Thuở hồng hoang, khi đất trời còn chưa biết đến ánh sáng của văn minh, khi con người còn chưa biết dùng lửa để xua tan bóng tối, Võ đã tồn tại rồi, lặng lẽ và tất yếu như chính hơi thở của sự sống.
Khi một con thú yếu đuối hơn vắt kiệt từng thớ thịt để bỏ chạy trước hàm răng của kẻ săn mồi đang gầm gừ phía sau, khi con thú mạnh mẽ hơn đổi hướng trong tích tắc để cắn thẳng vào chỗ hiểm, kết liễu cuộc rượt đuổi bằng một nhát cắn duy nhất, khi một con rắn lặng lẽ cuộn thân rồi siết chặt con mồi đến ngạt thở, khi một con chim săn mồi từ trên không trung lao xuống như một mũi tên, móng vuốt quắp lấy con mồi không một tiếng động báo trước, khi hai con thú cùng loài gầm gừ tranh giành từng tấc lãnh địa, không ngừng né tránh, cắn xé, va đập, tìm mọi cách quật ngã đối phương xuống đất — trong tất cả những khoảnh khắc sinh tử ấy, dù không một ai gọi tên nó, Võ đã hiện diện.
Không có tên gọi. Không có môn phái. Không có quyền phổ được ghi chép lại. Càng không hề có bất kỳ khái niệm nào về cảnh giới cao thấp. Chỉ có chiến đấu, trần trụi và thuần khiết như chính bản năng sinh tồn.
Sinh linh muốn tiếp tục tồn tại trên cõi đời này thì buộc phải biết cách giữ lấy mạng sống của chính mình, đồng thời tước đoạt đi khả năng tiếp tục chiến đấu của kẻ đối diện. Những phương pháp được sinh ra từ chính bản năng nguyên thủy ấy, qua vô số thế hệ nối tiếp nhau, dần dần kết tinh thành những khuôn mẫu bất thành văn nhưng bền vững đến kỳ lạ. Loài có móng vuốt sắc bén thì biết dùng móng vuốt. Loài có hàm răng nhọn hoắt thì biết dùng răng. Loài có thân hình dài ngoằng thì biết quấn siết con mồi cho đến chết. Loài có đôi cánh rộng thì biết lao mình từ tít trên không trung xuống như một cơn cuồng phong. Mỗi một sinh linh, dù lớn dù nhỏ, đều tự khắc sở hữu một phương thức chiến đấu tương xứng, gắn liền không thể tách rời với chính hình hài mà tạo hóa đã ban cho nó.
Đó chính là Võ nguyên thủy, thứ Võ chưa từng cần đến một cái tên để tồn tại.
Con người, khi bước những bước chân đầu tiên vào cõi sinh tồn khắc nghiệt ấy, cũng đi theo đúng con đường như vậy, không hề có ngoại lệ. Thuở ban sơ, con người chẳng mạnh mẽ hơn là bao so với muôn vàn loài thú đang gầm gào khắp núi rừng. Không có nanh sắc như mãnh hổ. Không có móng vuốt như chim ưng. Không có sức mạnh cuộn siết của loài mãng xà khổng lồ. Cũng chẳng có lớp da dày cui, chai sạn như những giống thú to lớn khác. Vì lẽ đó, con người buộc phải học cách chiến đấu bằng chính những gì ít ỏi mà mình đang có trong tay.
Họ nhặt lấy những hòn đá nằm lăn lóc bên đường. Bẻ gãy những cành cây khô để làm vũ khí. Mài nhọn đầu gỗ cho đến khi nó đủ sắc để xuyên thủng da thịt. Họ dùng nắm tay để đấm, dùng bàn chân để đá, dùng bờ vai để húc, dùng cả cái đầu trần trụi để va đập vào kẻ thù trong cơn tuyệt vọng cùng cực. Một người bị mãnh thú đuổi bắt có thể chọn cách bỏ chạy thục mạng, một người khác có thể nhặt đá lên mà ném thẳng vào đầu con thú, người thứ ba, trong khoảnh khắc quyết định sự sống còn, có thể vớ lấy một nhánh cây gần đó mà đâm thẳng vào mắt kẻ săn mồi. Một phương pháp, chỉ cần có tác dụng một lần, sẽ được khắc sâu vào ký ức. Một lần chiến thắng sẽ được lặp đi lặp lại cho đến khi trở thành bản năng thứ hai. Một thế đánh cứu được mạng người này, rồi qua ánh mắt quan sát, qua lời kể bên đống lửa đêm khuya, sẽ được truyền lại cho người khác, tiếp tục cứu thêm những mạng người nữa.
Dần dà, theo thời gian, con người không còn chỉ chiến đấu hoàn toàn theo bản năng mù quáng nữa. Họ bắt đầu biết nhớ. Họ nhớ con thú nào có thói quen lao thẳng về phía trước không hề né tránh. Nhớ khoảnh khắc nào nên lùi lại để bảo toàn mạng sống. Nhớ chính xác nơi nào trên cơ thể đối phương là điểm yếu chí mạng, dễ dàng bị tổn thương nhất. Nhớ rằng một cú đánh tạt ngang từ bên sườn thường hiệu quả hơn hẳn một cú đánh lao thẳng vào chính diện. Và quan trọng hơn tất cả những điều đã kể, họ bắt đầu hiểu ra một chân lý mang tính bước ngoặt: một phương pháp chiến đấu hoàn toàn có thể được lặp lại một cách có chủ đích, chứ không còn phụ thuộc vào sự may rủi của khoảnh khắc sinh tử nữa.
Đó chính là bước đi đầu tiên, tuy nhỏ bé nhưng mang ý nghĩa sâu xa, khiến Võ dần dần tách khỏi cái bóng của bản năng thuần túy để trở thành một điều gì đó lớn lao hơn. Con người, kỳ thực, chưa bao giờ thực sự tạo ra Võ từ hư không. Họ chỉ đơn thuần bắt đầu nhận ra thứ vốn dĩ đã âm thầm tồn tại trong mọi sinh linh từ thuở khai thiên lập địa, rồi cuối cùng, sau bao thế hệ mò mẫm, đặt cho nó một cái tên giản dị nhưng đầy sức nặng.
Võ.
Kể từ khoảnh khắc mang tính lịch sử ấy, Võ không còn chỉ là một hành động bộc phát trong khoảnh khắc sinh tử ngắn ngủi nữa. Nó trở thành một thứ có thể quan sát tỉ mỉ, có thể ghi nhớ lâu dài, có thể truyền lại từ đời này sang đời khác, và quan trọng hơn cả, có thể được rèn luyện một cách có hệ thống. Một người nhìn thấy cách con hổ vồ mồi đầy uy lực, rồi mày mò bắt chước theo. Một người nhìn thấy cách con khỉ né tránh linh hoạt giữa những cành cây chằng chịt, rồi biến những chuyển động ấy thành cả một bộ pháp uyển chuyển. Một người nhìn thấy cách con rắn cuộn mình siết chặt, rồi biến nó thành một kỹ pháp khống chế đối thủ đầy nguy hiểm.
