Hư Thất không có bình minh.
Khải đã bắt đầu quen với điều đó, dù anh không chắc mình có nên cảm thấy yên tâm vì sự quen thuộc ấy hay không. Ở nơi không có ngày đêm, thời gian không trôi qua bằng ánh sáng hay bóng tối. Nó chỉ hiện diện trong những thay đổi nhỏ đến mức người ta dễ dàng bỏ qua: tiếng rung rất khẽ của chiếc đồng hồ không kim, những vệt sáng bạc chạy dọc sàn nhà, hoặc khoảng lặng bất thường giữa hai câu nói của Tuế.
Sau bài kiểm tra trong Phòng Mô Phỏng, Khải đã trở lại căn phòng chính của Hư Thất. Anh ngồi bên chiếc bàn dài, trước mặt là một cốc nước mà anh không nhớ mình đã yêu cầu từ lúc nào.
Trên mặt nước, không có bóng phản chiếu.
Khải nhìn nó một lúc, rồi đẩy cốc sang bên.
“Ông Thorne là ai?”
Tuế đang lơ lửng cách bàn khoảng một mét. Lớp vỏ trắng bạc của nó phản chiếu những đường sáng mảnh như mạch điện. Hai dải cảm biến trên thân xoay nhẹ, biểu thị một hoạt động mà Khải vẫn chưa tìm được cách diễn giải chính xác.
“Ông Thorne là người phụ trách đánh giá năng lực tác chiến trong môi trường mô phỏng.”
“Tôi không hỏi chức vụ.”
“Vậy anh đang hỏi điều gì?”
“Ông ta nhìn tôi như thể chúng tôi đã gặp nhau trước đây.”
Tuế im lặng.
Khải hơi nghiêng đầu.
“Cậu lại đang lựa chọn câu trả lời.”
“Đó là một nhận xét, không phải câu hỏi.”
“Cậu học cách né tránh từ ai vậy?”
“Dữ liệu huấn luyện.”
“Người huấn luyện cậu có khiếu hài hước khá tệ.”
“Nhận định đó không có đủ dữ liệu để xác minh.”
Khải thở ra, gần như một tiếng cười.
Anh đã phát hiện rằng tranh luận với Tuế đôi khi giống như cố gắng tìm lỗi trong một văn bản được viết bởi người luôn đặt dấu chấm câu ở vị trí hoàn hảo. Nó không nhất thiết nói dối. Nó chỉ có khả năng khiến câu trả lời trở nên vô dụng mà không vi phạm bất kỳ quy tắc nào.
“Được,” Khải nói. “Vậy cho tôi xem dữ liệu mà cậu có thể xác minh.”
Tuế không đáp ngay.
Ở phía bên kia căn phòng, chiếc đồng hồ không kim phát ra một tiếng ngân trầm. Mặt đồng hồ vốn chỉ là một vòng tròn đen bỗng xuất hiện những đường vạch mờ. Chúng không có số, cũng không có kim, nhưng Khải nhận ra chúng đang tạo thành một hình ảnh.
Một khu rừng.
Những thân cây cao, thẳng, phủ tuyết mỏng. Bầu trời xám đục. Xa hơn nữa là một khoảng đất trống rộng đến mức không phù hợp với địa hình xung quanh.
Rồi hình ảnh khựng lại.
Một phần khu rừng biến mất.
Không phải bị chặt hạ. Không phải bị thiêu rụi. Cũng không phải bị che khuất bởi sương mù.
Nó đơn giản là không còn tồn tại trong hình ảnh.
Nơi những thân cây đáng lẽ phải đứng chỉ còn một mảng trắng phẳng lì, không có đường viền, không có bóng đổ, không có bất kỳ chi tiết nào để mắt người bám vào.
Khải đứng dậy.
“Đó là lỗi hiển thị?”
“Không.”
“Dữ liệu bị hỏng?”
“Không hoàn toàn.”
“Vậy là gì?”
Tuế xoay thân về phía hình ảnh.
“Vùng Trắng.”
Khải nhìn nó thêm vài giây.
“Cậu vừa nói một thuật ngữ. Tôi cần một lời giải thích.”
“Vùng Trắng là khu vực mà dữ liệu lịch sử tham chiếu không thể duy trì tính liên tục. Sự kiện, địa điểm hoặc con người tại đó không còn được ghi nhận theo cách mà Sổ Sử có thể đối chiếu.”
“Không còn được ghi nhận?”
“Đúng.”
“Có nghĩa là không ai biết chuyện gì đã xảy ra?”
