Sinh Thiên bước chân vào thành Trường Vũ, và hắn ngỡ rằng từ đây cuộc đời hắn sẽ đổi khác. Hắn ngỡ rằng qua khỏi cái cổng thành kia, qua khỏi cái thung lũng chết chóc kia, hắn sẽ được sống như một con người. Nhưng hắn ngỡ sai.
Ngay cửa thành, hắn đã bị chặn lại.
Một tên lính gác mặc giáp da, tay cầm giáo, mặt lạnh tanh, chìa tay ra trước mặt hắn:
"Sổ hộ khẩu đâu? Giấy thông hành đâu?"
Sinh Thiên đứng ngây ra, chẳng hiểu gì. Hắn lắc đầu, nói mình không có. Tên lính gác nhìn hắn từ đầu tới chân, nhìn cái áo rách, đôi chân trần, gương mặt lem luốc, rồi hắn ta hừ một tiếng, phất tay:
"Không có giấy tờ thì vào thành làm gì? Muốn vào thì phải có sổ hộ khẩu, muốn ra khỏi thành thì phải có giấy thông hành. Đây là quy định của liên minh, chẳng thành nào khác được. Ngươi muốn vào thì đi làm giấy trước, mà làm giấy thì phải tới khu trung tâm, mà tới khu trung tâm thì phải có người bảo lãnh. Ngươi có ai không?"
Sinh Thiên lắc đầu.
Tên lính gác cười nhạt, rồi hắn ta quay mặt đi, chẳng buồn nhìn Sinh Thiên thêm. Sinh Thiên đứng đó một lúc, rồi hắn cúi đầu, bước qua cánh cổng, và hắn nhận ra rằng vào được thành rồi, hắn vẫn chẳng phải là người của thành.
Những ngày đầu, Sinh Thiên đi tìm việc.
Hắn tới quận nam, nơi có chợ lớn, có mấy cửa hàng, có mấy quán ăn. Hắn tới xin bốc vác, xin rửa bát, xin quét nhà, xin bất cứ việc gì người ta sai. Nhưng chủ nào cũng hỏi một câu duy nhất: "Có sổ hộ khẩu không?" Hắn lắc đầu, và chủ nào cũng phất tay đuổi hắn đi. Không có sổ hộ khẩu thì không được thuê làm việc đàng hoàng, không được thuê nhà, không được ra khỏi thành. Hắn như một cái bóng lơ lửng giữa thành phố, có mặt mà chẳng ai công nhận.
Tiền thì hắn chẳng có. Muốn làm sổ hộ khẩu thì phải tới khu trung tâm, phải trả năm mươi đồng, phải chờ đợi, và quan trọng nhất là phải có người giám hộ đứng ra chịu trách nhiệm. Năm mươi đồng, với hắn lúc ấy, là một con số trên trời. Một ngày bốc vác chui ở chợ, hắn chỉ được trả mười đồng, mà mười đồng ấy chỉ đủ mua hai cái bánh bao thịt, hoặc năm cái bánh bao chay. Có hôm chủ quỵt tiền, hắn cũng chẳng dám đòi, bởi hắn biết mình chẳng có ai chống lưng, đòi thì chỉ thiệt thân.
Thành ra hắn cứ sống lay lắt như thế.
Ban ngày, hắn ra chợ quận đông, đứng đợi người ta thuê. Ai gọi thì hắn chạy tới, vác bao gạo, khuân thùng hàng, bê sọt rau, làm tới khi trời tối thì thôi. Quận đông là khu ổ chuột lớn nhất thành, nhà cửa chen chúc, ngõ hẻm chằng chịt, nước cống tràn ra đường, mùi hôi bốc lên nồng nặc. Nhưng đó cũng là mái nhà của hắn, bởi hắn chẳng có chỗ nào khác để đi.
Ban đêm, hắn chui vào một con ngõ nhỏ, nằm co ro bên cạnh mấy kẻ ăn mày khác. Ngõ ấy là nơi công cộng, ai nghèo quá, ai lang thang quá, thì tới đó ngủ. Đêm nào cũng có mấy người nằm la liệt trên đất, có người già, có trẻ con, có kẻ gầy trơ xương, có kẻ ốm nằm thoi thóp. Sinh Thiên nằm ở góc ngõ, lưng tựa vào vách tường ẩm, mắt nhìn lên trời, và hắn nghĩ tới sơn trại. Ở sơn trại, hắn ngủ trong chuồng lợn, có rơm, có mái che, có bát cháo loãng mỗi tối. Ở đây, hắn ngủ ngoài trời, chẳng có gì che, chẳng có gì ăn, và cái lạnh ban đêm cứ thế len vào da thịt. Hắn nhận ra, thành Trường Vũ này chẳng khác gì sơn trại thứ hai, chỉ khác là ở sơn trại người ta nhốt hắn trong chuồng, còn ở đây người ta nhốt hắn bằng giấy tờ.
