Giữa tháng Mười năm 2001, nắng buổi chiều vẫn còn gay gắt trên sân trường. Sau tiết thứ ba, Sơn ra hành lang đứng uống nước. Từ đây nhìn xuống, cậu thấy mấy chiếc xe đạp dựng dưới mái tôn, yên xe phủ một lớp bụi phấn trắng do gió thổi từ dãy phòng học sang. Chiếc xe của bố cậu ở hàng sát tường, cái giỏ trước móp một bên, chỉ cần liếc qua là nhận ra.
Hưng từ cuối hành lang chạy lại, tay cầm hai túi nước đá vừa mua ở cổng trường. Nó đưa Sơn một túi, dùng răng cắn góc túi còn lại rồi nói nhỏ:
“Chiều nay thầy Cường nghỉ. Tiết cuối cô khác sang trông lớp tự học.”
“Thì sao?”
“Thì tao với thằng Dũng tính ra quán một lát. Có trận Đế Chế, thiếu người.”
Sơn ngậm ống hút, để nước cam lạnh chảy chậm qua cổ. Dưới sân, trống báo hết giờ ra chơi vừa nổi lên. Mấy đứa lớp dưới chạy vội qua vòi nước, đứa nọ gọi đứa kia í ới.
“Còn tiết bốn nữa mà,” cậu đáp.
“Học tiết bốn xong mới đi. Tiết năm ấy. Có người trông thôi, nghe bảo cô cho làm bài trong sách.”
“Mày hỏi ai?”
“Thằng Dũng nghe ở phòng giáo viên.”
Sơn nhìn bạn. Từ đầu năm học đến giờ, cậu đã theo Hưng ra quán vài buổi, lần đầu chơi Đế Chế, lần sau lập nick Yahoo. Mỗi lần đi đều tính đủ tiền, về đúng giờ rồi kể mẹ nghe một vài chuyện trên máy. Hôm nay khác. Tiết năm vẫn nằm trong thời khóa biểu; cặp sách của hai đứa vẫn ở lớp, cô Hiền có thể hỏi bất cứ lúc nào.
“Ra quán chơi có một tiếng,” Hưng nói tiếp. “Xong về cùng giờ với tụi nó.”
“Cô điểm danh thì sao?”
Hưng hút nốt túi nước, bóp cho miếng đá nhỏ chạy lên miệng.
“Thì bị ghi tên. Tao cũng chịu như mày.”
Nó nói bằng giọng nhẹ tênh, song khi vò cái túi rỗng, hai tay lại vò đến méo cả đầu ống hút. Sơn nhìn thấy, tự dưng buồn cười.
“Mày cũng sợ chứ gì.”
“Có đứa nào thích bị mẹ gọi lên trường đâu.”
Hai đứa cùng cười. Tiếng cười tắt khi cô Hiền từ đầu cầu thang bước lên, tay ôm chồng bài kiểm tra. Sơn và Hưng tránh sang một bên cho cô đi qua. Cô chỉ gật đầu nhắc vào lớp, mái tóc búi sau gáy hơi xổ vài sợi vì nóng.
Trong lớp, Mai Phương đang xếp lại sách vở trên bàn. Thấy Sơn về chỗ, cô quay xuống hỏi:
“Bài Toán cuối giờ bạn làm được câu ba chưa?”
“Câu ba khó à?” Sơn hỏi.
“Đề hôm qua cô dặn chuẩn bị ấy. Mình làm mãi mới ra.”
Sơn giở vở. Cậu đã viết lời giải ở nhà, nhưng mới tới giữa bài. Cậu định hỏi Phương cách biến đổi phép tính, rồi lại nhớ lời Hưng rủ. Câu hỏi mắc ở miệng, cuối cùng Sơn chỉ bảo:
“Để lát mình xem lại.”
Phương gật đầu, quay lên. Trên mép bàn cô có một mẩu giấy nhớ nhỏ, chữ viết ngay ngắn. Sơn nhìn mấy hàng chữ, nhớ buổi bạn cho mình mượn vở để chép. Đúng lúc ấy Hưng ngồi xuống bên cạnh, dùng đầu bút chọc nhẹ vào khuỷu tay cậu.
“Đi chứ?”
Sơn không đáp. Cậu mở ngăn cặp lấy ba tờ một nghìn gấp nhỏ trong cuốn vở ô ly. Sáng nay mẹ đưa tiền dặn mua thêm quyển vở vì quyển cũ đã gần hết trang. Hưng nhìn thấy tiền, liền đưa tay gạt lại.