Nhưng con người, khác với muôn loài, chưa bao giờ chịu dừng lại ở việc đơn thuần bắt chước. Bởi thân thể con người, dù yếu ớt hơn hẳn nhiều loài thú, lại sở hữu một thứ mà không loài nào khác có được: khả năng kết hợp vô hạn. Họ bắt đầu hòa trộn động tác học được từ muôn loài với sức mạnh sẵn có của chính thân thể mình. Kết hợp công kích với phòng thủ. Tiến lên với lùi lại. Né tránh với phản kích chớp nhoáng. Một người có thể giành chiến thắng nhờ sức mạnh cơ bắp vượt trội, người khác lại chiến thắng nhờ tốc độ nhanh như chớp. Một người ưa giữ khoảng cách để tận dụng lợi thế tầm xa, người khác lại thích áp sát để dồn ép đối thủ vào thế bí. Có kẻ lấy quyền cước làm sở trường, có kẻ chuyên tâm với binh khí sắc bén, có kẻ dựa vào địa hình hiểm trở để giành lợi thế, lại có kẻ tinh thông tâm lý đối thủ đến mức có thể đoán trước từng đường đi nước bước.
Và cứ thế, Võ bắt đầu phân nhánh, tỏa ra muôn hướng như một cây cổ thụ vươn cành khắp bốn phương trời. Từ những bộ lạc nguyên thủy, từ những đội quân thiện chiến, từ những dòng truyền thừa bí truyền, vô số phương pháp chiến đấu lần lượt ra đời, mỗi phương pháp mang một sắc thái riêng không thể trộn lẫn. Có phương pháp thiên về sức mạnh thuần túy, dựa vào cơ bắp cường tráng để áp đảo đối phương. Có phương pháp thiên về tốc độ, lấy sự nhanh nhẹn làm vũ khí chính. Có phương pháp thiên về kỹ xảo tinh vi, lấy sự khéo léo bù đắp cho sự thiếu hụt sức lực. Có phương pháp chuyên sử dụng binh khí sắc bén. Có phương pháp được tôi luyện để một người có thể chống lại nhiều kẻ địch cùng lúc. Có phương pháp được thiết kế chuyên biệt để đối phó với một loại đối thủ nhất định. Có phương pháp sinh ra giữa khói lửa chiến trường khốc liệt. Có phương pháp lại nảy sinh từ những cuộc tranh đấu sinh tử đơn lẻ giữa hai cá nhân.
Nhưng trong suốt một khoảng thời gian dài đằng đẵng, Võ vẫn chưa hề có được một thước đo chung để người đời có thể dựa vào mà so sánh, đối chiếu. Mỗi nơi gọi tên trình độ theo một kiểu riêng. Mỗi môn phái có một cách đánh giá đệ tử của mình khác biệt hẳn so với môn phái láng giềng. Có nơi chỉ cần học được vài thế quyền cơ bản đã được xem là đệ tử nhập môn chính thức. Có nơi lại đòi hỏi phải trải qua thực chiến sinh tử mới được công nhận là người trong môn phái. Có nơi lấy sức mạnh cơ bắp làm tiêu chuẩn tối thượng, có nơi lại coi kỹ thuật tinh xảo là thước đo duy nhất, có nơi khác lại tin rằng chỉ có kinh nghiệm chiến đấu thực chiến mới thực sự đáng giá.
Một người được cả một môn phái tôn xưng là cao thủ, khi bước chân sang một môn phái khác, hoàn toàn có thể chỉ được xem như một kẻ mới học nhập môn, chưa có gì đáng để bàn tới. Điều đó tuyệt nhiên không có nghĩa là một trong hai bên đã sai lầm trong cách đánh giá của mình. Mà bởi lẽ, Võ, xét cho cùng, vốn dĩ quá rộng lớn, quá bao la, không một môn phái đơn lẻ nào, dù uy danh lừng lẫy đến đâu, có đủ tư cách để dùng chính mình làm thước đo cho toàn bộ Võ học của thiên hạ.
Cũng chính trong cùng một thời kỳ lịch sử ấy, những con đường khác song song tồn tại cũng lần lượt ra đời, đan xen với Võ đến mức khó lòng phân định rạch ròi. Con người bắt đầu nghiên cứu sâu hơn về chính thân thể mình, từ đó dần dà hình thành nên con đường Thể — khi ấy vẫn còn nằm gọn trong lòng Võ, chưa tách ra thành một nhánh riêng biệt. Con người cũng bắt đầu quan sát thiên địa bao la, học cách hấp thu khí trời, không ngừng tìm kiếm những phương pháp để vượt khỏi giới hạn của sinh tử phàm trần, từ đó dần dà hình thành nên những con đường tu luyện Pháp đầy huyền bí.
Và chính từ sự đan xen chồng chéo ấy, một sự nhầm lẫn kéo dài đến tận hàng nghìn năm sau đã bắt đầu len lỏi vào nhận thức của người đời. Một người sở hữu thân thể cường tráng thường có xu hướng đánh nhau giỏi hơn hẳn người khác. Một người tu luyện được khí lực thâm hậu thường có thể khiến quyền cước của mình trở nên mạnh mẽ hơn bội phần. Một người thấu hiểu sâu sắc Pháp thuật hoàn toàn có thể đem khí lực ứng dụng vào chiến đấu một cách hiệu quả. Chính vì lẽ đó, người đời dần dần đem ba thứ hoàn toàn khác biệt — sức mạnh vốn có của thân thể, nguồn năng lượng có thể vận dụng, và phương pháp chiến đấu thực thụ — trộn lẫn vào nhau thành một khối duy nhất, không còn phân biệt được ranh giới.
Nhưng ba thứ ấy, tự bản chất sâu xa của chúng, vốn dĩ chưa bao giờ là một. Thể trả lời cho câu hỏi: thân thể này có thể mạnh mẽ đến đâu. Pháp trả lời cho câu hỏi: nguồn năng lượng này có thể được vận dụng theo cách nào. Còn Võ, tách biệt hẳn khỏi cả hai, lại trả lời cho một câu hỏi hoàn toàn khác: trong chính khoảnh khắc sinh tử của chiến đấu, phải dùng những thứ ấy như thế nào để giành lấy chiến thắng cuối cùng.
Bước ngoặt thực sự, mang tính lịch sử sâu sắc, chỉ đến vào thời Xuân Thu — Chiến Quốc đầy biến động, khi trăm nhà đua tiếng khắp thiên hạ. Chính vào thời khắc con người bắt đầu hệ thống hóa toàn bộ tri thức mà mình tích lũy được qua bao thế hệ, Võ, lần đầu tiên trong lịch sử, được nhìn nhận không chỉ đơn thuần như sức mạnh cá nhân của một con người, mà như một loại tri thức thực thụ, xứng đáng được nghiên cứu một cách nghiêm túc, bài bản.
