Q3·Ch.89: Ngô Vũ ra tay

Bên trong hiệu cầm đồ lập tức nhốn nháo. Chỉ nghe tiếng chân người chạy rầm rập, mấy gã tráng hán mặt mày hung dữ đã hùng hổ xông ra, kẻ tay cầm gậy gộc, kẻ xắn tay áo, bộ dạng như chỉ chờ có người để trút giận.
Đi phía sau đám lâu la là một người đàn ông chừng hơn bốn mươi tuổi, thân hình thấp lùn, béo mập, khuôn mặt bóng nhẫy, hai mắt nhỏ như hai đường chỉ. Nhìn bề ngoài, lão có vẻ nặng nề, chậm chạp, nhưng bước chân lại nhanh nhẹn đến khó tin. Vừa ra đến cửa, lão đã đảo mắt quan sát một lượt, sau đó lập tức chen lên phía trước, gạt đám thủ hạ đang hùng hổ sang hai bên.
Lão không phải kẻ ngu xuẩn. Chỉ cần nhìn thấy Ngô Vũ đang ngồi ngay ngắn trên lưng một con tuấn mã, bên hông đeo quân đao, khí thế khác hẳn đám võ phu thông thường, lão đã biết người này tuyệt đối không dễ đối phó. Những kẻ dám mang binh khí bên mình, lại ngang nhiên đập biển hiệu giữa kinh thành, nếu không có chút lai lịch hoặc chỗ dựa, hẳn chẳng thể liều lĩnh đến thế.
Huống hồ, đây là Thăng Long, nơi thiên tử ngự trị, quan lại quý tộc đi lại như mắc cửi. Một cửa hiệu làm ăn muốn tồn tại lâu dài ở chốn này, điều tối kỵ chính là tùy tiện đắc tội với người không nên đắc tội. Lão chủ hiệu tuy quen thói bắt nạt những kẻ yếu thế, nhưng đối với người có thể khiến mình gặp họa, lão vẫn biết phải thu lại vài phần hung hăng.
Nghĩ vậy, lão lập tức đổi sang vẻ mặt niềm nở, bước lên trước, chắp tay cúi chào Ngô Vũ, giọng nói khách sáo:
- Tiểu điếm xưa nay vẫn luôn làm ăn lương thiện, buôn bán có phép tắc, không biết đã đắc tội gì với đại quan nhân mà khiến ngài nổi giận, phải đích thân đến đây trách phạt? Mong đại quan nhân chỉ rõ, để tiểu nhân còn biết đường sửa đổi!
Ngô Vũ nhếch mép cười, đưa tay chỉ về phía Đoàn Lam Giang, giọng nói đầy vẻ chế giễu:
- Ngươi không đắc tội với ta, nhưng lại đắc tội với người này!
Lão chủ hiệu cầm đồ nghe vậy, ánh mắt thoáng đảo qua Đoàn Lam Giang, vẻ mặt lập tức trở nên khó xử. Lão vốn tưởng đối phương đến đây để gây sự, nào ngờ lại chỉ vì một thư sinh nghèo khổ. Tuy trong lòng không khỏi tức tối vì bị người ta đập biển hiệu ngay trước cửa tiệm, lão vẫn biết lúc này không nên tranh hơn thua. So với chút lợi lộc từ chiếc vòng bạc, việc đắc tội với một người có thể mang quân đao bên mình, lại ngang nhiên cưỡi ngựa đến tận cửa, rõ ràng là chuyện chẳng đáng.
Lão vội vàng chắp tay, cố nặn ra một nụ cười hòa nhã:
- Chỉ là hiểu lầm thôi, đại quan nhân! Bổn tiệm lấy chữ Tín làm tôn chỉ, lấy chữ Đức làm đầu, tuyệt đối không có ý làm khó khách hàng. Nếu vị công tử đây cảm thấy không hài lòng, tiểu nhân xin hoàn lại bảo vật, coi như chuyện vừa rồi chưa từng xảy ra. Mong đại quan nhân rộng lòng bỏ qua!
Nói rồi, lão quay người trở vào trong hiệu. Chỉ một lát sau, lão đã trở ra, hai tay nâng một chiếc hộp làm bằng gỗ quý. Lão cẩn thận mở nắp hộp, để lộ bên trong một chiếc vòng bạc được đặt ngay ngắn trên lớp vải mềm.
