Hai hôm sau ngày chuyển đến, mẹ Dung lấy trong túi ra mấy gói bánh quy mua ở chợ, xếp vào chiếc làn nhựa rồi gọi Sơn đi cùng. Bố Toàn đã sang cơ quan từ sớm. Yến đang ngồi trên chiếu, bày con búp bê vải với ba cái nắp chai thành một mâm cơm, nghe mẹ bảo đi chào hàng xóm liền đứng bật dậy.
“Con đi nữa!”
“Em ở nhà chơi với búp bê. Anh với mẹ sang mấy phòng bên cạnh, một lát là về,” Sơn nói.
Yến bĩu môi, nhưng thấy mẹ giao cho việc trông chừng cái ấm nước mới hứng đầy thì con bé nhận ngay. Nó ngồi xuống bên ấm, hai tay đặt trên đầu gối, dáng nghiêm trang hệt bố mỗi khi xem sổ sách.
Mẹ chỉnh lại cổ áo cho Sơn. Cánh cửa phòng 214 mở ra hành lang tầng hai, nơi những đôi dép nhựa xếp sát chân tường và quần áo còn nhỏ nước trên dây phơi. Hôm chuyển đến, Sơn chỉ lo đưa đồ vào phòng, đi qua các cánh cửa đều cúi đầu tránh người. Sáng nay cậu mới nhìn kỹ. Cửa nhà nào cũng có dấu riêng: tấm rèm hoa xanh, chiếc móc treo nón, cái chổi rơm buộc bằng dây đỏ. Trước phòng gần cầu thang, một chậu hoa mười giờ đang hé nụ.
Mẹ gõ cửa phòng sát bên. Một phụ nữ trạc tuổi mẹ bước ra, tay còn cầm khăn lau bàn.
“Chị tìm ai ạ?”
“Em là Dung, mới chuyển về phòng 214. Hôm trước khuân đồ đi lại ầm cả dãy, hôm nay em sang chào chị.”
Người phụ nữ tươi mặt, mở rộng cửa.
“À, chị Dung! Tôi là Lan. Nhà tôi nghe tiếng khuân tủ hôm ấy, còn bảo nhau chắc cán bộ mới về. Mời hai mẹ con vào uống nước.”
Trong phòng cô Lan có chiếc tủ ly kê sát vách và cái bàn học của một đứa trẻ, trên mặt bàn bày vở tập viết cùng hộp bút màu. Mẹ ngồi xuống mép ghế, đặt gói bánh lên bàn. Cô Lan hỏi chuyện chuyển công tác, nghe mẹ nói từng dạy ở trường làng thì mừng ra mặt.
“Con tôi sang năm vào lớp Một. Chị có kinh nghiệm, hôm nào tôi sang nhờ chị xem giúp cháu tập chữ.”
“Có gì chị cứ mang cháu sang. Em đang đợi hoàn tất hồ sơ chuyển công tác, ở nhà cũng tiện,” mẹ đáp.
Cô Lan rót nước. Hai người nói chuyện một lúc, từ trường lớp chuyển sang giá rau ở chợ và cách phơi quần áo trong dãy. Cô chỉ ra khoảng lan can trước phòng.
“Chị mới đến, tôi nhắc trước cho tiện. Đồ nhà mình phơi gọn vào phần dây đã chia. Trưa gió lùa mạnh lắm, tôi từng phải xuống sân tìm chiếc áo con bé nhà tôi.”
Sơn quay nhìn dãy áo quần đong đưa ngoài cửa. Ở quê, mẹ chỉ việc căng một sợi dây từ cột hiên đến cây khế. Đến mùa mưa, cả nhà chạy ra gom áo, ai nhanh tay người ấy được việc. Trên này, mỗi sợi dây đều có người dùng, và lối đi chung chỉ vừa hai người tránh nhau.