“Không hẳn. Có thể từng tồn tại hồ sơ, lời kể, bản đồ hoặc dấu vết vật chất. Nhưng khi đối chiếu với Sổ Sử, chúng không còn tạo thành một chuỗi thông tin nhất quán.”
Khải khoanh tay.
“Giống như một trang sách bị xé mất?”
“Ví dụ đó tương đối chính xác.”
“Và cậu muốn tôi tìm hiểu xem ai đã xé nó.”
“Không phải ai cũng có thể xé được một trang của lịch sử.”
“Nhưng có người đã làm vậy?”
Tuế không trả lời.
Lần này, Khải không thúc ép. Anh đã hiểu rằng những khoảng im lặng của Tuế đôi khi mang nhiều thông tin hơn những câu trả lời của nó.
Anh bước đến gần hình ảnh.
Khu rừng dần mở rộng. Những thân cây nghiêng đổ, các khoảng trống kéo dài thành hình nan quạt. Trên màn hình xuất hiện một bản đồ địa hình cũ, với những đường sông ngoằn ngoèo và các ký hiệu viết tay bằng tiếng Nga.
Một dòng chữ được đánh dấu.
Siberia — 1908.
Khải cảm thấy lồng ngực mình hơi siết lại.
“Tunguska?”
“Đúng.”
“Vụ nổ ngày 30 tháng Sáu năm 1908?”
“Đúng.”
Anh nhìn bản đồ. Vụ nổ Tunguska là một trong những sự kiện bí ẩn nổi tiếng đầu thế kỷ XX. Một vụ nổ khổng lồ đã san phẳng hàng triệu cây trên một vùng rộng lớn ở Siberia. Không có miệng hố va chạm rõ ràng như người ta thường mong đợi từ một thiên thể lớn. Những giả thuyết về thiên thạch, sao chổi và các hiện tượng khác đã được đưa ra trong nhiều thập niên.
Điều khiến Khải chú ý không phải bản thân vụ nổ.
Mà là khoảng trống trên bản đồ.
“Những khu vực này nằm gần vùng bị ảnh hưởng,” anh nói. “Nhưng hình dạng của Vùng Trắng không trùng với phạm vi cây đổ.”
“Đúng.”
“Vậy nó không phải hậu quả trực tiếp của vụ nổ.”
“Chưa đủ dữ liệu để kết luận.”
Khải liếc Tuế.
“Cậu có thể thử một lần trả lời như một người bình thường không?”
“Tôi chưa từng được xác nhận là người.”
“Cậu hiểu ý tôi.”
“Có.”
“Và?”
“Chưa đủ dữ liệu để kết luận.”
Khải nhắm mắt trong một giây.
“Được rồi. Tôi sẽ tự tìm.”
Anh cúi xuống nhìn bản đồ. Có vài điểm được đánh dấu bằng mực đỏ, một số đường nối đã nhạt màu theo thời gian. Ở rìa khu vực trống, một ký hiệu nhỏ xuất hiện.
Một vòng tròn không khép kín.
Vòng Hở.
Khải lập tức nhận ra nó.
Anh từng thấy ký hiệu này trong hồ sơ Reiter, ở mép một trang giấy năm 1913. Sau đó, nó xuất hiện trên ảnh chụp màn hình của tập tin mang ký hiệu R, rồi thoáng hiện trên thiết bị trong Phòng Sạch số 4.
Mỗi lần xuất hiện, nó đều giống một dấu hiệu được cố ý để lại.
“Vòng Hở,” Khải nói.
“Anh đã nhìn thấy nó trước đây.”
“Cậu biết tôi đã nhìn thấy nó?”
“Dữ liệu về những sự kiện anh trải qua được lưu lại trong hệ thống.”
“Vậy tại sao không nói với tôi ngay từ đầu?”
“Anh chưa hỏi.”
Khải quay sang nhìn Tuế.
“Cậu đang cố kiểm tra giới hạn kiên nhẫn của tôi à?”
“Không. Nhưng kết quả hiện tại cho thấy giới hạn đó có thể đo được.”
“Cậu nên hy vọng tôi không tìm được cách tháo cậu ra.”
“Việc đó có thể làm gián đoạn quá trình cung cấp thông tin.”
“Đó chính là ý định.”
Tuế không phản ứng.
Khải quay lại bản đồ. Ở phía dưới ký hiệu Vòng Hở có một dòng chú thích mờ, dường như được viết bằng bút chì. Anh yêu cầu hình ảnh phóng lớn.
Chữ viết hiện ra từng nét một.
Không phải tiếng Nga.
Cũng không phải tiếng Đức.
Đó là một từ tiếng Việt.
Tái Bút.
Khải nhìn chằm chằm vào hai chữ ấy.
