Tháng giêng.
Tú không nhớ nổi mình đã bao nhiêu lần cúi đầu trước các cán bộ, với ánh mắt van lơn và lời nói nghẹn ngào, chỉ để mong có một cơ hội được mãn hạn sớm. Cậu đã cố gắng – điều đó là thật. Cậu đã học tập chăm chỉ, đã thay đổi từng chút một, từ cách cư xử đến từng hành động nhỏ. Cậu hoàn thành mọi bài tập, chưa từng phàn nàn, chưa từng chối bỏ trách nhiệm. Nhưng dường như tất cả những nỗ lực ấy… vẫn chưa đủ.
Mỗi lần thấy cái lắc đầu hoặc chỉ là sự im lặng, cậu lại thấy một phần hy vọng trong mình vụn vỡ. Những lời năn nỉ tha thiết dần biến thành tiếng thì thầm thất vọng.
Một cơn mưa trái mùa, tạt xuống giữa cuối năm, đúng lúc không ai ngờ tới. Chiếc áo khoác đồng phục trường học ướt mèm, dính vào lưng, lộ rõ mấy dòng chữ của áo đồng phục giáo dưỡng bên trong như một lớp da chẳng thể cởi bỏ. Nó dìm cậu xuống tận đáy của sự tủi nhục. Mọi thứ mờ đục trở nên rõ ràng, trong vắt.
– …VIÊN CẢI TẠO THEO KỶ… – Ai đó đọc, thật may vì cặp sách đã che đi một phần.
Nước mắt chầm chậm lăn xuống má, không phải vì đau, mà vì bất lực. Cậu không khóc to, chỉ âm thầm để từng giọt chảy xuống, tan vào mưa. Trong đầu, ký ức về những ngày tự do ùa về như một cơn gió lạnh. Cậu nhớ những buổi chiều tan học đi bộ về nhà trong ánh nắng nhẹ. Chúng trở thành những mảnh vỡ kí ức – đẹp, bén, và không thể chạm vào.
Nhưng càng nhớ, lòng cậu càng thắt lại.
Cậu không quên mình đang ở đâu. Không quên rằng chiếc áo cậu mặc mỗi ngày là tờ cáo trạng mặc định – không cần chữ ký, không cần tòa án.
– HỌC VIÊN CẢI TẠO THEO KỶ LUẬT… – Ai đó phía sau lại đọc, giọng người lớn.
Trong cơn mưa tịch mịch đó, nỗi tủi nhục lại dâng trào như sóng biển vỗ vào bờ đá. Tê tái. Từng người lướt qua tấm lưng. Có người đọc to, có người đọc thầm. Tú xốc cặp sách, nhưng nó chỉ khiến cậu gây chú ý hơn.
Cuối cùng Tú cũng ra tới cổng trường.
Cậu chỉ còn biết tựa lưng vào tường rào, che đi một phần khẩu hiệu của tấm tranh cổ động: “PHÒNG CHỐNG X-ÂM HẠI, BẠO LỰC TRẺ EM.” Nhưng không che nổi cái mũ kepi xanh cô ban đang siết nhẹ trên đầu – thứ mà cậu phải đội mỗi ngày, mỗi tháng. Cùng logo. Cùng hàng chữ. Cùng trí nhớ của tất cả những người từng lướt qua cậu, mơ hồ giống ai đó mà thỉnh thoảng họ bắt gặp – với ánh mắt chưa bao giờ tò mò.
“Sở thích của nó à?” – “À, nó phải đội nó.”
Ướt chưa, mưa không biết chú à? Kỷ luật vào ngày thường, ngày mưa thì đừng có ra đường. – Ân mở cửa xe, trách móc. Giọng không gắt, không thương xót.
Chỉ nhìn Tú – như thể cậu không tựa lưng vào tường, nhưng ánh mắt đã nói hết. Áo ướt dính chặt vào lưng, dòng chữ trắng nổi rõ mồn một. Không ai chửi. Không ai chỉ trỏ. Chỉ toàn ánh mắt giả vờ không để ý.
Bởi chính anh cũng từng ở trong hoàn cảnh này: lầm lũi dưới mưa, lưng phải thẳng.
Anh không mang cặp hai quai như trẻ con. Cái túi đeo chéo thõng xuống, dây quai dẹt mỏng như thước may. Không đủ để che lưng, càng không đủ để che thân phận.
Anh cầm ô, bước tới.
Những bài học khắc nghiệt khiến Tú mạnh mẽ hơn. Không có con đường nào dễ, nhưng nếu không tự siết mình bằng kỷ luật, thì sẽ lại đi vào một con đường ướt mưa, nhớp nháp như cũ.