Những cái tên như Kinh Kha, Chuyên Chư, Nhiếp Chính, về sau đã trở thành những điển cố cổ xưa nhất để hậu thế dựa vào mà nghiên cứu khả năng chiến đấu đích thực của con người. Bản thân họ, khi còn sống, chưa từng tồn tại trong một hệ thống cảnh giới hoàn chỉnh nào cả. Họ cũng chưa bao giờ tự xưng mình là Võ Sĩ hay Võ Sư, những danh xưng còn chưa hề xuất hiện vào thời đại của họ. Nhưng khi hậu thế nhìn lại toàn bộ những gì họ đã để lại cho đời, một chân lý sâu sắc dần dần hiện ra rõ nét: một người hoàn toàn có thể yếu hơn hẳn đối thủ về mặt sức mạnh thuần túy nhưng vẫn có thể lấy đi mạng sống của kẻ đó. Một người có thể không hề sở hữu bất kỳ lợi thế nào về thân thể nhưng vẫn biết cách lợi dụng đúng thời cơ để ra tay quyết định. Một người có thể chỉ cần một kích duy nhất, một khoảnh khắc chớp nhoáng, để định đoạt cả sinh tử của cả hai bên.
Chính vào thời khắc ấy, người đời bắt đầu thấu hiểu một cách sâu sắc rằng Võ chưa bao giờ đồng nghĩa hoàn toàn với sức mạnh cơ bắp đơn thuần.
Khổng Tử, về sau, đã trở thành một trong những nhân vật đóng vai trò then chốt trong cả quá trình phân tách quan trọng ấy. Những truyền thuyết về thể chất phi thường của ông, dù đã được thêu dệt qua bao thế hệ, càng khiến hậu thế dễ dàng nhận ra sự khác biệt sâu xa giữa thân thể cường tráng và khả năng chiến đấu thực thụ. Nhưng điều thực sự quan trọng, có ý nghĩa lâu dài hơn cả, không nằm ở việc bản thân ông mạnh mẽ đến mức nào, mà nằm ở chính tư tưởng hệ thống hóa tri thức mà ông đã dày công xây dựng. Trong Lục Nghệ mà ông đề xướng, có Xạ, có Ngự. Một bên là khả năng sử dụng cung tên thành thạo. Một bên là khả năng điều khiển xe ngựa một cách khéo léo. Cả hai thứ ấy tuyệt nhiên không đơn thuần chỉ là biểu hiện của sức mạnh cơ bắp thô sơ. Chúng đòi hỏi một phương pháp bài bản, một độ chính xác tuyệt đối, khả năng phán đoán nhạy bén, sự lựa chọn thời điểm hoàn hảo, và trên hết là khả năng điều khiển chính thân thể mình một cách tinh tế. Từ đó, tư tưởng phân biệt rạch ròi giữa hai khái niệm dần trở nên rõ ràng hơn bao giờ hết trong nhận thức của người đời: Thể là nền tảng căn bản. Còn Võ chính là phương pháp sử dụng nền tảng ấy sao cho hiệu quả nhất trong chiến đấu thực chiến.
Sau thời kỳ mang tính khai sáng ấy, Võ tiếp tục phát triển mạnh mẽ trong lòng quân đội, giữa chốn giang hồ hiểm ác, và trong vô số dòng truyền thừa bí ẩn. Hạng Vũ, với sức mạnh phi thường và khả năng cận chiến vô song, đã trở thành điển cố kinh điển được người đời nhắc mãi không thôi. Quan Vũ, Trương Phi, Triệu Vân, mỗi người một vẻ, lần lượt trở thành những cái tên mà hậu thế dùng để minh họa cho các dạng thức chiến đấu hoàn toàn khác biệt nhau. Những bậc danh tướng như Nhạc Phi, rồi về sau là Thích Kế Quang, lại mở ra cho người đời một góc nhìn hoàn toàn mới về Võ: chiến đấu không chỉ thuộc về phạm trù của riêng từng cá nhân đơn lẻ, mà hoàn toàn có thể được tổ chức một cách bài bản thành trận hình chặt chẽ, được phối hợp nhịp nhàng thành quân thế hùng mạnh, biến vô số cá nhân rời rạc thành một chỉnh thể chiến đấu thống nhất, không thể tách rời.
Ở phương Đông xa xôi khác, Nhật Bản đã phát triển nên những truyền thống kiếm thuật mang bản sắc riêng biệt của mình. Miyamoto Musashi, về sau, đã trở thành một trong những điển hình rõ nét nhất cho việc một con người hoàn toàn có thể vượt khỏi giới hạn chật hẹp của một kỹ pháp đơn lẻ để suy ngẫm về chiến đấu như một chỉnh thể trọn vẹn, không thể chia cắt.
Nhưng tất cả những thành tựu vĩ đại ấy, suy cho cùng, vẫn còn thiếu vắng một thước đo chung để người đời có thể dựa vào mà so sánh, đánh giá lẫn nhau. Phải đến khi các môn phái không ngừng phát triển lớn mạnh, sự giao lưu giữa chúng ngày càng trở nên dày đặc hơn, khi chiến tranh liên miên cùng những cuộc tranh đấu khốc liệt khiến các cao thủ xuất thân từ những truyền thừa khác biệt liên tục va chạm nhau trên khắp các nẻo đường giang hồ, vấn đề nan giải ấy mới thực sự trở nên cấp bách, không thể tiếp tục né tránh thêm được nữa.
Một người dành cả đời học quyền. Một người khác lại chuyên tâm với kiếm. Có kẻ theo đuổi thương pháp, có kẻ tinh thông cầm nã thủ, có kẻ chuyên nghề ám sát trong bóng tối, lại có kẻ chỉ quen chiến đấu giữa chiến trường khốc liệt. Nếu tất cả bọn họ đều tự xưng mình là cao thủ, vậy thì rốt cuộc ai mới thực sự đang đứng ở trình độ nào? Không thể nào dùng một kỹ pháp cụ thể để đo lường một kỹ pháp hoàn toàn khác biệt. Không thể lấy sức mạnh thuần túy của thân thể ra để đo lường trình độ kiếm thuật tinh vi. Cũng chẳng thể chỉ dựa vào kết quả của một trận đấu duy nhất mà đưa ra kết luận về toàn bộ trình độ thực sự của một con người.
Chính nhu cầu bức thiết ấy, tích lũy qua bao thế hệ, cuối cùng đã dẫn đến sự ra đời của Hiệp hội Võ giả — một tổ chức mang tính bước ngoặt trong toàn bộ lịch sử Võ học.
