Chiều hôm ấy, mẹ Dung đưa cho Sơn chiếc xô nhựa xanh, dặn xuống chân cầu thang lấy nước để vo gạo. Còn gần nửa giờ mới đến lúc vòi chung có nước, nhưng mẹ muốn cậu đi sớm, tiện thể đặt xô chờ lượt.
Sơn xách xô xuống tầng một. Qua cửa phòng chú Bảy Hùng, cậu nghe tiếng tuốc-nơ-vít rơi lách cách, rồi tiếng chú gọi ai đó đem hộ chiếc kìm. Dưới sân, đám trẻ đang đá bóng nhựa. Hưng thấy Sơn đi ngang liền hô: “Tối xuống chơi tiếp nhé!” Sơn giơ chiếc xô lên thay câu trả lời. Hưng cười, quay lại đuổi theo quả bóng vừa lăn qua chân mình.
Vòi nước nằm cạnh bể xi măng thấp ở góc cầu thang. Thành bể đã mòn nhẵn vì những lần người ta tì xô, đặt chậu. Trên mép có một vệt cặn vàng và mấy chiếc lá khô mắc lại. Sơn nhớ mẹ đã ghi giờ nước vào cuốn sổ: buổi sáng từ năm đến sáu giờ, buổi tối từ sáu đến bảy giờ. Cậu ngước nhìn chiếc đồng hồ treo trước cửa phòng bảo vệ. Vẫn còn sớm.
Dưới vòi đã có ba chiếc xô xếp thành hàng. Hai chiếc nhôm móp miệng đứng trước một can nhựa vàng. Sơn đặt xô xanh vào cuối dãy rồi ngồi xuống bậc thang. Một lát sau, người đàn bà mặc áo hoa từ phòng tầng một đi ra, tay xách thêm chiếc thùng. Bà nhìn dãy xô, nhìn Sơn rồi hỏi:
“Xô xanh của nhà cháu đấy à?”
“Dạ. Mẹ cháu bảo xuống lấy nước.”
“Ừ, cứ để đó. Lát nước lên, bác gọi.”
Bà đặt thùng của mình sau xô Sơn. Cậu hơi ngạc nhiên. Ở quê, người ta xách thùng tới giếng rồi đứng chờ, tới lượt thì múc. Ở đây, những chiếc xô đứng thay người, xếp ngay ngắn dưới một cái vòi còn khô.
Sơn ngồi thêm một lúc, ngó ra sân. Hưng vừa sút bóng trúng gốc bàng nhỏ gần cổng, cả bọn cười ầm. Khi quay lại, Sơn thấy hai chiếc xô đầu đã được nhấc đi. Nước bắt đầu chảy, ban đầu chỉ rỉ thành một dòng mảnh, sau mới mạnh dần. Cậu vội kéo xô mình tới dưới vòi.
“Này cháu, còn can vàng của nhà cô Thúy kìa!” Người đàn bà áo hoa gọi với từ sau lưng.
Sơn giật mình nhìn xuống. Chiếc can nằm khuất bên kia chân bể, đúng chỗ lúc nãy cậu thấy nó đứng. Cậu vội nhấc xô ra.
“Cháu tưởng cô lấy rồi ạ.”
“Cô ấy đang bế con trên gác, nhờ bác trông hộ. Cháu cứ xếp theo thứ tự. Đến lượt bác gọi.”
Sơn đặt xô về chỗ cũ. Mặt cậu nóng lên. Người đàn bà kéo can vàng tới, mở nắp, kê ngay dưới vòi. Bà làm rất nhanh, như một việc ngày nào cũng lặp lại. Thấy Sơn đứng lúng túng, bà nói thêm: “Lần đầu thì dễ nhầm. Mai cháu cứ nhìn hàng xô mà xếp.”
Nước đầy can, bà nhấc ra rồi vẫy cậu lại. Sơn cúi xuống, đẩy xô xanh vào. Vòi chảy khá mạnh, nước đánh xuống đáy xô kêu bộp bộp. Cậu nhìn những bọt trắng nổi lên rồi tan, thích thú vì chỉ cần xoay một cái van là có nước. Ở làng, một xô đầy thế này phải kéo gàu mấy lần.
Mải nhìn, cậu để nước dâng quá miệng. Một dòng tràn xuống chân, chảy qua nền xi măng rồi len tới bậc cầu thang.
“Khóa lại, cháu!”
Sơn cuống quýt vặn vòi. Người đàn bà lấy chân gạt chiếc dép tránh vệt nước, nhìn chiếc xô đầy sóng sánh rồi lắc đầu:
“Xách thế này lên tầng hai thì còn nửa xô thôi. Cháu đổ bớt một ít vào bể đi.”
