Vào thời điểm ấy tại kinh đô Đồ Bàn của nước Chiêm Thành, bầu không khí vốn đã căng thẳng sau thất bại ở Cổ Bảng, nay cùng với tin quân Đại Việt bao vây thành Thổ Du lại càng trở nên nặng nề.
Buổi sáng hôm đó, khi mặt trời vừa nhô lên khỏi những ngọn tháp đỏ phía đông kinh thành, tiếng vó ngựa cấp báo đã vang dội khắp con đường dẫn vào hoàng cung. Một kỵ sĩ toàn thân phủ bụi đất, chiến bào rách nát, thúc ngựa lao như điên qua từng lớp quân canh, miệng không ngừng hô vang bốn chữ: “Quân tình khẩn cấp”.
Chưa đầy một khắc sau, tin dữ đã được đưa tới tận tay Chế Bồng Nga.
Khi đọc xong mật thư, sắc mặt vị chúa Chiêm lập tức biến đổi. Bàn tay đang cầm cuộn da dê bất giác siết chặt đến mức nổi đầy gân xanh, còn ánh mắt vốn sắc như chim ưng giờ đây lần đầu tiên hiện lên vẻ chấn động khó che giấu.
Thành Thổ Du thất thủ!
Không chỉ mất thành, mà cả đại tướng Ông Côn Đồ La cũng tử trận, hơn ba vạn quân Chiêm gần như bị đánh tan tác. Điều đáng sợ hơn cả là sau khi phá được Thổ Du, cánh cửa phía bắc của Chiêm Thành gần như đã mở toang trước mặt quân Đại Việt.
Tòa thành ấy vốn là bức tường thép mà triều đình Chiêm Thành đặt biết bao kỳ vọng. Từ La Ngai cho tới các đại thần trong triều, ai cũng tin rằng chỉ cần Thổ Du còn đứng vững thì quân Việt dù đông đến đâu cũng không thể dễ dàng vượt qua. Vậy mà giờ đây, cái “lá chắn bất khả xâm phạm” ấy lại sụp đổ chỉ trong một đêm. Tin tức truyền đến chẳng khác nào một nhát đao bổ thẳng xuống triều đình Đồ Bàn.
Chế Bồng Nga lập tức đứng bật dậy khỏi long tọa, truyền lệnh điều động đại tướng Trà A Linh đem ba vạn quân đang trấn giữ quanh kinh thành cấp tốc bắc tiến, bằng mọi giá phải giữ được lộ Thuận Hóa, tuyệt không để quân Việt thừa thắng tiến sâu thêm nữa. Cùng lúc ấy, tiếng chiêng triệu tập bá quan hội triều vang lên dồn dập khắp hoàng cung, các đại thần văn võ bị gọi vào điện gấp để nghị bàn quốc sự.
Trong đại điện, bầu không khí nặng nề đến nghẹt thở. Những viên đại thần ngày thường vốn quen cao giọng tranh luận, hôm nay ai nấy đều cúi thấp đầu, thần sắc hoảng hốt. Bởi tất cả đều hiểu rằng nếu quân Đại Việt thật sự nhân đà thắng lợi mà tiếp tục nam tiến, thì không có gì ngăn cản được họ, ngày một ngày hai đã có mặt dưới chân thành Đồ Bàn.
Chúa tôi hốt hoảng nhìn nhau. Hồi lâu, Tể tướng Nhã Đam tâu rằng:
- Theo thiển ý của hạ thần, chi bằng ta cầu viện chúa nước Ai Lao mang quân sang giúp, hai mặt giáp công ắt đẩy lùi được quân Đại Việt!
Lời ấy vừa dứt, dưới điện lập tức có vài đại thần gật đầu tán đồng, bởi họ cũng cho rằng đó dường như là con đường duy nhất. Thế nhưng đúng lúc ấy, đại tướng La Ngai lại bước ra phản đối:
- Theo thần không nên, bởi chúa nước Ai Lao hiện nay cũng rất có dã tâm. Nước họ không có biển, vốn đã thèm muốn những vùng đất duyên hải từ lâu rồi. Nếu họ mang quân đến, cho dù đuổi được Đại Việt thì cũng rất có thể nhân tiện chiếm luôn ba lộ, vậy khác nào “đuổi hùm cửa trước, rước beo cửa sau”?
Chế Bồng Nga nghe xong liền gật đầu, hai hàng lông mày nhíu chặt:
- La Ngai nói chính hợp ý ta! Nhưng binh lực của chúng ta không dư dả, còn phải chia ra thủ vệ kinh đô, lại đề phòng mặt phía nam nước Cao Miên(1) âm mưu nhòm ngó. Theo các khanh, rốt cuộc phải làm thế nào mới ổn thỏa?
-----------------------
[1]. Cao Miên là tên Hán Việt của Khmer, một đế quốc từng có diện tích rất lớn ở Đông Nam Á, tiền thân của nước Campuchia ngày nay (về lịch sử của đế quốc Khmer xin xem trên Google).