“Tiền mua vở thì cứ để mua vở. Tao còn ít tiền, cho mày mượn.”
“Để tao tự lo.”
“Ừ, nhưng nhớ chuyện quyển vở đấy.”
Sơn cất lại ba tờ tiền vào túi áo. Cậu biết rõ chúng được mẹ đưa để mua vở. Chỉ là từ lúc Hưng nhắc đến trận Đế Chế, cậu đã bắt đầu tính chuyện xin mẹ mua vở vào ngày mai. Nghĩ vậy, cậu kéo khóa cặp lại, tránh nhìn quyển vở cũ đang lòi mép giấy ra ngoài.
Tiết bốn trôi qua với những bài toán trên bảng. Sơn cố chép cho đủ, đến cuối giờ còn giải được câu đầu của phần bài tập cô giao. Khi tiếng trống chuyển tiết vang lên, mọi người đứng dậy đi lại giữa các dãy bàn. Ngoài cửa, Hưng đã đeo cặp. Dũng mập đứng sau bạn, tay nắm ghi đông chiếc xe đạp vừa dắt từ nhà xe lên sân.
“Còn chờ gì nữa?” Dũng hỏi.
Sơn gấp quyển Toán, cho vào cặp. Cậu trông thấy Mai Phương bên cửa sổ, đang cầm bài của mình so lại với đề trong sách. Cô ngước lên, tưởng Sơn về sớm vì có việc nhà.
“Sơn đi đâu đấy?”
“Có chút việc,” cậu đáp, rồi đeo cặp lên vai.
Lúc đi ngang bàn giáo viên, cậu nghe rõ tiếng ghế gỗ kéo trên nền gạch. Tiết cuối sắp bắt đầu. Chỉ cần quay lại chỗ ngồi, lấy sách ra là mọi chuyện vẫn bình thường. Sơn chạm tay vào quai cặp, rồi bước theo Hưng xuống cầu thang.
Cổng chính có bác bảo vệ đang ngồi dưới bóng cây, cạnh chiếc bàn để sổ trực. Hưng đưa hai đứa vòng sang lối nhỏ gần nhà xe, nơi cánh cổng phụ mở hé cho người chuyển đồ vào căn tin. Sơn dắt xe qua, bánh sau vướng một cục đá làm chuông kêu leng keng. Cả ba đứng sững. Một bác lao công đang quét sân ngẩng lên nhìn, rồi cúi xuống nhặt lá. Hưng kéo xe đi trước.
Ra khỏi trường được một quãng, Dũng mới bật cười:
“Tao tưởng bác ấy gọi lại.”
“Làm như mày gan lắm!” Hưng đáp.
Sơn cũng cười, song vẫn ngoái nhìn phía cổng. Sau bức tường, tiếng trống vào tiết năm vang lên. Âm thanh ấy cậu nghe mỗi ngày; hôm nay nó vọng từ phía sau lưng, ngắn và rõ đến lạ.
Quán net cuối ngõ đã quen thuộc. Biển INTERNET treo lệch trên cửa, bên dưới là chiếc xe đạp của chị chủ quán dựng sát vách. Bên trong, tám màn hình đèn hình sáng xanh, quạt trần quay phành phạch. Chị chủ đang ghi giờ cho hai anh thanh niên, ngẩng lên thấy ba đứa mặc đồng phục liền nhìn đồng hồ.
“Giờ này tụi em tan học rồi à?”
Hưng nhanh miệng:
“Hôm nay bọn em về sớm chị ạ. Cho ba máy một giờ.”
Chị lấy bút đánh dấu ba ô trên quyển sổ, đọc số máy rồi nhắc:
“Ba nghìn một máy. Đúng giờ thì chị gọi.”
Sơn lấy tiền ra. Khi đặt ba tờ một nghìn lên quầy, cậu nhớ quyển vở phải mua. Quầy sách nằm ở đầu đường, cách đây chỉ mấy chục bước; lúc nãy đi qua, cậu còn thấy một chồng vở mới đặt cạnh những hộp phấn. Cậu định nói với Hưng rằng mình ra mua vở trước. Nhưng Dũng đã kéo ghế, gọi to:
“Ông Sơn, nhanh! Chờ ông đánh đến Tết à?”
Sơn cất lại ý định, ngồi xuống máy cuối dãy.
