Q2·Ch.100: Chế Bồng Nga lại gây cuộc binh đao

Tháng hai năm Xương Phù thứ 6 (Nhâm Tuất 1382)
Tin dữ từ phương Nam cấp báo về kinh thành Thăng Long: quân Chiêm Thành lại chia làm hai đường thủy, bộ, đồng loạt xâm phạm Đại Việt.
Đạo quân đường bộ do Đại tướng quân La Ngai chỉ huy, gồm hai vạn kỵ binh và ba vạn bộ binh, vượt qua biên giới Việt - Chiêm, tiến thẳng vào lộ Thuận Hóa. Đạo quân đường thủy do Chế Bồng Nga đích thân thống lĩnh, với năm trăm chiến thuyền, vòng ra biển, nhằm đánh thẳng vào cửa Thần Đầu.
Một đạo từ phía nam đánh lên, một đạo từ ngoài biển tiến vào. Chế Bồng Nga rõ ràng muốn tạo thành thế gọng kìm, ép quân Đại Việt phải phân tán đối phó, từ đó thừa cơ nuốt trọn các vùng đất từ Thanh Hóa, Nghệ An trở vào phía nam.
Cuộc xâm lấn lần này không phải là hành động nhất thời. Từ năm trước, Chế Bồng Nga đã tính đến chuyện liên kết với Ai Lao, mượn đường phía tây để đánh Đại Việt. Hắn sai sứ giả mang vàng bạc, ngọc trai, san hô, muối tinh cùng nhiều đồ gốm quý sang Ai Lao thương thảo. Thế nhưng Quốc vương Ai Lao tỏ ra lạnh nhạt. Sứ giả nhiều lần xin được yết kiến, nhiều lần dâng lễ vật, vẫn không nhận được lời chấp thuận.
Thấy việc không thành, sứ giả đành chuẩn bị trở về. Trước khi rời khỏi Ai Lao, hắn đến phủ Tể tướng Si Thi Văn để chào từ biệt. Tể tướng mở tiệc khoản đãi. Đến khi rượu đã ngà ngà, Si Thi Văn mới chậm rãi hỏi:
- Hôm trước ta nghe Quốc vương nói rằng ở quý quốc có một cây san hô cao đến ba trượng, giữa đêm có thể phát sáng. Chẳng hay có đúng như vậy không?
Sứ giả đang nâng chén, nghe đến đó liền khựng lại. Men rượu trong người dường như lập tức tan biến. Hắn thầm nghĩ: “Tin tức của bọn họ quả nhiên nhanh thật! Chuyện trong cung Chiêm Thành mà cũng đã truyền đến tận đây”.
Quả đúng là năm trước, ngư dân Chiêm Thành từng mò được dưới đáy biển một cây san hô khổng lồ, cao tới ba trượng. Họ đem về dâng lên Chế Bồng Nga. Nhà vua vô cùng thích thú, lập tức sai những người thợ giỏi nhất trong nước chế tác, gắn lên cành san hô hơn một trăm viên dạ minh châu.
Mỗi khi đêm xuống, dưới ánh sáng của gần trăm ngọn nến, cây san hô tỏa ra ánh sáng lung linh rực rỡ, kết hợp với kiến trúc cung điện của Cham-pa, thật chẳng khác gì cảnh Thiên đường nơi trần thế. Chế Bồng Nga nhân đó mở đại tiệc chiêu đãi bá quan trong triều. Văn võ bá quan quây quần dưới cây san hô, nâng chén chúc tụng. Các quan văn thi nhau dâng biểu, làm thơ ca ngợi, nhất loạt cho rằng đây là điềm lành, báo hiệu nước Đại Chiêm Thành từ nay sẽ ngày càng hưng thịnh.
Sau bữa tiệc, Chế Bồng Nga cho đưa cây san hô vào đặt trong thư viện hoàng thất, lại ban xuống một quy định: Từ bá quan văn võ cho đến thứ dân, bất cứ ai lập được công lớn đều có thể được nhà vua ban ân, cho vào tham quan cây san hô.
Bởi vậy, những kẻ được hưởng ân điển ấy đều coi việc được tận mắt nhìn thấy bảo vật là một niềm vinh dự lớn. Chuyện cây san hô quý giá chẳng khác nào một biểu tượng về sự sủng ái của Chế Bồng Nga đối với người có công.
Nghĩ đến đó, sứ giả liền cười, thuận theo lời Tể tướng:
- Quả thật nước tôi có cây san hô ấy. Nhưng suy cho cùng, đó cũng chỉ là vật ngoài thân. Nếu quý quốc thuận tình cho vua nước tôi mượn đường thảo phạt Đại Việt, chúng tôi nguyện mang cây san hô ấy theo, dâng lên Quốc vương làm lễ vật. Một vật quý tuy hiếm có, nhưng so với tình hữu nghị giữa hai nước thì nào có đáng gì!