-----------------------
Quần thần phía dưới im phăng phắc, tất cả đều nhăn nhó nhìn nhau, không ai dám mở lời.
Bởi tất cả đều hiểu rất rõ tình cảnh hiện nay của Chiêm Thành đã không còn huy hoàng như mấy năm trước nữa.
Từ ngày lên ngôi, Chế Bồng Nga là một vị quân chủ đầy tham vọng. Y tin rằng chỉ có chiến tranh mới khiến quốc gia cường thịnh, chỉ có đao kiếm mới mang lại vinh quang. Bởi vậy, thay vì chăm lo mở mang sản xuất hay phát triển thương nghiệp, y gần như dồn toàn bộ quốc lực vào quân đội và những cuộc chinh phạt liên miên.
Thoạt đầu, những chiến thắng trước Đại Việt và các bộ tộc phía tây quả thực đã đem lại cho Chiêm Thành vô số vàng bạc, nô lệ và chiến lợi phẩm. Quốc khố đầy ắp, binh sĩ hăng hái, quý tộc trong nước cũng ngày càng quen với lối sống hưởng thụ dựa trên của cải cướp bóc được. Người ta say mê xây cung điện, mua nô lệ, tổ chức yến tiệc, mà quên mất rằng một quốc gia nếu chỉ sống bằng chiến tranh thì cuối cùng cũng sẽ có ngày kiệt quệ.
Mấy năm gần đây, sau hàng loạt thất bại trước Đại Việt, những tai họa tích tụ bao lâu bắt đầu đồng loạt bùng phát. Chiến lợi phẩm không còn, trong khi chiến tranh kéo dài khiến ruộng đồng bỏ hoang, mùa màng thất bát, dân chúng ngày càng đói khổ. Thương nhân các nước vì lo sợ chiến loạn cũng không còn lui tới buôn bán như trước, hàng hóa khan hiếm, quốc khố dần cạn kiệt.
Từ một quốc gia từng duy trì hàng chục vạn đại quân, nay Chiêm Thành chỉ còn khoảng mười lăm vạn quân chính quy, mà số ấy cũng phải chia ra khắp nơi: ba vạn quân vừa điều ra Thuận Hóa, bốn vạn quân trấn giữ biên giới phía nam đề phòng Cao Miên, ba vạn quân bảo vệ Đồ Bàn, phần còn lại phải phân tán đi các địa phương để giữ trị an và đàn áp các bộ tộc nổi loạn.
Chính vì thế, suốt ba tháng thành Thổ Du bị vây hãm, Chế Bồng Nga dù nóng ruột cũng không dám tùy tiện điều quân cứu viện. Y hiểu rõ rằng đội quân của Xương Đức Vương chỉ mới là tiên phong, còn chủ lực thực sự của Đại Việt vẫn chưa xuất trận. Nếu đem quân đi cứu Thổ Du, lỡ như hạm đội Đại Việt lại bất ngờ xuất hiện ngoài cửa biển như lần trước, thì Đồ Bàn sẽ chống giữ bằng gì?
Trong lúc cả triều đình còn đang đau đầu tranh luận, bỗng bên ngoài điện vọng tới tiếng viên quan nội hầu:
- Thái tử Chế Ma Nô Đà Nan cầu kiến!
Nghe cái tên ấy, nhiều đại thần lập tức quay đầu nhìn ra phía cửa điện.
Từ sau thất bại lần trước ở Đại Việt, thái tử Chế Ma Nô Đà Nan gần như không còn xuất hiện trong triều nghị nữa. Y tự rời xa chính sự, ngày ngày ở trong quân doanh thao luyện binh sĩ. Gần đây y được Chế Bồng Nga giao cho nhiệm vụ đi trưng binh ở các địa phương, tích cực thao luyện để xây dựng một đội quân tinh nhuệ. Chế Ma Nô Đà Nan đi khắp cả nước, chiêu tập được bốn vạn thanh niên trai tráng, đồng thời lại chọn lựa trong quân được những viên tiểu tướng thực sự có tài năng để thao luyện số tân binh kia. Hiện nay việc luyện quân đang dang dở, nhưng nghe tin thành Thổ Du thất bại, y cũng muốn lên triều gặp vua cha bàn kế.
Chế Bồng Nga đồng ý cho thái tử Chế Ma Nô Đà Nan vào. Y vào trong đại điện, dáng vẻ hào hùng, khuôn mặt đen gầy sau những ngày dọc ngang khắp cả nước khiến Chế Bồng Nga không dấu nổi vẻ thương cảm. Sau khi hành lễ, y ở một bên lặng yên nghe các quan bàn luận, hồi lâu mới bước ra vòng tay thưa:
- Phụ hoàng, con có một cách này, không tốn một binh một tốt mà vẫn bảo vệ được bờ cõi nước ta, xin phụ hoàng và các quan nghe thử!