Cậu làm theo. Trước khi nhấc xô, bà còn chỉ cho cậu cách vòng quai lên cổ tay, giữ xô gần đầu gối để lúc lên cầu thang đỡ va vào bậc. Sơn thử bước, nước vẫn sánh ra ngoài vài giọt. Cậu phải dừng, đợi mặt nước yên rồi mới đi tiếp.
Về tới tầng hai, mẹ Dung đang đứng bên bếp chung cuối hành lang, tay thái rau trên chiếc thớt gỗ. Thấy ống quần con ướt, mẹ đặt dao xuống.
“Con trượt chân à?”
“Con để nước tràn. Bác áo hoa dưới nhà chỉ con xách lại rồi.”
Mẹ nhìn xô nước, khẽ gật đầu. “Mai con nhớ mang xuống sớm một chút. Đến lượt thì hứng vừa thôi, còn phải xách lên.”
Sơn đặt xô cạnh bếp, ngồi xổm xuống đợi mẹ vo gạo. Yến từ phòng chạy ra, tay cầm một tờ lịch cũ. Con bé khoe với anh hình vẽ một cây bàng, tán rộng như cái ô, bên dưới có bốn người que đứng sát nhau. Sơn nhận ra người cao nhất là bố, người có tóc dài là mẹ. Yến vẽ thêm một con chó vàng ở góc giấy, rồi giải thích đó là con chó nhà bà Hợi.
“Em vẽ thêm cái xô đi,” Sơn bảo. “Nhà mình có xô xanh mới rồi.”
Yến nhìn xuống chiếc xô ướt, phì cười. “Xô thì có gì đẹp mà vẽ?”
Sơn cũng cười. Cậu đặt tờ lịch lên chỗ khô, lấy giẻ lau vệt nước mình vừa làm rơi cạnh bếp. Mẹ Dung cúi vo gạo, để mặc hai anh em bàn xem cây bàng trong tranh nên có mấy quả.
Hôm sau, đến giờ lấy nước, Sơn xuống sớm hơn. Dưới vòi đã có một hàng xô đủ màu. Cậu tìm chỗ cuối hàng, đặt chiếc xô xanh xuống rồi ngồi đợi. Người đàn bà áo hoa đi ngang, nhận ra cậu, hỏi: “Hôm nay nhớ lượt rồi chứ?” Sơn cười, dạ một tiếng.
Chú Bảy Hùng vừa ở ngoài sân về, trên vai còn vắt cuộn dây điện. Chú nhìn hàng xô, dừng chân bên Sơn.
“Nhà cháu còn nước dự trữ không?”
“Dạ, mẹ cháu hứng đầy một thùng rồi. Xô này để dùng tối.”
“Thế là được. Ở đây có hôm nước lên khỏe, hôm yếu. Mình cứ liệu mà dùng.”
Chú ngồi xuống bậc cầu thang, lấy trong túi ra chiếc khăn lau mồ hôi. Sơn nhìn cuộn dây điện trên vai chú, nhớ hôm mới chuyển đến chú đã sửa chiếc công tắc nhấp nháy ở phòng 214. Chú Bảy đã xuống tận làng giúp bố mẹ thu xếp trước ngày đi, vậy mà mỗi lần gặp chú trong bộ quần áo dính dầu, Sơn vẫn thấy dáng chú khác với người đàn ông từng ngồi uống chè ở sân đất quê mình.
Đến lượt, Sơn kê xô dưới vòi. Nước chảy thành một dải trắng, bắn lên những đốm nhỏ. Khi còn cách miệng xô một gang tay, cậu đưa tay vặn van. Chú Bảy nhìn rồi nói:
“Chừa thế là vừa. Còn đoạn cầu thang nữa cơ mà.”
“Cháu hứng đầy hôm qua, lên đến nhà đổ mất một ít.”
“Thế hôm nay về xem còn đổ nữa không.”
Chú cầm quai chiếc xô còn lại giúp Sơn chỉnh thẳng, rồi đi bên cạnh khi cậu bước lên mấy bậc đầu. Lên tới chiếu nghỉ, Sơn dừng chân. Mặt nước trong xô rung nhẹ, nằm gọn dưới miệng. Chú Bảy gật đầu, để cậu tự xách tiếp.
“Chú này,” Sơn hỏi, “sao cả khu dùng chung một vòi mà vẫn đủ nước ạ?”
“Có hôm đủ, có hôm thiếu. Nhà nào dùng xong thì đóng van, dành cho nhà sau. Lúc đường ống yếu, người ta phải hứng từ sớm.”