Si Thi Văn nghe xong, chỉ khẽ lắc đầu:
- Ta chẳng qua thuận miệng hỏi vậy thôi. Quốc vương chúng tôi cũng đâu phải người tham lam, thấy của quý liền đổi ý. Chỉ có điều, nước Ai Lao xưa nay binh ít, lực mỏng, dân chúng quen sống yên ổn. Nếu đại quân của quý quốc mượn đường đi qua, e rằng bá tính sẽ kinh hãi, sinh lòng bất an. Đó mới là nguyên do khiến Quốc vương chúng tôi chưa thể chấp thuận lời đề nghị của các ngài.
Lời nói nghe có vẻ mềm mỏng, nhưng ý tứ lại hết sức rõ ràng: Ai Lao không muốn đối đầu với Đại Việt, càng không muốn để quân Chiêm Thành mượn đất nước mình làm bàn đạp tiến sang phía đông.
Sứ giả Chiêm Thành vội vàng tâu:
- Vua nước tôi xưa nay vốn kính ngưỡng quý quốc, lại là bậc nhân từ hòa ái, yêu dân như con. Tôi xin lấy tính mạng bảo đảm, đại quân của chúng tôi chỉ mượn đường đi qua, tuyệt đối không xâm phạm đến ngọn cây, lá cỏ, càng không dám làm kinh động dân lành. Vả lại, vua nước tôi đã có dự định, sau Tết sẽ sai người đưa hoàng tử Chế Sơn Nô sang thăm quý quốc. Chẳng hay Tể tướng có thể giúp tôi tâu lại với Quốc vương, xem người có thuận tình chăng?
Si Thi Văn nghe vậy, khẽ mỉm cười:
- Nếu đã là ý chỉ của Quốc vương Chiêm Thành, vậy sáng mai ta sẽ dẫn quý sứ vào triều yết kiến Quốc vương. Được hay không, còn phải xem ý của người.
Sứ giả lập tức đứng dậy, bước xuống đất, chắp tay cúi rạp người:
- Đại ân của Tể tướng, Chiêm Thành chúng tôi nguyện ghi lòng tạc dạ!
Hôm sau, Si Thi Văn quả nhiên đưa sứ giả Chiêm Thành vào triều. Sau khi nghe trình bày, Quốc vương Ai Lao trầm ngâm hồi lâu rồi mới nói:
- Nếu hoàng tử nước ngươi đích thân tới đây, ta sẽ chấp thuận cho đại quân Chiêm Thành mượn đường. Nhưng sau khi việc binh đao chấm dứt, quân các ngươi phải lập tức rút hết về bản thổ. Khi ấy, ta sẽ sai người hộ tống hoàng tử trở về tận kinh thành Đồ Bàn.
Sứ giả mừng rỡ, quỳ phục xuống đất dập đầu tạ ơn, rồi lập tức trở về Chiêm Thành báo cáo với Chế Bồng Nga.
Bấy giờ năm mới đã cận kề. Chế Bồng Nga nghe nói vua quan Ai Lao có ý nhòm ngó cây san hô quý, không khỏi cau mày khó chịu. Nhưng sau một hồi suy nghĩ, ông ta chỉ thở dài, phất tay nói:
- Vì quốc gia đại sự, ta há lại tiếc một vật ngoài thân hay sao? Sau Tết, cứ sai người đưa hoàng tử Chế Sơn Nô cùng cây san hô tới kinh đô Ai Lao!
Thế nhưng sự đời đâu phải cứ có tiền tài và lời hứa là giải quyết được.
Khi Chế Bồng Nga đem chuyện này nói với hoàng tử Chế Sơn Nô, trong điện lúc ấy còn có cả Hoàng hậu. Vừa nghe phụ vương định đưa mình sang Ai Lao, Chế Sơn Nô lập tức mặt mày tái mét, quỳ sụp xuống:
- Phụ vương, con không muốn đi Ai Lao! Xin phụ vương tha cho con!
Hoàng hậu cũng ôm mặt khóc nức nở:
- Bệ hạ, Sơn Nô dù sao vẫn còn nhỏ dại. Đường sang Ai Lao xa xôi hiểm trở, rừng thiêng nước độc, thú dữ muôn trùng. Người bắt nó đi như vậy, chẳng may xảy ra chuyện gì thì thiếp biết sống thế nào? Thà rằng Người cứ giết thiếp đi, còn hơn để thiếp tận mắt chứng kiến cảnh đau lòng ấy!