Chế Bồng Nga hai mắt sáng ngời:
- Con mau nói đi!
- Phụ hoàng, người chỉ cần cử một kẻ đi gặp Nguyên soái quân địch. Nếu kẻ này xuất hiện, tuy không giữ được cả ba lộ Nghệ An, Tây Bình, Thuận Hóa nhưng ít nhất bờ cõi cũ của chúng ta không bị suy suyển gì, thậm chí lộ Thuận Hóa cũng có khả năng giữ lại được nữa!
Trong hàng bá quan văn võ có tiếng xì xào. Chế Bồng Nga lắc đầu, giọng nói có vẻ nghi ngờ:
- Hay lắm, nhưng cử người nào?
- Chính là phò mã Trần Húc, cũng là Ngự Câu Vương của Đại Việt, con trai yêu quý của Thái Thượng hoàng nước đó!
Chế Bồng Nga hiểu ngay ý tưởng của Chế Ma Nô Đà Nan, cũng không bắt con mình phải phí công giải thích với mọi người. Y lập tức đứng dậy, phất tay áo truyền lệnh:
- Bãi triều. Người đâu, truyền cho phò mã Trần Húc vào cung gặp ta!
*
Trước đây, Ngự Câu Vương Trần Húc từng theo đoàn quân nam chinh của tiên đế Trần Duệ Tông tiến đánh Chiêm Thành trong chiến dịch Đồ Bàn năm Đinh Tỵ (1377). Khi đó, tuy mang danh thân vương hoàng tộc, địa vị tôn quý bậc nhất Đại Việt, nhưng thực tế Trần Húc chưa từng trải qua trận chiến thực sự nào, từ nhỏ lớn lên giữa cung son điện ngọc, quen đọc sách ngâm thơ hơn là nghe tiếng đao kiếm va chạm nơi sa trường. Bởi vậy, trong trận quyết chiến dưới chân thành Đồ Bàn, khi quân Chiêm bất ngờ dùng phục binh cùng mưa tên bắn xuống như bão tố, tiên đế Trần Duệ Tông cùng hàng loạt danh tướng Đại Việt vẫn còn liều chết vung gươm chặn giặc, thì Trần Húc đã sớm kinh hoàng đến mất vía.
Giữa lúc chiến trường hỗn loạn, tiếng kêu la vang trời, người ngựa chen nhau ngã xuống như cỏ rạp trước lưỡi hái tử thần, y thấy đại thế không ổn liền vội vàng nhảy khỏi ngựa, chui xuống dưới đống thi thể binh lính để ẩn nấp. Máu tươi của những người vừa chết thấm đầy áo bào, mùi tanh nồng khiến y buồn nôn, nhưng trong đầu khi ấy chỉ còn một ý nghĩ duy nhất: phải sống.
Bởi vậy, khi tiên đế Duệ Tông cùng vô số tướng sĩ Đại Việt anh dũng tử trận giữa chiến trường, thì vị Ngự Câu Vương cao quý kia lại gần như không hề hấn gì, chỉ nằm im dưới xác chết suốt nửa ngày trời. Mãi đến khi tiếng chém giết dần im bặt, y mới dám lồm cồm bò dậy, mặt mũi tái mét, định lén lút chạy trốn khỏi chiến địa. Nhưng những binh lính Chiêm Thành đang làm nhiệm vụ thu dọn chiến trường, chẳng mấy chốc liền phát hiện ra y. Thấy Trần Húc mặc giáp phục tinh xảo, bên hông đeo ngọc bội quý giá, khí độ không giống binh lính bình thường, quân Chiêm lập tức trói lại rồi áp giải đến trước mặt Chế Bồng Nga.
Khi ấy Chế Bồng Nga vừa đại thắng, đang ở giữa doanh trại mở tiệc khao quân, nghe nói bắt được một nhân vật quan trọng của Đại Việt liền sai dẫn vào tra hỏi. Trần Húc lúc đầu còn run rẩy sợ hãi, nhưng vốn là kẻ đọc nhiều sách, lại quen sống nơi cung đình nên rất nhanh đã trấn tĩnh lại, ăn nói đâu ra đấy, đem thân phận thật của mình khai báo rõ ràng.
Nghe nói đây là con trai trưởng của Thái thượng hoàng, Chế Bồng Nga không khỏi động tâm. Lúc ấy đại tướng La Ngai đứng bên cạnh mới bước ra hiến kế rằng:
- Lần này bệ hạ đại thắng, nhưng Đại Việt cũng nhất định sẽ có ngày báo thù. Chi bằng chúng ta giữ kẻ này lại, đối đãi tử tế, sau này nếu quân Việt tấn công mà ta núng thế, cũng có cái để trao đổi!
Chế Bồng Nga rất coi trọng La Ngai nên đồng ý ngay.
Q1·Ch.69: Nhận tin dữ, triều đình Chiêm Thành kinh hoảng
📖 Quyển 1: Lạc tới thời Trần