Q2·Ch.72: Vị vương gia ẩn dật

Hôm sau, trong buổi thiết triều, Nghĩa Hoàng đích thân tuyên chỉ: “Phong Trần Nguyên Đĩnh làm Nhân Tĩnh Vương.”
Chiếu chỉ vừa đọc xong, cả triều đã xôn xao. Bởi đây là một điều gần như chưa có tiền lệ. Trong triều đình Đại Việt, các quý tộc rất ít khi được phong tước khi chưa đến hai mươi tuổi. Ngay cả hoàng tử, nếu được phong vương vào năm mười sáu tuổi, cũng đã được xem là sớm. Vậy mà Trần Nguyên Đĩnh khi ấy mới mười bốn tuổi đã được phong tước Vương. Đủ thấy Nghĩa Hoàng thương người cháu này đến mức nào.
Không chỉ vậy, Nghĩa Hoàng còn có ý định phong cho chàng chức Thái úy. Nhưng chiếu chỉ còn chưa kịp ban xuống, đã có ba viên Ngự sử lần lượt bước ra can gián. Một người nói:
- Muôn tâu Bệ hạ, Nhân Tĩnh Vương tuổi còn nhỏ, chưa từng trải việc triều chính, e rằng chưa thể đảm đương trọng trách lớn như vậy.
Người thứ hai tiếp lời:
- Chức Thái úy thống lĩnh quân quốc đại sự. Nếu giao cho người chưa đủ tuổi trưởng thành, e rằng không hợp với phép nước.
Người thứ ba cũng bước ra:
- Xin Bệ hạ cân nhắc.
Trong điện nhất thời im lặng. Nghĩa Hoàng không vui, nhưng cũng không thể nói các Ngự sử không có lý.
Lúc ấy, Cung Tuyên vương Trần Kính mới bước ra.
- Bệ hạ. Các vị Ngự sử nói cũng có lý. Nhân Tĩnh Vương tuổi còn nhỏ, quả thực chưa nên đảm nhiệm chức vụ quá lớn.
Trần Nguyên Đĩnh lập tức bước ra giữa điện, quỳ xuống:
- Hoàng thúc. Cháu còn nhỏ, chưa biết việc triều chính, cũng chưa từng học hành đầy đủ. Nếu hôm nay được trao chức vụ lớn, cháu sợ mình không thể làm tốt.
Nghĩa Hoàng nhìn chàng:
- Vậy cháu muốn thế nào?
Trần Nguyên Đĩnh đáp:
- Cháu xin được vào Quốc Tử Giám học tập. Đợi đến khi trưởng thành, học thành tài, cháu mới xin Hoàng thúc cho ra làm quan.
Trong điện lập tức yên lặng. Nghĩa Hoàng nhìn người cháu, ánh mắt đầy vẻ thương yêu và hài lòng. Một lúc lâu sau, Ngài mới thở dài:
- Được. Cháu hãy vào Quốc Tử Giám học tập. Đợi đến khi đủ tuổi, trẫm sẽ giao việc cho cháu.
Trần Nguyên Đĩnh cúi đầu:
- Đa tạ Hoàng thúc.
Sáu năm trôi đi, Trần Nguyên Đĩnh miệt mài đèn sách trong Quốc Tử Giám. Từ một thiếu niên mười bốn tuổi gầy gò, luôn mang trong lòng nỗi đau mất cha mất anh, chàng dần trưởng thành giữa sách vở, kinh sử và những lời dạy của các bậc đại nho. Chàng học rất nhiều, học kinh nghĩa, học sử sách, học lễ chế, học binh pháp. Học cả những phép trị quốc mà các bậc đế vương xưa kia từng dùng để dựng nghiệp.
Đến năm Đinh Tỵ (1377), Trần Nguyên Đĩnh vừa học xong Quốc Tử Giám, triều đình Đại Việt gặp phải một đại biến. Duệ tông Hoàng đế Trần Kính đem đại quân thân chinh đánh Chiêm Thành, trận chiến ấy kết thúc bằng một tai họa kinh thiên động địa. Duệ tông Hoàng đế tử trận, đại quân tan tác.
