Bác tài xế quay đầu trở lại buồng lái. Cánh cửa gấp khép lại bằng một tiếng cụp khô khốc, ngăn cách khoang xe với trạm dừng vắng lặng. Chiếc xe buýt số 7 chầm chậm lăn bánh, động cơ rung đều dưới sàn, hướng về phía cầu Bình An.
Tôi vẫn ngồi im tại chỗ, lưng cứng đờ dựa vào ghế, hai bàn tay vô thức siết lấy mép ghế. Ánh đèn trần chớp nháy liên hồi, khi sáng khi tối, khiến khoang xe lúc hiện ra trong màu trắng nhợt nhạt, lúc chìm vào bóng đen đặc quánh.
Tôi nhìn về phía trước. Bác tài xế ngồi sau vô lăng, đầu hơi cúi, hai bàn tay đặt trên tay lái. Tư thế ấy gần như không thay đổi kể từ lúc ông quay lại buồng lái. Những hành khách xung quanh cũng im lặng. Người phụ nữ lớn tuổi ngồi phía trước ôm chiếc túi thổ cẩm sờn cũ. Thanh niên mặc áo công nhân tựa đầu vào cửa kính, bàn tay vẫn giữ chiếc điện thoại đã tắt màn hình. Hai thanh niên mặc áo bóng đá ngồi cạnh nhau, cậu sinh viên ôm ba lô cúi đầu, người chạy xe công nghệ và cô lao công ngồi lặng ở phía sau. Cặp vợ chồng trẻ vẫn ôm đứa con đang ngủ say.
Không ai trò chuyện hay cử động. Sự im lặng trong khoang xe khiến tôi bất an hơn cả những âm thanh kỳ lạ vừa xuất hiện ở trạm dừng.
Tôi cúi xuống. Một lớp nước mỏng đang lan trên sàn, len qua những khe nhỏ giữa các hàng ghế. Trên trần xe không có chỗ nào bị dột, nhưng nước vẫn tiếp tục dâng thành những vệt loang nhạt. Một mùi bùn đất ngai ngái len vào khoang xe, pha lẫn mùi ẩm mốc của gỗ cũ và thứ mùi tanh lạnh khiến tôi liên tưởng đến nước sông.
Một tiếng cạch khô khốc vang lên từ dưới sàn.
Mặt nước rung nhẹ. Tôi nhìn xuống, chưa kịp xác định âm thanh phát ra từ đâu thì tiếng cạch thứ hai lại vang lên, rõ hơn lần trước, như thể có thứ gì đó đang gõ từ phía dưới đáy xe. Tôi không dám cúi xuống kiểm tra.
Ánh đèn trần chớp thêm một lần. Lần này, ánh sáng trắng không trở lại mà được thay bằng một sắc đỏ sẫm phủ khắp khoang xe. Qua cửa kính, đường phố dần khuất sau những mảng tối chồng lên nhau. Chiếc xe vẫn chạy, nhưng cảm giác lại giống như nó đang trôi trong một khoảng không không có điểm cuối.
Tôi cố ép bản thân bình tĩnh. Những gì xảy ra ở trạm dừng vẫn còn quá rõ trong đầu. Tôi chưa hiểu chuyện gì đang diễn ra, càng không biết mình có thể làm gì. Nếu tiếp tục ngồi yên, tôi chỉ có thể chờ xem chuyến xe này sẽ đưa mình đến đâu.
Đúng lúc ấy, một âm thanh rất nhỏ vang lên bên cạnh. Tiếng vải cọ nhẹ vào nhau.
Tôi quay đầu. Người phụ nữ lớn tuổi vẫn ngồi ở đó, mái tóc bạc rũ xuống hai bên mặt, hai tay ôm chặt chiếc túi thổ cẩm trước ngực. Những ngón tay nhăn nheo giữ lấy quai túi, các khớp tay nổi rõ dưới lớp da mỏng.
