Ngày 30 tháng 6 năm 1908.
Gần Vanavara.
Bảy giờ mười lăm phút sáng.
Khải tỉnh dậy trước khi tiếng động đầu tiên xuất hiện.
Không phải tiếng người.
Không phải tiếng vó ngựa.
Mà là một cảm giác.
Một thứ gì đó rất khó gọi tên đang đè lên không khí.
Anh mở mắt.
Bầu trời Siberia phía trên những tán cây vẫn còn mang màu xám xanh nhợt nhạt của buổi sớm. Sương mỏng lơ lửng giữa rừng. Những thân cây thông đen sẫm đứng im trong gió nhẹ.
Quá im.
Khải chống tay ngồi dậy.
Cơ thể Pyotr Orlov phản ứng chậm hơn anh một nhịp. Cánh tay nặng, vai hơi đau vì đêm ngủ trên nền đất cứng. Anh đã bắt đầu quen với cảm giác này.
Quen với việc mỗi lần cử động đều phải mất một khoảnh khắc để nhớ rằng đây không phải cơ thể của mình.
Bên cạnh đống lửa đã tàn, Ayan vẫn đang ngủ.
Người thợ săn Evenki cuộn mình trong tấm chăn dày, một tay đặt gần con dao bên hông. Gương mặt bình thản như thể khu rừng này chưa từng có thứ gì đủ sức khiến anh ta phải sợ.
Khải nhìn đồng hồ bỏ túi.
07:14.
Kim giây tiến thêm một nấc.
07:14:01.
Anh cau mày.
Không hiểu vì sao, tim anh bắt đầu đập nhanh.
07:14:02.
Một cơn ù nhẹ xuất hiện trong tai.
Khải ngẩng đầu.
07:14:03.
Rừng vẫn im.
07:14:04.
Anh nhìn về phía đường chân trời.
Không có gì.
07:14:05.
Một luồng gió lạnh lướt qua mặt.
Rồi—
07:14:06.
Khải nhìn thấy nó.
Một khe sáng.
Không lớn.
Không giống tia chớp.
Không giống mặt trời.
Nó xuất hiện giữa bầu trời như thể có ai đó dùng một lưỡi dao vô hình rạch lên một tấm vải khổng lồ.
Một đường sáng cong.
Một vòng tròn chưa khép kín.
Vòng Hở.
Khải đứng chết lặng.
Trong khoảnh khắc đó, mọi kiến thức về Tunguska mà anh từng đọc qua những tài liệu lịch sử, những báo cáo khoa học, những biểu đồ và con số bỗng trở nên vô nghĩa.
Bởi anh đang nhìn thấy thứ mà sách lịch sử không hề ghi lại.
Một khe sáng hình vòng hở giữa bầu trời Siberia.
Và nó đang mở rộng.
Ayan bật dậy.
Anh ta không hỏi Khải đang nhìn gì.
Chỉ đứng thẳng lên, mắt hướng về phía trời.
“Pyotr.”
Giọng nói rất thấp.
Khải không trả lời.
“Pyotr!”
Lần này Ayan kéo mạnh vai anh.
Khải quay sang.
“Cái gì?”
Ayan nhìn anh.
Trong đôi mắt của người thợ săn không còn sự nghi ngờ thường ngày.
Chỉ còn cảnh giác.
“Đi.”
“Đi đâu?”
“Ra khỏi đây.”
Khải nhìn lại bầu trời.
Khe sáng đã biến mất.
Chỉ còn một khoảng trời xanh xám lạnh lẽo.
Anh nhìn đồng hồ.
07:15.
Và rồi—
Ánh sáng xuất hiện.
Không có tiếng nổ ngay lập tức.
Đó mới là điều đáng sợ.
Ánh sáng tràn qua khu rừng nhanh đến mức Khải không kịp quay đầu.
Mọi thứ trở thành màu trắng.
Không phải thứ ánh sáng dịu dàng của buổi sáng.
Nó trắng đến mức xóa sạch đường viền của cây cối, mặt đất, con người.
Khải chỉ kịp đưa tay che mắt.
Một ý nghĩ vụt qua.
Không thể nào.
Nhưng lịch sử không quan tâm một người có tin hay không.