Tin dữ truyền về Thăng Long, cả kinh thành chìm trong tang tóc. Những con đường vốn ngày thường đông đúc bỗng trở nên vắng vẻ. Trong cung, tiếng khóc của cung nhân ngày đêm không dứt; ngoài phố, dân chúng xì xào bàn tán về cuộc chiến phương Nam. Đại Việt vừa mất đi một vị Hoàng đế, triều đình vừa mất đi biết bao lương thần, võ tướng ưu tú. Hàng vạn gia đình mất đi người chồng, người cha, người trụ cột.
Và trong những ngày tháng tang thương ấy, chẳng còn ai nhớ đến một vị vương gia trẻ tuổi đã sáu năm miệt mài đèn sách trong Quốc Tử Giám.
Ngay cả Thái thượng hoàng cũng có quá nhiều việc phải lo. Việc quân, việc nước, việc ổn định triều đình sau cái chết của Quan gia, việc đối phó với Chiêm Thành, việc tìm người kế vị... Một vị vương gia hai mươi tuổi, dù có học vấn đến đâu, cũng chỉ là một cái tên quá nhỏ bé giữa những biến động đang cuộn trào khắp Đại Việt.
Trần Nguyên Đĩnh hiểu điều đó. Chàng không oán trách, cũng không tìm cách nhắc Thái thượng hoàng nhớ lại lời hứa năm nào. Đại Việt đã bước sang một thời đại hoàn toàn khác. Trần Nguyên Đĩnh có thể vào triều, có thể nhắc lại lời hứa năm xưa, có thể xin một chức quan. Với thân phận Nhân Tĩnh Vương, chàng hoàn toàn có quyền làm như vậy. Nhưng chàng không làm. Không phải vì chàng không muốn có quyền lực. Mà bởi chàng không muốn cúi đầu đi xin thứ vốn đã có thể là của mình.
Phủ đệ của cha chàng vẫn còn đó. Sau khi chàng trưởng thành, triều đình đã giao lại toàn bộ gia sản và phủ đệ của Cung Tĩnh Đại vương cho chàng kế thừa. Tấm biển cũ trước cổng đã được tháo xuống, thay vào đó là một tấm biển mới, với bốn chữ lớn thếp vàng:
“Nhân Tĩnh Vương phủ”
Trần Nguyên Đĩnh lựa chọn trở về Cảo Điền. Nơi ấy từng là đất phong của cha chàng. Cũng là nơi dựng đền thờ Cung Tĩnh Đại vương và Trần Nguyên Tiết.
Dân chúng trong ấp vẫn còn nhớ đến gia đình họ. Họ nhớ tới vị Đại vương năm xưa, nhớ người con trai đã chết cùng cha, và nhớ cậu thiếu niên từng được cả triều đình đặc cách phong vương khi mới mười bốn tuổi.
Ở ấp Cảo Điền, Trần Nguyên Đĩnh không sống như một vị vương gia cao cao tại thượng. Chàng thường đi thăm những người dân trong ấp, hỏi chuyện mùa màng, hỏi chuyện đê điều, hỏi chuyện giá lúa. Có khi đi thăm những gia đình gặp khó khăn, có khi ngồi bên bờ sông Hồng nhìn những chiếc thuyền chở hàng xuôi ngược.
Dân chúng dần quen với việc nhìn thấy vị Vương gia của mình mặc thanh sam đi giữa chợ. Nhiều người còn nói:
- Nhân Tĩnh Vương không giống các quý nhân trong kinh thành.
Chàng nghe thấy, chỉ cười. Bởi Trần Nguyên Đĩnh chưa bao giờ muốn sống một cuộc đời chỉ biết hưởng thụ.