Tôi nhớ lại lời bà nói ở trạm dừng.
“Cháu à... trạm tới cháu xuống đi. Chuyến xe buýt này... không bình thường đâu.”
Khi ấy, tôi vẫn chưa hiểu hết ý nghĩa của lời cảnh báo. Nhưng lúc này, tôi không còn có thể xem đó chỉ là lời nói khó hiểu của một bà lão.
Tôi nhìn bà thêm một lúc, sau đó chậm rãi đưa tay sang. Những ngón tay tôi chạm vào bàn tay lạnh ngắt của bà.
Ngay khoảnh khắc ấy, mọi âm thanh biến mất.
Tôi không còn cảm nhận được chiếc ghế dưới lưng, cũng không nghe thấy tiếng tim mình đập. Cơ thể mất trọng lượng, ý thức rơi thẳng xuống một khoảng tối không đáy.
Những hình ảnh hỗn loạn lần lượt xuất hiện xung quanh, lúc gần lúc xa, chồng lên nhau như những mảnh ký ức bị cuốn trong dòng nước. Một mùi khói trầm thoang thoảng quyện với mùi gỗ cũ và hương nhang đã cháy gần hết.
Trước mắt tôi hiện ra một căn phòng nhỏ. Ánh sáng yếu ớt lọt qua khe cửa. Bàn thờ gỗ sẫm màu nằm sát tường, trên đó là di ảnh một người đàn ông còn trẻ, khuôn mặt hiền hậu với khóe môi hơi cong. Một bó nhang cháy dở cắm trong chiếc lư nhỏ, làn khói mỏng bay lên quanh khung ảnh.
Cảnh vật thay đổi trước khi tôi kịp nhìn rõ hơn. Một cánh đồng ngập nước hiện ra dưới bầu trời xám xịt. Đôi bàn chân lấm bùn bước qua lớp nước lạnh, đôi tay gầy guộc cào xuống mặt ruộng để mò cua bắt ốc. Cái lạnh thấm vào xương, đôi chân đau nhức, lưng mỏi rã rời. Tôi cảm nhận được sự mệt mỏi ấy như thể chính mình đang trải qua.
Một hành lang bệnh viện sáng trắng xuất hiện. Người đàn ông trưởng thành nắm lấy đôi tay chai sạn của một người phụ nữ lớn tuổi. Bên cạnh họ là một người phụ nữ khác cầm gói bánh bò lá chuối. Cảnh vật vụt tắt, để lại khoảng tối im lìm.
Tôi đứng giữa những hình ảnh rời rạc, không biết mình đang nhìn thấy điều gì. Có lúc một đứa trẻ ngủ phía sau người phụ nữ trẻ trước bàn thờ. Có lúc một bà lão ngồi dưới hiên nhà, dõi theo đứa bé chập chững tập đi. Chiếc túi thổ cẩm sờn cũ xuất hiện trong một mảnh ký ức khác, bên trong thấp thoáng gói bánh được bọc bằng lá chuối.
Tôi nhìn thấy người phụ nữ khi còn trẻ, mái tóc đen dần chuyển sang bạc trắng. Một căn nhà tranh hiện ra, sau đó là căn nhà có ánh đèn vàng ấm áp. Tên Lâm Bình thoáng vang lên giữa những hình ảnh chập chờn. Tôi chưa biết người đàn ông ấy có quan hệ gì với bà, cũng chưa hiểu vì sao hình ảnh ông lại gắn với nỗi đau trong căn phòng có bàn thờ.
Những mảnh ký ức tiếp tục trôi qua. Tôi thấy người phụ nữ ngồi bên một đứa trẻ đang ngủ, lặng lẽ lau nước mắt. Đôi bàn tay chai sần gom trứng gà, gói gạo nếp vào chiếc túi cũ. Đứa trẻ lớn lên thành một người đàn ông. Một người phụ nữ tên Lan xuất hiện bên cạnh anh, sau đó là tiếng khóc trẻ con vang lên trong căn phòng nhỏ.
