Mấy tuần sau ngày khai giảng, lớp 6A3 đã bắt đầu có những thói quen riêng. Quân thường đến sát giờ trống, Hưng vừa vào lớp đã ngó xem hôm ấy có tiết thể dục, còn Mai Phương bao giờ cũng đặt sách theo đúng thứ tự thời khóa biểu. Sơn ngồi ngay phía sau Phương. Từ chỗ của mình, cậu thấy chiếc kẹp bướm nhỏ trên tóc bạn mỗi khi cô bé cúi xuống viết.
Hôm ấy là tiết Văn của cô Hiền. Nắng đầu thu len qua cửa sổ, soi rõ những vết mực xanh còn sót trên mặt bàn. Cô vừa bước vào, cả lớp đã đứng dậy chào. Đặt cặp lên bục, cô mở sổ rồi nhắc:
“Hôm trước cô dặn các em soạn bài. Để vở ra mép bàn, cô xem một lượt.”
Sơn mở cặp. Cậu lật quyển Toán, lật tiếp sách Ngữ văn, nhấc cả hộp bút lên. Dưới đáy chỉ còn tờ thời khóa biểu gấp đôi.
Quyển vở soạn vẫn ở nhà.
Tối qua cậu đã chép hết phần chuẩn bị vào quyển ô ly bìa xanh, còn đặt ngay cạnh chiếc đèn bàn để sáng nay nhớ mang đi. Vậy mà lúc Yến làm đổ cốc nước ra bàn, Sơn chỉ mải nhấc sách tránh ướt rồi thu dọn. Sáng dậy, cậu nhét vội mấy cuốn sách vào cặp, bỏ sót đúng quyển vở ấy.
Quân liếc sang thấy cậu lục cặp mãi, ghé tai hỏi:
“Mất gì à?”
“Quên vở soạn.”
“Thế cứ bảo cô. Mày làm rồi mà.”
Nói nghe dễ. Sơn nhìn cô Hiền đang đi dọc những dãy bàn. Cậu nhớ tối qua mình đã ngồi cặm cụi đến lúc mẹ gọi đi ngủ, bỗng tiếc những dòng chữ vẫn nằm yên trên bàn ở phòng 214.
Một mẩu giấy trắng từ bàn phía trước được đẩy xuống sát tay cậu. Mai Phương nghiêng đầu, nói khẽ:
“Giấy thừa của tớ. Lát nữa cậu ghi bài vào đây.”
Sơn nhận lấy. Mẩu giấy xé từ một cuốn vở nháp, còn nguyên hàng ô ly và mép cắt hơi lệch. Cậu vừa định cảm ơn thì cô Hiền đã tới.
“Vở em đâu, Sơn?”
Sơn đứng dậy.
“Thưa cô, em để quên ở nhà ạ. Em đã soạn bài rồi.”
Cô nhìn cậu một lát.
“Mai mang cho cô xem. Còn hôm nay em ghi bài vào giấy, về nhà chép lại. Nhớ soát cặp trước khi đi học.”
“Dạ, em nhớ ạ.”
Cô đi tiếp. Sơn ngồi xuống, vuốt mẩu giấy cho phẳng. Cả chuyện quên vở hóa ra chỉ mất vài câu, vậy mà lúc nãy cậu đã tưởng mình sẽ phải đứng trước lớp lâu lắm.
Sau phần kiểm tra vở, cô Hiền gọi mấy học sinh đọc thuộc bài. Đến tên Sơn, cậu đứng lên, nhìn vào khoảng trống phía trên bảng. Cậu đã học ở nhà nên đọc được ngay. Giọng cậu chậm, âm cuối còn mang chút cách nói quê, nhưng từng câu đều rõ.
“Được rồi,” cô nói khi cậu đọc hết. “Bài thuộc tốt. Ngồi xuống em.”
Sơn vừa đặt người xuống ghế thì Hưng từ bàn sau đẩy đầu bút chì chạm nhẹ vào lưng cậu. Quay xuống, Sơn thấy bạn giơ ngón tay cái rồi làm bộ cúi đầu chào rất trịnh trọng. Cậu suýt bật cười, phải vội mở sách che miệng.