Sang phòng kế tiếp, hai mẹ con gặp chú Thọ đang ngồi xổm bên chiếc xe đạp, dùng giẻ lau lớp dầu bám trên xích. Chú ngẩng lên khi nghe mẹ chào, đặt chiếc giẻ xuống rồi đứng dậy, bàn tay còn đen nhẻm.
“Nhà mới ở phòng giữa phải nhỉ? Bác Toàn hôm nọ gặp tôi dưới sân rồi.”
Mẹ giới thiệu Sơn. Chú Thọ nhìn cậu bé, cười:
“Đi học trên này chắc có xe đạp nhỉ?”
“Dạ, bố cháu có xe ạ. Để xe ở đâu cho đúng hả chú?” Sơn hỏi.
“Dưới gầm cầu thang có nhà xe. Mỗi nhà một chỗ, chiều chú chỉ cho bố cháu. Nhớ khóa cẩn thận, lại chừa lối dắt xe cho người khác. Sáng người đi làm đông, dựng lệch một chiếc là cả dãy phải nhấc xe lên mà tránh.”
Chú đưa ngón tay gõ hai cái lên cái ghi đông, làm chiếc chuông kêu leng keng. Sơn bật cười. Cậu từng thấy bố dắt xe qua ngõ hẹp sau trận lũ, cũng có lúc phải nhấc cả bánh lên khỏi rãnh bùn. Ở đâu có nhiều người qua lại, người đi trước cũng phải để đường cho người đến sau.
Ra đến chiếu nghỉ, chú Bảy Hùng đang từ dưới tầng một bước lên, tay cầm chiếc tuốc nơ vít và cuộn dây điện. Chú nhìn chiếc làn Sơn xách, nhướng mày:
“Hai mẹ con đi làm quen cả dãy đấy à?”
“Dạ. Em muốn biết mặt các nhà, sau còn chào hỏi cho tiện,” mẹ nói.
“Thế thì phải ghé bác Tâm tổ trưởng nữa. Ông ấy hay ngồi ở đầu hồi. Còn cái quạt nhà chị, chiều tôi sang xem tiếp, chắc thay cái tụ là chạy được.”
“Anh giúp nhà em nhiều quá.”
“Có mỗi việc điện đóm. Hôm nào cô giáo dạy tôi viết chữ đẹp lại là huề,” chú đáp, cười rồi đi tiếp.
Sơn nhìn theo. Chú Bảy đã xuống làng giúp gia đình chuẩn bị chuyển nhà, lại đón xe và sửa công tắc hôm mới đến. Ở nơi còn nhiều gương mặt lạ, tiếng cười của chú khiến cậu thấy quen tai.
Bác Tâm ngồi ở đầu hồi, trước mặt đặt ấm chè và một cuốn sổ bìa cứng. Bác nghe mẹ giới thiệu thì kéo thêm chiếc ghế cho Sơn, hỏi bố Toàn đã nhận đủ giấy tờ phòng 214 hay chưa. Bác nhắc chuyện cổng khu tập thể, bếp và lối đi chung, từng điều một bằng giọng chậm rãi.
“Đến mười giờ tối là bảo vệ khóa cổng. Trước đó có kẻng báo, nghe thì thu xếp về. Khu này tường mỏng, nhà có con nhỏ, đêm xuống mọi người đi nhẹ và nói nhỏ giúp nhau. Còn chuyện nước, cô Thúy tầng ba nắm rõ nhất, lát chị gặp cô ấy hỏi thêm.”
Mẹ cảm ơn, Sơn cũng đứng lên chào. Vừa quay ra, cậu thấy chiếc làn của mình đặt giữa lối, sát ngay chân người đi qua. Sơn xách lên, nép vào tường cho một bác đang bê chậu quần áo xuống cầu thang.
“Cảm ơn cháu,” bác nói, bước ngang qua.
Sơn nhìn theo chậu nước đầy, rồi tự nhích sang một bên nữa cho rộng đường.