Đây tuyệt nhiên không phải thời điểm Võ mới lần đầu xuất hiện trên đời. Cũng không phải thời điểm con người lần đầu tiên phát minh ra khái niệm cảnh giới. Hiệp hội Võ giả ra đời đơn giản bởi vì Võ, sau một thời gian quá dài phát triển, đã trở nên quá rộng lớn, quá phân tán, đến mức không một cá nhân hay môn phái riêng lẻ nào còn có thể bao quát nổi toàn cảnh. Các môn phái, dù muốn hay không, đều cần đến một tiếng nói chung để có thể đối thoại với nhau. Các dòng truyền thừa cần một tiêu chuẩn thống nhất để tránh những tranh cãi vô nghĩa. Và những người theo đuổi con đường chiến đấu, dù sử dụng những phương pháp khác biệt nhau đến đâu, đều cần một cách thức để biết chắc rằng họ vẫn có thể được đặt lên cùng một chiếc cân công bằng mà so sánh với nhau.
Sau vô số cuộc tranh luận nảy lửa kéo dài, Hiệp hội cuối cùng cũng tiến hành một cuộc cải cách mang tính lịch sử. Họ không hề có ý định xóa bỏ hệ thống vốn có của từng môn phái riêng biệt. Không ép buộc tất cả mọi người phải sử dụng chung một loại võ kỹ duy nhất. Không đòi hỏi một kiếm khách phải chiến đấu theo lối của một quyền sư, hay ngược lại, bắt một quyền sư phải cầm kiếm như một kiếm khách thực thụ. Thứ duy nhất mà họ quyết tâm thống nhất chỉ là cách thức đánh giá trình độ mà thôi.
Bốn tầng cảnh giới đầu tiên, từ đó, chính thức được xác lập một cách trang trọng: Võ Đồ, Võ Sĩ, Võ Sư, và Đại Võ Sư.
Võ Đồ là tầng cảnh giới cơ bản nhất, dùng để chỉ những người vừa mới bước chân vào con đường Võ, bắt đầu có khả năng học tập và vận dụng một phương pháp chiến đấu có hệ thống rõ ràng, thay vì chỉ dựa vào bản năng thô sơ. Võ Sĩ là những người đã có thể biến kỹ pháp học được thành năng lực chiến đấu thực chiến, có thể tự tin đối mặt với hiểm nguy. Võ Sư là những người không chỉ đơn thuần biết sử dụng kỹ pháp một cách thành thạo, mà đã thực sự thấu hiểu được cốt lõi sâu xa của cả một hệ thống Võ học, có đủ khả năng truyền thụ lại cho hậu bối và vận dụng nó một cách ổn định, không hề gượng ép. Còn Đại Võ Sư là những bậc đã đi đến cực hạn tương đối của cả một hệ thống Võ học mà mình theo đuổi suốt cả đời, thấu hiểu nó sâu sắc đến mức kỹ pháp không còn là những động tác rời rạc, khô cứng nữa, mà đã hòa quyện thành một chỉnh thể thống nhất tuyệt đối cùng thân thể, ý thức và chiến đấu.
Nhưng bốn tầng cảnh giới ấy tuyệt nhiên không phải bốn bậc thang bắt buộc mà bất kỳ ai cũng phải tuần tự bước qua từng nấc một, không được phép bỏ sót. Đây là điều mà hậu thế, qua bao thế hệ, vẫn phải nhắc đi nhắc lại nhiều lần để tránh sự hiểu lầm đáng tiếc. Một người hoàn toàn không cần phải "đột phá Võ Đồ" rồi mới đủ tư cách được gọi là Võ Sĩ theo cái nghĩa tu luyện thần bí nào đó. Không hề có một cánh cửa huyền diệu nào tự động mở ra sau mỗi tầng cảnh giới. Không có thiên kiếp giáng xuống thử thách. Không có sự biến đổi bản chất sinh mệnh như những con đường tu tiên huyền ảo khác. Không hề có một lượng khí lực nào tự nhiên tăng lên chỉ vì cái tên gọi của họ đã được thay đổi trên giấy tờ.
Đây thực chất là một cảnh giới mang tính đánh giá thuần túy, chứ hoàn toàn không phải một cảnh giới tu luyện theo đúng nghĩa đen. Một Võ Sư tinh thông kiếm đạo hoàn toàn chưa chắc đã có thể đánh bại được một Võ Sĩ chuyên nghề ám sát trong bóng tối. Một Đại Võ Sư lừng danh về quyền pháp hoàn toàn chưa chắc có thể hạ gục một Võ Sĩ thông thạo binh khí trong một hoàn cảnh đặc thù nào đó. Một người được Hiệp hội đánh giá ở một tầng cảnh giới cao hơn cũng tuyệt nhiên không có nghĩa là người đó, trong mọi tình huống, mọi hoàn cảnh, đều chắc chắn mạnh hơn hẳn những người đang đứng ở cảnh giới thấp hơn.
Chính vì lẽ đó, cảnh giới Võ, ngay từ những ngày đầu tiên hình thành, đã mang trong mình tính tương đối sâu sắc, không hề tuyệt đối như nhiều người vẫn lầm tưởng. Nó giống như một thước đo chung, để hậu thế có thể nói với nhau rằng: "Xét trên tổng thể những gì người này đã thể hiện qua thời gian, trình độ Võ học của hắn tương đương với tầng cảnh giới này." Chứ tuyệt đối không phải một lời khẳng định chắc nịch rằng: "Hắn đã đạt đến tầng cảnh giới này nên chắc chắn phải mạnh hơn tất cả những người đang đứng ở tầng thấp hơn, không có ngoại lệ."
Chính sự khác biệt tinh tế nhưng vô cùng quan trọng ấy đã giúp cho hệ thống của Hiệp hội Võ giả có thể tồn tại vững vàng qua suốt hàng nghìn năm lịch sử đầy biến động. Bởi nó chưa bao giờ cố gắng ép buộc toàn bộ Võ học phải gò vào một khuôn mẫu duy nhất, cứng nhắc. Nó chỉ đơn thuần cung cấp một ngôn ngữ chung, để những môn phái khác biệt nhau như nước với lửa vẫn có thể hiểu và tôn trọng lẫn nhau. Từ đó, ngay cả những nhân vật đã khuất bóng từ rất lâu trước khi Hiệp hội chính thức được thành lập cũng bắt đầu được hậu thế đem ra nghiên cứu, đánh giá lại một cách công tâm. Kinh Kha, qua những gì còn sót lại trong sử sách, có thể được xếp vào hàng Võ Sĩ. Một cao thủ cổ đại nào đó, dù đã bị lãng quên phần lớn, vẫn có thể được xem như một Võ Sư đích thực. Một nhân vật mà người đương thời chỉ biết gọi bằng danh xưng mơ hồ "thiên hạ đệ nhất" hoàn toàn có thể được hậu thế đánh giá lại bằng một tiêu chuẩn hoàn toàn khác, chặt chẽ và công bằng hơn nhiều. Những con người ấy, khi còn sống, chưa từng một lần mang trên mình những danh hiệu như vậy. Đó đơn thuần chỉ là cách mà hậu thế dùng để đo lường lại lịch sử đã qua, không hơn không kém.
