Đến lúc Ông Côn Đồ La phát hiện ra, thì thế cục đã không thể cứu vãn. Hàng vạn tướng sĩ Đại Việt đã tiến vào trong thành, trong khi đó quân Chiêm còn đang mơ màng say giấc, nghe tiếng động mới hốt hoảng gọi nhau dậy. Người không kịp mặc giáp trụ, ngựa không kịp đóng yên, tướng sĩ không kịp chỉnh đốn đội hình. Lê Chí Thành lại dẫn số cao thủ xông pha phía trước, kiếm múa như sét đánh, tên bắn tựa sao sa, quân Chiêm Thành chết như ngả rạ. Nhiều kẻ còn đang mơ màng ngủ đã bị chém bay đầu, nhiều kẻ vớ bừa vũ khí chống cự nhưng bị ba bốn mũi thương đâm tới, không thể thoát khỏi cái chết.
Đánh nhau từ giờ Tí đến giờ Dần thì quân Chiêm già nửa bị tiêu diệt, non nửa theo hai cổng Đông và cổng Bắc chạy trốn hết. Ông Côn Đồ La cùng vài kẻ thân tín hô hào mấy trăm quân Chiêm tử thủ, nhưng nhanh chóng bị bọn Lê Chí Thành đánh cho tan tác. Ông Côn Đồ La chết trong đám loạn quân. Xương Đức Vương kéo quân vào thành khao thưởng tướng sĩ, một mặt cho người về triều đình báo công.
Sau một ngày chỉnh đốn, Xương Đức Vương kiểm lại binh lực vẫn còn hơn ba vạn người, thương vong không đáng kể so với trận công thành khi trước, đủ thấy kế sách lần này không chỉ là thắng lợi, mà là một bước ngoặt quyết định thay đổi toàn bộ cục diện chiến trường.
= = =
Huyện Vạn Ninh, lộ Hải Đông(1), tháng giêng năm Xương Phù thứ 3 (tức năm Kỷ Mùi, 1379).
----------------------
[1]. Huyện Vạn Ninh nằm ở phần đông tỉnh Hải Ninh cũ, tức phía đông Móng Cái và Tiên Yên với một phần Quảng Đông, Trung Quốc hiện nay.
----------------------
Gió biển mùa xuân mang theo hơi muối mặn thổi qua những rặng phi lao xanh ngắt, xào xạc như lời thì thầm của biển cả. Hành cung Cấm Giang – nơi trước đây chỉ là một làng chài nhỏ nằm ven sông, quanh năm vắng vẻ, lá úa rơi đầy sân – nay đã hoàn toàn thay đổi. Trong vòng chưa đầy nửa năm, nơi đây trở thành trung tâm quân sự sôi động bậc nhất Đại Việt.
Hơn hai vạn quân triều đình cùng hàng trăm chiến thuyền tụ họp về đây, biến vùng đất ven biển thành một biển người và cờ xí. Doanh trại san sát kéo dài hàng chục dặm, mái lều da trâu trắng xóa xen lẫn những lều vải đỏ thẫm. Ban ngày, tiếng trống trận, tiếng chiêng lệnh, tiếng hô khẩu lệnh vang vọng khắp bãi tập. Ban đêm, ánh lửa đuốc từ các doanh trại soi sáng cả một góc trời.
Mỗi buổi sáng, các đội quân được huy động ra bãi tập rộng lớn. Từng cơ, từng đội hàng ngũ chỉnh tề, khôi giáp lấp lánh dưới nắng mai, giáo mác chạm nhau leng keng. Tiếng hô “Giết!” vang trời, bụi bay mù mịt. Trên sông và ngoài khơi, hàng trăm chiến thuyền lớn nhỏ tập hợp thành đội hình, tiến thoái theo hiệu lệnh cờ, tiếng trống thuỷ chiến rền vang, mái chèo khua nước trắng xoá. Khí thế binh uy khiến ai nấy đều cảm nhận rõ: một cuộc nam chinh lớn sắp sửa bùng nổ.
Chính cung Cấm Giang là toà nhà gỗ quý ba tầng nguy nga, cột lim to lớn chạm khắc rồng phượng tinh xảo. Phía trước là sân đá rộng lớn lát bằng những phiến đá hoa cương mài nhẵn bóng, có thể chứa được hàng nghìn người. Giữa sân dựng một kỳ đài cao vút, trên đó treo một lá cờ lớn màu trắng viền vàng, tung bay trong gió biển. Năm chữ lớn “Bình Nam Nguyên soái, Lê” được thêu bằng chỉ vàng óng ánh, oai phong lẫm liệt.
