Thành Dương Châu vào tiết đầu thu, sương mù chưa kịp tan hết trên những mái ngói rêu phong thì con đường dẫn đến cổng lớn của Lý phủ đã chật nát như hội chợ. Khác với vẻ ồn ào nhộn nhịp của giới buôn tôm bán cá mọi ngày, hôm nay bầu không khí nơi đây lại nồng nặc mùi mực Tàu, mùi phấn hương và mùi sĩ diện hống hách của hàng chục sĩ tử ăn mặc chỉnh tề.
Dẫn đầu đám người đông đúc ấy không ai khác chính là Trịnh Bằng công tử, kẻ vừa trải qua một đêm kinh hoàng tại Vạn Huê Lầu. Mặc dù bắp đùi hắn vẫn còn đỏ rực và ngứa châm chích do dính phải Cửu Chuyển Ngứa Ngáy Tán của Lý Thiên Kỳ, nhưng sự oán hận và lòng tự tôn bị chà đạp đã tiếp thêm cho hắn sức mạnh phi thường. Cùng đi với Trịnh Bằng là Phùng lão tú tài, một vị cao niên trong giới văn nhân Dương Châu, người đã dành cả bốn mươi năm đời mình để lề mề trong các kỳ thi Hương, tuy chẳng đỗ đạt gì cao sang nhưng lại sở hữu thâm niên hất hàm coi trời bằng vung vô cùng thâm hậu.
Phùng lão tú tài vuốt chòm râu dê thưa thớt, tay cầm chiếc quạt giấy xếp lại chặt khăng khăng, cất giọng khàn khàn nhưng cố uốn éo cho có vẻ vang rền:
Trịnh công tử, chớ có nóng nảy. Kẻ tiểu nhân họ Lý kia tuy có chút mưu mẹo hẹp hòi, chuyên dùng tà thuật ba xu để làm tổn hại danh tiết của bậc văn nhân, nhưng trước mặt đại nghĩa văn chương của giới sĩ tử Dương Châu chúng ta, hắn chỉ là một con bọ nát. Hôm nay lão phu đích thân tới đây, quyết dùng đạo lý Thánh hiền và tài đối đáp để đè bẹp sự hợm hĩnh của hắn, buộc hắn phải quỳ xuống trước cổng Lý phủ mà tạ tội với chư vị sĩ tử.
Đám văn nhân phía sau lập tức xôn xao hùa theo. Kẻ thì vỗ tay khen ngợi sự uy nghi của Phùng lão tú tài, kẻ thì giơ cao bút lông, cuộn thư tịch như thể đang chuẩn bị xông vào trận chiến sinh tử. Họ vây kín cổng Lý phủ, tiếng quát tháo chửi rủa vang động cả một góc phố. Người dân xung quanh gồm bà bán cá, ông thợ rèn, chị bán đậu phụ cũng tò mò kéo đến xem đông nghẹt, tạo thành một vòng tròn bao quanh hiện trường.
Đúng lúc đám sĩ tử đang hừng hực khí thế, cánh cổng gỗ lim nặng nề của Lý phủ chậm rãi mở ra.
Tuy nhiên, bước ra không phải là dàn gia nhân hung hãn cầm gậy gộc, cũng chẳng phải là lão quản gia sợ hãi cúi đầu. Hai tiểu đồng mặc áo xám chậm rãi khiêng ra một chiếc bàn gỗ tuyết tùng cỡ lớn đặt ngay giữa bậc cửa. Tiếp đó, một chiếc bếp đồng cổ kính đang cháy đỏ rực than hồng được đặt lên bàn. Bên trên bếp là một chiếc nồi đồng to đùng, bên trong chứa đầy cháo đậu đỏ sánh mịn đang sôi ùng ục, tỏa ra hơi nước bốc lên nghi ngút kèm theo hương thơm ngọt ngào pha lẫn chút kỳ quái.
Và cuối cùng, nhân vật chính mới thong dong bước ra.
Lý Thiên Kỳ khoác trên mình chiếc áo dài màu xanh nhạt thả phanh ngực, chân đi guốc gỗ kêu lách cách trên nền đá. Một tay hắn cầm chiếc quạt lông ngỗng rách mất mấy chóp, tay kia ôm một nửa quả dưa hấu lớn, vừa bước ra vừa thản nhiên dùng thìa xúc dưa ăn ngon lành. Hắn liếc nhìn đám sĩ tử đang trừng mắt nhìn mình, rồi nở một nụ cười rạng rỡ đến mức làm cho người ta chỉ muốn lao vào đấm cho hắn một phát.
