Nguyên Hy ghìm cương ngựa, nhận lấy lá đơn. Gió thu thổi nhẹ, làm tờ giấy mỏng hơi rung lên trong tay chàng. Chàng cúi đầu đọc lướt qua một lượt. Càng đọc, đôi lông mày vốn đang giãn ra của chàng lại càng nhíu chặt lại.
Trong đơn viết:
*“Ở huyện Bình Hà có một tên cường hào họ Mạc, tên Địch, dựa vào thế lực gia tộc từ đời trước, lại cấu kết với quan huyện, dùng nhiều thủ đoạn cưỡng ép dân lành bán ruộng đất với giá rẻ mạt. Chỉ trong nửa năm đầu năm nay, hắn đã thâu tóm hơn một ngàn mẫu ruộng tốt trong huyện.
Những hộ dân bị mất ruộng nhiều lần kéo nhau lên huyện nha kêu oan, nhưng chẳng những không được xét xử mà còn bị quan huyện sai nha dịch bắt giữ, đánh đập dã man.
Trong số những người bị bắt có phụ thân của thảo dân là Nguyễn Hữu Tấn, năm nay sáu mươi ba tuổi. Phụ thân của thảo dân bị tra khảo đến chết trong ngục. Sau đó, quan huyện lại bí mật sai người mang thi thể đi chôn ở nơi khác, không cho gia quyến nhận xác.
Hai mẹ con thảo dân đã đi kêu oan suốt hơn nửa năm, qua nhiều châu huyện nhưng đều bị đuổi đi hoặc không ai dám tiếp nhận. Nay liều chết lên kinh thành, mong được triều đình minh xét, trả lại công đạo cho người đã khuất.”*
Đọc đến đây, bàn tay đang cầm tờ trạng của Trần Nguyên Hy khẽ siết lại.
Chàng từ từ ngẩng đầu nhìn người phụ nhân tóc đã hoa râm cùng thanh niên mặc tang phục đang quỳ dưới đất. Trên khuôn mặt vốn luôn mang vẻ vô tư, ham chơi của vị Vương gia trẻ tuổi ấy, lần đầu tiên hiện lên một vẻ lạnh lùng mà ngay cả Đinh Trung Tuấn đứng bên cạnh cũng chưa từng thấy.
Trần Nguyên Hy từ nhỏ đã ghét nhất những chuyện cậy quyền hiếp yếu, phú hào bóc lột dân lành. Chàng từng nhiều lần nghe các vị lão thần trong triều kể về cảnh dân chúng khổ sở dưới tay bọn tham quan ô lại, mỗi lần như vậy đều tức giận không thôi. Bởi vậy, vừa đọc xong tờ trạng thư, sắc mặt vị Vương gia trẻ tuổi lập tức sa sầm xuống. Chàng nắm chặt tờ đơn đến mức những đốt ngón tay trắng bệch, cao giọng hỏi:
- Những điều ghi trong đây đều là sự thật?
Người thanh niên mặc tang phục lập tức đập đầu xuống đất, nước mắt giàn giụa mà tâu rằng:
- Thảo dân dù có gan trời cũng không dám lừa gạt Vương gia! Cha thảo dân chết oan, đến cả thi thể cũng không được nhận về. Xin Vương gia minh xét!
Người phụ nữ bên cạnh cũng lập tức gào khóc:
- Vương gia ơi! Nhà dân phụ tan nát rồi! Chồng chết, ruộng đất mất hết, mẹ con dân phụ phải đi ăn xin dọc đường mới lên được kinh thành. Xin Vương gia cứu mạng!
Tiếng khóc thảm thiết của hai mẹ con khiến đám dân đứng xem xung quanh đều động lòng. Không ít người lắc đầu thở dài, có kẻ còn buông lời thóa mạ. Trần Nguyên Hy vốn là người mềm lòng, nghe vậy càng thêm tức giận. Chàng đột nhiên thúc ngựa tiến lên nửa bước, quát lớn:
- Gan to thật! Dám g-iết người, cướp đất, lại còn cấu kết quan phủ che giấu tội ác! Các ngươi cứ yên tâm, nếu việc này là thật, bản vương nhất định đòi lại công bằng cho gia đình các ngươi!
Hai mẹ con kia nghe vậy mừng rỡ như bắt được vàng, vội vàng dập đầu liên tiếp xuống mặt đất.
- Đa tạ Vương gia! Đa tạ Vương gia!
- Vương gia quả là thanh thiên đại lão gia!
Nhưng lúc ấy, từ phía sau đoàn người có một thanh niên mặc áo xanh thúc ngựa tiến lên. Người này tuổi chừng hai mươi lăm, hai mắt sáng, khuôn mặt thanh tú nhưng toát lên vẻ trầm tĩnh, chính là Hoàng An, tâm phúc của Chương Tĩnh Vương.