“Đây là tiếng Việt.”
“Đúng.”
“Trên một bản đồ Siberia năm 1908?”
“Dòng chữ này được ghi nhận trong dữ liệu thu thập sau đó. Không thể xác định chính xác thời điểm nó được viết.”
“Vậy đây không nhất thiết là chữ viết đương thời.”
“Đúng.”
Khải đưa tay lên cằm.
Tái bút. Hai chữ thường dùng ở cuối thư, trước khi người viết bổ sung điều gì đó còn sót lại. Một lời nhắn đến sau. Một đoạn được thêm vào khi câu chuyện tưởng như đã kết thúc.
Nếu đây là tên một tổ chức, nó là một cái tên kỳ lạ.
Nếu đây là lời nhắn, nó còn kỳ lạ hơn.
“Có hồ sơ nào về nhóm này không?”
“Có những dấu vết rời rạc.”
“Cho tôi xem.”
Hình ảnh thay đổi.
Một trang báo cũ xuất hiện, rồi một mẩu thư, sau đó là một tờ giấy bị cháy mất góc. Các tài liệu không cùng ngôn ngữ, không cùng thời điểm và cũng không có mối liên hệ rõ ràng. Một số đoạn chữ đã bị bôi đen. Một số trang chỉ còn lại những đường gạch ngang.
Khải đọc chậm từng mẩu.
Một báo cáo đề cập đến việc một nhân chứng rút lại lời khai.
Một bức thư nhắc đến một bản ghi chép không còn tồn tại.
Một tờ biên bản ghi rằng hồ sơ đã được chuyển đi, nhưng nơi nhận không có dấu vết tiếp nhận.
Từng việc riêng lẻ đều có thể giải thích bằng sai sót hành chính, thất lạc hoặc sự bất cẩn. Nhưng khi chúng xuất hiện cạnh nhau, cùng xoay quanh những sự kiện bị bỏ trống, chúng tạo thành một mô hình khiến Khải khó lòng bỏ qua.
“Có người đang xóa dấu vết,” anh nói.
“Đó là một giả thuyết.”
“Và Vòng Hở là dấu hiệu của họ?”
“Chưa xác định được mối liên hệ.”
“Cậu có thể nói câu đó với bất kỳ điều gì.”
“Vì trong trường hợp này, câu đó vẫn đúng.”
Khải không tranh luận nữa.
Anh tập trung vào mẩu giấy cuối cùng. Nó nhỏ hơn những tài liệu còn lại, chỉ có vài dòng chữ viết bằng mực đen. Phần mép giấy đã ngả vàng. Ở góc trên bên phải, một ký hiệu Vòng Hở được vẽ bằng nét mực mảnh.
Bên dưới là hai chữ:
Tái Bút.
Và một câu ngắn bằng tiếng Đức.
Spuren müssen verschwinden.
Khải đọc thầm rồi dịch:
“Dấu vết phải biến mất.”
Anh cảm thấy lạnh sống lưng.
Không phải vì câu nói có gì đặc biệt đáng sợ. Mà bởi nó được viết như một mệnh lệnh. Không có tên người gửi, không có người nhận, không có lời giải thích. Chỉ là một khẳng định trần trụi, giống như quy tắc của một tổ chức đã tồn tại đủ lâu để không cần giải thích lý do cho hành động của mình.
“Đây là tài liệu thật hay bản tái dựng?”
“Bản tái dựng từ các mảnh dữ liệu còn tồn tại.”
“Các mảnh dữ liệu ở đâu?”
“Trong kho lưu trữ của Hệ thống THỦ SỬ.”
“Vậy có thể có bản gốc.”
“Có thể.”
“Và tôi sẽ tìm thấy nó ở Tunguska?”
“Không nhất thiết là bản gốc. Nhiệm vụ của anh là tìm một mảnh Thạch Tuế trước Hội Tái Bút.”
Khải quay phắt lại.
“Thạch Tuế?”
Lần đầu tiên kể từ khi bước vào Hư Thất, anh có cảm giác mình vừa nghe thấy một thứ có thể nối những mảnh rời rạc thành một câu chuyện hoàn chỉnh.
“Đó là vật gì?”
“Hiện tại, hệ thống chỉ xác nhận được tên gọi và vị trí cộng hưởng của nó.”
“Vị trí cộng hưởng?”
“Một khu vực mà dữ liệu về Thạch Tuế giao với sự kiện Tunguska năm 1908.”
“Cậu vẫn chưa trả lời câu hỏi của tôi. Thạch Tuế là vật gì?”
“Chưa đủ dữ liệu để đưa ra mô tả đáng tin cậy.”
