Hắn lặng lẽ rời khỏi doanh trại vào giữa đêm, bỏ lại đoàn voi cùng toàn bộ số muối còn lại giữa núi rừng. Đám binh lính, quản tượng và phu khuân vác khi biết tin cũng hoảng hồn. Bọn họ vốn chỉ là những kẻ cấp dưới, không có quyền quyết định lộ trình, càng không có khả năng ngăn cản thiên tai. Thế nhưng, một khi trở về kinh đô, ai dám chắc nhà vua sẽ phân biệt được đâu là trách nhiệm của đội trưởng, đâu là lỗi của những người dưới quyền?
Chẳng ai muốn đem mạng mình ra đánh cược với sự tức giận của quân vương.
Thế là người này bỏ trốn, người kia cũng bỏ trốn. Chỉ trong một đêm, đoàn vận chuyển vốn có hàng trăm người đã tan rã. Những con voi mất người điều khiển, vốn là loài vật to lớn nhưng rất khó thuần phục khi không có quản tượng, chẳng mấy chốc đã tản vào rừng sâu. Chúng đi lang thang giữa núi non, mặc cho những tải hàng còn sót lại nằm vương vãi trên đường.
Hàng chục tấn muối, cứ như vậy, không có cách nào đến được Ai Lao.
Một chuyến hàng tan vỡ, kéo theo cả một đoàn người tan rã. Một sự cố đáng lẽ có thể giải quyết bằng cách tổ chức đoàn vận chuyển khác, cuối cùng lại biến thành một vụ thất trách nghiêm trọng, bởi chẳng còn ai dám đứng ra nhận trách nhiệm.
Đó là chuyện của tháng trước.
Còn tháng này thì sao?
Trời lại mưa!
Nhã Đam khẽ nhắm mắt, trong lòng cảm thấy vô cùng nặng nề.
Hai tháng liên tiếp, không có một hạt muối nào được vận chuyển đến Ai Lao...
Về lý mà nói, đây chỉ là một sự cố thương mại. Chiêm Thành có thể tổ chức một đoàn vận chuyển mới, tìm cách bổ sung số hàng còn thiếu, thậm chí dùng vàng bạc để bồi thường cho đối tác. Ba ngàn lượng vàng đã nhận trước, dù sao cũng không phải số tiền mà triều đình không thể hoàn trả.
Nhưng chính trị chưa bao giờ đơn giản như những phép tính tiền bạc.
Một quốc gia đã ký kết hiệp định, đã nhận trước tiền hàng, lại liên tục không thực hiện được nghĩa vụ của mình, thì vấn đề không còn nằm ở chỗ thiệt hại bao nhiêu lượng vàng nữa. Đó là vấn đề về chữ tín.
Đối với một nước nhỏ hơn hoặc có vị thế yếu hơn, mất uy tín trong quan hệ thương mại đã là điều bất lợi. Nhưng đối với Chiêm Thành, một vương triều vốn luôn muốn thể hiện sức mạnh và tham vọng bành trướng của mình, chuyện ấy còn nguy hiểm hơn nhiều.
Ai Lao không phải một thương nhân có thể tùy tiện khất nợ hay lừa gạt. Đó là một quốc gia có quân đội, có triều đình và có những tính toán lợi ích riêng. Người Ai Lao có thể thông cảm với Chiêm Thành một lần, hai lần, nhưng nếu tình trạng này kéo dài, họ nhất định sẽ phải cân nhắc lại quan hệ giữa hai nước.
Một khi đã mất lòng tin, những điều khoản trong hiệp định có thể được xem xét lại. Những ưu đãi thương mại có thể bị thu hẹp. Đối phương cũng có thể tìm kiếm nguồn cung muối từ những nơi khác, dù phải trả giá cao hơn. Khi ấy, Chiêm Thành không chỉ mất một khoản lợi nhuận trước mắt, mà còn có nguy cơ đánh mất một thị trường đã được gây dựng bằng nhiều năm công sức.
Và nếu người Ai Lao nhân cơ hội này đưa ra những yêu cầu chính trị khác thì sao?