Và rồi, khi hệ thống ấy được vận dụng liên tục trong một khoảng thời gian đủ dài, một vấn đề hoàn toàn mới lại bắt đầu nảy sinh, không thể tránh khỏi. Bốn tầng cảnh giới đầu tiên tỏ ra vô cùng hữu dụng khi cần đánh giá một cá nhân trong phạm vi hẹp của một môn phái cụ thể. Nhưng càng lên những tầng cao hơn, sự khác biệt sâu sắc giữa các môn phái càng trở nên khó lòng đo lường một cách chính xác. Hai vị Đại Võ Sư, dù cả hai đều đã đi đến cực hạn của nền võ học riêng biệt mà mình theo đuổi suốt cả đời, nhưng khi thực sự giao chiến trực diện với nhau, kết quả cuối cùng lại có thể hoàn toàn khác biệt, không ai có thể đoán trước.
Một người tỏ ra mạnh mẽ hơn hẳn đối thủ không nhất thiết vì thân thể của hắn cường tráng hơn. Cũng chẳng nhất thiết vì hắn sở hữu nhiều khí lực dồi dào hơn. Mà là bởi hắn thấu hiểu sâu sắc cách làm thế nào để đạt được hiệu quả tối đa với cái giá phải trả nhỏ nhất có thể. Đến giai đoạn lịch sử này, người đời bắt đầu nhìn nhận Võ theo một cách hoàn toàn khác biệt. Không còn đơn thuần là học được bao nhiêu chiêu thức. Không còn chỉ là đánh mạnh đến mức nào. Không còn chỉ đơn thuần là môn phái nào cao minh hơn môn phái nào. Mà câu hỏi cốt lõi giờ đây trở thành: nếu chỉ có từng ấy sức lực hữu hạn, từng ấy tốc độ nhất định, từng ấy năng lượng có sẵn, từng ấy khoảng không gian chật hẹp, và từng ấy thời gian ngắn ngủi, thì làm thế nào để tạo ra được kết quả lớn lao nhất có thể?
Từ chính những cuộc tranh luận sâu sắc, kéo dài không ngừng nghỉ ấy, tầng cảnh giới Võ Tông dần dần hình thành trong cách đánh giá của hậu thế. Võ Tông tuyệt nhiên không phải một môn phái mới được khai sinh. Cũng không phải một "cửa ải" bắt buộc mà mọi Đại Võ Sư đều nhất thiết phải vượt qua bằng mọi giá. Đó chỉ đơn thuần là cách hậu thế dùng để gọi tên những con người đã bắt đầu nhìn thấy được cái ý nghĩa sâu xa của Võ ẩn giấu đằng sau lớp vỏ bọc của kỹ pháp bề ngoài.
Bruce Lee, về sau, đã trở thành một trong những điển hình nổi tiếng và được nhắc đến nhiều nhất cho tầng cảnh giới này. Jeet Kune Do của ông sở dĩ được hậu thế nhớ mãi không phải chỉ vì nó đã bổ sung thêm một bộ chiêu thức mới vào kho tàng Võ học đồ sộ của nhân loại, mà bởi chính tư tưởng đi tìm kiếm một phương pháp trực tiếp, linh hoạt, phù hợp với từng tình huống cụ thể đã thể hiện rõ ràng một vấn đề cốt lõi mà Võ Tông luôn theo đuổi đến cùng: không trung thành một cách mù quáng với bất kỳ động tác cố định nào. Không trung thành với hình thức khô cứng. Chỉ trung thành duy nhất với hiệu quả thực sự của chiến đấu.
Từ nền tảng của Võ Tông, người đời tiếp tục ngước nhìn lên những tầng cao hơn nữa. Nếu Võ Tông chỉ mới bắt đầu thoát khỏi sự trói buộc của hình thức bề ngoài, thì Võ Quân chính là lúc người ta gần như không còn nhìn thấy được ranh giới rõ ràng giữa một môn phái cụ thể với bản thân hành động chiến đấu nữa. Miyamoto Musashi, một lần nữa, trở thành một trong những điển cố tiêu biểu nhất mà hậu thế dùng để minh họa cho tầng cảnh giới cao siêu này. Trong cách nhìn nhận ấy, kiếm không còn đơn thuần chỉ là kiếm thuật khô cứng. Quyền không còn đơn thuần chỉ là quyền pháp cứng nhắc. Chiến đấu không còn là việc đơn giản lựa chọn một bộ kỹ pháp cố định rồi máy móc sử dụng nó theo khuôn mẫu. Mà là quan sát kỹ lưỡng đối thủ trước mặt, quan sát địa hình xung quanh, quan sát dòng chảy của thời gian, quan sát khoảng cách giữa hai bên, quan sát diễn biến tâm lý của đối phương, quan sát mục tiêu cuối cùng cần đạt được, rồi từ tất cả những quan sát tinh tế ấy mà lựa chọn ra phương pháp phù hợp nhất trong khoảnh khắc quyết định. Không có bất kỳ động tác thừa thãi nào. Không có hình thức chỉ để phô trương cho đẹp mắt. Thứ thực sự có giá trị chỉ là thứ giúp chiến đấu đạt được mục đích tối hậu của nó.
Từ đó, Võ lại tiếp tục tiến thêm một bước dài nữa trên con đường phát triển của mình. Có những con người không còn chỉ dừng lại ở việc tối ưu hóa một trận chiến đơn lẻ. Họ có thể dùng toàn bộ hoàn cảnh xung quanh của cuộc chiến đấu như một phần không thể tách rời của chính Võ. Địa hình hoàn toàn có thể trở thành một thứ vũ khí lợi hại. Thời gian hoàn toàn có thể trở thành một thứ vũ khí sắc bén. Tâm lý con người hoàn toàn có thể trở thành một thứ vũ khí đáng sợ. Chiến lược tổng thể hoàn toàn có thể trở thành một thứ vũ khí quyết định. Thậm chí, ngay cả việc chủ động không giao chiến trực tiếp cũng hoàn toàn có thể trở thành một phương thức chiến thắng đầy khôn ngoan.
