Q3·Ch.91: Thư sinh nghèo một bước lên mây

Đến lúc ấy, Đoàn Lam Giang mới thực sự bừng tỉnh. Chàng vẫn chưa hết bàng hoàng, dường như không thể tin vận mệnh của mình lại đột ngột thay đổi chỉ trong một buổi. Mới trước đó, chàng còn là một thư sinh nghèo phải nhận viết thuê để kiếm tiền ăn học; nếu không có Nguyên Chi ra tay, có lẽ chiếc vòng bạc gia truyền vẫn còn nằm trong hiệu cầm đồ, còn bản thân chàng thì chẳng biết phải chịu bao nhiêu trận đòn oan uổng.
Vậy mà giờ đây, vị vương tử xuất thân hoàng tộc không chỉ giúp chàng lấy lại kỷ vật của gia đình, mà còn muốn trao cho chàng cơ hội bước vào chốn quan trường.
Nghĩ đến đó, lòng Đoàn Lam Giang trào dâng niềm cảm kích. Chàng lập tức quỳ sụp xuống sàn tửu lâu, phủ phục trước mặt Trần Nguyên Chi, nước mắt không kìm được tuôn dài trên gương mặt. Chàng dập đầu lạy đủ ba lạy, sau đó chắp tay, nghẹn ngào thưa:
- Hồng ân của vương tử, học trò suốt đời không dám quên! Từ nay về sau, học trò nguyện hết lòng phụng sự vương tử, dẫu phải vào nơi nước sôi lửa bỏng cũng quyết không thoái thác!
Vốn dĩ, Trần Nguyên Chi chẳng bao giờ ưa những con số khô khan, càng không có đủ kiên nhẫn để ngày ngày vùi đầu vào giải quyết đống sổ sách. Công việc của chàng tại Trù bị ty lại chủ yếu là kiểm soát, thanh tra và phê duyệt những sổ sách, chứng từ do thuộc cấp trình lên. Mỗi khoản thu chi đều liên quan đến tiền bạc, mà số tiền được ghi trong đó thường chẳng phải con số nhỏ. Chỉ cần sơ suất một chút, từ việc mua sắm quân trang, vũ khí cho đến cấp phát lương bổng, đều có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng. Nếu làm qua loa dẫn đến sai sót, chàng sẽ phải chịu trách nhiệm; còn nếu kiểm tra cẩn thận từng khoản, từng mục, công việc ấy chẳng khác nào một cực hình đối với người vốn không có hứng thú việc tính toán như chàng.
Những thuộc cấp dưới quyền, người nào cũng có phận sự riêng, không thể lúc nào cũng thay chàng gánh vác công việc. Bởi thế, khi tình cờ gặp được Đoàn Lam Giang, một thư sinh không chỉ giỏi tính toán mà còn nhanh nhạy, cẩn thận, Trần Nguyên Chi chẳng khác nào tìm được người giải thoát mình khỏi cảnh khổ sở hằng ngày. Chàng lập tức nảy ra ý định đưa Lam Giang về bên cạnh, giao cho hắn xử lý những công việc liên quan đến sổ sách, còn mình chỉ cần đứng ra phê chuẩn là xong.
Nghĩ được như vậy, Nguyên Chi vô cùng đắc ý, cứ như thể vừa tìm được một món bảo vật quý giá.
Hôm sau, chàng liền dẫn Đoàn Lam Giang đến Binh bộ, trình bày với thượng cấp, xin bổ nhiệm hắn làm Chủ sự, hưởng bổng lộc mỗi tháng mười hai lạng bạc.
Nói là trình bày với thượng cấp cho đúng phép tắc quan trường, chứ với thân phận vương tử của Trần Nguyên Chi, chuyện này vốn chẳng có gì khó khăn. Đến cả Binh bộ Thượng thư mỗi khi gặp chàng còn phải hành lễ trước, huống hồ những quan lại cấp dưới. Chỉ cần Nguyên Chi đã mở lời, việc bổ nhiệm Đoàn Lam Giang gần như chẳng còn gì phải bàn cãi.
Thế là chỉ trong vòng vài ngày, Đoàn Lam Giang đã đổi đời chóng mặt. Từ một thư sinh nghèo kiết xác, phải thuê trọ trong căn phòng chật hẹp, ngày ngày viết thuê kiếm tiền ăn học, lại vừa bị đánh đến bầm dập giữa phố, hắn bỗng trở thành một viên quan có phẩm phục chỉnh tề, ra vào công đường, đi đâu cũng có người cung kính chào hỏi. So với cảnh túng thiếu trước kia, cuộc sống hiện tại quả thực khác nhau một trời một vực.