Hai mẹ con gặp cô Thúy khi lên tầng ba. Cô đang kéo chiếc chậu nhôm đến vòi, bên cạnh xếp hai chiếc xô nhựa cao gần đầu gối. Nghe mẹ hỏi giờ lấy nước, cô đặt chậu xuống chỉ cho từng mốc.
“Sáng khoảng năm giờ đến sáu giờ, tối tầm sáu giờ đến bảy giờ. Có hôm nước yếu, chị cứ hứng được lúc nào thì đậy nắp lại. Bếp chung ở đầu dãy, rửa rau rửa bát nhớ thu dọn gọn, còn thùng rác thì mang xuống chỗ bác bảo vệ chỉ.”
Mẹ lấy cuốn sổ nhỏ trong túi áo ra ghi. Cô Thúy thấy thế bật cười:
“Chị đúng là cô giáo, đi chào nhà mà cũng mang sổ.”
“Ở quê cứ ra giếng múc nước, giờ phải nhớ giờ giấc. Em ghi lại cho khỏi quên.”
“Rồi quen thôi. Bữa đầu nhà tôi đến, chồng tôi cũng xách cả xô ra ngồi chờ nước, đợi đến trưa mới biết giờ đã qua.”
Cô kể xong lại cười. Mẹ cũng cười theo, rồi phụ cô nhấc chậu nước sang một góc cho người khác đi qua. Sơn nhận ra người sống lâu năm trong dãy cũng từng có buổi đầu lúng túng như nhà mình.
Lúc hai mẹ con quay về, bà cụ ở căn đối diện vừa bước ra hành lang, tay cầm chiếc đĩa nhôm đựng mấy củ khoai luộc. Bà gọi mẹ Dung lại, gắp hai củ đặt vào chiếc làn đã vơi bánh.
“Nhà có hai đứa trẻ phải không? Cho chúng nó ăn lúc đói bụng. Khoai nhà tôi mua ngoài chợ, vừa luộc xong đấy.”
Mẹ cảm ơn, định gửi lại bà một gói bánh nhưng bà đã xua tay, đi vào nhà lấy cái nắp đậy nồi. Sơn đỡ chiếc làn từ tay mẹ. Hai củ khoai còn ấm, hơi nước làm mặt chiếc túi lót bên dưới ẩm đi một mảng.
Khi trở lại phòng 214, Yến đã đứng chờ sau cánh cửa hé mở. Con bé thò đầu ra, hỏi ngay:
“Có bạn nào bằng tuổi con chưa mẹ?”
“Cô Lan có em bé sắp vào lớp Một đấy. Hôm nào mẹ cho hai đứa làm quen.”
“Thế nhà mình trồng hoa ngoài cửa được chứ?”
Mẹ nhìn khoảng hành lang hẹp, còn Sơn nhớ tới chậu hoa mười giờ ở gần cầu thang.
“Để mẹ hỏi cô Lan cách trồng trong lon sữa bò,” mẹ đáp. “Mình đặt sát chân tường, chừa đường cho mọi người đi.”
Yến gật gù, chạy vào tìm chiếc lon rỗng trong đống đồ bếp. Sơn cất làn rồi phụ mẹ mang chậu quần áo ra chỗ phơi. Cậu giữ một đầu dây, mẹ móc áo lên đầu dây còn lại. Tầng đối diện vang tiếng ai đó gọi con về ăn cơm. Một người đi ngang nhắc họ cẩn thận vì chiều gió mạnh. Mẹ quay sang cảm ơn, kéo chiếc áo của Yến vào sâu hơn một chút.
Đến tối, cơm nước xong, bố Toàn ngồi kiểm tra lại giấy tờ công tác. Mẹ Dung mở cuốn sổ ô ly đã mang từ quê xuống, đặt cạnh ngọn đèn bàn. Sơn đang xếp sách vào ngăn kéo, thấy mẹ gạch hai cột liền tới xem.