Khải nhìn Tuế bằng vẻ mặt không thể tin nổi.
“Cậu vừa giao cho tôi nhiệm vụ tìm một thứ mà chính cậu cũng không thể mô tả.”
“Đúng.”
“Trước một tổ chức có khả năng xóa dấu vết lịch sử.”
“Đúng.”
“Trong một khu rừng ở Siberia, vào năm 1908.”
“Đúng.”
Khải im lặng một lúc lâu.
“Cậu có nhận ra vấn đề trong cách giao nhiệm vụ này không?”
“Có. Khả năng hoàn thành nhiệm vụ chưa thể tính toán chính xác.”
“Không. Vấn đề là cậu đang gọi đây là một nhiệm vụ, trong khi thông tin tôi có được còn ít hơn những gì một nhà khảo sát bình thường cần trước khi khởi hành.”
“Anh có thể từ chối.”
Câu nói ấy khiến Khải dừng lại.
Anh nhìn Tuế.
“Thật sao?”
“Anh có quyền từ chối nhiệm vụ.”
“Vậy điều gì xảy ra nếu tôi từ chối?”
“Anh tiếp tục ở lại Hư Thất.”
“Bao lâu?”
“Không có giới hạn thời gian được xác nhận.”
Khải nhìn về phía chiếc đồng hồ không kim.
Anh đã từng nghĩ Hư Thất giống một căn phòng chờ. Nhưng một nơi không có thời gian, không có cửa ra ngoài và không có cách xác định ngày tháng, liệu có còn là nơi để chờ đợi hay không?
Anh quay lại với bản đồ.
“Còn nếu tôi nhận nhiệm vụ?”
“Anh sẽ được chuyển đến một điểm cộng hưởng phù hợp trong tháng Sáu năm 1908.”
“Trong thân thể của một người khác.”
“Đúng.”
“Và người đó có thể không đồng ý.”
Tuế không đáp ngay.
Khải nhớ lại cuộc tranh luận của họ về Luật Neo. Hệ thống có thể gọi việc mượn thân là một phương thức can thiệp tối thiểu. Nó có thể đưa ra những con số về xác suất, giới hạn và mức độ sai lệch. Nhưng không có phép tính nào biến sự thiếu đồng thuận thành một lời chấp thuận.
“Cậu biết tôi vẫn chưa đồng ý với cách làm này,” Khải nói.
“Có.”
“Vậy tại sao vẫn giao nhiệm vụ cho tôi?”
“Vì anh có thể lựa chọn.”
Khải bật cười, nhưng không có chút vui vẻ nào trong đó.
“Đó là một cách diễn đạt rất thuận tiện. Cậu đặt tôi trước hai lựa chọn: chấp nhận mượn thân người khác, hoặc ở lại một nơi không có lối ra. Sau đó cậu gọi đó là tự do.”
“Quyết định vẫn thuộc về anh.”
“Quyền quyết định không đồng nghĩa với việc các lựa chọn đều công bằng.”
Tuế không phản bác.
Sự im lặng lần này khiến Khải cảm thấy khó chịu hơn cả những câu trả lời né tránh trước đó. Anh không biết Tuế không hiểu, không được phép trả lời, hay đơn giản là không có ý định tranh luận về đạo đức với anh.
Khải nhìn lại hình ảnh khu rừng.
Tunguska.
Một vùng đất xa xôi, một vụ nổ đã xảy ra hơn một thế kỷ trước, một khoảng trống không thể giải thích và một tổ chức tự gọi mình là Tái Bút.
Nếu những tài liệu kia là thật, đây không chỉ là một cuộc điều tra về quá khứ. Có người đang chủ động quyết định những gì được phép lưu lại, những gì phải biến mất, và những ai sẽ bị lịch sử bỏ quên.
Đó là điều Khải không thể làm ngơ.
Nhưng anh cũng không muốn trở thành một công cụ của hệ thống chỉ vì nó biết cách trình bày nhiệm vụ bằng những dữ liệu hấp dẫn.
“Cho tôi biết thêm về Thạch Tuế,” anh nói. “Bất cứ thứ gì cậu có thể xác nhận.”
Tuế chiếu lên mặt bàn một chuỗi ký hiệu. Những đường nét hiện ra rồi tự sắp xếp thành một hình dạng mà Khải chưa từng thấy. Nó giống một mảnh khoáng vật, nhưng không có cấu trúc tinh thể rõ ràng. Những đường vân bên trong uốn cong như các vòng cây, chồng lên nhau theo một trật tự khó hiểu.
Ở giữa hình ảnh là một khoảng trống hình tròn.
Vòng Hở.