Tuy nhiên, Lam Giang hiểu rất rõ rằng chức vị mình có được không phải nhờ khoa cử, cũng chẳng phải do tổ tiên để lại phúc ấm, mà hoàn toàn nhờ sự nâng đỡ của Trần Nguyên Chi. Bởi vậy, hắn càng không dám lơ là công việc, chỉ mong dùng năng lực của bản thân để báo đáp ân tri ngộ.
Từ ngày được bổ nhiệm, Lam Giang luôn tỏ ra cúc cung tận tụy. Sáng sớm tinh mơ, khi đường phố còn chưa đông đúc, hắn đã có mặt tại nhiệm sở. Vừa đến nơi, hắn liền bắt tay vào công việc, hết kiểm tra sổ sách lại đối chiếu chứng từ, rà soát từng khoản thu chi, từng con số trong những văn án được trình lên. Nhiều hôm, hắn làm việc đến tận tối mịt mới trở về nhà. Nhờ có người chăm chỉ, giỏi giang như vậy, đống công văn và sổ sách bị Trần Nguyên Chi đình trệ suốt mấy tháng trời nhanh chóng được giải quyết. Những khoản mục trước kia khiến chàng đau đầu, nay đều được Lam Giang kiểm tra, tính toán rõ ràng, đâu ra đấy.
Quy trình làm việc dần trở nên đơn giản đến mức Trần Nguyên Chi gần như chẳng cần động não. Mỗi khi có hồ sơ cần phê duyệt, Lam Giang sẽ kiểm tra trước, sau đó trình lên, giải thích những nội dung quan trọng để chàng nắm được tình hình. Nếu thấy hợp lý, Nguyên Chi chỉ cần đóng triện của mình vào văn bản. Nếu phát hiện có điều chưa ổn, hoặc bản thân không đồng ý với nội dung trình lên, chàng có thể trả lại cho thuộc cấp xem xét, chỉnh sửa.
Nhờ vậy, công việc của Trù bị ty tiến triển nhanh chóng hơn hẳn. Những văn án tồn đọng được giải quyết, các khoản chi tiêu được kiểm tra cẩn thận, chưa xảy ra sai sót đáng kể nào. Thấy tình hình chuyển biến tích cực, cấp trên của Nguyên Chi cũng hết lời khen ngợi, cho rằng chàng đã biết chuyên tâm vào chức trách, có tiến bộ rõ rệt trong công việc. Nhưng người ngoài đâu biết rằng, đằng sau sự tiến triển ấy, công lao phần lớn đều thuộc về Đoàn Lam Giang.
Còn Trần Nguyên Chi, sau khi có được người phụ tá đắc lực, chẳng những không cảm thấy cần phải tự mình học hỏi thêm, trái lại càng thêm đắc chí. Chàng cho rằng bản thân đã tìm được cách giải quyết triệt để những phiền toái ở Trù bị ty, từ nay có thể vừa giữ được chức vụ, vừa chẳng phải hao tâm tổn sức.
Ban đầu, Nguyên Chi còn chịu khó đến nhiệm sở mỗi ngày, nghe Lam Giang giải thích từng khoản mục rồi mới đóng triện phê duyệt. Nhưng chẳng bao lâu sau, chàng bắt đầu lười biếng. Thường phải hai, ba ngày chàng mới ghé qua Trù bị ty một lần. Mỗi lần đến, trên bàn đã có sẵn một chồng văn án được sắp xếp ngay ngắn, chờ chàng phê chuẩn.
Đoàn Lam Giang đứng bên cạnh, vừa mở từng văn bản vừa trình bày những nội dung cần lưu ý. Lúc đầu, Nguyên Chi còn cố giữ vẻ nghiêm túc, thỉnh thoảng gật đầu ra chiều đã hiểu. Nhưng nghe được một lúc, chàng bắt đầu mất kiên nhẫn. Những con số, khoản mục, tên gọi và quy trình chi tiêu cứ nối tiếp nhau khiến chàng cảm thấy đầu óc nặng nề. Dần dà, chàng chẳng buồn nghe Lam Giang giải thích nữa, chỉ giục hắn lật sang văn bản tiếp theo rồi nhanh tay đóng triện cho xong.
Thành ra, mỗi lần đến Trù bị ty, Nguyên Chi chỉ mất chừng một canh giờ là có thể xử lý xong cả đống văn án chất trên bàn. Phần việc kiểm tra, đối chiếu và thẩm tra chi tiết vẫn do Lam Giang đảm nhiệm; còn chàng chỉ cần đặt triện lên những giấy tờ đã được chuẩn bị sẵn, sau đó phủi tay rời đi.