Đó chính là nền tảng vững chắc để tầng cảnh giới Võ Tôn xuất hiện trong hệ thống đánh giá ngày càng hoàn thiện của hậu thế. Tôn Vũ đã trở thành một trong những điển cố kinh điển nhất, được nhắc đến nhiều nhất trong lịch sử. Khương Tử Nha, Hàn Tín, cùng những bậc kỳ tài khác sở hữu khả năng biến hoàn cảnh, biến trận thế, biến cả tâm lý đối phương thành phương tiện phục vụ cho chiến đấu, cũng lần lượt được hậu thế dùng để minh họa sinh động cho tầng cảnh giới này. Trận Bối Thủy Nhất Chiến lừng lẫy sử sách được nhắc lại không chỉ đơn thuần như một chiến thắng quân sự thông thường, mà như một ví dụ điển hình cho việc một hoàn cảnh tưởng chừng vô cùng bất lợi hoàn toàn có thể được biến hóa khôn lường thành một bộ phận hữu ích của cả một chiến thuật lớn lao.
Đến tầng cảnh giới Võ Tôn, người ta bắt đầu nhận ra rằng phạm vi thực sự của Võ đã trở nên rộng lớn hơn rất nhiều lần so với những gì quyền cước đơn thuần có thể bao quát nổi. Chỉ cần mục đích cuối cùng vẫn luôn là chiến đấu, và phương pháp được sử dụng ấy trực tiếp phục vụ cho mục tiêu giành lấy chiến thắng trong chiến đấu, thì nó vẫn thuộc về Võ, không có ngoại lệ.
Nhưng dòng chảy của lịch sử chưa bao giờ dừng lại ở đó. Khi Võ tiếp tục không ngừng phát triển qua năm tháng, Đông phương và Tây phương ngày càng có cơ hội giao lưu, tiếp xúc mật thiết với nhau hơn bao giờ hết. Những truyền thống từng tồn tại biệt lập, tách rời hoàn toàn với nhau, giờ đây bắt đầu có cơ hội gặp gỡ, va chạm và học hỏi lẫn nhau. Karate, Judo, Taekwondo, Vovinam, Wushu, Boxing, Muay Thai, Wrestling, Jiu-Jitsu, rồi về sau là những hệ thống đối kháng tổng hợp hiện đại, tất cả đều lần lượt bước vào cùng một không gian so sánh chung, không còn tách biệt như trước.
Phương Tây, trước thời điểm ấy, vốn dĩ không có truyền thống phân tầng cảnh giới một cách phổ biến, bài bản như phương Đông vẫn thường làm. Người theo học quyền Anh có thể chỉ đơn giản được gọi là học trò của một huấn luyện viên nào đó, người giành chiến thắng đơn thuần là người thắng, người thất bại đơn thuần là người thua, chấm hết. Trên nhiều võ đài phương Tây, người ta không hề cần đến một chiếc đai hay một danh xưng hoa mỹ nào để chứng minh ai vừa thể hiện trình độ vượt trội hơn hẳn. Nhưng khi Võ học trên toàn cầu bắt đầu giao thoa mạnh mẽ, hệ thống đánh giá công phu của Hiệp hội Võ giả đã trở thành một công cụ vô cùng hữu ích, giúp kết nối những nền văn hóa võ thuật khác biệt lại với nhau. Đai, cấp bậc, danh hiệu và những tiêu chuẩn đánh giá dần dần được chuẩn hóa một cách bài bản trên phạm vi rộng lớn. Các môn phái vẫn giữ nguyên vẹn bản sắc riêng biệt, độc đáo của mình. Nhưng mỗi khi cần đem ra so sánh, đối chiếu, họ giờ đây đã sở hữu một ngôn ngữ chung để giao tiếp với nhau một cách công bằng.
Đó cũng chính là thời điểm những cái tên như Hoắc Nguyên Giáp, Hoàng Phi Hồng, Diệp Vấn, Jigoro Kano, Gichin Funakoshi, Morihei Ueshiba, Mas Oyama, Muhammad Ali, Sugar Ray Robinson, Mike Tyson, Manny Pacquiao, Helio Gracie, Rickson Gracie, Georges St-Pierre, Anderson Silva, Khabib Nurmagomedov, cùng vô số cao thủ lừng danh khác lần lượt xuất hiện, ghi dấu ấn đậm nét trong lịch sử Võ học hiện đại với những phong cách chiến đấu hoàn toàn khác biệt nhau, không ai giống ai. Không một ai trong số họ cần phải gò ép bản thân sử dụng cùng một phương pháp chiến đấu như những người khác. Bởi Võ, từ tận cùng bản chất của nó, chưa bao giờ đòi hỏi một sự đồng nhất cứng nhắc như vậy.
Người dùng quyền có cái đạo lý riêng của quyền. Người dùng kiếm có cái đạo lý riêng của kiếm. Người chuyên vật lộn có cách vật lộn của riêng mình. Người chiến đấu trên võ đài chính thức phải tuân theo luật lệ nghiêm ngặt của võ đài. Người chiến đấu ngoài chiến trường khốc liệt lại có những quy tắc sinh tồn riêng biệt của chiến trường. Võ, suy cho cùng, chỉ đặt ra duy nhất một câu hỏi cho tất cả mọi người, không phân biệt xuất thân hay môn phái: trong chính hoàn cảnh cụ thể ấy, phương pháp chiến đấu của ngươi đã đạt đến trình độ nào?
Và rồi, Hiệp hội Võ giả, sau bao năm quan sát và chiêm nghiệm, cuối cùng cũng nhận ra rằng ngay cả ba tầng cảnh giới Võ Tông, Võ Quân và Võ Tôn cũng vẫn chưa đủ sức để mô tả trọn vẹn một số cá nhân đặc biệt xuất chúng. Có những con người mạnh mẽ đến mức tự thân họ đã trở thành đại diện tiêu biểu cho cả một phương pháp chiến đấu đặc thù, không thể thay thế. Có người nổi danh thiên hạ nhờ tài năng về quyền. Có người lừng lẫy nhờ sở trường vật lộn. Có người vang danh nhờ kiếm thuật tuyệt luân. Có người ghi dấu ấn sâu đậm nhờ tài thao lược trên chiến trường. Có người được cả thiên hạ biết đến nhờ khả năng đánh đơn vô song, không ai địch nổi. Lại có người, đặc biệt hơn cả, có thể khiến toàn bộ phương thức chiến đấu của chính mình trở thành một biểu tượng bất diệt, vượt thời gian.
Từ chính nhu cầu đặc biệt ấy, Võ Bảng chính thức ra đời, đánh dấu một cột mốc quan trọng bậc nhất trong toàn bộ lịch sử Võ học. Nhưng Võ Bảng tuyệt nhiên không xuất hiện ngay từ khi Hiệp hội vừa mới được thành lập. Nó là kết tinh, là thành quả của một thời đại vô cùng dài đằng đẵng, trải qua không biết bao nhiêu lần quan sát tỉ mỉ, tranh luận gay gắt, sửa đổi liên tục và đánh giá lại toàn bộ lịch sử đã qua một cách công tâm nhất có thể.