“Thạch Tuế có liên hệ với dấu hiệu này?”
“Dữ liệu cho thấy có sự tương quan.”
“Không phải quan hệ nhân quả.”
“Đúng.”
Khải chăm chú nhìn hình ảnh.
Anh đã dành phần lớn sự nghiệp để tìm kiếm trật tự trong những tài liệu rời rạc. Nhưng càng tiến sâu vào Hư Thất, anh càng nhận ra rằng những thứ mình đang đối mặt không tuân theo phương pháp quen thuộc. Tài liệu có thể bị xóa. Dữ liệu có thể bị sửa. Một dấu vết có thể xuất hiện trước khi nguyên nhân của nó tồn tại.
Và bản thân người điều tra cũng có thể là một phần của vấn đề.
“Được,” Khải nói cuối cùng. “Tôi nhận nhiệm vụ.”
Tuế không lập tức mở cổng hay thay đổi căn phòng. Nó chỉ hỏi:
“Anh có chắc chắn không?”
“Không.”
“Vậy tại sao anh vẫn nhận?”
Khải nhìn hình ảnh khu rừng lần cuối.
“Vì tôi không biết Thạch Tuế là gì, không biết Hội Tái Bút muốn gì, và cũng không biết tại sao Vòng Hở cứ xuất hiện trong những tài liệu liên quan đến tôi. Nếu tôi ở lại đây, tôi sẽ chỉ có thêm những câu trả lời được lựa chọn sẵn.”
Anh dừng lại.
“Nhưng có một điều tôi muốn nói rõ. Tôi nhận nhiệm vụ điều tra. Tôi không cam kết sẽ làm mọi thứ hệ thống yêu cầu.”
“Đã ghi nhận.”
“Và nếu tôi phát hiện hệ thống đang che giấu điều gì đó—”
“Anh có thể tự đưa ra kết luận.”
“Đó không phải lời hứa.”
“Không. Đó là quyền mà anh vẫn luôn có.”
Khải nhìn Tuế. Trong một thoáng, anh lại nhớ đến câu nói của Thorne: một kết quả đúng không khiến mọi quyết định dẫn đến nó đều trở nên đúng đắn.
Có lẽ bài kiểm tra trong Cối Xay chưa kết thúc.
Có lẽ nó chỉ vừa bắt đầu.
Trên mặt đồng hồ không kim, hình ảnh khu rừng Siberia dần tan đi. Thay vào đó là một cánh cửa màu xám, đứng đơn độc giữa khoảng không trắng bạc. Trên cánh cửa không có tay nắm, chỉ có một vòng tròn nhỏ bị khuyết ở phía trên.
Khải bước về phía nó.
Trước khi anh chạm vào cánh cửa, Tuế lên tiếng:
“Khải.”
Anh dừng lại.
“Gì vậy?”
“Trong nhiệm vụ sắp tới, anh có thể gặp những thông tin không phù hợp với ký ức lịch sử của mình.”
“Chuyện đó đã xảy ra từ lúc tôi nhìn thấy hồ sơ Reiter.”
“Và anh có thể không phân biệt được đâu là sai lệch, đâu là phần anh chưa từng biết.”
Khải nhìn cánh cửa.
“Vậy tôi sẽ ghi lại mọi thứ.”
“Ngay cả những điều không thể xác minh?”
“Đặc biệt là những điều không thể xác minh.”
Tuế không nói thêm.
Khải đặt tay lên cánh cửa. Bề mặt lạnh như đá, nhưng dưới lòng bàn tay anh, một nhịp rung rất khẽ truyền qua. Không giống tiếng máy móc khởi động. Nó giống nhịp đập của một thứ gì đó đang chờ đợi.
Cánh cửa mở ra.
Phía bên kia là bóng tối, mùi gỗ ẩm và tiếng gió rít qua những khe cửa.
Một thế kỷ trước đang chờ anh.
Và ở đâu đó trong khu rừng Siberia, một mảnh lịch sử đã bị xóa đang đợi được tìm thấy.
Khải bước qua ngưỡng cửa.
Phía sau anh, chiếc đồng hồ không kim ngân lên một tiếng rất nhỏ.
Trên mặt đồng hồ, ký hiệu Vòng Hở hiện ra rồi biến mất.
Tuế vẫn đứng yên giữa Hư Thất.
Một lúc lâu sau, nó mới quay về phía khoảng không nơi cánh cửa vừa khép lại.
“Lần này,” nó nói rất khẽ, “xin đừng để mọi thứ lặp lại.”
Không có ai nghe thấy câu nói ấy.
Hoặc ít nhất, Tuế tin là như vậy.