Ở cột bên trái, mẹ ghi tên người: cô Lan phòng cạnh, chú Thọ có xe đạp, bác Tâm tổ trưởng, cô Thúy tầng ba, chú Bảy Hùng tầng dưới. Bên dưới có thêm dòng bà cụ phòng đối diện cho khoai. Sau mỗi tên là một dòng ngắn: giúp chỉ chỗ phơi, chỉ nhà xe, dặn giờ cổng, dặn giờ nước, sửa điện. Cột bên phải ghi các việc gia đình cần làm: hứng nước, cất xe đúng chỗ, thu dọn bếp chung, hỏi thủ tục trường học.
“Con nhớ được hết chưa?” mẹ hỏi Sơn.
“Con nhớ nhà chú Thọ có chiếc xe đạp chuông kêu to. Nhà cô Lan có cái bàn học kê sát cửa. Bác Tâm ngồi ở đầu hồi.”
Mẹ nhìn con trai rồi bật cười.
“Nhớ kiểu ấy cũng tốt. Sau này gặp là con biết chào.”
Bố Toàn ngẩng lên khỏi chồng hồ sơ.
“Hôm nay có ai hỏi thăm chuyện trường của Sơn à?”
“Cô Lan đấy anh. Cô ấy có con sắp vào lớp Một. Còn chuyện chuyển trường của Sơn, mai anh ghé cơ quan hỏi thêm cho chắc.”
Bố lấy bút đánh dấu một dòng trong sổ riêng, bảo sáng mai sẽ tranh thủ. Mẹ thì ghi thêm dưới những cái tên: Có dịp đáp lễ các nhà đã giúp. Chữ mẹ nhỏ, thẳng hàng, nét cuối hơi nghiêng vì đầu bút gần hết mực.
Sơn đứng nhìn. Ở làng, mẹ từng ghi những lon gạo cho hàng xóm vay, những buổi góp công dựng nhà sau lũ. Cuốn sổ dưới phố ghi giờ nước, chỗ để xe và tên những người mới quen. Công việc khác nhau, nhưng mẹ vẫn giữ thói quen ghi lại để nhớ phần mình cần làm.
Ngoài hành lang có tiếng chân chạy vội, rồi tiếng một người đàn bà nhắc đứa nhỏ đi chậm kẻo vấp. Cánh cửa nhà bên khép lại, tiếp theo là tiếng ti vi bật lên và mùi cá kho thoảng qua cửa sổ. Bố xếp giấy tờ vào cặp. Mẹ cất sổ vào ngăn tủ rồi lấy chiếc chậu trống để sát chân tường, chuẩn bị cho buổi hứng nước sáng mai.
Sơn ra giúp mẹ đặt chậu. Cậu thấy quai chậu hơi nhô ra lối đi, bèn xoay ngang, đẩy gọn vào trong. Từ cầu thang, tiếng Hưng gọi vọng lên hỏi mai Sơn có xuống sân chơi tiếp hay không. Sơn bước ra lan can, đáp một tiếng rõ to:
“Có. Chiều tao xuống!”
Hưng giơ tay từ dưới sân rồi chạy theo mấy đứa bạn. Sơn trở vào. Qua cánh cửa hé, cậu còn nghe cô Lan gọi con đi đánh răng, chú Thọ gõ nhẹ vào cái chuông xe và tiếng nước chảy ở vòi cuối dãy. Những âm thanh ấy đã có người để cậu nhớ tên.
Mẹ nhìn chiếc chậu được xếp gọn, đưa tay vuốt lại mái tóc Sơn.
“Mai dậy sớm phụ mẹ một chuyến nhé.”
“Dạ. Năm giờ phải không mẹ?”
“Ừ. Năm giờ.”
Sơn nhìn đồng hồ treo trên vách, nhẩm xem mình cần ngủ sớm đến đâu. Sáng mai cậu sẽ đi lấy nước cùng mẹ; chiều xuống sân chơi với Hưng. Từ phòng 214 đến vòi nước ở cuối hành lang, rồi xuống hai lượt cầu thang, những lối đi mới đã bắt đầu quen chân.