Người canh chạy về lúc trời chưa sáng hẳn.
Không phải chạy vì hoảng loạn; chạy vì được dạy phải chạy nhanh khi thấy tín hiệu này. Kael đã thiết lập hệ thống canh gác sáu tháng trước, và hôm nay là lần đầu hệ thống đó được dùng theo nghĩa thật sự.
Họ đến. Phía bắc-tây. Nhiều.
Goreth đã thức. Bộ tộc nhỏ vốn không ngủ quá sâu khi biết có người đang canh ngoài kia. Trong mười lăm phút, hầu hết người lớn đã tập hợp ở khoảng trống trung tâm. Đứa trẻ và người già được đưa về phía trong, gần nguồn nước. Kael và K'Sol đứng cạnh Goreth.
Bao nhiêu người? Goreth hỏi người canh.
Không đếm được. Nhiều hơn chúng ta.
Kael nhìn tấm bản đồ trong đầu, tấm bản đồ ông đã vẽ, đã cập nhật, đã nghiền ngẫm suốt sáu tháng, với câu hỏi này luôn nằm phía sau: khi họ đến, làm gì?
Câu trả lời đã sẵn. Chỉ chờ lúc nói ra.
Đây là những gì chúng ta có, Kael nói riêng với Goreth, Soru và K'Sol, không nói trước đám đông. Chúng ta biết địa hình, họ không. Chúng ta đã ngủ, họ đi suốt đêm. Chúng ta bảo vệ nơi mình biết, họ tấn công vào vùng không quen.
Nhưng họ nhiều hơn, Soru nói.
Nhiều hơn nhưng đang đói. Người đói di chuyển chậm hơn, không dứt khoát như người no. Kael nhìn Goreth. Nếu chúng ta chia ra, hai nhóm nhỏ thay vì một khối, chúng ta có thể kéo họ vào vùng rừng dày phía đông. Ở đó họ không thể dùng số đông.
Còn ai ở lại giữ bộ tộc?
Nhóm thứ ba. Goreth dẫn. Không di chuyển, giữ vị trí ở đây, gần nguồn nước.
Goreth nhìn ông. Mày đã nghĩ điều này từ trước.
Từ khi vẽ bản đồ.
B'Rakh xuất hiện trước khi Goreth kịp ra quyết định.
Lửa, B'Rakh nói. Không hỏi, không đề xuất, nói như người nêu ra một điều hiển nhiên. Lửa có thể đuổi họ. Đốt vào hướng họ đến, họ sẽ lui.
Kael biết điều đó đúng về mặt chiến thuật. Lửa sẽ hiệu quả. Lửa có thể kết thúc trận này trước khi nó bắt đầu.
Lửa cũng sẽ là lần đầu Lề Luật Mới bị phá, theo cách không ai có thể phủ nhận là phá. Điều khoản bốn: lửa không được dùng để tấn công. Nếu hôm nay phá vì khẩn cấp, B'Rakh sẽ có tiền lệ để định nghĩa "khẩn cấp" cho mọi tình huống sau này. Sau hôm nay, định nghĩa đó nằm trong tay B'Rakh, không phải trong tay Kael.
Không, Kael nói.
B'Rakh nhìn ông. Tại sao.
Vì chúng ta không cần. Vì nếu dùng hôm nay, lần sau sẽ dùng lại với lý do dễ hơn. Đến lần sau nữa thì không cần lý do.
Đó là lý do thứ hai. Lý do thứ nhất, ông không nói ra: nếu lửa được dùng để tấn công, cái hệ thống mà ông đã dày công xây sẽ trở thành công cụ chiến tranh. Một hệ thống đã thành công cụ chiến tranh thì không còn là hệ thống đó nữa.
B'Rakh im lặng. Không đồng ý, nhưng không phản đối thêm.
Goreth gật đầu. Làm theo kế hoạch của Kael.
Họ chia ra khi trời còn nhá nhem.
K'Sol dẫn nhóm phía đông, mười hai người, toàn thợ săn quen địa hình; nhiệm vụ là dẫn đối phương vào rừng dày và kéo dài. Soru dẫn nhóm thứ hai từ phía tây, tạo sức ép hai chiều. Goreth ở giữa với phần lớn còn lại, bảo vệ người già và trẻ em.
Kael không xuống tuyến nào.