Cô Hiền bắt đầu giảng bài mới. Sơn cúi ghi lên tờ giấy Mai Phương đưa. Những hàng chữ đầu tiên khá thẳng, đến lúc cô chuyển ý thì cậu viết nhanh quá, một từ chạy sang cả ô bên cạnh. Mẩu giấy nháp đầy dần. Mai Phương ở bàn trên thỉnh thoảng nghiêng người lấy thước, mái tóc ngang vai khẽ chạm cổ áo. Sơn nhìn phần lề còn trống rồi cố viết gọn để đủ chỗ cho đoạn cuối.
Đến giờ ra chơi, Quân kéo Hưng xuống sân xem mấy đứa lớp bên chơi đá cầu. Sơn đang cất sách thì Mai Phương quay xuống.
“Cậu ghi đủ bài chứ?”
“Được hơn nửa. Đoạn cô nói về bố cục, tớ ghi hơi lộn xộn.”
“Đưa tớ xem.”
Phương cầm mẩu giấy, đọc nhanh rồi dùng đầu bút chỉ xuống một dòng.
“Chỗ này cô bảo phải lấy ví dụ từ chính bài mình đọc. Cậu ghi thiếu mất một ý.”
“Ừ, lúc ấy tớ đang chép đoạn trên.”
“Tớ cho cậu mượn vở. Tối chép lại, sáng mai trả cũng được.”
Sơn ngước lên.
“Cậu có cần làm bài tối nay?”
“Tớ làm xong phần cô dặn cho hôm sau rồi. Sáng mai cậu trả là được.”
Phương mở cặp lấy quyển vở bìa xanh nhạt, đặt xuống bàn Sơn. Góc bìa có một vết gấp nhỏ. Trên nhãn vở, tên Nguyễn Thị Mai Phương được viết bằng mực xanh, nét nào ra nét ấy. Cậu đưa tay đón, thấy quyển vở còn ấm vì nằm trong cặp dưới nắng.
“Cảm ơn Phương. Mai tớ trả sớm.”
“Nhớ mang cả vở của cậu nữa, để cô Hiền xem.”
Phương cười. Sơn cũng cười, hơi ngượng vì được nhắc đúng điều vừa quên.
Một lát sau, Phương tựa khuỷu tay lên mặt bàn, hỏi:
“Hôm trước cậu viết về cây bàng ở khu tập thể. Ở quê cậu cũng có cây bàng à?”
“Có. Cây to lắm, gần nhà bà Hợi.”
“Thế chỗ cậu có suối thật hả? Hôm khai giảng Hưng bảo quê cậu ở gần núi.”
Sơn gật đầu.
“Sau làng có một con. Đi qua vạt sắn là xuống tới bờ nước. Mùa hè bọn tớ ra đó suốt.”
“Có sâu lắm không?”
“Chỗ giữa dòng thì sâu. Bọn tớ chỉ tắm ở đoạn có bãi sỏi. Dưới chân có đá trơn, bước hụt một cái là ngồi bệt xuống nước.”
Phương bật cười.
“Cậu ngã bao giờ chưa?”
“Có một lần. Đang mò dép, tớ trượt chân. Thằng Thơ đứng trên bờ cười đến mức đánh rơi cả cái áo xuống suối.”
“Thơ là ai?”
“Bạn thân hồi tiểu học. Lý Văn Thơ. Nó ở ngay đầu xóm.”
Sơn nói tên bạn nhanh và chắc như thể Thơ vẫn đang ngồi đâu đó cạnh cửa lớp. Phương hơi nghiêng đầu.
“Bạn ấy ở lại quê à?”
“Ừ. Tết vừa rồi tớ có về thăm. Hai đứa lại xuống suối, nhưng trời lạnh nên chỉ ngồi trên đá thôi.”
Sơn kể thêm chuyện Thơ nhặt viên cuội ném xuống nước, còn cậu tìm mãi chỗ để dép ngày xưa. Chuyện ấy nói với người khác có lẽ chẳng đáng kể. Phương lại hỏi bờ suối có cây gì, nước mùa đông màu ra sao, rồi chăm chú nghe cậu tả mảng rêu xanh bám trên phiến đá. Cậu kể một hồi mới nhận ra mình đã nói nhiều hơn mọi khi.
