Đoàn quân hồi kinh kéo dài gần một dặm đường, chậm chạp và lặng lẽ. Cờ xí đã cuộn chặt trong bao vải chàm, chỉ còn tiếng bước chân lê thê nện xuống nền đất khô nứt nẻ của con đường quan đạo, hòa cùng tiếng trục xe chở thương binh nghiến cọt kẹt qua từng ổ gà lởm chởm. Những đôi mắt trũng sâu chỉ còn đủ sức ghim chặt về phía trước, nơi rặng núi đá vôi Hoa Lư vẫn chìm khuất sau ba ngày đường viễn chinh.
Một thớt ngựa trạm phi hỏa tốc xé toạc màn sương mù mỏng, lao vút qua mép quan đạo theo chiều ngược lại. Tiếng móng sắt nện chan chát xuống nền đá hộc dồn dập rồi chìm nghỉm vào khoảng tối phía sau. Đám binh lính lê bước trên đường nào hay biết, vào đúng khoảnh khắc con ngựa trạm xé gió lao đi, Đinh Tiên Hoàng đã đổ gục trên ngai vàng đẫm máu tại điện Thái Hòa.
Trạm gác biên án ngữ giữa hai vách đá tai mèo dựng đứng, lối đi chỉ vừa khít một cỗ xe bò. Nguyên Phong bước tập tễnh tiến vào hốc đá, chân trái quấn chặt lớp vải xô tẩm giấm chua để ghìm cơn đau từ vết chém ở bãi lầy Nam Cương, đưa mắt dò tìm vị trí thay phiên.
Một bóng người ngồi bó gối trên tảng đá cạnh mép rãnh, áo tơi lá cọ xùm xụp che kín nửa gương mặt gầy, bàn tay thoăn thoắt mài lưỡi dao găm vào hòn đá cuội ướt. Tiếng kim loại cọ đá rèn rẹt vang lên đều đặn. Nghe tiếng bước chân khập khiễng, người kia cất giọng gắt gỏng, mắt vẫn dán vào mũi dao:
"Tránh đường. Đứng chắn cả lối."
Nguyên Phong sững sờ trước thái độ xấc xược của kẻ mặc thường phục. "Binh lính tiền phương tới đổi ca..."
"Biết rồi. Lính triều đình." Người kia ngắt lời, giọng cứng như vỏ cây nứt. "Chân cẳng lết bết, mặt non choẹt thế kia vác nổi ngọn thương sắt à? Ai cấp giáo cho ngươi vậy?"
Nguyên Phong đỏ mặt tía tai, định mở miệng cãi lại thì bóng người đã bật dậy, hất ngược vành nón lá cọ ra sau gáy. Khuôn mặt thiếu nữ gầy gò, nước da rám nắng đồi rừng và đôi mắt sắc lẻm như mũi tên đồng — An Nhiên.
"Lên trạm gác trên kia." Cô giật cằm chỉ về phía khe nứt sườn núi, xốc báng nỏ liên châu bước thoăn thoắt lên dốc đá, bỏ mặc Nguyên Phong đứng chôn chân giữa lòng đường.
Cậu cắn răng bước theo sau, duy trì khoảng cách vài bước chân. "Cô là thợ săn bản xứ quanh đây à?"
"Dân Tràng An. Lớn lên từ rừng." An Nhiên rảo bước, mắt ghim thẳng vào vách đá phía trước. "Còn ngươi, sinh ra làm gì mà để què quặt thế kia?"
Câu hỏi cộc lốc đánh thẳng vào sự tự ái sâu kín khiến Nguyên Phong nghẹn ứ nơi cuống họng. Dòng máu hoàng tộc Ngô triều trong người cậu giãy giụa đòi lên tiếng, nhưng hiện thực tàn tạ của một tên lính bộ binh rách rưới khiến cậu phải nén xuống.
Một lát sau, cậu gặng hỏi: "Dân tự do như cô, cớ sao phải lặn lội theo đoàn quân này về kinh?"
An Nhiên nhếch mép, bàn tay thoăn thoắt gạt lẫy khóa hộp nỏ liên châu, kiểm tra từng mũi tên bịt đồng sắc lẻm xếp ngay ngắn trong rãnh gỗ: "Nhận lệnh áp tải đoàn xe tải thương. Đổi lấy hai vò muối hạt cho bản Mường, xong việc lập tức quay về rừng núi bẫy rái cá. Việc triều đình các người, chẳng liên can gì đến ta."
Cô rảo bước thoăn thoắt qua khúc quanh gập ghềnh, khép lại cuộc đối thoại bằng sự im lặng sắt đá.
Bóng hoàng hôn sụp xuống con đường quan đạo, nhuộm lớp bụi đất đỏ quạch thành một dải khói mờ mịt bám chặt lấy đoàn người. Đất cát chui rúc vào từng kẽ móng chân rách nát của đám thương binh đi chân trần, đóng vón thành lớp cáu bẩn lẫn với huyết thanh khô cứng. Đám phu kéo xe lầm lũi cúi rạp người, gót chân nứt nẻ miết trên mặt đường đầy sỏi nhọn.