Thiên Kỳ túc tắc nhả một hạt dưa ra sàn, cất giọng ngáy ngủ:
Buổi sáng sớm mai tốt lành chư vị hiền huynh. Không biết gió độc phương nào lại thổi toàn bộ những cái đầu rỗng tuếch của giới sĩ tử Dương Châu đến trước cửa nhà ta thế này? Phải chăng điệu múa Phục Ma Cuồng Loạn đêm qua ở Vạn Huê Lầu chưa đủ làm gân cốt của Trịnh huynh được thư giãn, nên hôm nay huynh lại kéo thêm đồng phe đến đây để nhảy đầm tiếp?
Mặt Trịnh Bằng tím ngắt như quả cà tím ngâm dấm. Hắn chỉ tay vào mặt Thiên Kỳ, giọng run lên vì giận dữ:
Lý Thiên Kỳ! Ngươi bớt xảo ngôn xảo ngữ! Đêm qua ngươi dùng tà thuật hại ta, hôm nay chúng ta đến đây là để đòi lại công lý cho giới văn nhân Dương Châu. Ngươi tự xưng là kỳ tài, vậy có gan bước ra đây đọ tài văn thơ với Phùng lão tiên sinh cùng toàn thể sĩ tử ở đây không? Nếu thua, ngươi phải bò quanh thành Dương Châu ba vòng và gào to rằng ngươi là đồ vô sỉ!
Thiên Kỳ nuốt ừm một miếng dưa hấu mát lạnh, chớp chớp mắt vẻ ngây thơ:
Đọ văn thơ sao? Chao ôi, ta đây vốn là kẻ thô kệch, làm sao dám sánh với những bậc thánh hiền quanh năm chỉ biết nhai chữ nhả tơ như các vị? Tuy nhiên, trù phòng nhà ta sáng nay vừa ninh được một nồi cháo đậu đỏ rất ngon. Ta lại mới nghĩ ra một vế đối gồm mười tám chữ bằng nét mực mạ vàng vô cùng tao nhã. Nếu ai trong số các vị có thể đọc to vế đối này ba mươi lần bằng giọng đọc trầm hùng, đúng ngữ điệu thi ca, rồi đối lại vế dưới cho chỉnh, ta không những dập đầu nhận thua mà còn biếu ngay một trăm lượng vàng tươi.
Nói rồi, Thiên Kỳ vẫy tay. Một tiểu đồng lập tức treo một bức trướng bằng lụa đỏ thắm từ trên xà cửa xuống. Trên mặt lụa đỏ, mười tám chữ mạ vàng lấp lánh hiện ra sắc nét dưới ánh nắng ban mai:
Ngật ngật đậu đậu, bất ngật đậu đậu dã đắc ngật.
Nhìn thấy vế đối, toàn bộ đám sĩ tử ngơ ngác nhìn nhau. Trịnh Bằng nhíu mày suy nghĩ, còn Phùng lão tú tài thì vuốt râu mỉm cười khinh bỉ. Trong mắt lão, đây chỉ là một câu đối dùng chữ Hán giản đơn, xoay quanh việc ăn đậu và không ăn đậu. Tuy ngữ pháp có chút kỳ quái, nhưng chữ nghĩa rõ ràng, chẳng có gì là thâm sâu bí hiểm.
Phùng lão tú tài hất hàm lên trời, cười lớn đầy vẻ tự tin:
Ngu muội! Thật là quá ngu muội! Lý Thiên Kỳ, ngươi tưởng dùng mấy chữ trùng lặp hời hợt này mà làm khó được giới sĩ tử Dương Châu sao? Chữ Ngật ở đây nghĩa là ăn, chữ Đậu nghĩa là hạt đậu. Câu này chẳng qua chỉ là Ăn đậu ăn đậu, không ăn đậu đậu cũng phải ăn. Một vế đối nhảm nhí, chẳng có chút thi vị nào của bậc Thánh hiền!
Thiên Kỳ thong thả xúc thêm một thìa dưa hấu, vừa nhai vừa lắc đầu ngao ngán:
Phùng lão tú tài ơi là Phùng lão tú tài, người đời bảo ông học rộng tài cao, sao óc ông lại ngắn như mẩu nến thế? Vế đối này tuy chữ nghĩa bình dị, nhưng cái hay của nó nằm ở vần điệu và âm tiết khi phát âm. Muốn đối được vế dưới, trước tiên phải đọc vế trên cho đúng nhịp điệu, cất giọng ngân nga sao cho vang dội khắp con phố này, để ý chí thi ca thấm thía vào từng câu chữ. Nếu các vị ngay cả việc đọc to vế đối này ba mươi lần cho ra ngô ra khoai cũng không làm nổi, thì làm sao xứng đáng bàn chuyện đối đáp với ta?
