Trời tờ mờ sáng. Đêm qua Mây thức trắng. Hơi sương từ mặt sông cuộn lên đặc quánh, buốt lạnh thấm qua lớp áo bà ba mỏng manh. Mây choàng chiếc khăn rằn ngang vai, xách chiếc giỏ mây ra bến sớm hơn thường lệ. Cô định bụng sẽ bắt chuyến đò dọc đầu tiên lên huyện, mang theo ngọn lửa hy vọng mong manh cuối cùng để tìm Minh. Thế nhưng, khi chân cô vừa chạm đến bến nước xóm Dưới, tiếng xình xịch của chiếc đò máy từ hướng ngược lại đã vang lên, xé toạc màn sương tĩnh mịch của buổi hừng đông.
Chiếc đò chở khách từ trên huyện về cập bến ngã ba sông, nhả ra một vệt khói đen ngòm, hăng hắc mùi dầu cặn.
Trong số lác đác vài ba người khách lục đục bước lên bờ, bước chân rã rời sau một đêm dài lắc lư trên sóng nước, Mây trân trân nhìn thấy một dáng người cao gầy quen thuộc. Là Minh.
Cậu không mặc chiếc áo sơ mi trắng thẳng thớm như những lần về quê trước đây. Minh mặc nguyên bộ quần áo bảo hộ lao động của xưởng xay lúa lấm lem bụi cám, mái tóc rối bù xơ xác. Dưới ánh đèn măng-xông leo lét treo trước mũi đò, đôi mắt cậu hằn lên những tia máu đỏ vằn vện, hốc hác đi vì thức trắng. Cái tin nhà ông Tư Đậu mang trầu cau sang nhà họ Trần dạm ngõ bay nhanh như một cơn gió chướng, theo những chuyến ghe buôn rỉ tai nhau lên tận xưởng chà lúa trên huyện. Minh nghe được vào buổi chiều hôm trước. Đất dưới chân như sụp xuống. Bỏ cả ca làm thêm, cậu cuống cuồng chạy ra bến vớt vát chuyến đò đêm muộn nhất để về quê. Cậu về để làm gì, trong đầu cậu lúc ấy hoàn toàn trống rỗng, chỉ có một nỗi sợ hãi tột cùng bóp nghẹt lấy lồng ngực: Nỗi sợ mất Mây vĩnh viễn.
Minh vừa nhảy phóc lên bờ, ngước mắt lên thì sững lại khi thấy Mây đang đứng đó. Cô đứng chơ vơ trên bến, mỏng manh như một nhánh lục bình trong sương sớm.
Hai người đứng cách nhau vài bước chân, nhìn nhau trân trối. Sương lạnh ướt đẫm trên những lọn tóc mai của Mây, đọng thành những giọt li ti chực trào rơi xuống. Không gian lặng ngắt, chỉ còn tiếng sóng vỗ óc ách vào mạn đò và tiếng gió rít qua những bụi bần chua.
"Minh..." Mây cất tiếng gọi, giọng nghẹn lại nơi cổ họng.
Minh bước tới, bàn tay to bè vươn ra định nắm lấy tay Mây như một thói quen. Nhưng khi ánh mắt cậu vô tình chạm phải những ngón tay búp măng trắng ngần của cô, rồi lại nhìn xuống bàn tay thô ráp đầy những vết xước rớm máu vì bốc vác của chính mình, tay Minh khựng lại giữa không trung. Cậu nuốt khan, chua chát rụt tay về, giấu nhẹm ra sau lưng. Giọng cậu khàn đặc, vỡ vụn: "Mây ra bến sớm chi vậy? Định đi đâu sao?"
"Mây định đi tìm Minh." Mây trả lời thành thật, hai hốc mắt bắt đầu cay xè, sống mũi nghèn nghẹn: "Minh nghe chuyện... nhà ông Tư Đậu rồi phải không?"
Minh gật đầu, khóe môi giật giật nặn ra một nụ cười khổ sở. Hai người lặng lẽ rảo bước, để lại bến sông ồn ào sau lưng, vô thức đi về phía con đường đất đỏ quen thuộc. Không ai nói với ai câu nào. Tiếng bước chân đạp lên vạt cỏ đẫm sương nghe xạc xào, rười rượi buồn. Khoảng cách giữa họ lúc này chỉ chừng một sải tay, nhưng Mây có cảm giác như cả một dòng sông mênh mông nước xiết đang chảy tràn qua đó, lạnh lẽo và không thể nào bước qua nổi.
