Sáng thứ Ba ngày 10 tháng 3, nhóm 12A3 nhận được một thông báo khác với những file bài tập đã trở nên quá quen trong hơn một tháng nghỉ học.
Buổi tư vấn hướng nghiệp từng dự kiến tổ chức trước Tết, sau đó bị lùi lại, cuối cùng sẽ được chuyển sang hình thức trao đổi trực tuyến. Những học sinh đã đăng ký từ trước được chia thành từng khung giờ ngắn trong hai ngày, mỗi người sẽ có khoảng hai mươi đến ba mươi phút trao đổi riêng với người phụ trách.
Minh Ngọc đọc tin nhắn hai lần.
Tên cô nằm ở:
14:30 – Thứ Tư, 11/3.
Cô hơi bất ngờ.
Chuyện này đã bị lùi lâu đến mức gần như biến mất khỏi đầu. Từ lúc đăng ký vào đầu tháng Một tới nay, danh sách ngành của Ngọc cũng đã thay đổi khá nhiều.
Marketing từng đứng cao.
Kinh doanh quốc tế từng ngang hàng.
Truyền thông lúc đầu chỉ là một lựa chọn được ghi bên cạnh.
Bây giờ thứ tự gần như đảo ngược.
Nhưng chưa có ngành nào được khoanh tròn.
Ngọc cũng không còn sốt ruột vì chuyện ấy như mấy tháng trước.
Cô mở file chuẩn bị mà nhà trường gửi kèm.
Không phải bài trắc nghiệm dài.
Chỉ có một số câu hỏi để học sinh suy nghĩ trước.
Bạn đang cân nhắc những lĩnh vực nào?
Hoạt động nào gần đây khiến bạn thấy hứng thú?
Bạn muốn công việc tương lai có những đặc điểm gì?
Điều gì bạn không muốn lặp lại mỗi ngày trong thời gian dài?
Nếu bỏ qua kỳ vọng của người khác, bạn muốn thử điều gì?
Ngọc đọc tới câu cuối rồi dừng.
Nếu là đầu năm học, có lẽ cô sẽ trả lời bằng tên một ngành nghe hợp lý.
Bây giờ cô lại không muốn viết ngay.
Cô kéo một tờ giấy trắng ra.
Ở đầu trang ghi:
Không chọn ngành trước. Trả lời việc trước.
Rồi bắt đầu.
Câu đầu tiên khá dễ.
Truyền thông. Marketing. Kinh doanh quốc tế.
Câu thứ hai khiến cô mất nhiều thời gian hơn.
Ngọc nhớ tới video 20 tháng 11.
Nhớ buổi hướng nghiệp tháng Mười Hai.
Nhớ những đoạn nội dung tự viết trong thời gian nghỉ dịch.
Nhớ lần Linh Chi bảo cô sắp lại tài liệu cho lớp.
Nhớ cảm giác nhìn gần bốn mươi người sử dụng thứ mình vừa làm.
Cô viết:
Thích biến thông tin đang lộn xộn thành thứ người khác có thể hiểu và sử dụng nhanh. Thích viết, sửa nội dung, làm việc có phản hồi thật từ người khác.
Đọc lại.
Không xóa.
Câu tiếp theo:
Muốn dùng tiếng Anh. Có giao tiếp với người khác. Có thay đổi công việc, không phải ngày nào cũng lặp đúng một quy trình. Có thể làm theo nhóm. Nếu có cơ hội đi nhiều nơi thì càng tốt.
Tới điều không muốn, Ngọc viết:
Không muốn công việc chỉ ngồi tính toán một mình cả ngày. Không thích lặp lại một việc giống nhau quá lâu.
Viết xong, cô lại dừng.
Có phải mình đang tự làm marketing nghe tệ hơn để đẩy truyền thông lên không?
Không chắc.
Ngọc gạch dưới chữ chỉ.
Cô không ghét số liệu.
Mấy lần xem ví dụ về marketing có nghiên cứu khách hàng, phân tích phản hồi, cô vẫn thấy thú vị.