Chế Bồng Nga vốn hết mực yêu thương đứa con trai út, xưa nay lại không muốn làm mất lòng Hoàng hậu. Nghe hai mẹ con khóc lóc van xin, lão đứng ngồi không yên, hết nhìn con lại nhìn vợ, rồi dậm chân thở dài.
Cuối cùng, Chế Bồng Nga không nói thêm lời nào, phất tay áo bỏ ra ngoài.
Trở về cung điện của mình, lão lập tức cho triệu Đại tướng quân La Ngai và Tể tướng Nhã Đam đến bàn bạc. Ba người bàn bạc hồi lâu, Chế Bồng Nga chép miệng bảo:
- Hay là ta tìm một đứa trẻ có dung mạo giống Sơn Nô, giả làm hoàng tử, đưa sang Ai Lao. Các khanh thấy thế nào?
Tể tướng Nhã Đam vòng tay, cúi đầu đáp:
- Bẩm bệ hạ, việc ấy không nên.
Chế Bồng Nga cau mày:
- Vì sao?
Nhã Đam chậm rãi nói:
- Vua Ai Lao đồng ý cho mượn đường là vì muốn giữ hoàng tử làm vật bảo đảm. Sau khi đứa trẻ ấy tới nơi, tất nhiên bọn họ sẽ tìm cách dò hỏi, lân la trò chuyện, thậm chí có thể sai người thân cận kiểm tra từng lời ăn tiếng nói. Nếu hỏi đến những chuyện trong cung cấm mà đứa trẻ kia không biết, chẳng phải thân phận sẽ lập tức bại lộ hay sao? Một khi gian kế bị phát giác, Ai Lao không những đóng cửa biên giới mà còn có thể trở mặt với chúng ta. Khi ấy, đại quân không thể mượn đường, đại kế của bệ hạ cũng đành bỏ dở.
Chế Bồng Nga nghe xong, sắc mặt càng lúc càng âm trầm. Ông ta cầm chiếc chén ngọc trong tay, bất chợt ném mạnh xuống nền điện.
Choang!
Chén ngọc vỡ tan, những mảnh vụn bắn tung tóe trên nền đá.
- Vậy thì các ngươi bảo ta phải làm thế nào?
Không đợi La Ngai và Nhã Đam trả lời, Chế Bồng Nga đã phất tay áo, quay người đi thẳng vào hậu cung.
Hai người nhìn nhau, im lặng hồi lâu, rồi đành cúi đầu cáo lui.
Mấy ngày trôi qua, Chế Bồng Nga vẫn chưa quyết định được có nên đưa Chế Sơn Nô sang Ai Lao hay không. Chuyện ấy khiến ông ta ngày đêm bực bội, ăn không ngon, ngủ không yên. Đại tướng quân La Ngai thấy vậy, trong lòng không khỏi bất đắc dĩ. Ông không muốn trái ý vua, nhưng cũng không thể để việc xuất binh bị đình trệ mãi, bèn xin vào yết kiến.
Đợi Chế Bồng Nga cho phép, La Ngai bước lên, vòng tay tâu:
- Bẩm bệ hạ, diệu kế mượn đường Ai Lao tạm thời chưa thể thực hiện, nhưng hạ thần còn một kế khác, vẫn có thể khiến vua tôi Đại Việt khiếp sợ!
Chế Bồng Nga vui mừng, ngẩng đầu hỏi:
- Kế gì?
La Ngai đáp:
- Đại Việt hiện nay tuy đã ra sức củng cố binh lực, nhưng các đại đoàn lại phân tán ở nhiều nơi. Trong sáu đại đoàn, có hai đóng quanh kinh thành Thăng Long, hai đóng ở phía Bắc, một đóng tại Thiên Trường, chỉ có đại đoàn Chu Tước trấn giữ lộ Nghệ An. Binh thư có câu: “Nước xa không cứu được lửa gần”. Nếu ta chia quân làm hai đường, đánh thẳng vào Nghệ An, kẹp đại đoàn Chu Tước vào giữa rồi tiêu diệt, ắt sẽ khiến quân Đại Việt đại bại.
La Ngai dừng lại một lát, giọng nói mỗi lúc một đanh thép:
- Một khi chiếm được ba lộ Nghệ An, Tây Bình và Thuận Hóa, ta sẽ bắt thêm dân chúng nơi ấy sung vào quân ngũ, thu vét vàng bạc, lương thảo, khí giới. Sau vài năm củng cố lực lượng, đại quân Chiêm Thành sẽ tiến thẳng ra Thăng Long, đánh cho Đại Việt không còn mảnh giáp!