn, khóe miệng giấu một nụ cười đắc ý nhưng khuôn mặt lại cố nặn ra vẻ u buồn thương tiếc. Đại tướng quân cùng các quan ngự sử thì thở phào nhẹ nhõm, cảm giác như hòn đá nặng ngàn cân đang đè nặng trên ngực bấy lâu nay cuối cùng cũng được cất bỏ. Hung thần triều đình sắp chầu trời, từ nay bọn họ lại có thể tha hồ ăn hối lộ và ngủ gật trong giờ chầu mà không sợ bị chơi khăm nữa.
Hoàng đế ngự trên ngai vàng, sắc mặt trầm tư. Thật lòng mà nói, Ngài vừa giận lại vừa tiếc tên tiểu tử quái kiệt này. Tuy Lý Thiên Kỳ quậy phá tung trời, làm triều đình bao bận dở khóc dở cười, nhưng sự thông minh và những đòn trừng phạt trào phúng của hắn đã giúp Ngài dẹp bớt thói hợm hĩnh, tham nhũng của đám quan lại lâu đời.
Lúc này, vị Tổng quản thái giám quỳ gối tiến lên, hai tay dâng cao bản tấu chương của Lý Thiên Kỳ. Báo cáo Bệ hạ, Lý đại phu bệnh tình nguy kịch, trước khi mê man đã dâng bản tấu này lên gõ cửa long ân.
Hoàng đế đón lấy tờ sớ lụa vàng, thong thả mở ra đọc. Ban đầu, lông mày Ngài nhíu lại vì những lời lẽ tự hạ thấp bản thân một cách thô bỉ của Lý Thiên Kỳ. Nhưng càng đọc về sau, khi nhìn thấy bốn chữ Cừu Quan Chứng cùng những miêu tả sinh động về việc dị ứng mũ cánh chuồn và tháo tào đuổi khi nghe bàn việc nước, cơ mặt Hoàng đế bắt đầu giật giật liên hồi.
Ngài cố gắng mím chặt môi để giữ uy nghiêm long nhan, nhưng không thể khống chế được bờ vai đang rung lên bần bật. Cuối cùng, không thể chịu đựng thêm được nữa, Hoàng đế ôm bụng ngửa mặt lên trời bật cười thành tiếng. Tiếng cười vang vọng khắp đại điện trang nghiêm, khiến toàn thể bá quan văn võ đang quỳ bên dưới ngơ ngác nhìn nhau, không hiểu Bệ hạ bị ma xui quỷ khiến điều gì.
Hoàng đế vừa cười đến chảy cả nước mắt vừa đập mạnh tay xuống thành ngai vàng. Tốt lắm, hay lắm, tên vô sỉ Lý Thiên Kỳ này quả nhiên đến phút cuối cùng vẫn không quên ị một bãi vào mặt chư vị đại thần.
Hoàng đế đàng hắng một tiếng, thu lại nụ cười rồi dõng dạc đọc to một đoạn trong bản tấu chương cho toàn thể triều thần cùng nghe. Ngài nhấn mạnh từng từ về việc Lý Thiên Kỳ ví chiếc mũ cánh chuồn của Tể tướng như hai lưỡi dao phay, và việc nghe chư quan thảo luận khiến hắn bị tháo tào đuổi.
Nghe xong những lời ấy, mặt Tể tướng tím lắt như quả cà muối dầm mắm, hai gò má rung lên vì tức giận. Lại bộ thượng thư cùng Đô sát viện ngự sử thì uất nghẹn đến mức ngực phập phồng như ống bễ thợ rèn. Họ nhận ra rằng, ngay cả khi giả chết từ quan, Lý Thiên Kỳ vẫn kịp giáng một cái tát đau đớn vào lòng tự tôn của toàn bộ giới văn nhân quan lại Trường An. Hắn biến chiếc mũ cánh chuồn, biểu tượng cho quyền lực và danh vọng mà hàng vạn sĩ tử thèm khát, thành một thứ đồ vật đáng sợ gây dị ứng tiêu chảy.
Hoàng đế gấp bản tấu chương lại, nhìn xuống đám quan lại đang giận mà không dám nói kia. Ngài hiểu rất rõ tâm tính của Lý Thiên Kỳ. Tên quái kiệt này vốn là một con chim ưng tự do của vùng sông nước, đại điện hẹp hòi cùng những quy tắc hủ lậu của triều đình không thể gông x удержи hắn mãi được. Giữ hắn lại chỉ làm hắn chán nản và tiếp tục bày ra những trò quậy phá kinh thiên động địa hơn mà thôi.
Hoàng đế thở dài một tiếng, cất giọng uy nghiêm tuyên bố trước đại điện. Lý Thiên Kỳ cốt cách đê tiện, lại mắc chứng bệnh quái đản Cừu Quan Chứng không thể chữa trị, không thể tiếp tục gánh vác trọng trách quốc gia. Nay trẫm chuẩn tấu cho hắn giải giáp về quê làm dân thường, tước bỏ toàn bộ phẩm hàm Gián nghị đại phu.
Hoàng đế dừng lại một chút, mắt lóe lên một tia sáng hóm hỉnh rồi nói tiếp. Tuy nhiên, để tránh cho chứng bệnh Cừu Quan Chứng của hắn tái phát làm hại bách tính, trẫm hạ chỉ ban lệnh vĩnh viễn cấm Lý Thiên Kỳ bước chân trở lại kinh thành Trường An. Nếu sau này phát hiện hắn lén lút lai kinh, lập tức bắt giữ phạt ba trăm gậy và xẻo đ-ít.