Nhã Đam hiểu rằng, trong quan hệ giữa các quốc gia, chẳng có thứ gì hoàn toàn miễn phí. Ba ngàn lượng vàng ứng trước có thể là một sự hào phóng trong mắt người ngoài, nhưng cũng có thể là một cách để Ai Lao ràng buộc Chiêm Thành vào những cam kết lâu dài. Khi đã nắm được lợi thế, họ hoàn toàn có thể dùng chính khoản tiền ấy làm căn cứ để gây sức ép.
Chuyện mua bán muối, xét đến cùng, vẫn là chuyện chính trị. Mà chuyện chính trị, một khi đã để đối phương nắm được điểm yếu, thì dù chỉ là một khe hở nhỏ, cũng có thể bị khoét rộng thành một vết nứt lớn.
Nhã Đam chậm rãi mở mắt, nhìn những dòng nước đang chảy xiết ngoài sân.
Ông không phải người thiếu kinh nghiệm. Ngược lại, trong số các đại thần của triều đình Chiêm Thành hiện nay, ông có thể được coi là một trong những người hiểu rõ nhất mối quan hệ giữa quốc khố, thương mại và quyền lực. Ông biết khi nào nên nhượng bộ, khi nào phải cứng rắn; biết lúc nào cần nói lời hòa giải, lúc nào phải dùng lợi ích để ràng buộc đối phương. Trong nhiều năm làm Tể tướng, ông đã chứng kiến không biết bao nhiêu kẻ vì một phút nóng giận mà tự hủy hoại tiền đồ, cũng đã thấy không ít người tưởng như đang chiếm thế thượng phong, cuối cùng lại trở thành quân cờ trong tay kẻ khác.
Ông càng hiểu rằng, một vị Tể tướng không thể chỉ biết lo việc trước mắt.
Việc thiếu muối có thể giải quyết bằng cách mở rộng sản xuất. Việc mất hàng có thể giải quyết bằng cách tổ chức vận chuyển lại. Nhưng nếu vì những chuyện ấy mà triều đình Ai Lao nảy sinh nghi ngờ, còn trong nước lại xuất hiện những lời bàn tán về năng lực điều hành của triều đình, thì hậu quả sẽ phức tạp hơn rất nhiều.
Đặc biệt, vào thời điểm này, Chiêm Thành tuyệt đối không nên để xảy ra thêm bất kỳ biến động nào.
Sau trận đại bại trước Đại Việt, thế lực của triều đình đã bị tổn thương. Quân đội cần thời gian để khôi phục, quốc khố cần thời gian để bổ sung, lòng dân cũng cần thời gian để ổn định. Một vương triều vừa trải qua thất bại lớn, nếu không biết cách che giấu những vết thương của mình, sẽ rất dễ trở thành đối tượng để các thế lực bên ngoài dò xét, thử thách.
Nhã Đam không sợ phải đối diện với khó khăn. Điều khiến ông lo ngại là những khó khăn ấy có thể bị kẻ khác lợi dụng.
Bởi trong triều đình, không phải ai cũng muốn Chiêm Thành được yên ổn.
Có những người chỉ mong nhà vua càng ngày càng nóng nảy, càng ngày càng đưa ra những quyết định sai lầm, bởi khi ấy, những kẻ có dã tâm sẽ có thêm cơ hội tranh giành quyền lực. Có những đại thần ngoài mặt luôn tỏ ra trung thành, nhưng trong lòng lại chỉ chăm chăm chờ đợi một thời cơ để hạ bệ đối thủ. Cũng có những võ tướng chỉ biết đến đao kiếm, cho rằng mọi vấn đề đều có thể giải quyết bằng một trận đánh, mà không hiểu rằng một cuộc chiến tranh không chỉ được quyết định trên chiến trường.
Một quốc gia có thể thua một trận đánh mà chưa chắc đã mất nước. Nhưng nếu triều đình mất đi khả năng kiểm soát tình hình, các đại thần chia bè kết phái, tướng lĩnh không phục lẫn nhau, quốc khố cạn kiệt, ngoại giao thất thế, thì dù có một đội quân dũng mãnh đến đâu cũng khó lòng cứu vãn.
Nhã Đam đã từng nhiều lần khuyên nhà vua phải kiềm chế, phải dành thời gian củng cố nội trị, khôi phục quân lực. Nhưng những lời khuyên ấy chưa chắc đã lọt được vào tai Chế Bồng Nga. Nhà vua vẫn còn quá nặng lòng với thất bại trước Đại Việt, vẫn muốn nhanh chóng chứng minh rằng uy thế của Chiêm Thành chưa hề suy giảm.