Đoàn Lam Giang vừa nhìn thấy chiếc vòng, hai mắt lập tức sáng lên. Chàng vội bước tới, cẩn thận cầm lấy, ngắm nghía một hồi như muốn chắc chắn rằng vật gia truyền của mình vẫn còn nguyên vẹn. Đối với người giàu sang, một chiếc vòng bạc có lẽ chẳng đáng bao nhiêu tiền, nhưng với chàng, đó là kỷ vật gia đình, là thứ đã theo dòng họ qua nhiều năm tháng. Nay tìm lại được, niềm vui trong lòng khó có thể diễn tả bằng lời.
Ngô Vũ thấy việc đã xong, lão chủ hiệu cũng đã chịu giao trả chiếc vòng, bản thân chẳng còn cớ gì để gây sự, bèn hừ nhẹ một tiếng rồi quay ngựa trở về. Đoàn Lam Giang vội vàng theo sát phía sau, trong lòng vừa mừng vừa cảm kích, thỉnh thoảng lại cúi xuống nhìn chiếc vòng đang nắm chặt trong tay, sợ rằng chỉ cần lơ đãng một chút, nó sẽ lại vuột khỏi mình.
Khi hai người trở về tửu lâu, Trần Nguyên Chi vẫn đang ngồi cùng các bạn bên bàn rượu. Thấy Ngô Vũ bước vào, chàng chỉ liếc mắt hỏi:
- Thế nào? Mọi việc ổn thỏa cả chứ?
Ngô Vũ chắp tay bẩm báo:
- Bẩm vương tử, chiếc vòng đã lấy về nguyên vẹn. Lão chủ hiệu kia vừa thấy tiểu tướng đến đã lập tức mang bảo vật ra trả, chẳng dám nói thêm lời nào.
Trần Nguyên Chi gật đầu, không hỏi thêm. Đoàn Lam Giang lúc này đã bước tới trước mặt chàng, bất ngờ quỳ sụp xuống, dập đầu hành lễ:
- Ơn cứu mạng của vương tử, ơn giúp đỡ của Ngô tướng quân, học trò không biết lấy gì báo đáp! Học trò chỉ có cái mạng này, từ nay nếu vương tử có điều gì sai khiến, dù phải nhảy vào nước sôi lửa bỏng, học trò cũng tuyệt đối không chối từ!
Trần Nguyên Chi vốn không quá để tâm đến những lời cảm tạ như vậy. Đối với chàng, ra tay giúp một thư sinh bị bắt nạt chẳng qua chỉ là chuyện thuận tay, huống hồ bản thân còn chưa phải bỏ ra bao nhiêu công sức. Thấy chiếc vòng đã được lấy về, người cũng đã bình an, chàng đang định phẩy tay cho Đoàn Lam Giang lui xuống để tiếp tục cuộc rượu còn dang dở, thì trong đầu bỗng lóe lên một ý nghĩ.
Chàng chợt nhớ đến công việc ở Trù bị ty. Những ngày qua, đám sổ sách chi chít chữ số vẫn khiến chàng đau đầu, còn các khoản thu chi, kê khai, đối chiếu thì chẳng khác nào một mớ tơ vò. Nếu có người giỏi tính toán giúp mình xử lý những việc ấy, chẳng phải sẽ nhẹ nhõm hơn rất nhiều hay sao?
Nghĩ đến đây, Trần Nguyên Chi bèn nhìn Đoàn Lam Giang, hỏi như thể chỉ thuận miệng:
- Ngươi có thạo việc tính toán, thống kê sổ sách không?
Đoàn Lam Giang hơi ngẩn người, dường như không ngờ vị vương tử lại đột nhiên hỏi đến chuyện ấy. Nhưng chàng nhanh chóng lấy lại bình tĩnh, cung kính đáp:
- Bẩm vương tử, học trò từ khi theo đòi nghiên bút, về nghề bình thơ viết phú thì thường bị thầy bạn chê cười, chẳng có tài cán gì đáng kể. May thay, môn tính toán lại là sở trường, nhiều năm liền học trò vẫn thường đứng đầu lớp.
Lời đáp ấy khiến Trần Nguyên Chi chú ý. Chàng không lập tức lên tiếng, mà đưa mắt nhìn sang một người đang ngồi cùng bàn tiệc.
Người ấy họ Lý, tên Trường Phong, là thuộc cấp của Nguyên Chi tại Trù bị ty. Trong số những người làm việc ở đó, Lý Trường Phong nổi tiếng là người giỏi tính toán, đầu óc nhanh nhạy, chỉ cần nhìn qua những con số phức tạp cũng có thể lần ra quy luật. Bình thường, chính hắn là người khiến Nguyên Chi đau đầu mỗi khi phải nghe giải thích về các khoản thu chi, sổ sách và phép tính rắc rối.