Điều cô không muốn là một công việc chỉ có số liệu.
Khác nhau.
Ngọc sửa lại:
Không ghét dữ liệu, nhưng không muốn công việc chỉ xoay quanh con số hoặc quy trình lặp lại.
Câu cuối cùng:
Nếu bỏ qua kỳ vọng của người khác, bạn muốn thử điều gì?
Ngọc nhìn khá lâu.
Rồi viết:
Làm một dự án truyền thông thật.
Không tên trường.
Không mức lương.
Không bố mẹ.
Chỉ một việc.
Cô đọc lại toàn bộ trang giấy.
Lần đầu tiên chuyện chọn ngành không còn giống chọn một cái tên để điền vào hồ sơ.
Gần mười một giờ, Hiếu nhắn.
Hiếu: Hôm nay có phần gì cần xem trước không?
Ngọc chụp hai bài Toán đã đánh dấu.
Định gửi luôn cả tờ chuẩn bị hướng nghiệp.
Ngón tay dừng.
Cô nhìn phần mình vừa viết.
Nếu gửi Hiếu bây giờ, chắc chắn cậu sẽ không chọn thay cô.
Cô biết.
Nhưng có thể cô sẽ vô thức nhìn phản ứng của cậu rồi sửa một vài câu cho “hợp lý” hơn.
Ngọc không muốn thế.
Ít nhất lần này, những câu đầu tiên phải hoàn toàn là của cô.
Cô chỉ gửi hai bài Toán.
Minh Ngọc: Tối 2 câu.
Sau đó thêm:
Minh Ngọc: Mai em tư vấn hướng nghiệp.
Hiếu trả lời:
Hiếu: Cái buổi bị hoãn trước Tết?
Cô hơi cười vì cậu vẫn nhớ.
Minh Ngọc: Ừ.
Hiếu: Chuẩn bị chưa?
Ngọc nhìn tờ giấy.
Minh Ngọc: Đang.
Một lát sau Hiếu hỏi:
Hiếu: Có cần anh xem không?
Ngọc suy nghĩ rồi gõ:
Minh Ngọc: Chưa.
Không giải thích.
Hiếu chỉ trả:
Hiếu: Ừ.
Cô nhìn chữ ấy.
Không hỏi vì sao.
Không tự ái vì cô không đưa.
Ngọc hơi cười rồi tiếp tục phần của mình.
Buổi chiều, cô Lan đi ngang phòng thấy con gái đang ngồi với một trang giấy đầy chữ.
“Con chuẩn bị buổi mai à?”
“Vâng.”
Bà bước vào.
“Có chốt được ngành nào chưa?”
“Chưa.”
Nếu trước đây câu trả lời này thường đi cùng một chút căng thẳng, hôm nay Ngọc nói rất bình thường.
Cô Lan cũng không thúc.
“Thế người ta hỏi gì?”
Ngọc đưa tờ giấy.
Mẹ đọc.
Tới phần nếu bỏ qua kỳ vọng của người khác, bà dừng lâu hơn một chút.
“Con nghĩ bố mẹ kỳ vọng con học kinh tế nhiều lắm à?”
Ngọc suy nghĩ.
“Trước đây có.”
“Bây giờ?”
“Ít hơn.”
Bà gật đầu.
“Thật ra mẹ vẫn thấy nhóm kinh tế dễ hình dung hơn. Vì mẹ biết người học xong có thể làm gì. Truyền thông thì mẹ không rõ.”
Ngọc nghe.
Không khó chịu.
“Con cũng chưa rõ hết.”
“Thế tìm.”
“Vâng.”
Cô Lan đặt tờ giấy xuống.
“Mẹ không chọn được bốn năm đại học thay con đâu.”
Ngọc nhìn mẹ.
Câu nói gần giống một điều Hiếu đã thể hiện rất nhiều lần, nhưng nghe từ mẹ vẫn khác.
“Vâng.”