Lần này cậu tự mở trò chơi. Những thao tác chọn bản đồ, cho nông dân lấy gỗ, gom thức ăn đã quen tay hơn. Hưng ngồi máy bên cạnh, thỉnh thoảng nhắc Sơn xây thêm nhà, còn Dũng ở đối diện cứ có quân là đưa đi đánh. Hai đứa cãi nhau chí chóe vì một bãi vàng, chị chủ phải nhắc giữ trật tự.
“Dũng, quân mày lại chạy qua nhà tao!” Hưng kêu.
“Bên ấy nhiều gỗ hơn!”
“Gỗ thì tự chặt. Lính mày đang đứng chơi kia kìa.”
Sơn phì cười. Cậu chọn một tốp quân nhỏ đưa ra mép bản đồ, rồi đổi ý, kéo chúng về giữ nhà. Hưng nhìn sang, gật đầu:
“Khá đấy. Bữa trước mày cứ thấy địch là đuổi theo. Hôm nay biết giữ quân rồi.”
“Bữa trước tao cũng giữ,” Sơn cãi.
“Giữ đâu? Giữ cho Long nó đánh sạch à?”
Dũng nghe tên Long liền cười sặc. Sơn vừa định cãi tiếp thì một tốp quân đối phương xuất hiện ở gần mỏ đá. Cả ba chúi vào màn hình, tiếng chuột lách cách dồn dập. Lần này Sơn kịp đưa quân về chặn. Hưng gọi lớn từ máy bên cạnh, Dũng bấm nhầm phím rồi la oai oái. Đám lính nhỏ trên màn hình xoay thành một mớ hỗn độn. Sơn thắng được pha đánh ấy, mừng quá đập tay xuống bàn.
“Được rồi!”
Chị chủ quán ngẩng lên. Sơn rụt tay, ngượng nghịu cười. Ngoài cửa, ánh nắng đã nghiêng xuống tấm bạt che quán. Cậu liếc đồng hồ treo trên tường. Giờ này ở trường, lớp 6A3 chắc đã làm gần hết tiết cuối. Có lẽ Phương đang chép lời giải câu ba lên vở. Sơn chợt nhớ mình vẫn chưa giải nốt câu ấy.
Tiếng chị chủ vang lên từ quầy:
“Ba máy cuối còn năm phút.”
Hưng nhìn đồng hồ, ngẩn ra:
“Nhanh thế?”
“Chơi thì lúc nào chả nhanh,” Dũng nói, vẫn loay hoay với tốp quân của mình.
Sơn thoát trò chơi trước. Trên màn hình hiện lại những biểu tượng quen, trong đó có Yahoo Messenger. Cậu nhìn dòng chữ ấy một lúc, nhớ hôm trước mình đã ngồi đây nhắn với Hưng ngay bên cạnh, còn mẹ ở nhà chờ nghe kể chuyện. Hôm nay cậu sẽ kể gì?
Ra quầy, Sơn hỏi chị chủ giờ. Chị chỉ mặt đồng hồ và nhắc đã đủ một tiếng. Hai đứa kia còn nấn ná thu dọn, Sơn đứng ở cửa hít một hơi không khí ngoài ngõ. Mùi xăng xe trộn với mùi bánh rán từ hàng bên cạnh. Một toán học sinh cùng trường đạp xe qua, áo trắng loáng lên dưới nắng. Cậu nép vào cạnh biển hiệu theo phản xạ. Chúng vừa đi vừa nói chuyện, chẳng đứa nào nhìn sang.
Ba đứa dắt xe về phía khu tập thể. Đến ngã ba, Dũng rẽ trước. Hưng đi cùng Sơn thêm một đoạn, miệng vẫn kể về pha đánh vừa rồi.
“Lần sau mình đánh hai chọi hai nhé. Tao với mày một đội.”
Sơn đạp chậm lại.
“Lần sau thì cuối tuần.”
Hưng nghiêng đầu:
“Mày sợ à?”
“Sợ cô biết thì có. Với lại tao còn thiếu vở.”
Hưng im một lúc, rồi nói:
“Tao đã bảo cho mượn rồi mà.”
“Ừ. Tại tao muốn tự trả.”
Hưng gãi tóc, ngẫm nghĩ một lát rồi bảo:
“Mai tao sang sớm. Nếu cô hỏi thì hai đứa cùng nhận.”
Sơn quay sang nhìn bạn. Chuyện ấy từ lúc bước qua cổng phụ, cậu cứ nghĩ chỉ mình phải lo. Bây giờ nghe Hưng nói, cậu thấy nhẹ đi đôi chút.