Các hình ảnh không theo một trình tự rõ ràng. Có cảnh lặp lại, có gương mặt chỉ thoáng hiện rồi biến mất. Tôi nghe tiếng người phụ nữ gọi tên Vinh, thấy bàn tay già nua đặt lên trán một đứa trẻ đang nằm trên giường bệnh, rồi lại bắt gặp gói bánh bò lá chuối được đặt vào chiếc túi thổ cẩm. Một người đàn ông nói rằng tuần sau cả nhà sẽ cùng nhau về quê. Sau đó, mái che của trạm xe buýt An Nhiên hiện ra dưới màn mưa, và người phụ nữ ôm chiếc túi bước lên chiếc xe buýt số 7.
Tôi không hiểu hết những gì đang diễn ra. Những hình ảnh chỉ cho tôi thấy từng phần cuộc đời bà, nhưng dần dần, chúng bắt đầu nối lại với nhau.
Người phụ nữ trong ký ức từng có một người chồng tên Lâm Bình. Ông qua đời khi con trai họ còn nhỏ, để lại bà một mình nuôi đứa trẻ. Từ đó, bà làm lụng trên những cánh đồng ngập nước, mò cua bắt ốc để kiếm sống. Những ngày dài nối tiếp nhau trong căn nhà tranh, đôi bàn tay chai sần vẫn phải làm việc bất kể mệt mỏi. Khi con trai ngủ, bà mới có thể ngồi một mình, lặng lẽ lau nước mắt.
Đứa trẻ ấy tên Vinh. Cậu bé lớn lên trong sự chăm sóc của mẹ, sau này trưởng thành và lập gia đình với Lan. Khi đứa cháu nội chào đời, cuộc sống của bà có thêm những niềm vui bình dị. Bà đỡ cháu khi nó tập đi, gọi theo khi nó chạy quanh sân, ngồi bên hiên nhìn cháu chơi dưới ánh nắng. Những bữa cơm đạm bạc, những câu chuyện thường ngày và tiếng trẻ con cười trở thành một phần quen thuộc trong căn nhà.
Bà đã già đi theo năm tháng. Mái tóc bạc trắng, đôi chân không còn nhanh nhẹn, đôi khi phải vịn vào thành ghế mới đứng dậy được. Nhưng bà vẫn giữ thói quen chuẩn bị rau quả, trứng gà hay ít gạo nếp mang cho con cháu. Những việc ấy không lớn lao, chỉ là cách bà tiếp tục chăm lo cho gia đình.
Cho đến khi đứa cháu đổ bệnh.
Ký ức về những ngày ở bệnh viện hiện ra rõ hơn. Bà đứng ngoài phòng bệnh, lo lắng nhìn người thân đi lại trên hành lang. Bà không biết tình trạng đứa trẻ sẽ ra sao, chỉ có thể chờ tin từ bác sĩ. Khi nghe tin cháu đã qua cơn nguy kịch, bà mới biết mình vẫn còn có thể hy vọng.
Sau đó, bác sĩ cho biết tình trạng đứa trẻ đã ổn định và tuần tới có thể làm thủ tục xuất viện. Vinh nắm lấy đôi tay chai sạn của mẹ. Lan mang đến một gói bánh bò lá chuối còn nóng, bảo bà ăn một chút cho ấm bụng. Bà cẩn thận đặt gói bánh vào chiếc túi thổ cẩm. Vinh nói tuần sau cả nhà sẽ cùng nhau về quê.
Bà đã mong chờ chuyến trở về ấy. Đứa cháu đang dần khỏe lại, con trai và con dâu vẫn ở bên cạnh, căn nhà cùng khu vườn nơi bà đã sống suốt bao năm vẫn đang chờ. Đó là một ngày bà có thể tạm gác nỗi lo đã đeo bám mình trong thời gian dài.