Bầu trời phía trên Siberia bùng lên.
Rồi thế giới phát nổ.
Một tiếng động khổng lồ xé toạc không gian.
Khải cảm thấy mặt đất biến mất dưới chân.
Cả cơ thể bị hất văng.
Anh không biết mình bay bao xa.
Chỉ biết có một khoảnh khắc mà mọi phương hướng đều biến mất.
Trên.
Dưới.
Trái.
Phải.
Tất cả trở thành một.
Một sức ép khủng khiếp quét ngang khu rừng.
Những thân cây khổng lồ rung chuyển.
Rồi đổ xuống.
Từng cây.
Từng dãy.
Từng khoảng rừng.
Như thể có một bàn tay vô hình vừa quét ngang mặt đất.
Khải cố mở mắt.
Không thể.
Gió gào bên tai.
Đất đá và cành cây bị cuốn tung.
Ayan hét điều gì đó nhưng âm thanh bị nuốt mất trong tiếng động khổng lồ.
Khải đưa tay bám vào một thân cây.
Cơ thể Orlov không còn nghe lời.
Anh chỉ có thể cúi thấp người, ép mình xuống đất.
Một lần.
Hai lần.
Sức ép lại quét qua.
Rồi thêm một lần nữa.
Mặt đất rung lên.
Không giống động đất.
Nó giống như toàn bộ khu rừng đang cố thở trong cùng một lúc.
Khải nhắm mắt.
Trong đầu anh hiện lên những con số.
Diện tích.
Bán kính.
Năng lượng.
Độ cao.
Góc tác động.
Những thứ anh từng dùng để đọc lịch sử.
Những con số từng khiến những sự kiện xa xôi trở nên dễ hiểu.
Nhưng lần này chúng không giúp được gì.
Không có phương trình nào khiến anh đứng vững hơn.
Không có bản đồ nào cho anh biết phải chạy về đâu.
Không có dữ liệu nào có thể nói cho anh biết thứ gì sẽ xảy ra trong giây tiếp theo.
Anh chỉ có thể chờ.
Một lúc rất lâu sau, tiếng động mới bắt đầu giảm.
Khải không biết đã bao nhiêu giây trôi qua.
Có thể là một phút.
Có thể chỉ vài chục giây.
Thời gian trong một thảm họa không còn hoạt động như bình thường.
Anh mở mắt.
Thế giới đã thay đổi.
Khói và bụi phủ kín không khí.
Một thân cây nằm ngang trước mặt.
Những cành cây bị gãy rải khắp nơi.
Khải chống tay đứng lên.
Chân trái đau nhói.
Nhưng vẫn cử động được.
“Ayan?”
Không ai trả lời.
“AYAN!”
Một tiếng động phát ra từ phía sau.
“Ở đây.”
Khải quay lại.
Ayan đang ngồi tựa vào một gốc cây, trán có một vệt bụi dài, nhưng vẫn tỉnh táo.
Khải bước đến.
“Anh có sao không?”
Ayan nhìn anh vài giây.
Rồi lắc đầu.
“Chưa chết.”
Khải thở ra.
Đó có lẽ là câu trả lời thực tế nhất mà anh từng nghe.
Hai người đứng dậy.
Và nhìn về phía trước.
Không ai nói gì.
Bởi không còn gì để nói.
Khu rừng đã biến mất.
Không hoàn toàn.
Nhưng theo một cách khiến Khải hiểu rằng từ khoảnh khắc này, nơi đây sẽ không bao giờ còn giống trước đó nữa.
Những thân cây nằm rạp trên mặt đất thành từng lớp.
Hàng triệu thân cây bị quật ngã theo những hướng gần như đồng tâm.
Xa hơn nữa, những tán cây cháy sẫm dưới ánh sáng buổi sáng.
Khải đứng giữa khung cảnh ấy.
Một nhà sử học.
Một người chỉ quen nhìn thảm họa qua những dòng chữ.
Qua bản đồ.
Qua số liệu.
Qua ảnh chụp được lưu trữ hàng chục năm sau.
Anh từng đọc rằng vụ nổ Tunguska đã quật ngã một vùng rừng rộng lớn.
Từng đọc những con số.
Từng xem những sơ đồ mô phỏng.