Suốt bốn năm sau khi rời Quốc Tử Giám, chàng chỉ một lần chủ động vào triều gặp Thái thượng hoàng cùng những nhân vật đứng đầu tông thất. Đó là khi chàng muốn nạp vương phi. Cha và anh đều đã mất, trong nhà không còn trưởng bối nam nhân đủ vai vế, vì vậy, Trần Nguyên Đĩnh chỉ có thể nhờ Thái thượng hoàng đứng ra làm trưởng bối nhà trai. Ngoài chuyện ấy, chàng hầu như không bước chân vào triều.
Năm nay, Nhân Tĩnh Vương Trần Nguyên Đĩnh đã hai mươi lăm tuổi. Hình ảnh cậu thiếu niên mảnh mai, gầy gò ngày nào đã biến mất, thay vào đó là một người đàn ông cao lớn, thân hình rắn chắc. Chàng thường mặc áo dài đơn giản, không thích trang sức cầu kỳ. Khuôn mặt vẫn còn nét thanh tú của tuổi trẻ, nhưng ánh mắt đã sâu hơn rất nhiều. Đó là ánh mắt của một người đã đọc quá nhiều sử sách, đã chứng kiến quá nhiều biến cố, và hiểu rằng dưới vẻ yên bình của một triều đại, đôi khi đã có những dòng nước ngầm đang cuộn chảy.
Hàng ngày, Trần Nguyên Đĩnh vẫn sống trong Nhân Tĩnh Vương phủ. Buổi sáng luyện võ, buổi chiều đọc sách, ngâm thơ, cuối ngày nghe quản gia báo cáo tình hình trong ấp Cảo Điền. Bao nhiêu ruộng đất, bao nhiêu hộ dân, mùa màng thế nào, đê điều có hư hỏng hay không, thu nhập từ các cửa hàng trên phố ra sao.
Những cửa hàng ấy đều do chàng cho người mở ra từ nhiều năm trước. Có cửa hàng bán vải, có cửa hàng bán lương thực, có cửa hàng bán đồ sắt, có cửa hàng chuyên mua bán ngựa và gia súc. Trần Nguyên Đĩnh không trực tiếp đứng ra kinh doanh, nhưng mọi việc lớn nhỏ đều phải báo cáo.
Thỉnh thoảng, chàng cùng vài tùy tùng ra ngoài. Khi thì thăm bạn bè, khi thì du sơn ngoạn thủy, khi thì đi thị sát các cửa hàng. Có lúc, chàng cưỡi ngựa cả ngày chỉ để xem một đoạn đê mới đắp, có lúc, chàng dừng lại rất lâu trước một bến sông, hỏi chuyện những người lái đò. Các gia tướng cũ nhiều lần khuyên:
- Vương gia đã có tước vị cao, cần gì phải tự mình làm những việc ấy?
Trần Nguyên Đĩnh chỉ cười.
- Người không làm việc thì sẽ nghĩ ra những việc không nên làm.
Chàng rất coi trọng hai chữ “Vô dật”. Không được để bản thân chìm vào nhàn hạ. Bởi theo chàng, một người càng ở địa vị cao, càng không được phép sống quá nhàn.
Kẻ nghèo không làm việc thì mất bát cơm, kẻ giàu không làm việc thì mất ý chí, còn người nắm quyền mà không làm việc... có thể làm cả thiên hạ mất nước.
Nhưng dù không muốn sống nhàn rỗi, Trần Nguyên Đĩnh cũng không muốn vào triều làm quan. Bởi mấy năm gần đây, trong lòng chàng đã dần hình thành một nỗi lo. Một người đang nổi lên, một người có chút tài năng, có tham vọng, có thủ đoạn. Hắn nguy hiểm hơn bất cứ ai mà Trần Nguyên Đĩnh từng được biết.
Chàng chưa bao giờ nói thẳng cái tên ấy với người khác. Nhưng trong lòng chàng, người ấy đã có một cái tên: Dương Nhật Lễ thứ hai.
