Năm xưa, khi Thái Thượng hoàng quyết định đưa Trần Hiện lên ngôi, cả triều đình đã phải ngỡ ngàng kinh ngạc. Đó vốn là một quyết định vượt ngoài dự liệu của không ít người. Vậy thì ngày nay, nếu Thái Thượng hoàng muốn phế bỏ Trần Hiện, thậm chí muốn lấy mạng nó, thì sao?
Không phải không có khả năng!
Chỉ cần có kẻ biết lựa đúng thời điểm, nói một lời xúc xiểm, khơi đúng mối nghi ngờ trong lòng Thái Thượng hoàng, mọi chuyện đều có thể xảy ra. Một khi lòng tin đã mất, tình thân liệu còn đủ sức ngăn cản quyền lực hay không?
Nghĩ đến đây, trái tim Hoàng Thái hậu như bị ai bóp nghẹt. Nỗi lo lắng bị dồn nén bấy lâu bỗng trào lên, khiến bà không kìm được mà buột miệng:
- Người mà con cần dập đầu xin tha tội... là Thái Thượng hoàng, không phải là ta!
Vừa nói hết câu, bà chợt sực tỉnh. Bà nhận ra mình đã để lộ cảm xúc thật, để nỗi lo lắng dành cho đứa con trai bộc lộ ra ngoài. Cái vẻ lạnh lùng, nghiêm khắc mà bà cố công giữ từ đầu đến giờ, rốt cuộc cũng không thể tiếp tục duy trì được nữa.
Giản Hoàng lại dập đầu một lần nữa, cung kính thưa:
- Tạ ơn mẫu hậu dạy bảo!
Thế nhưng, chàng vẫn quỳ nguyên tại chỗ, không dám tự ý đứng lên.
Hoàng Thái hậu nhìn đứa con đang quỳ trước mặt, trong lòng thoáng mềm lại. Bà vốn muốn giữ vẻ nghiêm khắc, nhưng rốt cuộc vẫn không nỡ để chàng tiếp tục quỳ như vậy. Bà đành lên tiếng:
- Quan gia còn phải để già này thân chinh đỡ dậy mới chịu đứng lên hay sao?
Lúc ấy, Giản Hoàng mới chậm rãi đứng dậy.
Ánh nắng giữa giờ Ngọ xuyên qua rèm cửa, rọi lên thân hình chàng, làm nổi bật dáng vẻ thanh tao, văn nhã. Chàng khoác bạch bào thêu rồng ẩn giữa tầng mây, đầu đội kim quan nạm ngọc, phong thái đường hoàng mà vẫn mang nét thư sinh, chẳng khác nào một nhân vật vừa bước ra từ trang sách. Nhìn dáng vẻ ấy, Hoàng Thái hậu chợt nhớ đến một chuyện khác. Bà liền hỏi:
- Chuyện con với con bé Yên Hà, rốt cuộc là thế nào?
Giản Hoàng không khỏi chấn động thêm một phen. Từ buổi gặp gỡ trong hoa viên đến nay đã mấy tháng trôi qua. Trong khoảng thời gian ấy, chàng và Mạc Yên Hà vẫn âm thầm qua lại, nhưng chàng chưa từng chính thức bẩm báo chuyện này với Hoàng Thái hậu. Không ngờ hôm nay bà lại đột nhiên nhắc đến, khiến chàng nhất thời có phần bối rối.
Gương mặt Giản Hoàng thoáng ửng đỏ. Chàng cúi đầu, thành thật thưa:
- Dám bẩm mẫu hậu, Mạc tiểu thư là người mà con đem lòng ái mộ!
Hoàng Thái hậu nghe vậy lại cau mày. Bà nhìn chàng, giọng điệu đầy vẻ không tán thành:
- Hừ, “ái mộ” ư? Nó xứng với hai chữ “ái mộ” đó sao?
Nếu câu nói ấy phát ra từ miệng một người khác, Giản Hoàng nhất định sẽ lên tiếng phản bác. Chàng có thể không chấp nhận người khác tùy tiện hạ thấp Mạc Yên Hà, càng không muốn nàng bị đem ra làm đối tượng chê bai. Nhưng người đang nói trước mặt chàng lại là Gia Từ Hoàng Thái hậu, là mẹ ruột của chàng. Vì vậy, chàng không dám phản bác, mà sâu trong lòng cũng không nỡ dùng lời lẽ bất kính để đối đáp với bà. Cuối cùng, chàng chỉ cúi đầu, im lặng.
Hoàng Thái hậu thấy chàng không đáp, liền dằn mạnh cuốn sách xuống bàn. Tiếng sách chạm mặt bàn vang lên khô khốc, tựa như báo hiệu thái độ cứng rắn của bà. Giọng bà cũng trở nên lạnh lẽo, từng lời từng chữ đều mang theo sự nghiêm khắc:
- Con với Thục Mỹ xưa kia đã từng đính ước. Nhưng ta biết trong lòng con không có nó, vì vậy mới lần lữa mãi không chịu thành hôn. Con gái có thì, nó đâu thể cứ chờ đợi con hết năm này qua năm khác, cho nên mới xảy ra chuyện sai lầm kia... Ta không trách con vì chuyện ấy, nhưng con cũng phải hiểu, hôn nhân của một vị quân vương không thể chỉ dựa vào tình cảm riêng tư.