Trong suốt quá trình lâu dài ấy, những vị trí cao nhất, danh giá nhất, cuối cùng đã được phân chia rõ ràng thành hai khái niệm riêng biệt. Một là Võ Thần. Võ Thần đại diện cho những đỉnh cao riêng biệt, độc đáo của từng nhánh Võ học khác nhau. Thuở ban đầu, chỉ có vỏn vẹn chín vị trí được thiết lập. Nhưng về sau, khi thế giới Võ học ngày càng mở rộng không ngừng, chín vị trí ít ỏi ấy không còn đủ sức bao quát hết vô số truyền thống đa dạng đang tồn tại khắp bốn phương, số ghế cuối cùng đã được mở rộng lên đến bốn mươi chín. Mỗi một chiếc ghế trong số đó không đơn thuần chỉ để khẳng định rằng người ngồi vào đó là kẻ mạnh nhất một cách tuyệt đối. Nó đại diện cho đỉnh cao tột bậc của một phương pháp cụ thể, một trường phái riêng biệt, hoặc một phương thức chiến đấu mang tính đặc thù không thể trộn lẫn với bất kỳ ai khác.
Hạng Vũ hoàn toàn có thể được hậu thế dùng làm điển cố sống động cho cực hạn của nghệ thuật cận chiến. Gia Cát Lượng, ngược lại, lại có thể đại diện cho một phương diện hoàn toàn khác biệt của chiến đấu — nơi trí tuệ sắc bén, khả năng bố trí trận thế tài tình, và cách gián tiếp tác động lên toàn bộ cục diện chiến trường trở thành phương tiện chiến thắng chủ đạo. Những nhân vật lừng danh như Mas Oyama, Helio Gracie, Muhammad Ali, cùng vô số cao thủ khác của những thời đại sau này, cũng lần lượt được hậu thế trân trọng đặt lên Võ Bảng, dựa trên chính phương diện mà họ đã đạt đến cực hạn tuyệt đối trong suốt cuộc đời mình.
Nhưng đứng trên tất cả bốn mươi chín vị Võ Thần lừng lẫy ấy, vẫn còn tồn tại một vị trí khác, cao quý và bí ẩn hơn nhiều. Đó chính là Võ Thánh. Nếu Võ Thần đại diện cho những đỉnh cao riêng biệt của từng phương thức chiến đấu cụ thể, thì Võ Thánh lại là vị trí không hề thuộc về bất kỳ môn phái nào cả. Chỉ có duy nhất một ghế mà thôi. Không phải chín ghế như thuở ban đầu. Cũng không phải bốn mươi chín ghế như sau này. Chỉ một, và mãi mãi chỉ một mà thôi.
Võ Thánh không hề đại diện riêng cho quyền, cho kiếm, cho thương, cho vật, cho chiến trường, hay cho bất kỳ một kỹ pháp riêng biệt nào cả. Võ Thánh đại diện cho chính Võ, trong trạng thái thuần túy nhất, nguyên sơ nhất của chiến đấu. Chính vì lẽ đó, người đang nắm giữ ghế Võ Thánh hoàn toàn không cần phải nhận thư khiêu chiến từ bất kỳ ai trước khi giao đấu. Không cần báo trước cho đối phương biết. Không cần đến bất kỳ nghi thức rườm rà nào cả. Bất kỳ ai, bất kể xuất thân, bất kể môn phái, đều có quyền chủ động tấn công người đang giữ ghế ấy bất cứ lúc nào họ muốn. Bởi nếu người đó thực sự xứng đáng với danh hiệu cao quý Võ Thánh, thì tự bản thân việc bị đặt vào một tình huống chiến đấu bất ngờ, không hề báo trước, đã là một phần tất yếu của chính thử thách mà họ phải đối mặt.
Nếu có kẻ nào đó đánh bại được người đang giữ ghế, chiếc ghế danh giá ấy sẽ ngay lập tức thuộc về kẻ chiến thắng. Nếu người giữ ghế không may qua đời, bị đánh bại nhục nhã, hoặc tên tuổi của họ không còn được ghi danh trên Võ Bảng nữa vì bất kỳ lý do gì, vị trí ấy sẽ trở nên trống rỗng, chờ đợi một chủ nhân mới xứng đáng hơn.
Và trong suốt toàn bộ chiều dài lịch sử được hậu thế ghi chép lại tỉ mỉ, cái tên thường xuyên nhất được đặt vào vị trí đỉnh cao nhất ấy lại là một cái tên đã xuất hiện từ rất lâu, rất lâu trước cả khi Hiệp hội Võ giả chính thức được thành lập.
Thánh Gióng.
Không một ai, dù thông thái đến đâu, có thể khẳng định chắc chắn rằng nếu đặt ông vào hệ thống đánh giá hiện đại ngày nay, ông sẽ được xếp vào hàng Võ Thần hay được tôn vinh lên tận ngôi vị Võ Thánh cao quý. Bởi lẽ, khi ông còn sống giữa cõi đời này, những danh hiệu tinh vi ấy còn chưa hề tồn tại, còn chưa được ai nghĩ ra. Hậu thế, qua bao thế hệ, chỉ còn lưu giữ lại được những câu chuyện truyền miệng đầy huyền thoại về ông mà thôi.
Một đứa trẻ lớn lên đúng vào thời khắc đất nước đang lâm nguy đến tận cùng. Không hề có thời gian để lựa chọn kỹ càng một môn phái phù hợp với mình. Không có thời gian để nghiên cứu tường tận bất kỳ quyển quyền phổ nào. Không có thời gian để chuẩn bị chu đáo cho một trận đấu đẹp mắt, bài bản theo đúng khuôn phép. Ông chỉ đơn giản đứng thẳng dậy. Cầm lấy cây roi sắt nặng trịch. Rồi lao vào chiến đấu không hề do dự.
Roi sắt gãy vụn giữa trận chiến ác liệt, ông không hề nao núng mà nhổ ngay bụi tre bên đường. Tre lập tức trở thành vũ khí mới, không kém phần lợi hại. Vũ khí ấy hư hỏng, phương pháp chiến đấu của ông lập tức thay đổi linh hoạt để thích nghi với hoàn cảnh mới. Không hề có sự trung thành mù quáng với bất kỳ loại binh khí cố định nào. Không hề có sự câu nệ cứng nhắc với bất kỳ kỹ pháp đã định sẵn nào. Thứ gì cần thiết trong khoảnh khắc ấy thì ông dùng ngay thứ đó, không chút chần chừ. Mục tiêu duy nhất, tối thượng, chỉ là giành lấy chiến thắng cuối cùng cho đất nước.