“Chỉ đừng thấy một hai việc vui rồi nghĩ cả nghề lúc nào cũng vui.”
Ngọc bật cười.
“Mẹ với anh Hiếu nói giống nhau.”
“Hiếu nói rồi à?”
“Anh ấy bảo phải thử thêm.”
“Thì đúng.”
Bà đi ra.
Ngọc nhìn tờ giấy.
Hai người quan trọng với cô đều không nói:
Học truyền thông đi.
Điều ấy hóa ra dễ chịu hơn rất nhiều một đáp án có sẵn.
Bảy giờ tối, buổi gia sư bắt đầu.
Hiếu mở đầu bằng hai câu Toán.
Không hỏi ngay chuyện hướng nghiệp.
Ngọc cũng không kể.
Bài đầu tiên cô đã đi đúng hướng nhưng phần cuối hơi dài. Hiếu chỉ ra một cách ngắn hơn, Ngọc đọc rồi tự làm lại.
Bài thứ hai khó hơn.
Cô mất gần mười hai phút.
Hiếu im ở phía bên kia.
Đến phút thứ chín, Ngọc nói:
“Anh vẫn còn đấy chứ?”
“Ừ.”
“Em hỏi theo nghi thức thôi.”
Hiếu bật cười.
“Làm tiếp.”
Ba phút sau cô ra.
Gửi ảnh.
Cậu kiểm.
“Đúng.”
Ngọc chờ theo thói quen.
“Làm tốt lắm.”
Cô cười.
“Được.”
Nhịp học vẫn nguyên.
Không vì những cuộc gọi ngoài giờ ngày càng nhiều mà hai tiếng chính thức trở thành cuộc trò chuyện.
Đến giờ nghỉ, Ngọc mới chủ động nhắc:
“Anh không hỏi em chuẩn bị gì cho ngày mai à?”
Hiếu đang uống nước.
“Em bảo chưa cần anh xem.”
“Em bảo chưa thôi.”
“Ừ.”
“Thế anh không tò mò?”
“Có.”
Cô hơi cười.
“Thế sao không hỏi?”
“Đợi em muốn kể.”
Ngọc dừng.
Câu ấy rất đơn giản.
Nhưng lại khiến cô nghĩ vài giây.
Có những tháng đầu, Hiếu hỏi quá ít từng làm cô thấy cậu lạnh.
Bây giờ Ngọc mới nhận ra nhiều lúc cậu không hỏi không phải vì không quan tâm.
Chỉ là không nghĩ mình có quyền bước vào trước.
“Em chuẩn bị xong rồi.”
Cô nói.
“Ừ.”
“Anh muốn xem không?”
“Có.”
Lần này cô chụp tờ giấy gửi.
Hiếu đọc khá lâu.
Ngọc không nói.
Gần ba phút sau cậu hỏi:
“Câu cuối em tự viết từ đầu?”
“Ừ.”
“Không sửa?”
“Không.”
“Em muốn thử dự án truyền thông thật?”
“Ừ.”
Hiếu đọc lại.
“Thế cái em làm cho lớp chưa đủ thật à?”
“Nhỏ quá.”
“Nhưng có người dùng.”
“Em biết. Ý em là kiểu có mục tiêu rõ, nhiều người làm cùng, có kết quả gì đó để nhìn.”
“Ừ.”
Ngọc cầm cốc.
“Anh thấy em đang nghiêng quá không?”
“Có.”
Cô hơi khựng.
Cậu nói tiếp:
“Em đang nghiêng về truyền thông rõ.”
“Thế có xấu không?”
“Không.”
“Anh không bảo giữ cân bằng?”
“Giữ cân bằng không có nghĩa ba ngành phải bằng nhau.”
Ngọc im.
Hiếu nói:
“Em thử rồi thấy một thứ hợp hơn thì nó phải đi lên chứ.”
Cô hơi cười.
“Câu này em thích.”
“Nhưng chưa cần chốt.”
“Em biết.”
