Khoang xe buýt số 7 trở lại vẻ tĩnh lặng sau khi bóng dáng Hùng tan biến. Chiếc ba lô cũ và chiếc điện thoại với màn hình nứt vẫn nằm trên chiếc ghế trống, im lặng giữa khoang xe đang tiếp tục chuyển động. Tôi đứng giữa lối đi, ánh mắt dừng lại ở đó thêm một lúc. Những hình ảnh vừa trải qua vẫn còn hiện rõ trong đầu, từ căn nhà nhỏ của Hùng, người mẹ tóc đã bạc cho đến lời hứa cậu chưa kịp thực hiện.
Tôi không biết mình đã đứng bao lâu. Chỉ đến khi tiếng động cơ đều đều kéo sự chú ý trở lại, tôi mới chậm rãi nhìn quanh. Những hành khách còn lại vẫn ngồi ở vị trí cũ. Chiếc ghế của bà Liễu phía trước cũng đã trống. Bà đã biến mất sau khi câu chuyện của mình kết thúc, để lại một khoảng lặng giữa khoang xe.
Ánh mắt tôi dần chuyển về phía cuối xe. Giữa những hàng ghế, ngoài các hành khách có hình dáng rõ ràng, còn có vài bóng người mờ nhạt ngồi rải rác. Thân ảnh họ nhòe đi dưới ánh đèn chập chờn trên trần, gần như hòa lẫn vào bóng tối. Tôi không nhìn rõ khuôn mặt, cũng chẳng thể xác định tuổi tác hay giới tính, chỉ nhận ra đó là hình dáng của con người.
Sau những gì đã xảy ra với bà Liễu và Hùng, tôi không khỏi tò mò. Nếu chạm vào một người có thể khiến tôi nhìn thấy ký ức của họ, liệu những bóng mờ kia cũng như vậy?
Tôi bước đến bên một bóng người ngồi gần lối đi. Hình dáng ấy mơ hồ như một lớp sương mỏng. Đứng cạnh ghế vài giây, tôi đưa tay về phía vai người đó. Ngón tay xuyên thẳng qua thân ảnh, không có cảm giác tiếp xúc. Không ký ức nào xuất hiện, khung cảnh cũng chẳng thay đổi.
Tôi chậm rãi thu tay về. Bóng người vẫn ngồi im, không có phản ứng. Tôi nhìn nó thêm một lúc, trong đầu nảy ra nhiều câu hỏi nhưng không tìm được lời giải. Cuối cùng, tôi bỏ qua và không thử chạm vào những bóng mờ khác.
Quay lại lối đi, tôi đưa mắt quan sát những hành khách còn lại. Cách đó không xa, một người phụ nữ ngồi lặng lẽ bên cửa sổ. Cô khoảng ngoài bốn mươi, dáng người gầy, mái tóc điểm vài sợi bạc. Chiếc áo khoác đã sờn ở vai, màu vải bạc đi theo năm tháng. Nhưng thứ khiến tôi chú ý nhất là chiếc túi da cũ kỹ cô đang ôm trước ngực. Lớp da bong tróc nhiều chỗ, quai túi được khâu vá bằng những đường chỉ không đều, còn chiếc khóa kéo đã cũ đến mức chẳng còn ánh sáng bóng.
Từ đầu chuyến xe, hai tay cô gần như chưa rời khỏi chiếc túi. Cách cô giữ nó khiến tôi có cảm giác vật ấy quan trọng hơn nhiều so với giá trị của một món đồ cũ.
Tôi bước đến, ngồi xuống chiếc ghế bên cạnh, sau đó nhẹ nhàng đặt tay lên vai người phụ nữ.
Khung cảnh trước mắt lập tức thay đổi.
Tôi đứng giữa một khu chợ cũ, nơi không khí phảng phất mùi bùn đất và hàng hóa. Trước mặt là một sạp vải nhỏ nằm ở góc chợ, phía trên treo tấm biển đã bạc màu. Những cuộn vải thô, vải ka-ki đủ màu được xếp trên các kệ gỗ thấp. Người phụ nữ đang dùng chiếc thước dây sờn mép đo một đoạn vải, cẩn thận đánh dấu bằng viên phấn trắng trước khi cắt bằng chiếc kéo đã cùn.