Một tháng, hai tháng, ba tháng, rồi bốn tháng, năm tháng trôi qua.
Sinh Thiên sống qua ngày, chẳng biết mình sống để làm gì. Hắn đã quen với cái đói, quen với cái lạnh, quen với việc bị người ta coi như con chó ghẻ. Hắn cũng đã quen với thành Trường Vũ, quen với bốn quận và khu trung tâm, quen với những con sông nhỏ chia cắt các khu vực với nhau. Quận đông là khu ổ chuột, nơi hắn ở. Quận tây nằm ngay bên cạnh, qua một cây cầu, là khu ăn chơi hoang lạc, đèn đuốc sáng rực, tiếng nhạc tiếng cười vọng sang tận bên này mỗi đêm. Quận bắc là khu công nghiệp thủ công, có mấy xưởng dệt, xưởng rèn, xưởng làm gốm, khói bụi mù mịt. Quận nam là khu buôn bán, chợ lớn, cửa hàng, quán trọ, và cũng là nơi mấy gia đình phàm nhân có thế lực cư ngụ. Còn khu trung tâm, nằm ở giữa bốn quận, là nơi ở của tầng lớp quý tộc và hành chính, nơi có dinh thự của quan lại, nơi có cơ quan cấp giấy tờ, nơi mà một kẻ như hắn chẳng bao giờ dám bén mảng tới.
Và trong suốt năm tháng ấy, Sinh Thiên chưa từng thấy một tu sĩ nào.
Hắn nghe người ta nói về tu sĩ, nghe người ta kể rằng trên đời này có những người tu luyện, có pháp thuật, có thể bay trên trời, có thể g-iết người trong chớp mắt. Nhưng hắn chưa từng thấy. Có lẽ tu sĩ ở nơi cao sang hơn, ở nơi mà một kẻ bốc vác như hắn chẳng bao giờ đặt chân tới. Hắn tự hỏi, thế giới tu tiên mà hắn từng đọc trong truyện rốt cuộc ở đâu, có thật hay không, hay chỉ là chuyện người ta bịa ra để dọa nhau.
Rồi một ngày, khi hắn đã chẳng còn mong chờ gì nữa, thì hắn gặp Công lão.
Hôm ấy, Sinh Thiên đang bốc vác ở một kho thuốc nhỏ nằm ở rìa quận bắc. Hắn vác từng bao thuốc khô, từng thùng thuốc bột, từ sáng tới chiều, mồ hôi ướt đẫm lưng áo. Chủ kho hẹn tới chiều trả tiền, mà tới chiều thì chủ kho biến mất, cửa đóng im im, chẳng ai trả cho hắn một đồng nào. Sinh Thiên đứng trước cửa kho, tay còn cầm cái bao chưa kịp vác, và hắn chẳng biết phải làm gì. Hắn ngồi bệt xuống bên đường, hai tay ôm đầu, mắt nhìn xuống đất, và hắn cảm thấy cái mệt, cái đói, cái nhục, tất cả dồn lại trong lồng ngực, khiến hắn chẳng buồn khóc, chẳng buồn chửi, chỉ muốn ngồi đó cho tới khi trời sập.
Rồi một giọng nói vang lên bên cạnh hắn.
"Tiểu tử, ngồi đây làm gì? Đói bụng à?"
Sinh Thiên ngẩng đầu lên, và hắn thấy một lão già đứng trước mặt. Lão trạc bảy mươi, tóc bạc trắng, râu dài, mặt đầy nếp nhăn, mặc áo vải thô màu nâu, lưng đeo một cái túi vải đựng đầy thuốc, tay cầm một cây gậy gỗ. Lão nhìn hắn bằng cặp mắt hiền từ, mà trong cái hiền từ ấy có gì đó khiến người ta thấy yên tâm.
Sinh Thiên lắc đầu, rồi hắn gật đầu, rồi hắn chẳng biết trả lời sao. Lão già cười, ngồi xuống bên cạnh hắn, mở túi vải, lấy ra một cái bánh bao chay, đưa cho hắn:
"Ăn đi. Ta là Công lão, thầy thuốc ở quận đông. Hôm nay ta qua quận bắc giao thuốc, tiện thể ghé đây xem có ai cần giúp không. Ngươi trông khốn khổ quá, mà còn trẻ, chắc mới mười sáu mười bảy gì đó."
Sinh Thiên nhận cái bánh bao, cắn một miếng, rồi hắn ăn ngấu nghiến như kẻ chết đói. Công lão ngồi nhìn hắn ăn, chẳng nói gì, chỉ thỉnh thoảng gật gù. Ăn xong, Sinh Thiên kể cho lão nghe chuyện của mình, kể rằng hắn bị bắt làm nô lệ từ nhỏ, kể rằng hắn trốn ra từ sơn trại, kể rằng hắn vào thành Trường Vũ nhưng chẳng có giấy tờ, chẳng có việc làm, chẳng có chỗ ở. Hắn kể ngắn gọn, chẳng kể về chuyện xuyên không, bởi hắn biết kể ra cũng chẳng ai tin.