Vừa thoát khỏi công đường, Trần Nguyên Chi lại trở về với cuộc sống phong lưu khoái hoạt quen thuộc. Hôm thì chàng đến trường đấu vật, xem các đô vật tranh tài; hôm lại ghé trường gà, hào hứng theo dõi những trận chọi gà gay cấn. Khi đã chán những cuộc vui ấy, chàng lại tìm đến trà lâu, tửu quán, cùng bạn bè uống rượu, đàm luận chuyện thiên hạ. So với việc ngồi trước đống sổ sách chi chít chữ nghĩa và con số, những thú vui ấy rõ ràng hấp dẫn chàng hơn nhiều.
Cứ thế, ngày qua ngày, Nguyên Chi mặc nhiên coi việc có Đoàn Lam Giang phụ tá là chuyện đương nhiên, chẳng còn mấy khi nghĩ đến trách nhiệm thực sự của mình trong Trù bị ty.
Nhưng trên đời này, đâu phải chuyện gì cũng có thể thuận lợi mãi mãi.
Mấy tháng trôi qua, một hôm, Trần Nguyên Chi đang ở trong vương phủ thì có một viên thuộc cấp của chàng tìm đến, xin được gặp riêng. Người này vừa bước vào đã tỏ vẻ bất an, sau khi hành lễ liền lấy từ trong tay áo ra một tờ thủ lệnh, cẩn thận dâng lên trước mặt Nguyên Chi.
Chàng nhận lấy, đưa mắt nhìn qua. Nội dung trên tờ lệnh ghi rõ Binh bộ yêu cầu xuất quỹ mười nghìn lạng vàng để mua sắm vũ khí, áo giáp trang bị cho Đại đoàn Thanh Long. Phía dưới văn bản có đóng triện của Trần Nguyên Chi, dấu son hiện lên rõ ràng, ngay ngắn, không có gì đáng nghi ngờ.
Viên thuộc cấp cúi đầu, giọng đầy vẻ lo lắng:
- Bẩm vương tử, tờ thủ lệnh này có dấu triện của Người ở phía dưới, tiểu nhân không dám chậm trễ, đã căn cứ theo lệnh mà xuất đủ mười nghìn lạng vàng. Thế nhưng, gần nửa tháng nay, số vàng ấy dường như đã biến mất không dấu vết. Đến nay, Đại đoàn Thanh Long vẫn chưa nhận được thêm một bộ áo giáp hay một thanh gươm nào.
Nói đến đây, hắn ngừng lại một chút, dường như đang cân nhắc lời lẽ trước khi nói tiếp:
- Tiểu nhân đã đích thân sang truy hỏi nhiều lần, tra xét rất kỹ, nhưng vẫn không tìm ra manh mối. Ngay cả Đại tướng quân Trần Tông Ngoạn cũng xác nhận rằng Đại đoàn chưa nhận được số vũ khí, áo giáp theo lệnh cấp phát. Tiểu nhân thật sự không biết phải xử trí thế nào, nên đành mạo muội đến bẩm báo với vương tử!
Trần Nguyên Chi nghe xong, lập tức toát mồ hôi lạnh. Chàng nhìn chằm chằm vào tờ thủ lệnh trên tay, sắc mặt dần trở nên khó coi.
Triện của chàng từ trước đến nay vẫn luôn do chính chàng giữ, đi đâu cũng mang theo bên mình, chưa từng giao cho người khác. Bởi vậy, một khi tờ thủ lệnh đã có dấu triện của chàng, trách nhiệm không thể đổ lên đầu bất cứ người nào được. Theo lời viên thuộc cấp, mười nghìn lạng vàng đã được xuất khỏi quốc khố, nhưng số vũ khí, áo giáp đáng lẽ phải mua sắm lại chẳng thấy đâu. Chuyện này nếu bị tra xét đến cùng, chẳng hóa ra chính chàng là kẻ tham ô số vàng ấy hay sao?
Vương pháp Đại Việt quy định rất nghiêm khắc đối với tội tham ô. Chỉ cần biển thủ mười lạng vàng đã đủ để bị ghép vào trọng tội, huống hồ đây lại là mười nghìn lạng! Cho dù Trần Nguyên Chi là vương tử, mẫu thân chàng từng có công lớn với triều đình, thì trước một khoản tiền khổng lồ như vậy, liệu có thể dễ dàng thoát khỏi sự truy cứu của pháp luật?
Mười nghìn lạng vàng!
Số vàng ấy có thể mua được hai vạn tấn gạo. Hai vạn tấn lương thực, một con số lớn đến mức người bình thường khó lòng hình dung nổi, đủ để toàn bộ dân chúng Đại Việt ăn trong hơn nửa tháng. Một khoản tiền như vậy không chỉ liên quan đến quốc khố, mà còn gắn với việc trang bị cho cả một Đại đoàn chủ lực của triều đình. Nếu số vàng thực sự bị chiếm đoạt, hậu quả không thể chỉ dùng vài lời giải thích là xong.