Thánh chỉ vừa hạ xuống, cả đại điện dâng lên một làn sóng nhẹ nhõm đến vô bờ bến. Tể tướng cùng chư vị đại thần đồng loạt quỳ rập đầu hô to vạn thuế, lòng tràn ngập niềm vui sướng như vừa thoát khỏi một cơn đại họa thiên thiên. Kẻ hung thần vô sỉ nhất lịch sử triều đình cuối cùng cũng đã bị tống khứ vĩnh viễn khỏi đường quan lộ.
Chiều hôm đó, vị Tổng quản thái giám đích thân mang thánh chỉ phê chuẩn từ quan đến phủ Gián nghị đại phu. Trong phòng ngủ âm u bốc mùi thuốc sắc, thái giám đứng trước giường đọc vang lời chiếu chỉ của Hoàng đế. Lý Thiên Kỳ nằm trên giường, hai mắt nhắm nghiền, thỉnh thoảng giật nhẹ ngón tay như thể đang thoi thóp lắng nghe.
Khi thái giám đọc đến câu vĩnh viễn cấm bước chân vào Trường An, khóe môi Lý Thiên Kỳ khẽ giật giật một chút. Thái giám cuộn chiếu chỉ lại, đặt lên đầu giường hắn rồi thở dài nói nhẹ. Lý đại phu, Bệ hạ đã phê chuẩn cho ngài về quê rồi. Ngài hãy giữ gìn sức khỏe, hy vọng chứng Cừu Quan Chứng của ngài sớm ngày thuyên giảm.
Thái giám cùng đoàn tùy tùng vừa bước chân ra khỏi cổng phủ, vách cửa phòng ngủ còn chưa kịp khép hẳn, một cảnh tượng kinh hoàng đã diễn ra.
Lý Thiên Kỳ bật ngồi dậy nhanh như một mũi tên bắn ra khỏi nỏ. Hắn giật phăng chiếc khăn trùm đầu, vơ lấy vạt áo lau sạch lớp phấn hóa trang màu tro xám trên mặt. Hắn tung chăn nhảy tót xuống đất, vươn vai làm các khớp xương kêu răng rắc đầy sảng khoái. Sắc mặt hắn hồng hào trở lại, hai mắt sáng quắc như sao đêm, hoàn toàn không có một chút dấu vết nào của kẻ sắp chết hay người mắc bệnh nan y.
Tiểu Đồng đứng bên cạnh kinh ngạc đến há hốc miệng, chắp tay bái phục. Tướng công, ngài ngài đã bình phục rồi sao?
Lý Thiên Kỳ vỗ mạnh vào đầu Tiểu Đồng một cái đốp rồi cười ha hả. Bình phục cái đầu ngươi! Ta có bệnh bao giờ đâu mà bình phục! Nhanh tay dọn dẹp hành lý, thu gom toàn bộ ngân lượng, vàng bạc mà ta đã kiếm được từ đám quan lại tham lam trong thời gian qua. Chúng ta chuẩn bị lên đường trở về Dương Châu.
Hắn đi tới bàn, nhặt chiếc mũ cánh chuồn Gián nghị đại phu đang đặt trên kệ gỗ lên. Hắn ngắm nghía chiếc mũ một hồi, rồi tiện tay ném tọt nó vào thùng rác góc phòng, nhẹ nhàng như ném một chiếc vỏ chuối tiêu.
Mũ cánh chuồn ư? Quyền lực triều đình ư? Lý Thiên Kỳ hắn từ trước đến nay chưa từng thèm khát những thứ phù hoa ấy. Hắn đến kinh thành chỉ để chơi một ván cờ trào phúng, quậy cho triều đình đục ngầu, trừng phạt những kẻ giả dối hợm hĩnh, rồi thong dong gạt bỏ tất cả để quay về với cuộc sống tự do tự tại.
Hắn nhớ tới con sông Dương Châu êm đềm, nhớ mùi cá tươi ngát ngoài xó chợ, và đặc biệt là nhớ tới cô nàng bán cá mặt rỗ có nụ cười chân thật, người duy nhất không bao giờ đeo bộ mặt nạ đạo mạo giả tạo như đám quan lại Trường An.
Lý Thiên Kỳ vắt túi hành lý lên vai, tay cầm chiếc quạt xếp gõ nhẹ vào lòng bàn tay. Hắn quay đầu nhìn lại ngôi phủ đại phu trang nghiêm một lần cuối, rồi cất tiếng hát nghêu ngao một điệu dân ca Dương Châu thô ráp nhưng tràn đầy sức sống.
Chốn kinh kỳ mười năm sương gió, mũ cánh chuồn đè nặng đầu xanh. Nay ta cởi áo trả triều đình, về quê bắt cá sống đời tự do.
Hắn bước ra khỏi cửa phủ, ánh mặt trời chiều chếch bóng xuyên qua làn mưa phùn nhẹ chiếu lên lưng hắn. Bóng dáng vị Trạng nguyên vô sỉ nhất lịch sử khuất dần sau con ngõ nhỏ của Trường An, để lại sau lưng một triều đình vừa nhẹ nhõm nhưng cũng sẽ vĩnh viễn không bao giờ quên được cơn đại náo quái đản của hắn. Lý Thiên Kỳ đã chính thức khép lại chương đời quan lộ, sẵn sàng mở ra một chương mới đầy tự do và hạnh phúc bên cô nàng bán cá Dương Châu.