Người canh chạy về lúc trời chưa sáng hẳn.
Không phải chạy vì hoảng loạn — chạy vì được dạy phải chạy nhanh khi thấy tín hiệu này. Kael đã thiết lập hệ thống canh gác sáu tháng trước, và hôm nay là lần đầu tiên hệ thống đó được dùng theo nghĩa thật sự.
[Họ] đến. [Phía] bắc-tây. [Nhiều].
Goreth đã thức — bộ tộc nhỏ ngủ không quá sâu khi biết có người đang canh ngoài kia. Trong mười lăm phút, hầu hết người lớn đã tập hợp ở khoảng trống trung tâm. Đứa trẻ và người già được đưa về phía trong, gần nguồn nước. Kael và K'Sol đứng cạnh Goreth.
[Bao nhiêu] người? Goreth hỏi người canh.
[Không] đếm [được]. Nhiều hơn [chúng] ta.
Kael nhìn bản đồ trong đầu — bản đồ ông đã vẽ, đã cập nhật, đã nghiền ngẫm trong sáu tháng với câu hỏi này luôn ở phía sau: khi họ đến, làm gì?
Câu trả lời đã sẵn. Chỉ chờ đến lúc nói ra thôi.
[Đây] là những [gì] chúng ta có, Kael nói với Goreth — không phải trước đám đông, chỉ với Goreth, Soru, và K'Sol. [Chúng] ta biết [địa hình], họ không. [Chúng] ta đã ngủ, họ đi [suốt đêm]. [Chúng] ta bảo vệ [nơi] mình biết, họ [tấn công] vào [vùng] không quen.
[Nhưng] họ nhiều [hơn], Soru nói.
Nhiều [hơn] nhưng [đang] đói. [Người] đói [di chuyển] chậm hơn, [không] dứt [khoát] như [người] no. Kael nhìn Goreth. [Nếu] chúng ta chia [ra] — [hai] nhóm nhỏ [thay vì] một khối — [chúng] ta có [thể] kéo [họ] vào [vùng] rừng dày phía đông. [Ở đó họ] không [thể] dùng [số] đông.
[Và] ai [ở lại] giữ [bộ tộc]?
[Nhóm] thứ ba. Goreth [dẫn]. Không [di chuyển] — [giữ] vị trí ở [đây], [gần] nguồn nước.
Goreth nhìn ông. [Mày] đã [nghĩ] điều này [từ] trước.
Từ [khi] vẽ bản đồ.
B'Rakh xuất hiện trước khi Goreth kịp ra quyết định.
Lửa, ông ta nói — không hỏi, không đề xuất. Nói như người nêu thứ hiển nhiên. [Lửa] có thể [đuổi] họ. [Đốt] vào [hướng] họ đến — [họ] sẽ [lui].
Kael biết điều đó đúng về mặt chiến thuật. Lửa sẽ hiệu quả. Lửa có thể kết thúc trận này trước khi bắt đầu.
Lửa cũng sẽ là lần đầu tiên Lề Luật Mới bị phá — theo cách mà không ai có thể phủ nhận là phá. Điều khoản bốn: lửa không được dùng để tấn công. Nếu hôm nay phá vì khẩn cấp, B'Rakh sẽ có tiền lệ để định nghĩa "khẩn cấp" cho mọi tình huống sau này. Và sau tình huống hôm nay, định nghĩa đó sẽ nằm trong tay B'Rakh, không phải trong tay Kael.
Không, Kael nói.
B'Rakh nhìn ông. Tại sao.
[Vì] chúng ta [không] cần. [Và vì] nếu dùng [hôm nay], [thì] lần sau [sẽ] dùng [lại] với [lý do] dễ hơn. [Và lần] sau nữa [thì] không [cần] lý do.
Đó là lý do thứ hai — lý do ông không nói ra là lý do thứ nhất. Lý do thứ nhất là: nếu lửa được dùng để tấn công, cái hệ thống mà ông đã dày công xây sẽ trở thành công cụ chiến tranh. Và một hệ thống trở thành công cụ chiến tranh thì không còn là hệ thống đó nữa.
B'Rakh im lặng. Không đồng ý — nhưng không phản đối thêm.