Ông đứng trên mỏm đất cao phía tây với hai người đưa tin, đủ xa để một mũi lao không với tới, đủ gần để đọc toàn cục và ra hiệu khi kế hoạch trật. Đây là chỗ duy nhất ông được phép đứng, và ông biết rõ tại sao. Bảy mươi tám năm kiếp trước, ông tập chỉ một việc: chết cho đúng cách, chết tự nhiên, không bị cắt ngang. Một mũi lao lạc ở đây, với người khác là một cái chết; với ông là ý thức vỡ, là tan, vĩnh viễn, là mất luôn tất cả những kiếp còn chưa sống. Nên trong trận này, ông là kẻ duy nhất không được phép liều mình. Cũng chính vì thế, ông là kẻ phải đứng trên cao mà nhìn người khác đổ máu thay cho cái kế hoạch của mình. Ông ghi nhận cả sự an toàn lẫn cái giá của nó.
Kế hoạch không bao giờ diễn ra đúng như dự tính. Ông đã biết điều đó từ kiếp trước, từ hàng trăm trang sách lịch sử về những trận đánh khác hoàn toàn so với kế hoạch của người chỉ huy. Câu hỏi không bao giờ là kế hoạch có được thực hiện đúng hay không. Câu hỏi là khi nó chệch, ai có thể điều chỉnh nhanh nhất.
Bộ tộc phía bắc-tây lớn hơn Kael dự tính khi chỉ nhìn dấu chân. Hoặc ông đã đọc sai, hoặc họ đã tập hợp thêm từ lần ông quan sát cuối. Không quan trọng lý do. Quan trọng là số người đang đổ vào từ phía bắc nhiều hơn kế hoạch đã tính.
Nhóm của Soru giữ được trong mười lăm phút đầu. Tiếng động của trận chiến không giống những gì ông đọc trong sách: không có tiếng kim loại va nhau, chỉ có tiếng gỗ, tiếng la hét, tiếng người chạy trong rừng, đến từ nhiều hướng cùng lúc, không thể đọc rõ.
Rồi Kael thấy điều ông lo: một phần của bộ tộc kia không đi vào rừng phía đông theo hướng K'Sol đang dẫn dụ. Họ vòng xuống phía nam, hướng về nơi Goreth đang giữ vị trí với người già và trẻ em.
Kế hoạch chia đôi đang bị đọc ra. Họ không phải kẻ thiếu kinh nghiệm.
Kael ra quyết định trong khoảng hai giây.
Nhóm của Soru cần thêm người ở phía đông-nam để đóng hành lang đó lại trước khi nhóm vòng của đối phương đến được chỗ Goreth. Ông có thể lấy người từ nhóm Soru, nhưng làm vậy sẽ làm mỏng mặt trận phía tây, có thể gây vỡ tuyến.
Hoặc lấy từ nhóm trung tâm của Goreth, nhưng đó là những người đang bảo vệ người già và trẻ em.
Cả hai lựa chọn đều có giá. Câu hỏi là giá nào ít hơn.
Cần tám người phía đông-nam. Ông ra hiệu cho Soru bằng hệ thống ký hiệu tay hai người đã quy ước từ lâu, không hô to giữa trận: lấy từ nhóm của Soru, không lấy từ Goreth, những người biết đường qua suối cạn.
Soru nhìn ông, cái nhìn của người đang tính cùng một bài toán và đến cùng một kết luận, nhưng không thích kết luận đó. Làm vậy thì phía tây sẽ mỏng.
Biết. Nhưng nếu họ qua được phía đông-nam, thì Goreth không chịu được.
Soru gật. Không nói thêm. Ra hiệu cho tám người.
Tám người đó giữ được hành lang phía đông-nam.
Hai trong số tám người đó bị thương nặng trong quá trình đó. Một người không còn đứng dậy được khi trận đánh kết thúc.
Kael biết trước khi ra lệnh rằng đây là điều có thể xảy ra. Ông tính xác suất trong đầu, không phải số chính xác, tình huống này không cho nổi số chính xác, nhưng ông biết: đưa tám người vào vị trí đó với thời gian và lực lượng như vậy có nghĩa là sẽ có người không ra được nguyên vẹn.
Ông ra quyết định đó dù biết vậy.