Họ dừng lại ở ngã rẽ quen thuộc. Nơi đó có gốc gòn già nung núc rễ tủa ra cắm sâu vào lòng đất, nơi ba năm trước họ từng che chung một tán ô, từng đứng dưới cơn mưa hoa đỏ rực mà hứa hẹn một đời.
Chỉ có điều, bây giờ không phải mùa gòn trổ bông. Cây gòn vào độ cuối năm trơ trụi lá, những cành khẳng khiu chĩa lên bầu trời xám xịt như những bàn tay gầy gò đang đớn đau cầu xin sự thương xót của đất trời.
"Mây à..." Minh dựa lưng vào thân cây gòn xù xì, móc trong túi áo ra một điếu thuốc rê đã gãy gập, ngậm vào miệng nhưng không châm lửa: "Tía má Mây tính sao?"
"Tía má không ép. Nhưng tía Mây ho lao ngày càng nặng. Má thì già rồi. Hôm qua má khóc, má nói chỉ mong Mây sớm yên bề gia thất." Mây cúi gầm mặt, những ngón tay vò nát vạt áo bà ba đến nhàu nhĩ. Cô ngước lên nhìn Minh, nước mắt lã chã rơi xuống, đong đầy một sự van vỉ đến nhói lòng: "Nhưng mâm trầu cau vẫn còn để đó. Chỉ cần Minh nói một lời, Mây sẽ về quỳ xuống xin tía má trả lễ người ta. Minh... Minh có muốn Mây chờ Minh nữa không?"
Câu hỏi của Mây như một nhát dao đâm thẳng vào cái sĩ diện và sự bất lực tột cùng của một gã trai nghèo.
Minh nhìn Mây. Cô Út nhà ông Lẫm vẫn đẹp đẽ, thanh tao, nhưng trong ánh mắt trong veo ngày nào giờ đã hằn lên nỗi lo toan của một người đang oằn mình gánh vác cơ ngơi của gia đình. Rồi Minh lại nhìn xuống đôi bàn tay lấm lem của mình, nhìn xuống đôi dép nhựa mòn vẹt gót tứa đầy sình bùn sương sớm.
Nếu là ba năm trước, gã thiếu niên mười bảy tuổi bồng bột sẽ không ngần ngại gật đầu, thề thốt sẽ mang kiệu hoa về rước cô. Nhưng ba năm lăn lộn trên huyện, ba năm nếm đủ cái nhục nhằn của kiếp làm thuê làm mướn, ba năm ngửa tay đếm từng đồng bạc lẻ để mua thuốc cho má, đã đập nát cái viễn cảnh màu hồng trong tâm trí cậu.
"Đợi Minh..." Minh bật cười. Một tiếng cười khô khốc, chua chát bật ra từ lồng ngực gầy gò: "Mây đợi Minh bằng cách nào đây? Tới chừng nào? Lấy gì để đợi?"
"Minh..."
"Ba năm nay, Minh bám trụ trên cái đất thị thành xô bồ đó, làm quần quật từ tờ mờ sáng tới khuya khoắt. Mây nhìn bàn tay Minh nè..." Cậu giơ đôi bàn tay chai sần, chi chít những vết sẹo ngang dọc lên trước mặt Mây, ánh mắt vằn đỏ bộc lộ một sự phẫn uất: "Đôi tay này bốc vác từng bao lúa tứa máu, viết từng con số tới mờ cả mắt, nhưng tới tháng lãnh lương, cầm mấy đồng bạc cắc mua thang thuốc tốt cho má còn phải đắn đo. Tía Mây bệnh nặng, cái xưởng chà lúa và mấy vựa hàng nhà Mây cần người đủ sức chống đỡ. Minh lấy cái gì để lo cho tía má? Lấy cái gì để che chở cho Mây trước mặt xóm giềng?"
Mây cắn chặt môi đến ứa máu. Cô liều lĩnh nhào tới, nắm chặt lấy hai bàn tay thô ráp của Minh mặc cho bùn đất lấm lem lên tà áo.
"Mây không cần tiền! Mây chịu khổ được! Mây có thể tự nấu cơm, tự giặt giũ, mình cháo rau qua ngày cũng được, miễn là ở cạnh nhau! Tại sao Minh không tin Mây?"
"Nhưng Minh không chịu được!"
Minh gắt lên, giật mạnh tay ra khỏi cái níu kéo của Mây. Âm thanh vỡ vụn trong gió lạnh. Cậu ôm lấy đầu, trượt dần xuống gốc cây gòn. Một thằng đàn ông có thể chịu đựng việc ăn đói mặc rét, có thể chịu nhục nhã ngoan ngoãn cúi đầu trước chủ xưởng, nhưng không thể chịu đựng được việc nhìn người con gái mình yêu thương nhất, một tiểu thư khuê các lá ngọc cành vàng, phải theo mình chui rúc vào căn nhà trọ dột nát, bữa đói bữa no, bị người đời dè bỉu.