Goreth gật đầu. Làm [theo] kế hoạch [của] Kael.
Họ chia ra khi trời còn nhá nhem.
K'Sol dẫn nhóm phía đông — mười hai người, thợ săn quen địa hình, nhiệm vụ là dẫn đối phương vào rừng dày và kéo dài. Soru dẫn nhóm thứ hai từ phía tây, tạo sức ép hai chiều. Goreth ở giữa với phần lớn còn lại, bảo vệ người già và trẻ em.
Kael đi với nhóm của Soru.
Không phải vì đó là vị trí an toàn nhất — mà vì từ phía tây ông có góc nhìn tốt nhất để đọc toàn bộ tình huống và điều chỉnh nếu kế hoạch không theo như dự tính.
Kế hoạch không bao giờ theo đúng như dự tính. Ông đã biết điều đó từ kiếp trước, từ hàng trăm trang sách lịch sử về những trận đánh diễn ra khác hoàn toàn so với kế hoạch của người chỉ huy. Câu hỏi không bao giờ là kế hoạch có được thực hiện đúng không. Câu hỏi là khi kế hoạch không được thực hiện đúng, ai có thể điều chỉnh nhanh nhất.
Bộ tộc phía bắc-tây lớn hơn Kael dự tính khi chỉ nhìn dấu chân — hoặc là ông đã đọc sai, hoặc họ đã tập hợp thêm từ khi ông quan sát lần cuối. Không quan trọng lý do. Quan trọng là số người đang đổ vào từ phía bắc nhiều hơn kế hoạch đã tính.
Nhóm của Soru giữ được trong mười lăm phút đầu. Tiếng động của trận chiến — không phải tiếng kim loại va nhau như trong những cuốn sách ông đã đọc, mà là tiếng gỗ, tiếng la hét, tiếng người chạy trong rừng — đến từ nhiều hướng cùng lúc, không thể đọc được rõ ràng.
Rồi Kael thấy điều ông lo ngại: một phần của bộ tộc kia không đi vào rừng phía đông theo hướng K'Sol đang dẫn dụ — họ vòng xuống phía nam, hướng về nơi Goreth đang giữ vị trí với người già và trẻ em.
Kế hoạch chia đôi đang bị đọc ra. Họ không phải người không có kinh nghiệm.
Kael ra quyết định trong khoảng hai giây.
Nhóm của Soru cần thêm người ở phía đông-nam để đóng hành lang đó lại trước khi nhóm vòng của đối phương đến được chỗ Goreth. Ông có thể lấy người từ nhóm Soru — nhưng làm vậy sẽ làm mỏng mặt trận phía tây, có thể gây vỡ tuyến.
Hoặc ông có thể lấy từ nhóm trung tâm của Goreth — nhưng đó là người bảo vệ người già và trẻ em.
Cả hai lựa chọn đều có giá. Câu hỏi là giá nào ít hơn.
[Cần] tám [người] phía đông-nam, ông nói với Soru, giọng đủ thấp để chỉ người gần nghe. Từ [nhóm] của [mình] — [không] phải [từ] Goreth. [Những người] biết [đường] qua suối cạn.
Soru nhìn ông — nhìn theo cái nhìn của người đang tính toán cùng một bài toán và đến cùng kết luận nhưng không thích kết luận đó. Làm [vậy] thì [phía] tây [sẽ] mỏng.
Biết. Nhưng [nếu] họ [qua được] phía đông-nam — [thì] Goreth [không] chịu [được].
Soru gật. Không nói thêm. Ra hiệu cho tám người.
Tám người đó giữ được hành lang phía đông-nam.
Hai trong số tám người đó bị thương nặng trong quá trình đó. Một người không còn đứng dậy được khi trận đánh kết thúc.
Kael biết trước khi ra lệnh rằng đây là điều có thể xảy ra. Ông tính xác suất trong đầu — không phải số chính xác, không thể có số chính xác trong tình huống này, nhưng ông biết: đưa tám người vào vị trí đó với thời gian và lực lượng như vậy có nghĩa là có người sẽ không ra được nguyên vẹn.
Ông ra quyết định đó dù biết vậy.