Trịnh Bằng nghe vậy liền cay cú, lập tức hùa vào:
Đọc thì đọc! Có gì mà khó? Chư vị đồng nhân, chúng ta hãy cùng nhau đọc to vế đối này, dùng âm thanh chính khí của sĩ tử Dương Châu để áp đảo sự ngông cuồng của hắn!
Được lời như cởi tấm lòng, lại thêm khát khao giành lấy một trăm lượng vàng và hào quang danh vọng, đám sĩ tử gần mươi con người liền đồng loạt chỉnh đốn trang phục, hít một hơi thật sâu.
Phùng lão tú tài đứng ở vị trí trung tâm, giơ cao quạt giấy làm nhịp, cất giọng xướng trước:
Ngật ngật đậu đậu, bất ngật đậu đậu dã đắc ngật!
Đám sĩ tử phía sau lập tức hòa giọng theo, âm thanh vang dội như sóng dâng trào:
Ngật ngật đậu đậu, bất ngật đậu đậu dã đắc ngật! Ngật ngật đậu đậu, bất ngật đậu đậu dã đắc ngật!
Lúc đầu, tiếng đọc của họ còn chậm rãi, cố giữ đúng ngữ điệu từ tốn, đạo mạo của giới sĩ tử khi ngâm thơ. Nhưng Lý Thiên Kỳ đứng trên bậc cửa lại liên tục bĩu môi, lắc đầu chê bai:
Kém quá! Quá kém! Đọc như mèo mửa thế này thì làm sao gọi là âm thanh chính khí? Phải đọc nhanh hơn nữa! Phải ngân vang hơn nữa! Phải vừa đọc vừa dập đầu theo nhịp để tỏ lòng thành kính với câu đối của bậc tiền nhân!
Sự hiếu thắng và cơn giận đã làm mù quáng trí tuệ của đám sĩ tử. Phùng lão tú tài nghiến răng, tăng tốc độ vẫy quạt, cổ họng lão nổi phồng cả gân xanh. Lão gào lên, kéo theo cả bầy sĩ tử gào theo. Họ vừa đọc vừa lắc lư cái đầu, cúi gập người xuống theo từng nhịp điệu dồn dập:
Ngật ngật đậu đậu bất ngật đậu đậu dã đắc ngật! Ngật ngật đậu đậu bất ngật đậu đậu dã đắc ngật!
Tiếng đọc ngày càng nhanh, ngày càng dồn dập, âm thanh rền rĩ vang khắp con phố. Thế nhưng, tiếng Việt và ngữ âm Hán Việt vốn có một đặc tính vô cùng vi diệu. Khi những từ ngữ đồng âm, nhiều thanh nặng và thanh sắc được đọc vội vã, liên tục với âm lượng lớn, sự biến âm kỳ quái sẽ lập tức xảy ra.
Trong tai người dân phố xá đứng xung quanh, câu thơ đạo mạo Hán Việt kia, qua những cái miệng đang gào thét liên hồi của đám sĩ tử, đã hoàn toàn biến dạng.
Từ Ngật ngật đậu đậu khi phát âm quá nhanh và nuốt chữ, kết hợp với chất giọng nói ngọng đặc trưng của vùng Dương Châu khi rống to, lập tức biến thành tiếng cặ.. cặ...đẩu đẩu hoặc ngực ngực đầu đầu. Còn cả câu Bất ngật đậu đậu dã đắc ngật qua nhịp đọc dập đầu điên cuồng lại biến thành lời lăng mạ thô tục xúc phạm thẳng vào tổ tông dòng họ nhà mình, đại loại như Bố mày đâu đâu, mả mẹ mày cũng phải ăn!
Bà bán cá đứng cạnh ông thợ rèn tròn xoe mắt, ban đầu còn ngơ ngác, sau đó bỗng ôm bụng cười ngặt ngẹo. Ông thợ rèn thì vỗ đùi đét một cái, cười đến mức nước mắt nước mũi chảy dài. Người dân quanh đó bắt đầu xầm xì, rồi tiếng cười rộ lên mỗi lúc một lớn.
Trời ơi! Xem kìa! Mấy ông tú tài học rộng tài cao hôm nay bị điên rồi! Tự nhiên đứng trước cổng nhà người ta gào to chửi cha mả mẹ nhà mình!
Đúng đấy! Đã chửi tổ tông nhà mình dâm dục thô tục rồi lại còn vừa chửi vừa dập đầu lạy tạ nữa chứ! Hahaha! Đúng là văn nhân học rộng có khác, chửi mình nghe sang sảng cả con phố!