Cô trẻ hơn nhiều so với người phụ nữ tôi vừa gặp trên xe. Khi có khách ghé sạp, cô nhanh chóng lấy vài mẫu vải cho họ xem, giới thiệu chất liệu rồi tính toán số tiền có thể thu về sau khi trừ vốn. Sạp hàng không lớn, chỉ là một góc nhỏ giữa khu chợ tấp nập, nhưng từng cuộn vải đều được cô sắp xếp gọn gàng.
Cô tên Mặc Thủy. Sạp vải là nguồn sống chính của gia đình. Chồng cô thường xuyên đau bệnh, phần lớn thời gian phải nằm ở nhà, còn con trai vẫn đang tuổi đi học. Mỗi tháng đều có tiền thuốc, học phí và những khoản chi tiêu cần thiết. Cuộc sống không dư dả, nhưng những ngày ấy vẫn giữ được sự bình yên giản dị. Sáng cô mở sạp, chiều thu dọn hàng, tối trở về nấu cơm, chăm chồng và nghe con đọc bài.
Chiếc túi da cũ luôn theo Mặc Thủy trong những ngày ấy. Bên trong đựng tiền hàng, giấy tờ, cuốn sổ ghi chép, thuốc men cùng những vật dụng nhỏ cô thường mang theo. Cuối mỗi ngày, cô lấy tiền bán hàng ra đếm, chia thành từng khoản riêng cho việc nhập hàng, tiền thuốc, tiền ăn và học phí của con. Dù số tiền có khi chẳng đáng bao nhiêu, cô vẫn ghi lại cẩn thận.
Có những buổi tối, khi chồng con đã nghỉ ngơi, Mặc Thủy vẫn ngồi bên chiếc bàn nhỏ dưới ánh đèn vàng, kiểm tra lại sổ sách. Tiếng ho khàn khàn thỉnh thoảng vọng ra từ căn phòng bên cạnh, còn con trai cô vẫn miệt mài học bài. Khi cậu bé nhắc đến khoản học phí sắp đến hạn, cô chỉ bảo con cứ yên tâm học, không nói về những khoản tiền đang thiếu.
Mặc Thủy cũng chẳng mấy khi mua sắm cho bản thân. Những ngày bán được nhiều, cô mua thêm ít thức ăn ngon cho chồng con. Khi việc buôn bán ế ẩm, cô tự bớt phần ăn của mình. Có người khuyên cô nên thay chiếc túi đã cũ, nhưng cô chỉ nói nó vẫn còn dùng được. Quai túi sờn thì cô tự khâu lại, khóa kéo hỏng thì mang đi sửa. Chiếc túi đã theo cô từ những ngày đầu mở sạp, chứa đựng gần như mọi thứ cần thiết cho công việc và gia đình.
Cuộc sống ấy kéo dài qua nhiều tháng năm, cho đến khi việc buôn bán bắt đầu sa sút. Khách trong chợ thưa dần, những cuộn vải nhập về nằm im trên kệ. Tiền vốn mắc lại trong hàng hóa, trong khi tiền thuốc của chồng và học phí của con vẫn đến hạn. Ban đầu, Mặc Thủy vay một khoản nhỏ để xoay vòng, tin rằng chỉ cần bán được hàng, cô sẽ sớm trả lại.
Nhưng tình hình không cải thiện. Hàng vẫn bán chậm, khoản vay cũ chưa trả xong thì những khoản chi mới lại xuất hiện. Cuốn sổ trong chiếc túi da dần dày thêm những con số.
Ban ngày, cô vẫn đứng ở sạp, tiếp khách, đo vải và tính tiền như thường lệ. Ban đêm, cô ngồi dưới ánh đèn vàng, mở sổ tính lại những khoản phải trả. Có lúc, cây bút dừng rất lâu trên trang giấy. Những người cho vay bắt đầu tìm đến chợ, từ những lời hỏi ngày trả tiền đến các cuộc thúc ép thường xuyên hơn. Mặc Thủy chỉ có thể xin thêm thời gian, hứa sẽ cố gắng thanh toán khi bán được hàng.
Về nhà, cô vẫn giấu chuyện với chồng con. Khi con trai hỏi có phải cô mệt không, cô chỉ bảo sạp còn nhiều việc. Cô không muốn con nghỉ học để phụ giúp, càng không muốn cậu bé phải lo lắng về những khoản nợ ngày một lớn.