Công lão nghe xong, thở dài, rồi lão nói:
"Ta già rồi, làm thuốc một mình cũng mệt. Ta đang cần một người phụ bốc thuốc, dọn tiệm, đi giao thuốc khi ta vắng. Ngươi còn trẻ, chịu khổ được, lại chẳng có gì để mất. Vậy đi theo ta, ta nhận ngươi làm."
Sinh Thiên sững người. Hắn nhìn Công lão, mắt mở to, miệng há ra mà chẳng nói được câu nào. Công lão cười, vỗ vai hắn:
"Đừng có ngẩn ra đó. Đi theo ta, ta đưa ngươi đi làm sổ hộ khẩu trước. Không có sổ hộ khẩu thì ở đây chẳng làm được gì cả, ta biết mà."
Nói xong, lão đứng dậy, chống gậy bước đi. Sinh Thiên vội vàng đứng dậy, bám theo sau lưng lão, và hắn cảm thấy trong lòng trào lên một thứ gì đó ấm áp, thứ mà hắn đã lâu lắm rồi không cảm thấy.
Công lão dẫn Sinh Thiên tới khu trung tâm.
Đây là lần đầu tiên hắn đặt chân tới khu vực ấy, và hắn thấy nó khác hẳn với ba quận kia. Đường lát đá phẳng, nhà cửa cao ráo, cây cối xanh mát, người đi lại ăn mặc tươm tất. Ở giữa khu trung tâm là một tòa nhà lớn, mái cong, cột đá, trước cửa có mấy tên lính gác đứng nghiêm trang. Công lão dẫn hắn vào trong, tới một quầy gỗ, nói với viên thư lại ngồi sau quầy rằng lão muốn làm sổ hộ khẩu cho đứa cháu này. Viên thư lại hỏi tên, tuổi, quê quán, rồi hỏi người giám hộ. Công lão đưa tay lên ngực, nói:
"Ta, Công lão, thầy thuốc quận đông, đứng ra giám hộ cho nó."
Viên thư lại ghi chép, rồi đưa cho lão một tờ giấy, bảo lão ký tên. Công lão cầm bút, ký một cái tên ngoằn ngoèo, rồi lão lấy từ trong túi ra một túi tiền, đếm đủ năm mươi đồng, đặt lên quầy. Viên thư lại đếm tiền, gật đầu, rồi lấy ra một quyển sổ nhỏ bằng giấy, viết lên đó tên Sinh Thiên, tuổi mười sáu, địa chỉ cư trú là tiệm thuốc Công lão ở quận đông, rồi đóng một con dấu đỏ lên trang giấy.
"Xong rồi. Từ nay ngươi là dân của thành Trường Vũ, có sổ hộ khẩu, có địa chỉ, có người giám hộ. Muốn ra khỏi thành thì tới đây xin giấy thông hành, mất thêm chút tiền. Đi đi."
Sinh Thiên cầm quyển sổ nhỏ trên tay, và hắn cảm thấy nó nặng như cả một núi. Hắn mở ra, nhìn dòng chữ ghi tên mình, nhìn con dấu đỏ, nhìn địa chỉ cư trú, và hắn chợt nhận ra rằng lần đầu tiên kể từ khi xuyên qua, hắn đã có một cái gì đó thuộc về mình, một cái gì đó chứng minh rằng hắn tồn tại, rằng hắn là một con người, chứ không phải một con chó hoang.
Công lão dẫn hắn về tiệm thuốc ở quận đông.
Tiệm nhỏ, nằm trong một con hẻm hẹp, trước cửa treo một tấm biển gỗ khắc mấy chữ "Công lão y quán". Bên trong, thuốc khô treo đầy vách, thuốc bột xếp đầy kệ, mùi thảo dược thơm nhẹ, lẫn với mùi gỗ và mùi giấy. Công lão chỉ vào một cái giường gỗ nhỏ ở góc trong, nói:
"Từ nay ngươi ngủ ở đó. Sáng dậy dọn tiệm, phơi thuốc, bốc thuốc theo đơn ta đưa, chiều thì đi giao thuốc cho khách. Ta già rồi, chạy không nổi nữa, ngươi làm được thì cứ làm."
Sinh Thiên gật đầu, rồi hắn cúi xuống, cầm cây chổi tre dựng ở góc nhà, bắt đầu quét sàn. Công lão ngồi xuống ghế, nhìn hắn quét, rồi lão cười, rót một chén trà, nhấp một ngụm, và chẳng nói gì thêm.