Tiếng cười nhạo báng của đám đông xóm giềng ngày càng to, như sóng biển dâng cao đè bẹp cả tiếng rống của đám sĩ tử. Trịnh Bằng vẫn đang hăng hái gào thét đến đỏ gay cả mặt, hoàn toàn không hay biết mình đang đọc cái gì. Hắn chỉ thấy đám đông cười ồ lên thì lại tưởng người ta đang thán phục khí thế hùng hồn của mình, nên lại càng ra sức gào to hơn, vừa gào vừa đập tay vào ngực lộ vẻ tự hào.
Duy chỉ có Phùng lão tú tài, người đang dẫn nhịp, bỗng nhiên cảm thấy có điều gì đó không đúng.
Lão vừa vẫy quạt vừa gào đến lượt thứ mười lăm:
Ngật ngật đậu đậu.
Âm thanh ấy phát ra từ chính vòm họng của lão, dội ngược lại vào tai lão. Sự nhạy cảm của một kẻ rèn luyện chữ nghĩa bốn mươi năm cuối cùng cũng trỗi dậy trong khoảnh khắc định mệnh này. Phùng lão tú tài khựng lại. Lão nhẩm lại âm tiết trong đầu. Lão phân tích độ biến âm khi đọc nhanh. Lão lắng nghe tiếng cười sặc sụa của bà bán cá bên cạnh.
Và rồi, một luồng sét đánh ngang qua bàng quang của Phùng lão tú tài!
Lão bàng hoàng nhận ra, cái vế đối quái đản này thực chất là một cái bẫy ngữ âm cực kỳ vô sỉ và hiểm độc! Với ngữ điệu mà Thiên Kỳ dụ dỗ họ đọc, toàn bộ mười tám chữ mạ vàng kia đã biến thành một bài văn tế lăng mạ tổ tông, chửi rủa cha mẹ, tự nhục mạ bản thân bằng những từ ngữ dung tục, bẩn thỉu nhất mà ngay cả đám lưu manh xóm chợ cũng không dám thốt ra giữa ban ngày ban mặt!
Kinh hoàng hơn nữa, lão và gần mươi sĩ tử Dương Châu vừa đứng đây, trước mặt hàng trăm con mắt của bách tính, tự tay vỗ ngực, tự tay cúi đầu dập lạy, ra sức gào to những lời tự chửi rủa ấy đến mười lăm lần liên tiếp!
Toàn bộ công danh, đạo đức, danh dự, phẩm giá của một vị lão tú tài tích góp suốt sáu mươi năm qua, trong một nốt nhạc đã biến thành tro bụi, chảy xối xả xuống rãnh nước thải của thành Dương Châu.
Mặt Phùng lão tú tài lập tức chuyển từ đỏ rực sang xám ngắt, rồi từ xám ngắt chuyển sang xanh lét như ít nhái. Tim lão đang đập dồn dập bỗng khựng lại một nhịp, như thể toàn bộ máu trong cơ thể dồn hết lên não rồi ngưng trệ hoàn toàn. Lão nhận ra mình vừa công khai dập đầu chửi cha mẹ, chửi ông bà tổ tiên hàng trăm lần trước mặt bàn dân thiên hạ.
Nỗi ê chề, uất ức và sự nhục nhã tột cùng dâng lên như một ngọn lửa độc đốt cháy tâm trí lão. Lão quay sang nhìn Lý Thiên Kỳ.
Lúc này, Lý Thiên Kỳ vẫn đang nhàn nhã gãi gãi lỗ tai, nở nụ cười thương hại nhìn lão, rồi cất giọng ngai ngái:
Phùng lão tiên sinh, sao lại dừng lại rồi? Mới được mười lăm lần thôi mà? Đọc tiếp đi chứ! Càng đọc to thì tổ tông nhà ông dưới suối vàng càng nghe rõ đấy!
Sợi dây thần kinh cuối cùng trong bộ não già nua của Phùng lão tú tài chính thức đứt phụt!
Lão trợn ngược hai tròng mắt, tròng trắng dã dội lên toàn bộ nhãn cầu. Cổ họng lão phát ra một tiếng ặc ặc nghẹn ngào, toàn thân cứng đờ như một khúc gỗ khô. Ngay trước mặt hàng trăm khán giả đang cười nghiêng ngả, Phùng lão tú tài ngửa bật người ra sau, ngã chổng cành hai chân lên trời, xỉu tại chỗ không cựa quậy.
Phùng lão! Phùng lão tiên sinh!