“Thế mai cứ nói đúng những gì em đang nghĩ.”
“Không nói thứ nghe an toàn?”
“Ừ.”
“Không nói thứ bố mẹ thích?”
“Ừ.”
“Không nói thứ anh thấy hợp?”
Hiếu bật cười nhẹ.
“Anh có chọn đâu.”
Ngọc cũng cười.
“Em kiểm.”
Một lúc sau cô hỏi:
“Anh có thất vọng không nếu mai người tư vấn nói truyền thông không hợp em?”
“Không.”
“Thật?”
“Ừ.”
“Anh không có lựa chọn anh thích à?”
Hiếu suy nghĩ.
“Anh thích em chọn thứ em hiểu mình đang chọn.”
Ngọc dừng hẳn.
Không phải truyền thông.
Không phải marketing.
Cũng không phải kinh doanh quốc tế.
Chỉ là một cách chọn.
“Thế nếu em chọn sai?”
“Thì sau này sửa.”
“Ngành đại học đâu đổi dễ thế.”
“Không dễ.”
“Thế?”
“Không dễ không có nghĩa phải biết chắc một trăm phần trăm mới được chọn.”
Ngọc xoay cốc.
“Anh nói giống bài Toán mà không cần đủ dữ kiện.”
“Khác. Bài Toán có đáp án cố định.”
“Còn cái này?”
“Em thay đổi.”
Cô yên.
Câu cuối khiến mọi chuyện đột nhiên rõ hơn.
Ngành phù hợp với Minh Ngọc mười bảy tuổi không nhất thiết phải là câu trả lời duy nhất cho Minh Ngọc hai mươi bảy tuổi.
Không có một quyết định nào đảm bảo cả đời không phải sửa.
“Ừ.”
Cô nói.
“Em hiểu.”
Sau giờ nghỉ, hai người học Vật lý.
Ngọc làm ổn.
Gần chín giờ, phần học kết thúc.
Như thường lệ, cuộc gọi vẫn nối.
Hiếu hỏi:
“Mai mấy giờ?”
“Hai rưỡi.”
“Online?”
“Ừ.”
“Thế sau đó kể anh nghe.”
Ngọc cười.
“Anh vừa bảo đợi em muốn kể.”
“Thì nếu em muốn.”
“Anh thêm nhanh thật.”
Cậu cũng cười.
Một lát sau Ngọc hỏi:
“Anh có muốn là người đầu tiên em kể không?”
Câu ấy đi ra hơi nhanh.
Hiếu yên.
Cô không rút.
“Có.”
Cậu trả lời.
Tim Ngọc hơi nhanh.
“Thế nếu mẹ em hỏi trước?”
“Cô là mẹ em.”
“Không tính?”
“Không.”
Cô cười.
“Anh khôn.”
Hiếu không phản đối.
“Thế mai em kể.”
“Ừ.”
Sau khi kết thúc cuộc gọi, Hiếu vẫn ngồi trước bàn.
Màn hình laptop đã chuyển sang tài liệu của cậu, nhưng mắt chưa đọc ngay.
Câu cuối của Ngọc ở lại.
Anh có muốn là người đầu tiên em kể không?
Có.
Cậu muốn.
Không phải vì một gia sư cần biết kết quả tư vấn nghề nghiệp của học sinh sớm nhất.
Thực tế, chuyện đó chẳng ảnh hưởng tới bài Toán hay Vật lý tối thứ Năm.
Hiếu hiểu rất rõ.
Cậu muốn biết bởi đó là một việc quan trọng với Ngọc.
Và cậu muốn mình có một vị trí đủ gần để cô nghĩ tới khi chuyện ấy xảy ra.
Ý nghĩ ấy không còn dễ giải thích bằng quen như trước.
Hiếu dựa lưng vào ghế.
Không gọi tên.
Nhưng lần đầu tiên cậu cũng không cố tìm một lý do khác để thay thế.
Có lẽ một số thứ không cần tự lừa mình.
Chỉ cần chưa hành động vội là được.