Ký ức dừng lại ở trạm xe buýt An Nhiên trong một đêm mưa. Mặc Thủy đứng dưới mái che, ôm chiếc túi thổ cẩm trước ngực. Chiếc xe buýt số 7 xuất hiện ở cuối đường. Bà bước lên xe, chọn hàng ghế gần cửa sổ rồi đặt túi lên đùi.
Tôi nhìn thấy bà ngồi im bên cửa kính, đôi mắt dần khép lại. Bà không biết đó sẽ là lần cuối mình nhìn thấy con đường ấy.
Chiếc xe đi về phía cầu Bình An. Mưa ngày càng nặng hạt, bóng tối phủ kín hai bên đường. Khi xe đến gần cây cầu, bánh xe trượt trên mặt đường ướt. Bác tài cố đánh lái, nhưng chiếc xe đã mất kiểm soát. Tiếng kim loại va chạm vang lên chát chúa khi xe đâm xuyên qua lan can, nghiêng mạnh rồi lao xuống dòng sông bên dưới.
Bà Mộc Liễu chỉ kịp ôm chặt chiếc túi vào ngực. Nước lạnh tràn vào khoang xe, tiếng kêu thất thanh hòa lẫn với âm thanh va đập. Trong khoảnh khắc hỗn loạn, bà vẫn giữ lấy chiếc túi có gói bánh bò lá chuối Lan đưa. Bà đã định mang nó về nhà, cùng gia đình trở lại quê, tiếp tục những ngày tháng bình dị bên con cháu.
Nhưng chiếc xe chìm xuống dòng sông đen đặc. Những âm thanh dần bị bóng tối nuốt mất. Ký ức kết thúc ở đó.
Tôi bật mạnh người trở lại khoang xe buýt.
Cái lạnh lập tức bao trùm lấy cơ thể. Tôi há miệng hít sâu, hai bàn tay bấu vào mép ghế. Những hình ảnh vừa trải qua vẫn còn chồng chéo trong đầu, khiến tôi nhất thời không phân biệt nổi đâu là ký ức, đâu là hiện tại.
Phải mất một lúc, tôi mới nghe lại được tiếng động cơ rung dưới sàn và âm thanh đều đặn của chiếc xe đang chạy. Tôi đưa tay xoa thái dương, cố ép nhịp thở chậm lại. Cổ họng khô khốc, lồng ngực nặng nề như vừa trải qua một cơn ngạt nước thật sự.
Khi bình tĩnh hơn, tôi quay sang nhìn người phụ nữ ngồi cạnh.
Bà Mộc Liễu vẫn giữ nguyên tư thế, mái tóc bạc rũ xuống trước mặt, hai tay ôm chiếc túi thổ cẩm. Đôi mắt bà mở nhưng không có tiêu cự, hướng về khoảng không trước mặt. Bà không có phản ứng gì trước sự trở lại của tôi.
Tôi nhìn chiếc túi trong tay bà. Sau những gì vừa chứng kiến, tôi đã hiểu vì sao nó xuất hiện trong gần như mọi mảnh ký ức. Chiếc túi đã theo bà qua những năm tháng khó khăn, qua lúc con trai trưởng thành, khi cháu nội chào đời và cả những ngày bà lo lắng ở bệnh viện. Đến cuối cùng, bà vẫn ôm nó khi chiếc xe lao xuống sông.
Tôi không biết bà còn nhớ được bao nhiêu về cuộc đời mình. Cũng không biết bà có thể nghe hiểu những gì tôi sắp nói hay không. Nhưng những mảnh ký ức vừa hiện ra đã cho tôi thấy một cuộc đời dài hơn nhiều so với khoảnh khắc cuối cùng trên chuyến xe này.
Tôi hít vào một hơi thật sâu.
“Bà Mộc Liễu.”
Bà không đáp.
“Cháu kể bà nghe một chút nhé.”
Bà vẫn im lặng.