Hoàng An này vốn là một kẻ học trò quê ở huyện Chí Linh cũng thuộc châu Nam Sách, nổi tiếng thông minh học giỏi, còn biết chút ít võ nghệ. Cách đây mấy năm, y được một người tiến cử cho Xương Đức Vương Trần Nguyên Diệu. Xương Đức Vương kiểm tra thấy là kẻ văn võ song toàn, trong lần nam chinh đánh Chiêm Thành vừa rồi liền dùng làm tham quân. Sau lần ấy, Xương Đức Vương cho Hoàng An đi theo Nguyên Hy, mong muốn để Hoàng An tạo ảnh hưởng tới vương đệ của mình, hướng Nguyên Hy tới chuyện học văn luyện võ, tránh những chơi bời lêu lổng.
Lúc này, Hoàng An ghé sát ngựa của Nguyên Hy, vòng tay nhỏ giọng:
- Xin Vương gia bớt giận. Tiểu nhân cho rằng chuyện này e rằng còn có điều uẩn khúc.
Nguyên Hy vốn đang nổi nóng, nghe vậy không khỏi ngẩn người.
- Uẩn khúc? Ý ngươi là sao?
Hoàng An đưa mắt nhìn hai mẹ con quỳ dưới đất rồi hạ giọng hơn nữa:
- Bẩm Vương gia, quê tiểu nhân ở huyện Chí Linh, cũng thuộc châu Nam Sách. Chuyện nhà họ Mạc, tiểu nhân biết không ít.
Nguyên Hy nghe vậy lập tức hứng thú:
- Hay lắm! Vậy ngươi nói thử xem. Người tên Mạc Địch này rốt cuộc là hạng người nào?
Hoàng An khẽ cúi đầu:
- Không biết Vương gia còn nhớ quan Tả bộc xạ, Lưỡng quốc Trạng nguyên Mạc Đĩnh Chi năm xưa chăng?
Nguyên Hy gật đầu ngay:
- Đương nhiên biết! Từ nhỏ ta đã nghe phụ hoàng kể về ông ấy. Người từng được phong Trạng nguyên cả ở Đại Việt lẫn bắc quốc, học vấn kinh thiên động địa, thanh danh lưu truyền thiên hạ. Chẳng lẽ...
Nói tới đây, chàng chợt nhíu mày:
- Chẳng lẽ Mạc Địch là hậu nhân của Mạc trạng nguyên?
- Đúng vậy, thưa Vương gia.
Hoàng An chậm rãi đáp:
- Mạc trạng nguyên sinh ra cụ Mạc Dao. Cụ Mạc Dao từng làm đến chức Viên ngoại lang, Tư hình viện đại phu. Cụ lại sinh được bốn người con trai, đều nổi tiếng tài giỏi, nhưng không ai ra làm quan mà ở quê hương quản lý gia nghiệp, giúp đỡ dân làng. Mạc Địch chính là người anh cả trong bốn vị ấy.
Nguyên Hy hừ nhẹ:
- Hổ phụ chưa chắc đã sinh ra hổ tử. Mạc trạng nguyên thanh liêm chính trực, nhưng con cháu chưa chắc đã được như vậy.
Hoàng An lập tức lắc đầu:
- Không, thưa Vương gia! Quê tiểu nhân cách Bình Hà không xa. Người dân vùng ấy ai cũng biết tiếng gia phong nhà họ Mạc cực kỳ nghiêm cẩn. Con cháu từ nhỏ chưa học chữ đã được dạy tam cương ngũ thường, nhân nghĩa lễ trí tín. Tuy gia tài giàu có, nhưng đối với dân chúng luôn hòa nhã, thường xuyên bố thí cứu tế. Mấy năm mất mùa, chính nhà họ Mạc đã bỏ ra hàng ngàn thạch lương cứu dân.
Chàng ta dừng lại một lát rồi nói tiếp:
- Nếu nói họ cướp đất, hại dân thì... tiểu nhân thực sự không thể tin nổi.
Nguyên Hy nghe vậy, cơn giận trong lòng cũng giảm đi vài phần. Chàng nói:
- Nhưng đơn kiện đã viết rõ ràng như vậy, chẳng lẽ lại là giả?
Hoàng An không trả lời ngay mà khẽ liếc nhìn hai mẹ con đang quỳ.
- Xin Vương gia thứ tội, tiểu nhân còn thấy một điều đáng ngờ.
- Điều gì?
- Người phụ nhân này tự xưng gia cảnh bần hàn, đi ăn xin lên kinh kêu oan. Nhưng Vương gia nhìn xem, sắc mặt bà ta hồng hào, da thịt đầy đặn, thân hình phương phi, hoàn toàn không giống người phải chịu cảnh đói khổ lâu ngày. Còn người thanh niên kia...
Hoàng An nhìn thẳng vào Nguyễn Hữu Tần:
- Vai hắn rộng, tay có vết chai, hổ khẩu dày, gò má cao, bước chân vững vàng. Đây không phải dáng vẻ của một nông dân bình thường, mà giống người từng luyện võ nhiều năm hơn.