Bộ tộc phía bắc-tây lui về khi trời đã sáng hẳn — không phải vì bị đánh bại hoàn toàn, mà vì đã mất đủ người và năng lượng để tiếp tục. Đói người ta đánh nhanh vì cần thức ăn. Cũng đói người ta dừng lại nhanh hơn vì không có sức để tiếp tục khi gặp sức kháng cự thật sự.
Họ rút lui về phía bắc. Không có gì đảm bảo họ không quay lại.
Kael đứng ở rìa khoảng trống sau trận đánh và nhìn kết quả.
Mười một người bị thương trong bộ tộc Reth. Ba người chết.
Anh ta biết tên của cả ba. Biết từng người một — không phải vì ông thân thiết với họ, mà vì ông đã theo dõi bộ tộc này đủ lâu để biết tên tất cả mọi người. Một trong ba là người trong nhóm tám người ông đã điều đến hành lang phía đông-nam.
K'Sol về đến chỗ ông với một vết cắt trên cánh tay đang được băng tạm bằng vải — không nghiêm trọng, nhưng đủ để nhắc nhở rằng hôm nay không phải ngày bình thường. K'Sol không nói gì. Đứng cạnh Kael và nhìn cùng hướng ông đang nhìn.
[Mày] biết trước, K'Sol nói sau cùng. Không phải hỏi. Không phải buộc tội.
[Tao] biết [đây] là điều có thể xảy ra.
Không phải cái đó. [Tao] nói [mày] biết trước — [về] tám [người] [ở] đông-nam.
Kael không trả lời ngay. Goreth đang nói chuyện với người bị thương ở phía kia. Rael đứng giữa những người phụ nữ đang chăm sóc người thương. Bộ tộc đang thu gom lại, đếm lại, xác nhận ai còn ai mất.
[Tao] biết [là có] rủi ro khi [đưa] họ vào [đó], Kael nói. [Tao] không biết [chắc] ai [sẽ] là người [không về]. [Không] ai [có thể] biết chắc điều đó.
K'Sol nhìn ông. Nhưng [mày] biết [có] người [sẽ] không [về].
Ừ.
[Và] mày [vẫn] quyết định.
Ừ. [Vì] nếu [không] — [nhóm] của Goreth [có thể] bị [vỡ]. Khi đó [không] phải [một] người không [về] mà [là] nhiều hơn.
K'Sol im lặng theo cái cách của người đang để hai thứ cùng tồn tại trong đầu mà không vội chọn thứ nào: quyết định đó đúng, và quyết định đó có giá. Hai thứ đó không triệt tiêu nhau. Cả hai đều thật.
[Mày] ổn không? K'Sol hỏi sau cùng.
[Tao] không biết [phải] trả lời câu đó [như] thế nào, Kael nói thật.
Đêm đó, lần đầu tiên Kael ngồi xuống viết nhật ký và không biết bắt đầu từ đâu.
Ông cầm đá lên. Nhìn bề mặt đã khắc nhiều trang. Đặt xuống.
Cầm lên lại.
Hôm nay bộ tộc chiến đấu với bộ tộc phía bắc-tây. Kết quả: Reth giữ được vị trí. Đối phương lui về phía bắc. Ba người Reth chết. Mười một bị thương.
Ông dừng lại.
Rồi viết thêm:
Tám người được điều đến hành lang phía đông-nam theo quyết định của ta. Một trong tám người đó đã chết. Ta biết trước rằng đây là điều có thể xảy ra.
Lại dừng.
Câu hỏi tao không viết xuống: nếu biết trước tên người đó — nếu không phải "ai đó trong tám người" mà là "người này cụ thể" — tao có vẫn ra quyết định đó không?
Tao không trả lời câu hỏi này. Không phải vì không biết câu trả lời. Mà vì câu trả lời làm tao không thoải mái.
Ông đặt đá xuống và không viết thêm.
Bên ngoài, bộ tộc vẫn còn tiếng người nói chuyện — nhỏ và thấp, kiểu của đêm sau ngày không bình thường. Rael đang ở đâu đó trong đó. K'Sol cũng vậy.
Kael ngồi một mình và để câu hỏi không có câu trả lời ở nguyên vị trí của nó.