“Ừ. Cùng nhận.”
Hai đứa đi tiếp, qua hàng vở đầu đường. Người bán đang gom những quyển cuối vào thùng giấy. Sơn nhìn một thoáng rồi đạp thẳng. Ở cổng khu tập thể, Hưng rẽ lên cầu thang trước, hẹn tối xuống sân nếu làm bài xong. Sơn dắt xe vào chỗ để, khóa lại bằng sợi xích bố vừa tra dầu hôm trước.
Mẹ Dung về muộn hơn mọi ngày một chút. Khi Sơn lên phòng 214, chị đang ở bếp chung, tay xắn cao rửa rau. Thấy con, mẹ bảo mang giúp rổ cà chua vào nhà, rồi hỏi:
“Vở mẹ dặn mua đâu, con?”
Sơn đứng chựng bên bậc cửa. Rổ cà chua trong tay nghiêng nhẹ, một quả lăn sát mép. Cậu vội giữ lại.
“Con... con chưa mua ạ.”
“Quên à?”
Sơn nhìn bó rau trên bàn, gật đầu. Mẹ thở ra, vẫn tiếp tục nhặt lá úa.
“Mai nhớ mua. Vở cũ gần hết rồi. Học lên lớp Sáu, nhiều môn phải ghi riêng.”
“Vâng ạ.”
Mẹ đưa thêm cho Sơn chiếc khăn để lau rổ. Cậu cúi làm, cảm thấy trong túi áo còn một tờ tiền lẻ nhàu mà mình vừa lấy ra đếm lúc đi đường. Nó quá ít để mua quyển vở mới.
Đến bữa cơm, bố Toàn hỏi chuyện học như thường lệ. Yến kể hôm nay ở lớp được cô cho dán hình con cá. Sơn vừa ăn vừa nghe, thỉnh thoảng phụ họa khi em quay sang khoe. Bố hỏi bài Toán trên lớp đã hiểu chưa, cậu nói mình còn một câu cần xem lại. Bố bảo ăn xong mang vở ra, nếu bài khó thì hai bố con cùng thử giải.
Sơn gật đầu, ăn chậm lại.
Sau bữa tối, cậu ngồi vào chiếc bàn kê sát tường, mở cuốn Toán. Trang cuối bài học chiều nay dừng ở phép tính cậu đã chép trong tiết bốn. Bên dưới là khoảng giấy trắng dành cho tiết năm. Sơn nhìn một lúc, lấy sách giáo khoa ra tìm phần bài tập tiếp theo. Cậu thử đặt phép tính, xóa rồi viết lại, cuối cùng vẫn mắc ở câu ba.
Bố Toàn đi ngang qua, thấy con cắn bút liền dừng lại.
“Vướng ở đâu?”
“Con chưa hiểu bước này.”
Bố kéo chiếc ghế đẩu ngồi xuống. Ông đọc đề, cầm bút chì khoanh vào một con số, hỏi Sơn đã thử cách nào. Sơn chỉ trang nháp. Bố xem, rồi gõ nhẹ đầu bút xuống bàn.
“Cách này được. Con thiếu một bước ở giữa. Mai lên lớp hỏi cô xem.”
Sơn nhìn dòng chữ mình vừa viết, khẽ dạ.
Ông đứng lên, đặt cây bút lại cạnh thước kẻ. Trước khi đi, bố còn nhắc:
“Nhớ mua vở mới. Bố thấy quyển này hết giấy rồi.”
Sơn cúi xuống, lật đến trang cuối cùng. Mép giấy đã nhàu, chỗ gáy có một sợi chỉ bung ra. Cậu vuốt cho phẳng, đặt thước lên rồi chép lại lời giải đến chỗ mình hiểu được. Tiếng Yến đọc bài từ gian bên vọng sang; ngoài hành lang, có ai đang dắt xe đạp về, chuông kêu một tiếng rất nhỏ.
Sơn viết thêm được hai dòng. Đến dòng thứ ba, cậu dừng bút. Phần bài học của tiết năm vẫn để trống. Ngày mai, cô Hiền có thể hỏi tại sao cậu vắng lớp. Còn ở nhà, mẹ vẫn đang tin rằng cậu chỉ quên ghé hàng mua vở.
Cậu gập cuốn sách lại, đặt ngay ngắn trên chồng vở. Ngày mai phải có câu trả lời cho cả hai chuyện ấy.