Từng nghĩ mình hiểu nó.
Nhưng bây giờ—
Anh đang đứng trong đó.
Và lần đầu tiên, Khải hiểu một điều rất đơn giản.
Lịch sử không có kích thước khi nó nằm trên giấy.
Chỉ con người mới có.
Ayan bước tới một thân cây đổ.
Anh ta đặt tay lên lớp vỏ cây.
Không nói gì.
Một lúc sau, anh ta ngẩng đầu.
“Agdy.”
Khải nhìn sang.
“Cái gì?”
“Thần sấm.”
Ayan chỉ về phía bầu trời.
“Người già của chúng tôi nói rằng khi Agdy nổi giận, rừng sẽ cúi đầu.”
Khải nhìn quanh.
Anh không cười.
Trước đây, nếu nghe một câu như vậy, có lẽ anh sẽ ghi chú vào một mục nào đó:
Truyền thuyết dân gian Evenki — cần kiểm chứng.
Nhưng hôm nay, anh không biết phải kiểm chứng điều gì.
Khoa học nói về một vụ nổ trên không.
Truyền thuyết nói về một vị thần.
Hai cách giải thích đứng ở hai đầu của lịch sử.
Nhưng cả hai đều đang cố diễn tả cùng một thứ:
Một sức mạnh lớn hơn con người.
Khải cúi xuống.
Trên mặt đất có một mảnh vỏ cây vừa rơi xuống.
Anh nhặt nó lên.
Nhìn những đường vân.
Rồi nhìn khu rừng.
Trong đầu anh bất chợt vang lên một tiếng rất nhỏ.
Không phải từ Ayan.
Không phải từ bên ngoài.
“Anh thấy rồi.”
Khải khựng lại.
Tiếng Vọng.
Giọng nói của Orlov.
Rất xa.
Rất mờ.
Như một người đang đứng phía bên kia một bức tường.
Khải nhắm mắt.
“Thấy gì?”
Không có câu trả lời.
Chỉ một cảm giác.
Một ký ức không thuộc về anh.
Một khoảng trời.
Một ánh sáng.
Và nỗi sợ hãi.
Khải mở mắt.
Ayan đang nhìn anh.
“Lại nói chuyện với bóng?”
Khải im lặng vài giây.
Rồi đáp:
“Có lẽ.”
Ayan không hỏi thêm.
Anh ta chỉ quay về phía khu rừng.
“Đi thôi.”
“Đi đâu?”
“Tìm người sống.”
Khải nhìn những thân cây nằm rạp trước mặt.
Đúng.
Đó mới là việc cần làm.
Không phải giải thích.
Không phải đo đạc.
Không phải tìm câu trả lời.
Ít nhất chưa phải lúc này.
Hai người bắt đầu bước đi.
Khải đi được vài chục bước thì dừng lại.
Anh quay đầu nhìn bầu trời.
Không còn khe sáng.
Không còn Vòng Hở.
Chỉ còn những đám mây mỏng trôi qua vùng trời vừa chứng kiến một trong những sự kiện kỳ lạ nhất của thế kỷ.
Anh lấy đồng hồ bỏ túi ra.
Kim vẫn chạy.
07:19.
Chỉ bốn phút.
Bốn phút kể từ khi anh nhìn thấy khe sáng.
Bốn phút kể từ khi Tunguska thay đổi.
Khải siết chiếc đồng hồ trong tay.
Anh hiểu rằng mình vừa chứng kiến một thứ mà lịch sử tương lai sẽ mất hàng chục năm để nghiên cứu.
Nhưng có một điều khiến anh không thể bình tĩnh.
Không phải vụ nổ.
Không phải khu rừng.
Không phải sức mạnh của tự nhiên.
Mà là bảy giờ mười bốn phút sáu giây.
Khoảnh khắc trước khi mọi thứ bắt đầu.
Khoảnh khắc mà không một tài liệu nào anh từng đọc nhắc đến.
Khoảnh khắc khi trên bầu trời xuất hiện—
một Vòng Hở.
Khải nhìn về phía trước.
Và lần đầu tiên kể từ khi đặt chân vào năm 1908, anh không còn chắc mình đang quan sát lịch sử.
Hay lịch sử—
đang quan sát lại anh.