"Út Mây à..." Giọng Minh dịu lại, rỉ máu, nghẹn ngào như một người đang hấp hối. Cậu ngước lên nhìn Mây, đôi mắt cương nghị ngày nào giờ đong đầy sự cam chịu và tuyệt vọng: "Thương nhau đâu có nghĩa là kéo nhau xuống bùn. Bắt một người con gái đang sống êm ấm đi chịu đói chịu rét với mình, đó không phải là tình yêu, đó là sự ích kỷ khốn nạn. Người ta đồn đúng. Cậu Hai Khải là người đàng hoàng. Cơ ngơi nhà ông Tư Đậu dư sức chống đỡ cho nhà Mây. Cậu ấy... sẽ che chở cho Mây tốt hơn Minh."
Mây lùi lại một bước, cảm giác đất dưới chân mình vừa sụt lún.
Cô hy vọng Minh sẽ ghen tuông, sẽ phẫn nộ, sẽ nắm tay cô đòi bỏ trốn. Nếu Minh làm vậy, dẫu có mang tội bất hiếu, cô cũng sẽ nhắm mắt liều mình đi theo. Nhưng không, Minh lại đang đẩy cô ra, vì quá thương cô, vì quá tỉnh táo để nhận ra sự yếu kém của chính mình trước vòng xoáy của cơm áo gạo tiền.
Cô không oán trách Minh. Cô hiểu sự bất lực của anh, cũng như anh hiểu nỗi khó xử của cô. Giữa họ không có người thứ ba phá hoại, không có sự lừa lọc dối trá, cũng chẳng có ai ác độc rắp tâm chia rẽ. Họ chỉ là hai con cá nhỏ bị bủa vây trong cái lưới của hiện thực, càng cố vùng vẫy muốn đến gần nhau, thì những mắt lưới của cái nghèo, của chữ hiếu lại càng siết chặt đến rách nát thân mình.
"Minh không giữ Mây lại sao?" Mây nấc lên, bờ vai gầy rung bần bật trong gió sớm, ánh mắt nhìn Minh vỡ nát.
Minh đứng dậy, lồng ngực phập phồng cố nuốt ngược những giọt nước mắt mặn chát vào trong. Cậu đưa tay lên, định lau những giọt nước mắt trên gò má ửng đỏ vì lạnh của Mây như ngày xưa vẫn thường làm, nhưng giữa chừng lại chùn xuống. Cậu không còn tư cách đó nữa.
"Mây về đi." Minh quay mặt ra hướng bờ sông, nơi sương mù đang dần tan dưới những tia nắng ốm yếu đầu ngày. Cậu không dám nhìn thẳng vào Mây thêm một giây phút nào nữa, vì sợ rằng chỉ thêm một chút nấn ná, cái vỏ bọc kiên cường giả tạo này sẽ sụp đổ: "Bằng lòng người ta đi Mây. Đừng vì Minh mà làm tía má buồn lòng, cũng đừng vì Minh mà khổ một đời."
Nói rồi, Minh cắn răng bước đi. Bóng lưng gầy gò lầm lũi đi ngược chiều gió, cô độc và tuyệt vọng như một kẻ vừa tự tay chôn cất đi trái tim mình.
Mây đứng chôn chân dưới gốc gòn, hai tay bưng lấy mặt khóc nức nở. Tiếng khóc uất nghẹn hòa vào tiếng gió rít qua những cành cây khô khốc. Lời hứa dưới hàng gòn năm mười bảy tuổi, dẫu từng đẹp đẽ và mãnh liệt đến đâu, cuối cùng cũng giống như những cánh hoa rực rỡ của mùa hạ năm đó, tàn úa, vỡ vụn và bị gió thổi bay đi không để lại chút dấu vết nào.
Họ chia tay nhau như thế. Không có sự thù hận, không có những lời xỉ vả cay nghiệt. Chỉ có hai trái tim trẻ tuổi vừa bị cuộc đời nghiền nát, xót xa nhận ra rằng: Có những người bước vào đời ta chỉ để dạy ta biết thế nào là yêu thương chân thành, chứ vĩnh viễn không thể cùng ta đi đến cuối con đường.
Sáng hôm sau, cô Út Mây hai mắt sưng múp thưa với tía má, cúi đầu nhận trầu cau của nhà ông Tư Đậu.