Chú ngừng một chút rồi nói: “Nước đổ ra nền thì lau được. Nhưng người sau phải chờ lâu hơn. Cháu cứ nhớ thế.”
Sơn nhìn xuống những bậc thang còn loang nước của nhà khác. Cậu nghĩ tới người đàn bà áo hoa hôm qua. Bà nhắc mình khá nghiêm, rồi vẫn đứng trông xô cho tới khi cậu xách đi. Tối nay có gặp, cậu sẽ chào bà trước.
Đến cửa phòng 214, chú Bảy giúp Sơn kê xô sát tường. Từ trong phòng, Yến nghe tiếng động đã chạy ra. Con bé chìa tay đòi xách thử. Sơn giữ quai xô, bảo em đi lấy cái gáo nhựa. Yến ngoan ngoãn quay vào.
Chú Bảy nhìn theo, bật cười. “Con bé nhanh hơn anh nó đấy.”
Sơn cười theo. Chú dựa vào lan can, châm một điếu thuốc rồi ngó ra khoảng sân bắt đầu lên đèn. Nhà đối diện có tiếng vợ chồng tranh luận chuyện tiền chợ, giọng người vợ cao hơn hẳn tiếng tivi. Một cánh cửa khép lại, những lời qua tiếng lại dịu xuống.
“Sống sát nhau thế này, chuyện nhà này dễ lọt sang nhà khác,” chú Bảy nói. “Nghe thấy thì cứ để người ta tự thu xếp. Khi họ cần giúp, mình mới vào.”
Sơn nhớ vẻ mặt mẹ mỗi lần ghi chuyện vay mượn, trả lễ vào cuốn sổ nhà. Cậu hỏi: “Thế thấy người ta khó khăn, cháu có nên hỏi không chú?”
“Cháu hỏi xem họ cần giúp việc gì. Còn chuyện riêng, họ muốn kể thì sẽ kể.” Chú gõ nhẹ đầu ngón tay vào thành lan can. “Có những việc giúp xong là được rồi, khỏi kể với ai.”
Dưới sân, Hưng đang đứng chờ bên cây bàng, tay cầm quả bóng nhựa. Nó thấy Sơn liền huýt sáo một tiếng. Chú Bảy nhìn xuống, giục: “Xuống chơi đi. Nhớ về trước giờ cơm.”
Sơn mang xô vào cho mẹ. Khi chạy trở ra, cậu gặp người đàn bà áo hoa đang xách hai chiếc thùng lên cầu thang. Cậu nép sát vào tường, nhường lối. Bà nhận ra cậu, cười: “Hôm nay xách khéo rồi đấy.”
“Để cháu đỡ bác một cái.”
Bà đưa cậu chiếc thùng nhẹ hơn. Hai người lên hết mấy bậc cuối, bà cảm ơn rồi rẽ vào phòng. Sơn chạy xuống sân, nghe Hưng réo tên mình thêm một lần nữa.
Vài hôm sau, nước ở vòi chung bắt đầu chảy yếu. Buổi sáng, mẹ Dung phải đứng chờ gần hết giờ mới được một thùng. Sang chiều, mấy nhà tầng trên mang can xuống từ sớm, xếp dọc cả chân cầu thang. Đến tối, vòi chỉ còn rỉ từng giọt. Người lớn chuyền nhau tin có đoạn ống đang hỏng, chờ cơ quan cho thợ kiểm tra. Những can nước dự trữ vì thế được đậy kín hơn mọi ngày.
Hưng chạy lên phòng 214 lúc Sơn đang ngồi luyện chữ ở bàn. Nó mang theo hai cái khăn mặt, giọng gấp gáp:
“Xuống sân sau. Chú Bảy gọi mấy nhà ra lấy nước giếng.”
Sơn ngước lên. “Giếng ở đâu?”
“Sau nhà xe. Chú ấy vừa sửa lại máy bơm.”
Mẹ Dung đang xếp bát ở cửa, nghe vậy liền đưa Sơn chiếc thùng nhựa nhỏ. Mẹ dặn lấy nước để giặt rửa, còn nước uống thì dùng phần đã trữ trong nhà. Hai đứa xách thùng xuống sân sau.
Sau nhà xe có một giếng khoan cũ nối với chiếc máy bơm đặt dưới mái tôn. Chiếc máy nằm im đã lâu, bụi bám cả trên nắp. Chú Bảy Hùng đang ngồi xổm bên đường ống, tay áo xắn lên, một người hàng xóm đứng cạnh giữ đèn pin. Chú thử công tắc, máy rung lên mấy nhịp rồi chạy đều. Nước từ ống cao su đổ vào chiếc bể chứa thấp, ban đầu còn lẫn ít cặn; chú để chảy một lúc, kiểm tra rồi mới gọi các nhà mang thùng tới.