“Tớ mới đi suối một lần, hồi về quê ngoại,” Phương nói. “Hôm đó nước lên, người lớn chỉ cho đứng trên bờ. Nghe cậu kể lại muốn đi lần nữa.”
“Khi nào có dịp về quê tớ, tớ chỉ chỗ bãi sỏi.”
Sơn vừa nói xong đã thấy lời mời ấy hơi đột ngột. Phương nhìn cậu, mắt sáng lên.
“Thế nhớ lời nhé.”
“Ừ.”
Ngoài hành lang, Hưng đang gọi Quân chạy lại lớp trước khi trống vào tiết. Nó ló đầu qua cửa, thấy hai đứa còn ngồi nói chuyện thì hỏi vọng:
“Sơn, mày định ở đây đến hết giờ ra chơi à?”
“Trống sắp đánh rồi còn gì!”
Hưng nhăn mặt làm bộ thất vọng, kéo Quân về bàn. Phương quay lên, lấy sách cho tiết sau. Sơn cất quyển vở mượn vào ngăn cặp riêng, lót dưới cuốn sách để mép bìa khỏi quăn.
Trên đường về khu tập thể, Hưng kể mãi chuyện một đứa lớp bên sút quả cầu lên mái hiên, phải nhờ bác lao công lấy sào khều xuống. Sơn vừa nghe vừa nghĩ tới lời hẹn trên bờ suối. Đến cổng cơ quan, Hưng rủ chiều xuống sân đá bóng, cậu gật đầu rồi lên phòng cất cặp.
Tối ấy, góc bàn học ở phòng 214 sáng dưới chiếc đèn chao sắt bố mang từ quê xuống. Yến ngồi bên ngoài với mẹ, tập viết một hàng chữ vừa được cô giáo giao. Bố Toàn đang đọc tờ báo cũ; thỉnh thoảng tiếng lật giấy sột soạt vọng từ gian trong sang. Ngoài hành lang, ai đó dắt xe đạp về muộn, chuông xe va vào lan can kêu leng keng.
Sơn mở vở của Mai Phương. Những hàng chữ thẳng đều, chừa lề rộng vừa đủ. Ở vài chỗ, cô bé dùng thước gạch dưới ý chính bằng mực đỏ. Sơn chép lại phần cô Hiền giảng, vừa viết vừa so với mẩu giấy nháp ban sáng.
Đến nửa trang, cậu dừng bút. Cái nét chữ tròn, nhất là những chữ o khép kín, làm cậu nhớ vở của Thơ. Hồi ở làng, mỗi lần hai đứa học chung, Thơ thường kê vở thật ngay ngắn rồi mới viết. Chữ bạn cũng tròn, nhưng nét hơi nghiêng sang phải, có chỗ nhòe vì cây bút đã gần hết mực. Sơn từng trêu Thơ nắn chữ lâu hơn làm toán, bị bạn lấy đầu bút chấm một vệt mực lên mu bàn tay.
Sơn nhìn lại trang vở trước mặt. Chữ Mai Phương gọn hơn, các dòng sát nhau vừa phải. Cậu thử viết chậm một chút cho nét đỡ nghiêng, rồi tự bật cười. Thơ mà ngồi đây chắc sẽ cầm vở lên so xem ai viết đẹp hơn.
Mẹ Dung đi vào lấy cuốn sổ trên bàn, thấy quyển vở lạ thì hỏi:
“Vở của ai thế con?”
“Bạn Mai Phương cho con mượn. Sáng nay con để quên vở soạn.”
“Cô Hiền có nhắc à?”
“Cô bảo mai mang lên cho cô xem. Con làm bài rồi, chỉ quên cất vào cặp.”
Mẹ kéo ghế ngồi cạnh, nhìn mấy dòng Sơn đang chép.
“Thế chép xong thì soạn lại cặp luôn. Mai trả bạn cho đúng hẹn.”
“Vâng ạ.”
Mẹ xem nhãn vở, mỉm cười.