Trong chiếc túi da, sổ ghi nợ và giấy vay tiền nằm chen giữa tấm ảnh gia đình, cuộn chỉ, cây kim cùng những mảnh vải vụn. Những thứ vốn chẳng liên quan đến nhau dần chất đầy bên trong. Mặc Thủy vẫn mang chiếc túi theo mỗi khi ra khỏi nhà, như một thói quen đã ăn sâu qua nhiều năm.
Đến những ngày cuối cùng, sạp vải gần như không còn đủ sức duy trì. Hàng hóa không bán được, tiền vốn cạn dần, còn những khoản đến hạn vẫn liên tục xuất hiện. Cô đã thử bán bớt hàng, xin khất nợ và tìm người giúp đỡ, thậm chí nghĩ đến việc đóng sạp để tìm một công việc khác. Nhưng những khoản nợ đã vượt quá khả năng xoay xở.
Đêm ấy, trời đổ mưa. Mặc Thủy vẫn còn ở ngoài đường khi những hạt mưa bắt đầu dày hơn. Cô kéo chiếc túi da sát vào người, bước nhanh về phía trạm xe buýt gần đó. Mái tóc và vai áo lấm tấm nước. Đến khi đứng dưới mái che, cô mới đưa tay lau mặt, cúi xuống kiểm tra chiếc túi. Bên trong là cuốn sổ ghi nợ, vài tờ giấy vay tiền, một ít tiền mặt, cây kim, cuộn chỉ và tấm ảnh gia đình.
Cô ôm chiếc túi trước ngực, đứng chờ trong tiếng mưa rơi trên mái trạm. Không lâu sau, ánh đèn của chiếc xe buýt số 7 xuất hiện ở cuối đường. Mặc Thủy bước lên xe, tìm một chỗ ngồi gần cửa sổ và đặt chiếc túi lên đùi. Mưa vẫn kéo dài thành những vệt nước trên cửa kính khi xe bắt đầu lăn bánh. Cô ngồi im, hai tay giữ lấy chiếc túi, thỉnh thoảng cúi xuống kiểm tra khóa kéo.
Tôi không biết trước đó cô đã đi đâu, cũng chẳng rõ cô định đến nơi nào. Ký ức chỉ dừng lại ở hình ảnh Mặc Thủy bước lên chuyến xe buýt ấy trong một đêm mưa, mang theo chiếc túi da đã theo mình qua rất nhiều năm.
Khung cảnh trước mắt dần mờ đi.
Tôi mở mắt, trở lại khoang xe. Tiếng động cơ vẫn vang đều, người phụ nữ vẫn ngồi bên cạnh, hai tay ôm chiếc túi da cũ. Câu chuyện về cuộc đời cô vẫn còn nguyên trong đầu tôi: sạp vải nhỏ giữa khu chợ cũ, người chồng đau bệnh, đứa con đang tuổi đi học, cuốn sổ đầy những con số và những lần cô cố gắng xoay xở để giữ cho gia đình được bình yên.
Tôi không biết nên bắt đầu từ đâu. Một lúc sau, tôi khẽ lên tiếng:
“Chị Mặc Thủy à…”
Người phụ nữ vẫn ngồi im, không có phản ứng. Tôi nhìn chiếc túi trên đùi cô, chậm rãi nói:
“Tôi đã nhìn thấy sạp vải của chị. Một sạp nhỏ, có mấy kệ gỗ, vài cuộn vải và chiếc bàn cũ. Sáng chị mở sạp, tối lại thu dọn. Những hôm bán được nhiều, chị mua thêm thức ăn cho chồng con. Hôm nào bán chậm, chị tự bớt phần của mình.”
Tôi dừng lại. Những hình ảnh trong ký ức vẫn hiện lên rõ ràng.
“Tôi thấy chị lo tiền thuốc cho chồng, lo học phí cho con. Khi con hỏi, chị vẫn bảo cứ yên tâm học. Chiếc túi này đã cũ lắm, quai sờn, khóa kéo hỏng, vậy mà chị vẫn sửa nó để dùng tiếp.”
Ánh mắt tôi dừng trên những đường chỉ khâu ở quai túi.
“Tôi cũng thấy cuốn sổ trong đó. Những khoản tiền ban đầu không nhiều, nhưng càng về sau càng khó trả. Chị vẫn đứng bán hàng, vẫn cố gắng giữ mọi chuyện như bình thường, dù người ta đã tìm đến tận sạp để đòi nợ.”