Không. Nói như vậy vẫn chưa đủ. Bởi người kia còn nguy hiểm hơn Dương Nhật Lễ rất nhiều. Dương Nhật Lễ năm xưa là kẻ thô lỗ, nông cạn. Y có dã tâm, nhưng không có đủ trí tuệ để che giấu dã tâm. Vì vậy, khi y bắt đầu làm loạn, cả hoàng tộc nhà Trần đều nhanh chóng quay lưng.
Còn người kia thì khác. Y biết cách cúi đầu khi cần cúi đầu, biết cách mỉm cười khi cần mỉm cười, biết lúc nào nên nói lời trung thành, biết lúc nào nên im lặng. Y không tranh quyền một cách vội vàng, không giơ đao lên chống lại triều đình, không tự mình xưng vương. Y chỉ âm thầm xây dựng thế lực.
Từng người một, từng bước một, những kẻ có tài tìm đến với y, những người có quyền thế đứng về phía y, những kẻ cơ hội nhìn thấy ở y một tương lai mới. Đáng sợ hơn cả là y được Thái thượng hoàng tin tưởng, một sự tin tưởng gần như tuyệt đối. Thậm chí, có những người đường đường là tông thất nhà Trần cũng tìm cách đến gần, nịnh nọt, phụ họa và đi theo y: Chương Túc thượng hầu Trần Nguyên Đán, Ngự Câu Vương Trần Húc, Cung Chính vương Trần Sư Hiền.
Những người ấy đều là quý tộc cao cấp, đều là những người có thân phận và địa vị, vậy mà lại tìm cách dựa vào người kia. Mỗi lần nghĩ đến điều đó, Trần Nguyên Đĩnh đều cảm thấy lạnh người.
Chàng từng đọc rất nhiều sách sử. Chàng biết những triều đại không sụp đổ trong một ngày. Một triều đại thường bắt đầu mục ruỗng từ lúc người ta vẫn còn ca ngợi nó đang thịnh trị. Một kẻ gian thần không đáng sợ bằng một kẻ gian thần được vua tin tưởng. Một kẻ phản loạn không đáng sợ bằng một kẻ phản loạn có cả triều đình đứng sau. Và người kia... Đang từng bước trở thành một người như vậy.
Trần Nguyên Đĩnh từng nhiều lần tự hỏi: Nếu một ngày người ấy phất cờ làm loạn... Ai sẽ đứng ra ngăn cản?
Thái thượng hoàng ư? Không. Người đang tin tưởng y nhất chính là Thái thượng hoàng. Các tông thất ư? Một nửa trong số họ có lẽ đã đứng về phía y. Các đại thần ư? Những người có thể nhìn thấy nguy hiểm thì hoặc không có thực quyền, hoặc không muốn lên tiếng. Còn quân đội? Quân đội nằm trong tay những người nào?
Trần Nguyên Đĩnh càng nghĩ, càng thấy trong lòng lạnh xuống.
Dương Nhật Lễ năm xưa còn bị cả hoàng tộc nhà Trần chống lại. Nhưng nếu người kia thật sự nổi dậy... Ai sẽ chống lại y? Đến lúc ấy, cơ đồ họ Trần có lẽ sẽ không còn cách nào cứu vãn.
Trừ phi... Trong hoàng tộc hiện nay xuất hiện một người thực sự xuất chúng. Một người có tài năng như những bậc tổ tiên đã từng dựng nghiệp. Một người đủ trí tuệ để nhìn thấu âm mưu. Đủ dũng khí để đứng lên. Đủ uy vọng để khiến tông thất và quân đội cùng đi theo. Đủ năng lực để cứu cả một triều đại đang trượt dần xuống vực sâu.
Nhưng Trần Nguyên Đĩnh nhìn khắp những gương mặt trong hoàng tộc hiện nay, chàng không khỏi thở dài. Liệu rằng... Có ai như vậy không?