Lý Trường Phong vừa thấy ánh mắt của chủ nhân đã hiểu ý. Hắn chậm rãi đứng dậy, bước đến trước mặt Đoàn Lam Giang, vẻ mặt không giấu được chút hứng thú. Vừa đi, hắn vừa cất giọng ngâm nga, đọc một bài toán bằng thơ:
Nhà ta có cặp thỏ kia,
Tháng đầu cùng sống, chẳng chia đôi đàng.
Tháng hai vẫn một cặp vàng,
Tháng ba sinh sản, rộn ràng thêm đôi.
Cứ hai tháng lớn một hồi,
Mỗi đôi lại đẻ, khắp nơi thêm nhiều.
Mười hai tháng, hỏi bao nhiêu,
Thỏ con, thỏ mẹ, ít nhiều ra sao?
Bài thơ vừa dứt, cả bàn tiệc bỗng trở nên yên lặng. Đoàn Lam Giang cúi mặt suy nghĩ, hai hàng lông mày khẽ nhíu lại. Lý Trường Phong khoanh tay đứng chờ, còn Trần Nguyên Chi thì tỏ vẻ thích thú, chăm chú quan sát phản ứng của chàng thư sinh.
Đây không phải bài toán có thể giải quyết bằng cách cộng trừ đơn giản. Muốn tìm được đáp số, người giải phải nắm rõ quy luật sinh sản của từng cặp thỏ qua các tháng, đồng thời biết cách tính số lượng tăng lên theo thời gian. Chỉ cần nhầm lẫn một bước, kết quả cuối cùng sẽ sai lệch.
Trong tửu lâu nhất thời im phăng phắc. Những người đang ngồi quanh bàn đều dừng chén, chờ xem chàng thư sinh vừa được cứu giúp kia có thực sự sở trường về tính toán như lời mình nói hay không.
Thế nhưng, chưa đầy một phần ba khắc, Đoàn Lam Giang đã ngẩng đầu lên. Chàng chắp tay hướng về phía Lý Trường Phong, bình tĩnh thưa:
- Bẩm đại nhân, nếu tính theo quy luật sinh sản đã nêu, sau mười hai tháng, nhà đại nhân sẽ có tổng cộng hai trăm tám mươi tám con thỏ, tức một trăm bốn mươi bốn cặp.
Lý Trường Phong nghe xong, hai mắt lập tức sáng lên. Hắn vỗ tay đánh đét một tiếng, vui vẻ khen:
- Giỏi!
Trần Nguyên Chi cũng không khỏi nhướng mày, ánh mắt nhìn Đoàn Lam Giang đã có thêm mấy phần chú ý. Chàng vốn chỉ thuận miệng hỏi một câu, nào ngờ lại gặp được một người có thể giải bài toán nhanh đến thế. Nếu lời đáp này không phải do may mắn, thì quả thực chàng thư sinh kia có chút bản lĩnh.
Thực ra, bài toán Lý Trường Phong vừa đưa ra chính là một bài toán nổi tiếng về sự sinh sản của thỏ, có thể diễn đạt bằng văn xuôi như sau:
Có một cặp thỏ được nuôi trong chuồng. Mỗi cặp thỏ cứ đủ hai tháng tuổi thì bắt đầu sinh sản, mỗi tháng sinh ra một cặp thỏ mới. Các cặp thỏ mới sinh cũng tuân theo quy luật ấy. Hỏi sau mười hai tháng, trong chuồng có bao nhiêu cặp thỏ, giả sử không có con nào chết?
Theo quy luật này, tháng thứ nhất và tháng thứ hai, trong chuồng đều chỉ có một cặp thỏ. Sang tháng thứ ba, cặp thỏ ban đầu sinh thêm một cặp mới, tổng cộng có hai cặp. Đến tháng thứ tư, cặp thỏ ban đầu tiếp tục sinh sản, nâng tổng số lên ba cặp. Sang tháng thứ năm, cả cặp thỏ ban đầu lẫn cặp thỏ sinh vào tháng thứ ba đều đủ điều kiện sinh sản, khiến tổng số tăng lên năm cặp.
Đến tháng thứ sáu, số cặp thỏ tiếp tục tăng thành tám. Từ đó, số cặp thỏ ở mỗi tháng bằng tổng số cặp thỏ của hai tháng liền trước. Dãy số lần lượt là:
1, 1, 2, 3, 5, 8, 13, 21, 34, 55, 89, 144.
Như vậy, đến tháng thứ mười hai, trong chuồng có 144 cặp thỏ, tương đương 288 con. Đây chính là quy luật toán học thường được gọi là dãy Fibonacci, trong đó mỗi số, kể từ số thứ ba, bằng tổng của hai số đứng ngay trước nó.