“Bạn viết đẹp thật. Con nhớ giữ vở cẩn thận.”
Yến nghe thấy chữ bạn, ôm quyển tập viết chạy vào.
“Bạn nào hả anh?”
“Bạn ngồi bàn trên.”
“Bạn có viết đẹp hơn em không?”
Sơn nhìn hàng chữ cái hơi xiêu trên trang vở Yến chìa ra. Cậu nghiêm mặt nghĩ một lúc.
“Chữ Phương đều hơn. Nhưng chữ em to hơn, nhìn từ ngoài cửa cũng đọc được.”
Yến cười toe, giật lại quyển tập chạy đi khoe mẹ. Sơn nghe hai mẹ con nói chuyện, rồi cúi xuống chép tiếp. Đến dòng cuối cùng, cậu dùng thước kẻ một đường thật thẳng. Chỗ viết nhầm một chữ, cậu gạch gọn bằng một nét, để khỏi phải xé trang giấy.
Xong bài, Sơn lấy bìa vở của mình kê dưới quyển vở Mai Phương, đặt cả hai vào ngăn cặp. Cậu còn kiểm tra thêm sách Toán, sách Sinh học và hộp bút. Trước khi kéo khóa cặp, cậu lấy mẩu giấy nháp ban sáng ra, gấp đôi. Mép giấy bị xé hơi lệch, nhưng những dòng đầu tiên trên ấy vẫn là bài cậu chép trong giờ Văn hôm nay.
Sáng hôm sau, Sơn đến lớp sớm hơn mọi ngày. Mai Phương đã ngồi tại chỗ, đang cài lại chiếc kẹp bướm trên mái tóc ngang vai. Cậu lấy quyển vở ra, đặt trước mặt bạn.
“Vở của cậu đây. Tớ chép xong rồi. Cảm ơn nhé.”
Phương lật thử vài trang, thấy góc bìa được vuốt thẳng, bèn cười.
“Cậu giữ còn kỹ hơn tớ.”
“Nhỡ làm rách thì biết đền thế nào.”
“Rách một góc thì dán lại thôi.”
Sơn bật cười. Phương nhận vở, rồi hỏi:
“Hôm qua cậu kể về Thơ. Bạn ấy viết thư cho cậu chứ?”
“Có. Tớ cũng đã viết trả lời. Đợt Tết về quê còn gặp nữa.”
“Thế lần sau có thư, cậu kể cho tớ nghe chuyện con suối nhé.”
Sơn gật đầu. Cậu sực nhớ một chuyện, mở cặp lấy quyển vở soạn của mình đặt lên bàn, chờ lát nữa đưa cô Hiền xem. Lần này quyển vở nằm ở trên cùng, ngay cạnh hộp bút.
Tùng từ cuối lớp vừa đi vào, đặt cặp xuống ghế. Thấy Sơn đứng nói chuyện với Phương, nó liếc qua quyển vở rồi hỏi:
“Mượn vở chép bài à?”
“Ừ, hôm qua tao quên vở.”
“Mai Phương ghi bài đủ lắm,” Tùng nói. “Hôm trước tao cũng hỏi một ý trong bài Văn.”
Phương ngẩng lên:
“Hôm nào cần thì hỏi tớ. Nhưng nhớ mang vở đi học đã.”
Câu sau rõ ràng dành cho cả hai. Sơn cười, Tùng cũng cười một tiếng ngắn rồi quay về chỗ. Tiếng trống báo vào lớp vang lên từ sân trường. Cô Hiền bước qua cửa, cả lớp đứng dậy.
Sơn ngồi xuống sau khi chào cô. Trên mép bàn là quyển vở soạn cậu đã mang đủ, còn phía trước, Mai Phương đang mở trang bài mới. Cậu nhìn thấy chiếc kẹp bướm nghiêng nhẹ khi bạn cúi đầu viết, liền nhớ lời hẹn kể tiếp chuyện con suối. Có lẽ giờ ra chơi hôm nay, cậu sẽ kể về lần Thơ đánh rơi chiếc áo xuống nước. Chuyện ấy, lúc kể hôm qua, Phương cười mãi.