Khi cuộc chiến tranh khốc liệt cuối cùng cũng kết thúc, ông lặng lẽ rời đi, không hề vướng bận. Không tranh giành danh vọng với bất kỳ ai. Không lập ra môn phái riêng cho mình. Không truyền lại bất kỳ một bộ quyền pháp cụ thể nào để hậu thế có thể noi theo, bắt chước. Ông chỉ để lại phía sau một hình tượng bất diệt, khắc sâu vào tâm khảm của cả một dân tộc: một con người hoàn toàn không bị trói buộc bởi bất kỳ hình thức cứng nhắc nào của Võ.
Và chính vì lẽ đó, qua vô số thế hệ không ngừng đánh giá lại lịch sử một cách công tâm, Thánh Gióng cuối cùng đã được đặt vào vị trí cao quý nhất trên toàn bộ Võ Bảng, vượt lên trên tất cả bốn mươi chín vị Võ Thần lừng lẫy khác. Không phải bởi vì bản thân ông đã từng tự xưng mình là Võ Thánh khi còn sống. Mà bởi lẽ, Võ Thánh chính là cái tên mà hậu thế, sau cùng, đã lựa chọn để mô tả trọn vẹn thứ Võ tinh túy nhất mà họ nhìn thấy được xuyên qua lớp sương mờ huyền thoại bao quanh cuộc đời ông.
Từ những cột mốc lịch sử ấy, cả một hệ thống Võ học hoàn chỉnh, đồ sộ, dần dần thành hình một cách trọn vẹn. Nhưng những cảnh giới ấy, dù cao siêu đến đâu, chưa bao giờ là một con đường mang tính bắt buộc đối với bất kỳ ai. Không phải cứ là Võ Đồ thì nhất định phải tiến lên thành Võ Sĩ. Không phải cứ là Võ Sĩ thì nhất định phải trở thành Võ Sư. Không phải cứ là Đại Võ Sư thì nhất định phải vươn tới tầng cảnh giới Võ Tông. Càng không phải cứ đạt đến Võ Tôn thì nhất định sẽ có ngày trở thành một trong những Võ Thần lừng lẫy.
Một người hoàn toàn có thể dành trọn cả cuộc đời mình chỉ để nghiên cứu duy nhất một môn võ mà thôi, không hề màng đến những cảnh giới cao xa khác. Một người khác có thể bỏ ra cả đời để đi tìm cách đánh sao cho hiệu quả nhất, dù chẳng bao giờ được ai công nhận danh hiệu. Một người có thể chẳng hề nổi danh khắp thiên hạ nhưng lại sở hữu một năng lực chiến đấu đáng sợ đến kinh người. Một người khác có thể được cả thiên hạ tung hô, ca tụng hết lời nhưng khi bị đặt vào một hoàn cảnh hoàn toàn khác biệt lại thất bại thảm hại không ngờ.
Bởi Võ, từ tận cùng bản chất sâu xa của nó, chưa bao giờ là một chiếc thang máy móc để con người cứ thế leo lên từng bậc một cách tuần tự, cứng nhắc. Nó là một thước đo tinh tế, để con người có cơ hội nhìn lại chính bản thân mình trong chính khoảnh khắc sinh tử của chiến đấu.
Cảnh giới Võ, vì lẽ đó, luôn luôn mang trong mình tính tương đối sâu sắc, không bao giờ là tuyệt đối. Võ Đồ, Võ Sĩ, Võ Sư, Đại Võ Sư là những tiêu chuẩn đầu tiên mà Hiệp hội đã dày công xây dựng để thống nhất vô số môn phái vốn dĩ khác biệt nhau như nước với lửa. Võ Tông, Võ Quân, Võ Tôn lại là thành quả của những thế hệ sau này, khi họ dần dần phát hiện ra rằng kỹ pháp càng lên cao thì tư duy chiến đấu lại càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết, vượt xa cả kỹ thuật đơn thuần. Còn Võ Thần và Võ Thánh chỉ có thể xuất hiện sau một quãng lịch sử đủ dài, dài đến mức con người cuối cùng đã có đủ thời gian để nhìn lại gần như toàn bộ nền Võ học đồ sộ mà chính mình đã dày công xây dựng qua bao thế hệ.
Từ những loài thú săn mồi hoang dã đến con người biết tư duy. Từ bản năng thô sơ đến ý thức sáng suốt. Từ một cú đánh đơn thuần chỉ để cứu lấy mạng sống đến hàng vạn môn phái rực rỡ khắp bốn phương thiên hạ. Từ những môn phái riêng biệt, tách rời nhau đến một thước đo chung, công bằng cho tất cả. Rồi từ chính thước đo chung ấy, con người lại tiếp tục nhìn thấy những giới hạn hoàn toàn mới của chính khái niệm chiến đấu mà mình vẫn tưởng đã thấu hiểu tường tận.
Võ chưa từng được sinh ra vào một ngày cụ thể nào cả. Không hề có một con người đầu tiên duy nhất đã sáng tạo ra nó từ hư không. Không có một vị tổ sư khai sáng duy nhất để đời sau tôn thờ. Không có một bộ quyền phổ nguyên thủy nào được truyền lại nguyên vẹn từ thuở khai thiên lập địa xa xôi. Võ đã tồn tại song hành cùng chiến đấu, ngay từ những ngày đầu tiên của sự sống trên cõi đời này. Con người chỉ đơn giản là đã mất đi vô số thời đại dài đằng đẵng mới học được cách thực sự nhìn thấy nó, nhận ra sự hiện diện âm thầm nhưng bền bỉ của nó. Và còn mất thêm vô số thời đại nữa mới có thể thấu hiểu được một chân lý sâu xa: thân thể hoàn toàn có thể là vũ khí. Khí lực hoàn toàn có thể là vũ khí. Pháp thuật hoàn toàn có thể là vũ khí. Binh khí sắc bén hoàn toàn có thể là vũ khí. Địa hình hiểm trở hoàn toàn có thể là vũ khí. Dòng chảy của thời gian hoàn toàn có thể là vũ khí. Và ngay cả trí tuệ sáng suốt cũng hoàn toàn có thể trở thành một thứ vũ khí đáng gờm không kém bất kỳ thứ gì khác.
Nhưng tất cả những thứ ấy, dù quý giá đến đâu, chỉ thực sự trở thành Võ khi có một phương pháp cụ thể biến chúng thành sức mạnh thực thụ trong chính khoảnh khắc chiến đấu sinh tử. Bởi vậy, kể từ thuở sinh linh đầu tiên trên cõi đời này biết cắn xé lẫn nhau chỉ để giành lấy sự sống, cho đến khi Võ Thánh sừng sững đứng trên đỉnh cao chót vót của cả Võ Bảng, bản chất cốt lõi, sâu xa nhất của cả con đường vĩ đại này chưa từng, dù chỉ một lần, thay đổi.
Võ không hỏi ngươi đang sở hữu bao nhiêu sức mạnh trong tay. Võ chỉ hỏi ngươi có thể dùng chính những gì mình đang có, dù ít ỏi hay dồi dào, để chiến thắng đến mức độ nào mà thôi.