Bộ tộc phía bắc-tây lui về khi trời đã sáng hẳn, không phải vì bị đánh bại hoàn toàn, mà vì đã mất đủ người và năng lượng để tiếp tục. Đói, người ta đánh nhanh vì cần thức ăn. Cũng đói, người ta dừng lại nhanh hơn vì không còn sức để tiếp tục khi gặp sức kháng cự thật sự.
Họ rút lui về phía bắc. Không có gì đảm bảo họ không quay lại.
Kael đứng ở rìa khoảng trống sau trận đánh và nhìn kết quả.
Mười một người bị thương trong bộ tộc Reth. Ba người chết.
Ông biết tên cả ba, biết từng người một. Không phải vì ông thân thiết với họ. Vì ông đã theo dõi bộ tộc này đủ lâu để biết tên tất cả mọi người. Một trong ba là người trong nhóm tám người ông đã điều đến hành lang phía đông-nam.
K'Sol về đến chỗ ông với một vết cắt trên cánh tay, băng tạm bằng vải. Không nghiêm trọng, nhưng đủ để nhắc rằng hôm nay không phải một ngày bình thường. K'Sol không nói gì, chỉ đứng cạnh Kael và nhìn về cùng hướng ông đang nhìn.
Mày biết trước, K'Sol nói sau cùng. Không phải hỏi. Không phải buộc tội.
Tao biết đây là điều có thể xảy ra.
Không phải cái đó. Tao nói mày biết trước, về tám người ở đông-nam.
Kael không trả lời ngay. Goreth đang nói chuyện với người bị thương ở phía kia. Rael đứng giữa những người phụ nữ đang chăm sóc người thương. Bộ tộc đang thu gom lại, đếm lại, xác nhận ai còn ai mất.
Tao biết là có rủi ro khi đưa họ vào đó, Kael nói. Tao không biết chắc ai sẽ là người không về. Không ai biết chắc được điều đó.
K'Sol nhìn ông. Nhưng mày biết có người sẽ không về.
Ừ.
Và mày vẫn quyết định.
Ừ. Vì nếu không, nhóm của Goreth có thể bị vỡ. Khi đó, số người không về sẽ không còn là một.
K'Sol im lặng theo cái cách của người đang để hai thứ cùng tồn tại trong đầu mà không vội chọn thứ nào: quyết định đó đúng, và quyết định đó có giá. Hai điều đó không triệt tiêu nhau. Cả hai đều thật.
Mày ổn không? K'Sol hỏi sau cùng.
Tao không biết phải trả lời câu đó thế nào, Kael nói thật.
K'Sol không đợi câu trả lời hay lời biện hộ. Anh quay sang chỗ Rael đang thay băng cho người bị thương và hỏi cần mang thêm nước không. Kael đứng lại một mình với quyết định đã đưa ra. Không ai cấm ông tiếp tục dẫn đường; cũng không ai làm cho cái giá của lần này biến mất.
Đêm đó, lần đầu tiên Kael ngồi xuống viết nhật ký và không biết bắt đầu từ đâu.
Ông cầm đá lên. Nhìn bề mặt đã khắc nhiều trang. Đặt xuống.
Cầm lên lại.
Hôm nay bộ tộc chiến đấu với bộ tộc phía bắc-tây. Kết quả: Reth giữ được vị trí. Đối phương lui về phía bắc. Ba người Reth chết. Mười một bị thương.
Ông dừng lại.
Rồi viết thêm:
Tám người được điều đến hành lang phía đông-nam theo quyết định của ta. Một trong tám người đó đã chết. Ta biết trước rằng đây là điều có thể xảy ra.
Lại dừng.
Câu hỏi tao không viết xuống: nếu biết trước tên người đó, nếu không phải "ai đó trong tám người" mà là "người này cụ thể", tao có vẫn ra quyết định đó không?
Tao không trả lời câu hỏi này. Không phải tao không biết câu trả lời. Câu trả lời làm tao không thoải mái.
Ông đặt đá xuống và không viết thêm.
Bên ngoài, bộ tộc vẫn còn tiếng người nói chuyện, nhỏ và thấp, cái nhỏ thấp của đêm sau một ngày không bình thường. Rael đang ở đâu đó trong đó. K'Sol cũng vậy.
Kael ngồi một mình và để câu hỏi không có câu trả lời ở nguyên vị trí của nó.