Bánh xe gỗ chở thương binh nghiến trên mặt đá dăm rải rác, phát ra tiếng cọt kẹt rầu rĩ kéo dài suốt dặm trường như nhịp gõ của một bản hành xác. Trục xe khô dầu rít lên ken két mỗi khi sụp qua gờ rãnh, quăng quật những thân hình thương tật va đập vào thành ván, bật ra những tiếng rên hừ hừ đục ngầu. Mồ hôi quện đất đỏ đóng thành vệt cáu dày cộp trên gáy những người kéo xe.
Rầm!
Bánh gỗ của cỗ xe đi đầu trượt mạnh rồi sụt lún xuống một rãnh đất sâu cắn ngang lòng đường. Tiếng nan hoa nứt toác một nhịp gãy gọn. Cả đoàn xe phía sau dồn ứ lại. Mưa rừng xói mòn để lộ hai bên thành rãnh những mảng đất nện đen kịt, lởm chởm những mảnh gốm thô vỡ vụn và vài mẩu xương mục xám xịt.
Nguyên Phong lết vội tới, quỳ một gối xuống bùn khô, dùng mười đầu ngón tay cào bới lớp đất nén chặt quanh nan gỗ. Móng tay cậu cào phải một gờ kim loại sắc lẹm làm toạc da, máu tươi rỉ ra hòa vào bùn đất. Cậu cắn răng bẩy mạnh khối kim loại ra khỏi vách đất nén — một mũi tên đồng ba cạnh Cổ Loa rỉ xanh đóng vảy dầy cộp. Mũi tên ba cánh đúc đặc từ nghìn năm trước, gãy mất một ngạnh, thân đanh chắc và nặng trịch, vết tích của những cuộc chém giết từ thời Âu Lạc chìm sâu dưới tầng đất phù sa này.
Nguyên Phong miết ngón tay lên đường sống kim loại lạnh buốt, cảm nhận sức nặng của lịch sử vừa cứa rách da thịt mình. Cậu ném cộc mũi tên rỉ trở lại lòng rãnh sâu, quẹt vệt máu khô trên trán rồi ghé bả vai bầm dập vào đuôi thành xe.
"Dồn sức! Cùng đẩy!" Cậu gầm lên một tiếng ngắn.
Mấy người lính bên cạnh nghiến răng ghì vai. Bánh xe trườn lên khỏi miệng hố, cán nát những mảnh gốm cổ, nặng nề lăn bánh tiếp về phía trước.
Cách đó vài trăm bước chân, giữa đám xe chở đá lửa và bao lương khô, Lôi Chấn đang dùng hai tay siết lại nút thừng chằng hàng. Đôi bàn tay gân guốc siết chặt từng tao thừng gai bằng những động tác dứt khoát của một người lính dạn dày trận mạc.
"Còn nhớ tao không?"
Tiếng hỏi ồm ồm vang lên từ phía sau khiến Lôi Chấn khựng tay. Gã xoay người lại, bắt gặp một thân hình cởi trần vạm vỡ, nước da đen bóng như gỗ mun ngâm nước lợ, hai tay khoanh tròn trước ngực chắn ngang mép đường.
Lôi Chấn nheo mắt nhận diện gã giang hồ sông nước. "Ba Hắc."
"Trí nhớ tốt đấy." Ba Hắc toét miệng cười, hàm răng trắng lóa tương phản gay gắt với nước da sạm nắng. "Mày nợ tao một mạng, nhớ chứ? Đận vượt sông Đáy năm nào, tao mà chậm tay một khắc thì mày đã thành mồi rỉa cho cá trê rỉa xác rồi."
Lôi Chấn nhìn chằm chằm người đồng đội cũ, đáp lời bằng đúng tám từ:
"Món nợ sông Đáy, tao vẫn ghi lòng."
Ba Hắc ngồi thụp xuống bờ cỏ khô, bứt một cọng lau nhai nhai đầu cuống: "Đêm đó nước lũ cuộn đỏ lòm, bọt sủi như váng máu. Mày khoác cái giáp mây chết tiệt này, ngấm đẫm phù sa nặng như cối đá kéo tuột xuống đáy bùn."
Lôi Chấn giữ chặt đầu dây thừng, yên lặng lắng nghe.
"Tao lặn ba hơi dài sát đáy sông." Ba Hắc giơ bàn tay đen sạm chằng chịt sẹo lồi do ngạnh trê cào rách, ngón tay to bè như rễ đước. "Túm được túm tóc mày mà lôi ngược lên bè nứa. Lớp giáp mây lúc đó hút no nước phù sa, trĩu nặng như vác đá tảng. Mày nôn thốc nôn tháo ra cả bát bùn non ngầu đỏ, thở hắt ra từng chặp giãy giụa như con cá trắm mắc cạn trên bãi bồi."
Lôi Chấn dõi mắt nhìn bàn tay đầy sẹo của gã kình ngư sông nước: "Mày theo đoàn này làm gì?"