Bà ngừng lại một chút, ánh mắt vẫn đặt trên người Giản Hoàng, rồi tiếp tục:
- Nếu con không lập Thục Mỹ làm Hoàng hậu, thì cũng phải lựa chọn một bậc tiểu thư danh môn khuê các, xuất thân từ những gia đình công hầu khanh tướng. Đó mới là môn đăng hộ đối, mới phù hợp với thân phận và địa vị của con. Há lại có thể chọn một đứa dân nữ như Mạc Yên Hà!
Giản Hoàng ngẩng đầu. Ánh mắt chàng lúc này không còn vẻ dè dặt hay bối rối thường thấy trước mẫu hậu, mà trở nên kiên định, tựa như đã hạ quyết tâm không gì lay chuyển nổi:
- Bẩm mẫu hậu, nếu không phải Yên Hà, thì nhi thần nguyện cả đời không lấy bất kỳ ai khác!
- Hỗn láo!
Tiếng quát của Hoàng Thái hậu bất ngờ vang lên, dội khắp đại điện. Bà giận dữ vỗ mạnh bàn tay xuống long án. Chén ngọc đặt trên bàn lập tức rung lên, phát ra một tiếng lanh canh, suýt nữa thì đổ nhào. Đám cung nhân đứng hầu bên ngoài nghe thấy cũng không khỏi giật mình, nhưng chẳng một ai dám bước vào.
Giản Hoàng lại quỳ xuống đất, hai tay vòng trước ngực, cung kính thưa:
- Bẩm mẫu hậu! Mạc tiểu thư tuy xuất thân nơi thôn dã, nhưng vốn thuộc dòng dõi thư hương. Tằng tổ phụ(1) của nàng chính là Lưỡng quốc Trạng nguyên, danh tiếng vang vọng cả Bắc Nam, được sĩ tử thiên hạ ngưỡng vọng. Tổ phụ(2) của nàng cũng từng nhập sĩ, ra làm quan cho triều đình. Bản thân nàng lại đoan trang hiền hậu, học thức tinh thông, phẩm hạnh chẳng thua kém những bậc tiểu thư khuê các. Xin mẫu hậu minh giám, thành toàn cho hai đứa chúng con!
--------------------
1 . Tằng tổ phụ là Cụ, ở đây chỉ Mạc Đĩnh Chi, nổi danh trong lịch sử Việt Nam là “Lưỡng quốc Trạng nguyên”.
2 . Tổ phụ là Ông, ở đây chỉ Mạc Dao, ông nội của Mạc Yên Hà.
--------------------
Chàng nói rất chậm rãi, từng lời đều có ý bảo vệ người con gái mình yêu quý. Dẫu đang quỳ dưới thềm điện, trước mặt là người mẹ có địa vị tôn quý nhất trong hậu cung, chàng vẫn không muốn để Mạc Yên Hà bị xem thường. Trong suy nghĩ của chàng, xuất thân có thể quyết định thân phận một người, nhưng không thể dùng nó để phủ nhận phẩm hạnh và tài năng của người ấy.
Hoàng Thái hậu nghe xong, khóe môi khẽ nhếch lên thành một nụ cười nhạt:
- Hừ! Tằng tổ phụ của nó là danh sĩ được thiên hạ ngưỡng mộ, ta không phủ nhận. Tổ phụ của nó cũng có chút công danh, nhưng rốt cuộc cũng chỉ làm một chức quan nho nhỏ mà thôi. Còn thân phụ của nó là ai? Gia thế hiện nay ra sao? Nhà ấy rõ ràng là đời sau không bằng đời trước, một dòng dõi thư hương đang suy vi từng ngày, vậy mà cũng dám vọng tưởng sánh vai với hoàng tộc hay sao?
Lời lẽ của bà tuy có phần khắc nghiệt, nhưng không phải hoàn toàn vô căn cứ nếu xét theo quan niệm môn đăng hộ đối của xã hội đương thời.
Lẽ đời xưa nay, thiên hạ vẫn coi trọng công danh và xuất thân. Mặc dù Mạc Đĩnh Chi, vị Lưỡng quốc Trạng nguyên lừng danh, cùng con cháu trong gia tộc đều thuộc một mạch thư hương, nhiều đời giữ gìn danh tiết, nhưng danh vọng của tổ tiên không thể mãi thay thế cho thế lực và địa vị của hậu duệ. Nhìn từ con mắt của thế nhân, quả thực gia tộc họ Mạc đã có phần suy giảm qua các thế hệ. Nếu đem so với những đại tộc đang nắm giữ quyền thế trong triều đình, sự chênh lệch ấy không chỉ là một bậc.
