Mỗi ngày, Ân dành thời gian dạy Tú cách giải các bài tập khó, không chỉ là học hành mà bằng kinh nghiệm còn giúp cậu vượt qua những căng thẳng trong cuộc sống cải tạo. Ân biết cách làm cho giờ học trở nên nhẹ nhàng hơn bằng cách kết hợp học với chơi, mẹo nhớ, hoặc đôi khi lơ đi một lỗi nhỏ,… khiến Tú cảm thấy rằng việc học không còn là một gánh nặng mà là một cơ hội để cải thiện bản thân và vui vẻ cùng anh trai.
Dù vậy, Ân không bỏ qua mấy câu trêu chọc. Đôi lúc vẫn khiến Tú đỏ mặt vì những lời lắt léo:
– Dòng chữ sau lưng áo em mờ rồi kìa. Em giặt kiểu gì thế?
Hay lúc Tú bất giác tô lại một con số trong bài toán:
– Học viên Tú, không phải chơi viên Tú. Học tiếp đi.
Nhưng Ân cũng không phải lúc nào cũng thắng. Có lần, phần thưởng dành cho học viên đạt thành tích là đĩa quýt thơm phức đặt giữa bàn. Khi được cho phép ăn, Tú liếc cán bộ rồi nhìn anh. Cậu nghĩ Ân sẽ thèm lắm, khi chỉ được cầm mà không được ăn.
– Anh Ân, bóc giúp em với. Em không có móng tay.
Ân cầm lấy, khựng lại.
– Em nghĩ anh bóc được à?
Anh chỉ cười mỉm. Không khó chịu. Nhưng tay đưa xuống mắt cá chân, dì nhẹ qua lớp vớ xanh cô ban. Không vì ngứa. Mà vì ngại.
Mười đầu ngón tay, hai bộ dấu vân tay định danh với thế giới. Nhưng hai bộ móng cụt thì không phân biệt ai với ai.
Cán bộ đứng bên chứng kiến cũng tủm tỉm cười.
– Chú Thắng cười kìa – Tú phát hiện ra. Đó là hành vi không được phép khi cán bộ đang đứng gác.
Ngay cả tình huống nhỏ như thế này, Ân cũng không nhịn được, thì việc cải tạo lại từ đầu sẽ thấm mồ hôi và nước mắt hơn lần một rất nhiều. Cán bộ vẫn đang theo dõi.
Cán bộ nghiêm lại, vì có lẽ tình huống này sẽ bị Ân báo lên cấp trên. Nhưng chẳng có chuyện gì xảy ra cả.
Tú đứng trước gương trong phòng nhỏ của mình, đôi mắt chăm chú nhìn vào chiếc áo đồng phục đã trở thành một phần của cuộc sống hằng ngày. Ngực áo ghi tên Hoàng Anh Tú. Khuất sau lưng áo là dòng chữ lớn mà cậu đã nằm lòng. Tú không còn cảm thấy tủi hổ hay tức giận.
Sẽ là…
Một chiếc áo không còn in dòng chữ đó. Không còn vải cứng như bìa giấy, không còn mùi thuốc tẩy đậm đặc, không còn cổ áo cứng như bàn tay nắm gáy.
Cậu không còn mơ được làm chính mình. Chỉ cần được làm người không bị gắn nhãn. Không bị gọi điểm danh bằng mã số. Không phải đứng nghiêm khi nghe tiếng còi báo thức. Cái “xứng đáng” mà cậu nghĩ tới bây giờ đơn giản như vậy – xứng đáng được trả lại thân phận.
Cậu bẻ cổ áo chỉnh tề. Chật, bó, dày, và mỗi sáng. Nhưng chưa đủ. Cậu biết rõ: nếu cổ áo không được chỉnh trang – đúng đến từng chi tiết, từng câu trả lời, từng nét chữ – thì chẳng có “xứng đáng” nào cả. Chỉ có cảnh báo. Cảnh cáo. Và nếu tiếp tục sai, có thể sẽ là dây trói.
Phía sau cánh cửa kia là buổi kiểm tra hành vi tuần. Từng bước chân đều sẽ được ghi lại. Từng cái nhíu mày cũng có thể bị quy thành “phản ứng tiêu cực mức độ thấp”. Mọi thứ đều có mã hóa. Mọi cảm xúc đều bị quy thành điểm.
Tú thở ra, mắt vẫn nhìn chằm chằm vào hình ảnh trong gương – một thằng bé đầu đinh, mặc áo ghi chú tội, chuẩn bị bước ra khỏi phòng như bước ra sân khấu, diễn cho tròn vai một đứa trẻ.
Không ai hỏi nó có ổn không.
Không ai quan tâm nó có hiểu không.
Chỉ ánh nhìn – vô cảm, sắc lạnh – không chớp ngắt để vận hành: Hôm nay, nó đạt bao nhiêu điểm tiến bộ.
Mỗi sáng, khi còi báo thức vang lên, Tú bật dậy. Không háo hức – chỉ không còn sợ. Những bước chân đến trường bớt nặng nề, không phải vì tự do.