Tôi không biết người phụ nữ có nghe thấy những lời mình nói hay không. Cô vẫn giữ nguyên tư thế, không hề cử động. Tôi tiếp tục, giọng thấp hơn:
“Chị đã cố gắng rất lâu. Có lẽ chị cứ nghĩ chỉ cần bán thêm được vài cuộn vải, trả được một khoản nợ, kiếm đủ tiền thuốc… ngày mai sẽ nhẹ nhàng hơn hôm nay.”
Tôi nhìn xuống chiếc túi.
“Nhưng những ngày khó khăn cứ nối tiếp nhau. Đến cuối cùng, chị vẫn mang theo tất cả lên chuyến xe này.”
Tôi im lặng một lúc. Có nhiều điều muốn nói, nhưng chẳng câu nào thực sự đủ để diễn tả những gì tôi vừa nhìn thấy. Tôi chỉ có thể kể lại cuộc sống bình thường của chị, từ những ngày sạp vải còn đông khách đến lúc những cuộn vải nằm im trên kệ, từ những buổi tối nghe con đọc bài đến những lần ngồi một mình tính toán các khoản nợ.
“Trong túi có nhiều thứ quá,” tôi nói khẽ. “Sổ nợ, giấy vay tiền, tiền mặt… cả tấm ảnh gia đình, kim chỉ và những mảnh vải. Tôi không biết chị đã nghĩ gì khi mang chúng theo, nhưng có lẽ chị đã quen với việc phải tự mình lo liệu tất cả.”
Tôi ngừng lời, nhìn người phụ nữ trước mặt.
“Chị đã dành nhiều năm để lo cho chồng con. Có lẽ những thứ chị muốn giữ lại không chỉ là chiếc túi này, mà còn là những ngày tháng gia đình từng ở bên nhau.”
Tôi không chắc những lời ấy có đúng với suy nghĩ của Mặc Thủy hay không. Đó chỉ là điều tôi cảm nhận được từ những gì đã chứng kiến.
Tôi kể thêm về chiếc túi, về cách chị cẩn thận kiểm tra nó trước khi rời nhà, về những lần tự khâu lại quai và mang khóa kéo đi sửa. Tôi kể về những món đồ nhỏ đã theo chị qua từng ngày, cả những khoản nợ mà chị vẫn cố gắng tìm cách thanh toán. Câu chuyện cứ thế kéo dài, đôi khi tôi dừng lại để nhớ xem mình còn bỏ sót điều gì, đôi khi lại tiếp tục kể về một chi tiết tưởng như chẳng đáng kể.
Tôi không biết mình đã nói bao lâu. Chỉ đến khi tiếng động cơ trở nên rõ ràng bên tai, tôi mới chậm rãi ngừng lại. Ánh đèn nhợt nhạt trên trần xe, những hàng ghế và lối đi hiện ra trước mắt. Tôi quay sang bên cạnh.
Chiếc ghế đã trống.
Mặc Thủy biến mất, chiếc túi da cũ cũng không còn trên ghế hay dưới sàn xe. Không có ánh sáng, không có âm thanh đặc biệt, cũng chẳng có dấu hiệu nào báo trước. Tôi chỉ nhận ra điều đó khi câu chuyện trong đầu đã lắng xuống và người phụ nữ không còn ngồi bên cạnh.
Tôi đứng im vài giây, cố nhớ lại những lời mình vừa nói. Tôi không biết câu nào có ý nghĩa, cũng không rõ điều gì đã xảy ra vào khoảnh khắc Mặc Thủy biến mất. Tôi chỉ biết mình đã kể lại cuộc đời của chị, từ sạp vải nhỏ trong khu chợ cũ đến chuyến xe buýt trong đêm mưa.
Tôi rời mắt khỏi chiếc ghế trống. Những hành khách còn lại vẫn ngồi yên dưới ánh đèn nhợt nhạt, không một ai cử động. Tiếng động cơ đều đều vang lên, lấp đầy khoảng lặng trong khoang xe. Tôi đứng giữa lối đi, nhìn bóng tối lặng lẽ trôi qua ngoài cửa kính. Chuyến xe buýt số 7 vẫn tiếp tục hành trình, còn những câu chuyện vừa nghe dường như vẫn quanh quẩn trong tâm trí tôi.