Trong đại sảnh chính cung, hương trà sen thoang thoảng. Lê Quý Ly ngồi trên ghế bành gỗ lim, mặc áo gấm xanh thẫm, tay mân mê một chiếc ấm trà sứ trắng tinh khôi. Ánh mắt ông ta nửa nhắm nửa mở, vẻ đắc chí khó giấu. Bên cạnh là Cao Ngân Hải - một tên quan văn mặc áo xanh nhạt, thân hình mập mạp, hai mắt híp lại, miệng luôn nở nụ cười nịnh nọt không rời.
Cao Ngân Hải vốn chỉ là một tiểu lại tầm thường ở bộ Công, nhưng nhờ tính cần mẫn và tài nịnh bợ thượng thừa, đã được Phạm Cự Luận để mắt, tiến cử làm đốc công cho mười hai lò gốm mới mở tại châu Nam Sách(2), lộ Lạng Giang. Châu Nam Sách vốn nổi tiếng với đất sét tốt, trắng mịn. Trong những năm gần đây, một số phú nông địa phương đã khai phá, mở lò sản xuất gốm sứ. Dù công nghệ còn thô sơ, nhưng sản phẩm đã đủ để bán chạy ở kinh thành.
----------------------
2. Châu Nam Sách gồm 3 huyện: Thanh Lâm (Nam Sách sau này), Chí Linh (Chí Linh sau này), Bình Hà (Kiến Thụy và Tiên Lãng thuộc Hải Phòng sau này)
----------------------
Lê Quý Ly là người có con mắt kinh tài sắc bén. Nghe tin báo, ông ta lập tức sai Phạm Cự Luận ép các chủ lò sáp nhập thành một nghiệp đoàn lớn, dùng ngân khố triều đình đầu tư mở rộng quy mô. Ông ta còn bỏ ra một khoản tiền lớn, thuê thợ giỏi từ Đại Minh sang truyền thụ kỹ thuật nung đất, tráng men, vẽ hoa văn. Sau nhiều lần thử nghiệm, họ đã sản xuất ra những sản phẩm thượng hạng, không kém gì đồ gốm sứ thời Đại Minh đương triều. Chiếc ấm trà Lê Quý Ly đang ngắm nghía chính là một trong những kiệt tác đầu tiên.
Bốn tháng nay, lấy cớ “thao luyện thuỷ quân”, Lê Quý Ly cực kỳ nhàn hạ tại Cấm Giang. Việc huấn luyện binh sĩ có Nguyễn Đa Phương và Trần Mộng Dữ lo liệu. Việc triều chính ở Thăng Long được giao cho Tư đồ Trần Nguyên Đán, bên cạnh có Phạm Cự Luận làm quyền đô sự giám sát và truyền đạt ý tứ.
Trong khoảng thời gian thư thái này, Lê Quý Ly đã lặng lẽ mở rộng thế lực kinh tế. Ông ta để mắt đến hơn bảy mươi trang trại, xưởng thổ mộc và lò gốm do tay chân mình thiết lập. Thấy mô hình trang trại và công xưởng của Giản Hoàng mang lại lợi nhuận khổng lồ, thu hút lưu dân, Lê Quý Ly lập tức học theo, thậm chí làm lớn hơn nhiều lần nhờ quyền lực trong tay. Ông ta sử dụng quốc khố, huy động lính đi bắt lưu dân, ăn mày, tù nhân tội nhẹ, thậm chí cướp cả giống má, trâu bò của dân thường. Các trang trại, lò gạch, lò rèn, xưởng mộc mọc lên như nấm sau mưa trên khắp các lộ.
Ngoài mặt, Lê Quý Ly tâu với Thái Thượng hoàng rằng đây là “công nghiệp của triều đình, tăng quốc khố, an dân lưu tán”. Nhưng bên trong, ai cũng hiểu rõ: dòng tiền khổng lồ chảy vào túi riêng ông ta và phe cánh. Nhờ đó, càng ngày càng nhiều kẻ mang ơn, quy phục ông ta.
Lê Quý Ly đang đắc chí ngắm nghía chiếc ấm trà thì từ ngoài cửa, Nguyễn Đa Phương và Trần Mộng Dữ sầm sập bước vào. Nguyễn Đa Phương liếc mắt ra hiệu, Cao Ngân Hải vội vàng lui ra ngoài. Trần Mộng Dữ chắp tay, giọng hơi run vì xúc động::
- Bẩm minh công, tin khẩn từ lộ Nghệ An! Xương Đức Vương hạ được thành Thổ Du rồi!