“Để chú chia lượt. Mỗi nhà hai thùng trước đã, còn ai cần thêm thì tính sau,” chú nói.
Hưng kéo Sơn vào cuối hàng, đặt hai chiếc thùng sát nhau. Trong lúc đợi, hai đứa ngồi lên bậc xi măng cạnh nhà xe. Đèn sân hắt xuống mặt đất ẩm, soi rõ đôi dép nhựa của Sơn và đôi dép mới của Hưng, cái quai màu xanh còn bóng.
Hưng cúi nhìn dép mình, lấy ngón tay cạy một hòn sỏi mắc trong đế. Một lúc sau nó nói, giọng nhỏ hơn thường ngày:
“Cái tủ lạnh nhà tao ấy, mẹ tao còn nợ tiền.”
Sơn quay sang. Nhà Hưng có tủ lạnh, có cả đầu đĩa. Từ bữa mới quen nhau, Sơn đã sang chơi một lần, thấy trên nóc tủ đặt mấy chiếc cốc thủy tinh sáng bóng. Cậu cứ nghĩ nhà bạn dư dả hơn nhà mình nhiều.
“Trả góp à?” Sơn hỏi.
“Ừ. Cả cái đầu đĩa nữa. Hôm qua mẹ tao ngồi tính tiền tới khuya. Bố tao bảo tháng này xoay thêm rồi trả. Hai người nói nhỏ, tao nằm trong buồng vẫn nghe.”
Hưng dừng lại, ngó về phía máy bơm. Người lớn đang xách nước đi qua, có bác vừa bước vừa càu nhàu vì đường ống hỏng đúng hôm trời nóng.
“Bữa trước tao khoe với mày nhà tao có nhiều đồ,” Hưng nói tiếp. “Mày còn bảo cái tủ lạnh chạy êm.”
“Nó chạy êm thật mà.”
Hưng bật cười, rồi dùng gót dép gạt viên sỏi xuống rãnh. “Ừ, êm. Chỉ có mẹ tao thức khuya thôi.”
Sơn nhìn bạn. Cậu nhớ Hưng chạy khắp sân đá bóng, đứng ra cãi với mấy đứa nhại giọng quê mình. Lúc nào nó cũng nói nhanh, cười to, trong túi thường có vài viên bi hoặc một cái nắp bia. Sơn định hỏi thêm chuyện bố mẹ Hưng, nhưng nhớ lời chú Bảy lúc chiều, cậu lại ngồi yên.
Bên cạnh, Hưng đã kéo chiếc thùng của mình sát vào chân, hai tay giữ chặt quai. Nó nói như buột miệng:
“Tao chỉ kể mày nghe thôi đấy.”
“Ừ.”
“Ngày mai sang nhà tao chơi tiếp nhé. Tao chỉ mày trò Đế Chế, anh họ tao cho mượn đĩa.”
“Được. Nhưng tao còn phải học mấy phép chia bố giao.”
“Thì học xong qua.”
Hai đứa quay sang cười với nhau. Đến lượt nhà Hưng, chú Bảy gọi lớn. Hưng bật dậy, xách chiếc thùng chạy tới. Sơn cầm giúp chiếc còn lại, đặt dưới vòi cho bạn. Chúng chờ nước dâng gần tới quai rồi cùng nhấc ra, nhường chỗ cho người phía sau.
Trên đường lên nhà, Hưng đi trước một bậc, Sơn theo sau. Thùng nước của đứa nào cũng nặng, quai nhựa hằn đỏ lòng bàn tay. Tới chiếu nghỉ tầng hai, Hưng đặt thùng xuống, xoa tay rồi hỏi:
“Mai nếu nước vẫn yếu, tao gọi mày xuống lấy cùng nhé?”
“Ừ. Mày cứ gọi.”
Hưng nhấc thùng đi tiếp. Sơn đứng nhìn bạn khuất sau góc cầu thang rồi mang phần nước của mình về phòng 214. Mẹ Dung đang ngồi bên bàn, kiểm lại mấy chiếc bình và chậu đã hứng đầy. Thấy con về, mẹ đỡ lấy thùng, bảo cậu rửa tay rồi ăn cơm.
Sơn đứng lại ở ngưỡng cửa, xoa lòng bàn tay còn hằn vết quai xô. Yến đang đọc ê a mấy chữ mẹ vừa viết cho tập tô. Dưới sân, chú Bảy vẫn gọi từng nhà tới lượt. Một giọng người phụ nữ đáp lại, rồi tiếng nước chảy lại nổi lên, đều đều giữa những căn phòng đã sáng đèn.