Đối với một gia đình bình thường, điều đó có lẽ chẳng đáng để bận tâm. Nhưng với hoàng tộc, hôn nhân chưa bao giờ chỉ là chuyện kết tóc se duyên giữa hai con trẻ. Đằng sau một cuộc hôn phối còn có danh phận, lễ chế, gia thế và những mối quan hệ mà người trong cuộc không thể tùy ý xem nhẹ.
Giản Hoàng nghe những lời ấy, nhất thời không biết phải biện giải thế nào. Chàng hiểu sự phản đối của mẫu hậu không đơn thuần xuất phát từ thành kiến đối với Mạc Yên Hà. Bà đang nhìn cuộc hôn nhân này dưới góc độ của một vị Hoàng thái hậu, còn chàng lại nhìn nó bằng tình cảm của một người con trai dành cho người con gái mình yêu.
Sau một hồi im lặng, Giản Hoàng khẽ buông tiếng thở dài:
- Nhi thần cũng chưa khẩn thiết chuyện hôn phối. Việc này, xin mẫu hậu khoan định, cho nhi thần thêm chút thời gian!
Hoàng Thái hậu khẽ lắc đầu. Giọng bà đã không còn gay gắt như trước, nhưng sự lạnh lùng trong từng lời nói vẫn không hề giảm bớt:
- Con năm nay cũng ngoài hai mươi tuổi rồi, đâu còn quá trẻ nữa. Ta biết con từng lập lời thề, nếu chưa đánh tan Chiêm Thành, trả thù cho phụ vương thì nhất quyết chưa thành gia lập thất. Nhưng con phải hiểu, thân là đế vương, không thể chỉ chăm chăm vào những tâm nguyện riêng của bản thân. Đại sự thiên hạ cần phải lo liệu, mà chuyện hậu cung cũng phải được thu xếp chu toàn. Một vị quân chủ không thể để việc lập hậu, tuyển phi cứ mãi trì hoãn, khiến triều đình và thiên hạ phải chờ đợi.
Bà dừng lời, đưa tay nâng chén trà trên án, chậm rãi nhấp một ngụm. Hơi trà ấm thoảng qua, nhưng sắc mặt bà vẫn chẳng dịu đi bao nhiêu. Đặt chén xuống, bà lại tiếp:
- Ta nghe nói Dương tiểu thư, ái nữ của Lễ bộ Thượng thư Dương Hào, là người có dung mạo đoan trang, học vấn uyên bác, lại nức tiếng hiền lương. Xuất thân của nàng cũng tương xứng với thân phận của con. Đợi vài ngày nữa, ta sẽ vời nàng vào cung gặp mặt, xem thử dung mạo, cử chỉ và phẩm hạnh có thực sự tốt đẹp như lời đồn hay không.
Giản Hoàng thoáng ngập ngừng.
Chàng biết mẫu hậu đã bắt đầu tính đến chuyện hôn phối của mình một cách nghiêm túc. Việc bà nhắc đến ái nữ của Lễ bộ Thượng thư, lại còn định triệu nàng vào cung, rõ ràng không phải một lời nói vu vơ. Đó là một sự sắp đặt đã được bà cân nhắc, ít nhất cũng là bước đầu cho một cuộc hôn nhân mà bà cho rằng phù hợp với địa vị của chàng.
Nhưng nghĩ đến Mạc Yên Hà, Giản Hoàng vẫn không thể thuận theo. Chàng ngẩng đầu, giọng nói dõng dạc hơn trước:
- Bẩm mẫu hậu, nếu không phải Yên Hà... nhi thần thề chẳng thành gia với bất kỳ ai khác!
Hoàng Thái hậu mở lớn đôi mắt phượng, nhìn chằm chằm vào chàng. Trong ánh mắt ấy đã không còn đơn thuần là sự bất mãn, mà còn có cả vẻ kinh ngạc lẫn giận dữ. Bà không ngờ đứa con trai vốn luôn kính cẩn, hiếu thuận trước mặt mình, hôm nay lại cố chấp đến mức này.
- Con thách thức ta đấy ư?
Giản Hoàng cúi đầu, không nhìn thẳng vào mắt bà. Nhưng chàng cũng không rút lại lời vừa nói, càng không tìm cách phân trần hay biện bạch. Chàng chỉ lặng im.
Sự im lặng ấy, đối với Hoàng Thái hậu, còn có sức nặng hơn mọi lời phản bác. Nó chẳng khác nào một câu trả lời đã được xác quyết: chàng không có ý định nhượng bộ.
Trong đại điện, bầu không khí bỗng trở nên nặng nề. Không một ai dám lên tiếng, ngay cả những cung nhân đứng hầu ngoài cửa cũng nín thở, cúi gằm mặt. Sự im lặng chết chóc lại bao trùm Lệ Thiên cung.
Q3·Ch.106: Nó xứng với hai chữ “ái mộ” đó sao?
📖 Quyển 3: Bình Chiêm định quốc