Trịnh Bằng giật mình hốt hoảng, vội vàng đỡ lấy thân thể cứng đờ của Phùng lão tú tài. Hắn lay mạnh shoulder của lão, nhưng đôi mắt của lão tú tài vẫn trợn ngược, bọt mốc trắng bắt đầu sùi ra từ khóe miệng.
Đám sĩ tử xung quanh đến lúc này mới bừng tỉnh. Một vài kẻ thông minh hơn trong nhóm bắt đầu nhẩm lại vế đối, rồi mặt đứa nào đứa nấy cắt không còn một giọt máu. Sự thật tàn khốc về cái bẫy câu đối nhanh chóng lan ra cả nhóm. Cả lũ sĩ tử bỗng nhiên thấy cổ họng mình đắng ngắt, đôi chân run rẩy không đứng vững. Họ vừa nhận ra chính mình cũng vừa tham gia vào màn tự chửi tổ tông quy mô lớn nhất lịch sử thành Dương Châu.
Tiếng cười của người dân xung quanh nổ tung như pháo hoa ngày Tết. Những tiếng chỉ trỏ, những lời giễu cợt vang lên khắp nơi:
Nhìn kìa! Tự chửi mình đến mức ngất xỉu luôn! Đúng là văn nhân Dương Châu có khác, tài năng thật là kinh thiên động địa!
Lý công tử giỏi quá! Một câu đối mà quét sạch cả lũ giả đạo mạo!
Lý Thiên Kỳ thong dong đứng dậy, đặt nửa quả dưa hấu xuống bàn. Hắn tiến lại gần bếp đồng, dùng chiếc vá gỗ múc một vá cháo đậu đỏ bốc khói nghi ngút, rồi tiến về phía đám sĩ tử đang nháo nhào hoảng loạn.
Hắn nở nụ cười ấm áp như ánh mặt trời, cất giọng vô cùng tử tế:
Chư vị hiền huynh làm gì mà hốt hoảng thế? Phùng lão tiên sinh chắc là do đọc kinh văn hăng hái quá nên bị hỏa khí xông lên não thôi. Nhà ta có cháo đậu đỏ thanh nhiệt giải độc cực tốt đây. Có ai muốn làm một bát để hạ hỏa, rồi chúng ta lại tiếp tục đọc vế đối không? Ta hứa lần này sẽ tính tiền công đọc gấp đôi!
Trịnh Bằng nhìn thấy vá cháo đậu đỏ bốc khói trong tay Thiên Kỳ thì như nhìn thấy bùa đòi mạng. Hắn run rẩy tháo chạy lùi lại phía sau, mặt cắt không còn một hạt máu, giọng lạc đi vì sợ hãi:
Lý Thiên Kỳ! Ngươi. ngươi không phải là người! Ngươi là con quỷ! Ngươi là đồ vô sỉ!
Rút lui! Mau khiêng Phùng lão tiên sinh rút lui!
Không cần Trịnh Bằng phải ra lệnh lần thứ hai, đám sĩ tử Dương Châu lúc đến thì hống hách bao nhiêu, lúc này lại hoảng loạn bấy nhiêu. Mấy kẻ khỏe mạnh vội vã nhấc bổng Phùng lão tú tài đang ngất xỉu lên vai như khiêng một bao tải gạo. Cả lũ cắm đầu cắm cổ chạy thục mạng xuống đường, gót chân đập vào lưng tanh tách, để lại sau lưng những chiếc quạt giấy rơi rãi, những cuốn thư tịch bị giậm nát và tiếng cười giễu nhại rền trời của dân chúng cả thành Dương Châu.
Thiên Kỳ đứng ở bậc cửa, nhìn theo bóng lưng tháo chạy trối chết của đám sĩ tử, thở dài một tiếng đầy vẻ tiếc nuối. Hắn đưa vá cháo đậu đỏ lên miệng, thổi nhè nhẹ rồi húp một ngụm to.
Vừa húp, hắn vừa lắc đầu tự thán:
Chán thật đấy! Mới có một nồi cháo đậu đỏ và mười tám chữ đồng âm mà đã gục ngã hết rồi. Văn nhân Dương Châu thời nay sao mà mong manh dễ vỡ thế không biết? Kiểu này thì làm sao đủ sức chịu đựng khi ta lên kinh kỳ tham dự thi Hội đây?
Hắn mỉm cười quay người bước vào trong phủ, cánh cổng lim nặng nề chậm rãi khép lại, kết thúc một buổi sáng đại náo rực rỡ, mở ra một trang danh tiếng mới cho Trạng Nguyên vô sỉ Lý Thiên Kỳ.