Nguyên Hy nghe xong, trong lòng chợt động. Chàng lập tức nhìn kỹ lại hai mẹ con kia. Quả nhiên, người phụ nữ tuy mặc tang phục cũ kỹ nhưng thân hình lại béo tốt khác thường. Còn thanh niên kia tuy cố tỏ ra đau khổ, nhưng cơ bắp dưới lớp áo tang vẫn nổi lên rõ ràng, ánh mắt sắc bén, không hề có vẻ uể oải của người chịu cảnh đói nghèo.
Trần Nguyên Hy vốn thông minh tuyệt đỉnh, chỉ là thường ngày không muốn để lộ mà thôi. Được Hoàng An nhắc nhở, chàng lập tức hiểu ra. Chàng ghé sát tai Hoàng An, thấp giọng dặn dò vài câu.
Hoàng An nghe xong, ánh mắt hơi sáng lên, lập tức chắp tay:
- Tiểu nhân hiểu rồi.
Nói đoạn, chàng bước tới trước mặt hai mẹ con nọ, nghiêm giọng nói:
- Lá đơn của các ngươi, Chương Tĩnh Vương đã nhận. Vương gia vốn thương dân như con, nhất định sẽ tâu lên triều đình để tra xét rõ ràng.
Hai mẹ con nghe vậy lập tức mừng rỡ.
Hoàng An lấy từ trong túi ra một xâu tiền, đặt xuống trước mặt họ:
- Đây là hai mươi quan tiền do Vương gia chu cấp. Số tiền này đủ để các ngươi ăn ở tại kinh thành trong khoảng nửa tháng. Trong thời gian ấy, triều đình sẽ phái người điều tra vụ án. Các ngươi hãy tìm một quán trọ mà nghỉ ngơi, không được đi đâu khác.
Người phụ nữ kia lập tức ôm lấy túi tiền, hai mắt lóe lên vẻ vui mừng nhưng rất nhanh lại giả bộ khóc lóc:
- Đa tạ Vương gia! Đa tạ Vương gia!
Nguyễn Hữu Tần cũng dập đầu liên tiếp:
- Đại ân của Vương gia, mẹ con thảo dân đời đời không dám quên!
Nhìn hai mẹ con cúi đầu lạy tạ rồi vội vã rời đi, Trần Nguyên Hy vẫn giữ vẻ mặt bình thản. Chỉ có Hoàng An đứng bên cạnh mới nhận ra rằng, ánh mắt của vị Chương Tĩnh Vương nổi tiếng ham chơi ấy lúc này đã hoàn toàn khác trước.
Đó không còn là ánh mắt của một thiếu niên vừa nổi giận vì bất bình, mà là ánh mắt của một người thợ săn vừa phát hiện con mồi đang lộ ra sơ hở.
Tối hôm ấy, sau khi trở về phủ, Trần Nguyên Hy càng nghĩ càng thấy vụ án ở huyện Bình Hà có nhiều điểm kỳ quặc. Chàng đi đi lại lại trong thư phòng đến tận khi lên đèn mà vẫn chưa quyết định được. Cuối cùng, chàng đột nhiên vỗ bàn đứng dậy:
- Không được! Chuyện này không thể giao cho người khác, ta phải đích thân đi điều tra!
Nói là làm, Nguyên Hy lập tức thay y phục, mang theo Hoàng An tiến cung Vạn Thọ, nơi Gia Từ Hoàng thái hậu đang ở. Hôm ấy vừa khéo Giản Hoàng cũng tới vấn an mẫu hậu, ba người liền cùng dùng bữa tối.
Trong bữa ăn, Nguyên Hy tuy vẫn nói cười như thường lệ, nhưng ánh mắt cứ thấp thoáng vẻ suy tư. Đôi khi, chàng dường như không nghe thấy một câu hỏi mà Thái hậu hoặc Giản Hoàng hỏi mình. Gia Từ Hoàng thái hậu nhìn thấy, liền đặt đũa xuống hỏi:
- Hy nhi, hôm nay con làm sao vậy? Có chuyện gì trong lòng sao?
Nguyên Hy vội đứng dậy, cung kính chắp tay:
- Bẩm mẫu hậu, quả thật nhi thần có một việc muốn xin ý chỉ.
Rồi chàng kể lại tỉ mỉ chuyện gặp hai mẹ con Nguyễn Hữu Tần giữa đường, việc đọc đơn kêu oan và những nghi ngờ của Hoàng An. Kể xong, chàng quỳ xuống trước mặt Gia Từ Hoàng thái hậu:
- Nhi thần nghĩ vụ án này rất có thể có nội tình phức tạp. Nếu thật sự có cường hào hại dân thì phải nghiêm trị; còn nếu có kẻ vu oan giá họa thì cũng phải tra cho ra lẽ. Vì vậy, nhi thần xin được đích thân đến huyện Bình Hà điều tra.