Lê Quý Ly đang tỏ vẻ khó chịu vì hành động của hai người Trần, Nguyễn, nghe thấy nói thế bỗng sững sờ, làm rơi cả cái ấm trà. Ông ta trợn mắt:
- Cái gì, sao nó làm được?
Chợt thấy hai người Trần, Nguyễn nhìn mình với ánh mắt hơi lạ, Quý Ly mới nhận ra mình có chút thất thố, liền điều chỉnh lại tâm trạng, khoát tay:
- Ngồi đi.Các ngươi nói rõ sự tình xem!
Nguyễn Đa Phương đem tin thám báo đưa về kể lại chi tiết cho Lê Quý Ly nghe. Đến đoạn Giản Hoàng cho người thiết kế dù và tìm một trăm cao thủ tập nhảy dù từ trên đỉnh núi cao xuống, Lê Quý Ly lắc đầu chép miệng không thôi. Cuối cùng, ông ta than thở:
- Dù không ưa nhưng ta phải công nhận, thằng bé này quả là kỳ tài! Ta vẫn tưởng Nguyên Diệu sẽ thất bại ở thành Thổ Du, mà nếu có may mắn hạ được thành thì cũng phải giữa năm nay. Ai ngờ bọn chúng lại nghĩ ra kế lạ lùng như thế!
Ông ta ngẩn ngơ một hồi lâu, ánh mắt tối sầm, ngón tay gõ nhẹ lên thành ghế. Rồi ông ta quay sang Trần Mộng Dữ:
- Hiền điệt, bây giờ chúng ta phải làm sao?
Nhẽ ra trong quân lúc này Lê Quý Ly là nguyên soái, Trần Mộng Dữ là chánh tham quân, có thể hiểu như quân sư, Quý Ly phải gọi Mộng Dữ theo chức vụ mới phải. Nhưng ông ta có ý lôi kéo người tài trợ giúp cho mình, nên mượn mối quan hệ họ hàng xa để gọi Mộng Dữ như thế.
Trần Mộng Dữ vòng tay thưa:
- Theo thuộc hạ thấy, chúng ta chỉ còn cách “thuận thuỷ thôi chu”(3) thôi!
----------------------
3. Theo nước đẩy thuyền, ý nói thuận theo hoàn cảnh khách quan để thực hiện mục đích của mình. Người giỏi không cảm thấy ngoại cảnh là trở ngại mà biết cách mượn nó làm cho kết quả công việc của mình tốt hơn.
----------------------
Lê Quý Ly băn khoăn:
- Nghĩa là sao?
Trần Mộng Dữ mỉm cười kín đáo, giọng đầy mưu lược:
- Xương Đức Vương thắng lớn, chắc chắn sẽ tiếp tục tiến quân về phía Nam. Tin này đến tay Chế Bồng Nga cũng không chậm. Hai bên tất sẽ giao tranh quyết liệt. Lúc ấy, minh công chỉ cần dẫn thuỷ quân đánh úp sau lưng quân Chiêm. Quân ta đại thắng, công lao sẽ thuộc về minh công. Xương Đức Vương dù muốn cũng không thể phủ nhận!
Lê Quý Ly nghe xong, mắt sáng rỡ, gật đầu lia lịa:
- Hay! Hay lắm! Các ngươi lập tức điều tra tình hình hai bên, tính toán thời cơ chính xác nhất, rồi báo cho ta. Chúng ta phải chọn đúng lúc ra tay, không được để mất cơ hội.
“Thuộc hạ tuân lệnh!” Nguyễn Đa Phương và Trần Mộng Dữ đồng thanh đáp, rồi lui ra ngoài.
Lê Quý Ly ngồi một mình trong đại sảnh, ánh mắt nhìn ra biển Đông mênh mông ngoài kia. Gió biển thổi mạnh, lá cờ “Bình Nam Nguyên soái, Lê” trên kỳ đài phần phật bay. Ông ta khẽ cười lạnh, gật gù nói một mình:
- Xương Đức Vương... Quan gia... Các ngươi cứ đánh đi. Ta sẽ là người thu lưới cuối cùng.
Ngoài cửa sổ, tiếng trống thuỷ quân lại vang lên rền rĩ. Một trận phong ba mới đang âm thầm nhen nhóm trên mặt biển Đông năm Kỷ Mùi ấy.
Q1·Ch.68: Lê Quý Ly nhàn tản ở huyện Vạn Ninh
📖 Quyển 1: Lạc tới thời Trần