Một quân vương muốn lấy lại thể diện bằng chiến tranh, trong khi quốc gia còn chưa đủ sức tiến hành chiến tranh, đó mới là điều đáng sợ nhất.
Nghĩ đến đây, Nhã Đam bất giác thở dài.
Lộp bộp... Lộp bộp...
Tiếng mưa rơi mỗi lúc một dồn dập trên mái ngói, nghe chẳng khác nào có kẻ đang cầm dùi, từng nhát từng nhát gõ vào tâm trí ông.
Ông quay đầu nhìn về phía chiếc bàn gỗ đặt gần cửa. Trên bàn vẫn còn lá thư của Ai Lao, bên cạnh là mấy bản tấu trình về tình hình sản xuất muối ở các vùng duyên hải. Những con số trong đó vốn chẳng có gì phức tạp, nhưng lúc này, chúng lại giống như những mối dây rối rắm quấn chặt lấy nhau.
Một bên là thời tiết không thuận, một bên là nghĩa vụ thương mại đã đến hạn. Một bên là sự nóng nảy của nhà vua, một bên là những toan tính của nước láng giềng. Ở giữa tất cả những thứ ấy là vị Tể tướng phải tìm cách giữ cho cỗ xe quốc gia không chệch khỏi con đường đang đi.
Nhã Đam rất muốn chỉ tay lên trời mà chửi lão trời già. Nhưng ông biết, làm thế cũng chẳng có tác dụng gì.
Trời có thể mưa, có thể nắng, có thể làm hỏng cả một mùa muối. Đó là chuyện của trời đất, không ai có thể can thiệp. Nhưng những gì con người làm sau cơn mưa, những quyết định được đưa ra trong cung đình, những lời nói được thốt ra sau những cánh cửa đóng kín, những âm mưu được che giấu dưới vẻ ngoài trung thành... tất cả những điều ấy mới thực sự quyết định vận mệnh của một quốc gia.
Và Nhã Đam hiểu, cơn mưa trước mắt có lẽ còn chưa phải là điều đáng lo ngại nhất.
Bất chợt, từ khóe mắt, Nhã Đam nhìn thấy một tráng niên chừng ngoài ba mươi tuổi đang vội vã chạy từ cổng phủ vào. Người ấy dường như muốn tránh cơn mưa đang mỗi lúc một nặng hạt, bước chân hấp tấp, dáng vẻ có phần luống cuống, nước mưa bắn tung tóe trên vạt áo.
Tể tướng Nhã Đam khẽ cau mày. Đó chính là con trai ông, Nhã Thác Ni.
Đã ngoài ba mươi tuổi, vợ con đề huề, lại mang chức Tướng quân trong triều đình, thế nhưng tính tình nó vẫn chẳng khác nào một đứa trẻ chưa trưởng thành. Làm việc gì cũng hấp tấp, gặp chuyện chưa rõ đầu đuôi đã cuống quýt, chưa suy nghĩ thấu đáo đã vội vàng hành động. Một người đàn ông như thế, nếu chỉ là thường dân thì cũng chẳng có gì đáng nói, nhưng đã bước chân vào chốn quan trường, lại còn mang thân phận con trai của Tể tướng, thì mỗi lời nói, mỗi cử chỉ đều có thể ảnh hưởng đến thanh danh và tiền đồ của cả gia tộc.
Nhã Đam không khỏi thầm thở dài.
Ông cả đời lăn lộn giữa chốn quan trường, từng chứng kiến biết bao kẻ thông minh nhưng thiếu kiên nhẫn, tài giỏi nhưng không biết che giấu bản thân, cuối cùng chỉ vì một phút bốc đồng mà thân bại danh liệt. Chính trị là nơi mà người ta có thể giành được thắng lợi bằng một lời nói, nhưng cũng có thể mất tất cả chỉ vì một câu nói sai thời điểm. Kẻ không biết giữ miệng, không biết quan sát sắc mặt người khác, không biết cân nhắc lợi hại trước khi hành động, dù có xuất thân hiển hách đến đâu cũng khó lòng đứng vững.