"Nhận việc giao kèo." Ba Hắc nhổ toẹt bã cỏ khô, giọng thản nhiên. "Làng chài đổi lấy suất miễn thuế ba năm. Nhận áp tải vài chuyến thuyền hàng qua luồng sông ngầm cho quan trên, xong việc là rút về thả lưới."
Lôi Chấn gật đầu dứt khoát, buông tay khỏi nút thừng vừa buộc chặt. Giữa chốn chiến trường tao loạn, việc giữ mồm giữ miệng luôn là quy tắc sinh tồn hàng đầu.
Phía cuối đoàn quân, lầm lũi di chuyển sau đám xe chở quân nhu là một cỗ xe nhỏ mui cói che kín mít, kéo bởi một con la còm. Bên trong khoang xe mờ tối, một bóng người khoác áo the xám ngồi gập lưng bên chiếc án gỗ thấp, tay cầm bút lông chấm mực chu sa đỏ thẫm ghi chép vào một cuốn sổ tre nẹp da.
Ngòi bút lướt thoăn thoắt trên mặt thẻ tre, thu nhận mọi động thái bên ngoài qua kẽ hở của tấm mui vải: Nguyên Phong đi tập tễnh sau lưng An Nhiên, Lôi Chấn đối thoại cùng gã thợ lặn Ba Hắc bên cỗ xe chở đá lửa.
Nét mực khô dần thành vệt đỏ sẫm. Viên thư lại áo the xám gấp cuốn sổ lại, giấu kín vào lớp tay áo thụng, rồi khẽ nhấc rèm nhìn ra màn sương chiều đang phủ kín đoàn người.
Chiếc xe la nhỏ bé hòa lẫn hoàn toàn vào dòng người tàn tạ, tựa như một hạt bụi vô danh giữa quan đạo dài dằng dặc.
Màn đêm trút xuống bên khúc sông cạn cạn đáy. Đoàn quân hạ trại dã chiến bằng những tấm bạt da dựng tạm bợ. Ánh lửa trại lập lòe chỉ đủ đun sôi nồi cháo loãng, được che chắn cẩn mật nhằm tránh đánh động tàn binh địch lẩn khuất trong lau lách.
Nguyên Phong ngồi dựa lưng vào tảng đá ven bờ nước, tay mân mê lại đoạn dây gai quấn cán thương câu liêm. Cậu ngước mắt khi thấy bóng An Nhiên xách theo con cá suối vừa xiên được dưới gềnh đá đi ngang qua.
Cậu chìa nửa bát cháo ngô còn bốc khói về phía cô: "Ăn chung nhé?"
An Nhiên dừng bước, nhìn chằm chằm vào bát cháo bằng ánh mắt dò xét sắc lạnh: "Cho không đấy à? Vùng đầm lầy này, miếng ăn luôn kèm theo cái giá của nó."
"Chỉ là bát cháo nóng thôi mà."
"Khác gì nhau." An Nhiên buông cộc một câu, nhưng vẫn bước tới thả con cá vào đống than hồng cạnh nồi nước sôi, quay lưng ngồi xuống gờ đá đối diện.
Khoảng lặng phủ lên hai người. Chỉ còn tiếng than nổ lách tách và mùi mỡ cá bắt đầu xèo xèo chảy xuống tro hồng. Phía xa xa, tiếng cười khàn đục của Lôi Chấn và Ba Hắc vọng lại từ góc bếp của đội quân nhu.
Họ nào hay biết, trên cuốn sổ tre vừa gấp lại trong cỗ xe la cuối đoàn, bốn cái tên Lôi Chấn, Nguyên Phong, Ba Hắc và An Nhiên đã được ghi liền kề nhau bằng mực chu sa còn chưa kịp khô.
Gió đêm rít qua lòng sông cạn, cuốn hơi lạnh cắt da từ những rặng núi đá vôi phía chân trời. An Nhiên trở dao trong tay một vòng, lưỡi thép chạm nhẹ vào đá mài, rồi cất vào bao.
[Chú giải từ vựng Chương 03]
Quan đạo: Tuyến đường huyết mạch do triều đình đắp để hành quân và chuyển tải quân lương.
Nỏ liên châu: Loại nỏ có hộp chứa tên tự động nạp của An Nhiên, bắn liên tiếp được nhiều phát.
Con la còm: Hình ảnh ẩn dụ chỉ cỗ xe bí mật của viên mật thám áo the xám trà trộn trong đoàn quân nhu.
Khế ước: Bản giao kèo hành chính giữa triều đình và các làng bản vùng ven (đổi sức lao động lấy muối hoặc quyền lợi thuế khóa).
Giáp ngực nẹp mây đan: Trang bị phòng thủ nhẹ của Lôi Chấn, chịu lực chém tốt nhưng ngậm nước sẽ nặng như đá tảng.
Mũi tên đồng ba cạnh: Di vật vũ khí cổ (thời An Dương Vương - Cổ Loa) vùi sâu dưới tầng đất phù sa, nhắc nhớ lớp lớp chiến tranh đã qua trên dải đất này.