Tôi bắt đầu kể về người chồng tên Lâm Bình, về những năm tháng bà một mình nuôi Vinh, về cánh đồng ngập nước và căn nhà tranh. Tôi kể về đứa trẻ lớn lên thành người đàn ông, về Lan và đứa cháu nội. Tôi kể những điều mình đã thấy, từ những ngày bình dị trong căn nhà đến quãng thời gian đứa trẻ nằm viện.
Tôi không dừng lại để chờ bà trả lời. Tôi kể về tin đứa cháu đã qua cơn nguy kịch, về lời bác sĩ nói tình trạng nó đã ổn định, về gói bánh bò lá chuối Lan mang đến và lời Vinh hẹn tuần sau cả nhà sẽ cùng nhau về quê. Tôi kể về chuyến xe buýt số 7, về tai nạn ở cầu Bình An và chiếc túi bà đã ôm chặt trong dòng nước lạnh.
Bà vẫn ngồi yên, không nói một lời. Tôi tiếp tục kể, cố giữ cho giọng mình không đứt quãng. Đến khi những gì nhìn thấy trong ký ức đã được thuật lại, tôi mới nhận ra mình đã kể gần như toàn bộ cuộc đời bà.
Tôi im lặng một lúc.
Trong đầu tôi vẫn còn hình ảnh căn nhà có ánh đèn vàng, đứa trẻ tập đi dưới hiên và gói bánh được đặt vào chiếc túi cũ. Tôi không biết sau tai nạn, gia đình bà đã trải qua những gì. Ký ức chỉ cho tôi thấy họ vẫn ở bên nhau trong những ngày trước chuyến xe định mệnh, và đứa cháu đã qua cơn nguy kịch.
Tôi cúi nhìn hai bàn tay mình.
“Ít nhất, cháu đã thấy bà rất thương gia đình.”
Không có tiếng trả lời.
Tôi ngẩng lên. Bà Mộc Liễu vẫn ngồi đó, đôi mắt hướng về phía trước, hai tay giữ chiếc túi thổ cẩm. Không có dấu hiệu nào cho thấy bà nghe hiểu lời tôi, cũng không có thay đổi nào trên gương mặt già nua ấy.
Tôi ngồi lặng bên cạnh bà. Một lúc sau, tôi nhận ra chiếc túi trong tay bà đã không còn ở đó.
Tôi quay đầu nhìn xuống ghế. Chỗ ngồi bên cạnh trống không. Bà Mộc Liễu đã biến mất, không để lại lời nói hay dấu hiệu nào báo trước.
Tôi ngồi yên, nhìn khoảng ghế vừa trống ra. Tôi không biết bà đã đi đâu, cũng không biết điều gì đã khiến bà biến mất. Tôi chỉ có thể nhớ lại những gì mình vừa chứng kiến, về một người phụ nữ đã dành phần lớn cuộc đời để chăm lo cho gia đình, và về chuyến trở về mà bà không bao giờ có thể thực hiện.
Tôi dựa lưng vào ghế, đưa mắt nhìn về phía trước. Bác tài xế vẫn ngồi bất động sau vô lăng. Những hành khách khác vẫn chìm trong trạng thái im lặng kỳ lạ. Ánh đèn đỏ chập chờn trên trần xe, kéo những cái bóng dài trên sàn.
Tôi nhìn về phía những hàng ghế còn lại. Trong đầu bất giác hiện lên những cuộc đời mà mình chưa biết gì về họ.
Có lẽ mỗi người trên chiếc xe này đều đang giữ một điều gì đó. Một người thân, một lời hứa, một món đồ, một nơi muốn trở về, hoặc một câu nói chưa kịp thốt ra.
Tôi không biết mình còn phải trải qua bao nhiêu chuyện như thế này. Càng không biết chuyến xe sẽ đưa mình đến đâu.
Tôi chỉ biết đêm nay còn rất dài.