Trận ấy, quân của Nguyễn Bồ đại phá một ngàn năm trăm quân triều đình, xác chết ngổn ngang khắp đồng nội. Trong số quan quân, những kẻ bị giết tại trận nhiều không kể xiết, hàng trăm binh sĩ bỏ chạy tan tác về các nơi, lại có đến mấy trăm người thấy đại thế đã mất đành quỳ xuống xin hàng. Nguyễn Bồ thu được vô số giáo mác, cung nỏ, giáp trụ, chiến mã cùng lương thảo. Chỉ trong một trận đánh, thực lực của quân Đường Sơn tăng lên gấp bội.
Tin chiến thắng truyền đi nhanh như gió cuốn. Khắp các lộ Bắc Giang, Lạng Giang, Gia Lâm, Vũ Ninh, những kẻ bất mãn với triều đình, những tên giang hồ lục lâm, thậm chí cả những lưu dân không còn kế sinh nhai cũng ùn ùn kéo tới xin nhập bọn. Từ đó, tổng nhân số của bọn cướp đã lên tới hơn hai ngàn người, trên núi Đường Sơn ngày đêm khói bếp bốc lên nghi ngút, cờ hiệu giăng kín sườn núi. Đám thuộc hạ đều tung hô Nguyễn Bồ là thiên mệnh sở quy, tương lai ắt làm nên đại nghiệp.
Nguyễn Bồ nghe những lời ấy thì ngoài mặt vẫn tỏ vẻ khiêm nhường, nhưng trong lòng đã nảy sinh dã tâm lớn. Một hôm đứng trên đỉnh núi nhìn xuống doanh trại đông đúc dưới chân, y vuốt râu cười lớn:
- Ngày trước Hán Cao Tổ khởi binh ở đất Bái cũng chỉ có vài trăm người. Minh Thái Tổ dựng nghiệp ở Hào Châu cũng chẳng hơn là bao. Nay ta có hơn hai ngàn tinh binh, lòng người lại hướng về, há chẳng phải là điềm trời sao?
Bọn Tô Ninh, Phùng Tứ Lang, Chu Kỳ Sơn nghe vậy đều đồng thanh phụ họa:
- Đại vương nói rất phải! Giờ đây tình cảnh thiên hạ loạn lạc đã xuất hiện, chính là lúc anh hùng tranh bá!
Nguyễn Bồ nghe xong càng thêm đắc ý.
Trong khi đó, tại phủ An phủ sứ lộ Bắc Giang, Trần Hạo nhận được tin đại bại thì sợ đến mức sắc mặt trắng bệch. Ông ta đi đi lại lại trong thư phòng suốt nửa ngày, mồ hôi túa ra như tắm. Đến khi thống kê xong số quân tổn thất, Trần Hạo chỉ biết ngồi phịch xuống ghế, thở dài:
- Phen này e rằng cái mũ ô sa trên đầu ta khó giữ nổi rồi!
Một viên thuộc quan nhỏ giọng nói:
- Đại nhân, việc đến nước này chỉ còn cách cấp báo về triều đình thôi.
Trần Hạo gật đầu, lập tức sai người lấy giấy bút. Tuy nhiên, để tránh mang tiếng bất tài vô dụng, ông ta cố ý thêm thắt rất nhiều chi tiết. Trong biểu tấu, quân của Nguyễn Bồ vốn chỉ hơn một ngàn người lại bị viết thành hơn một vạn; những toán giặc cỏ ô hợp bỗng biến thành đội quân tinh nhuệ thiện chiến; còn Chu Kỳ Sơn bày kế phục binh thì được mô tả thành yêu nhân biết hô phong hoán vũ, dùng tà thuật mê hoặc lòng người. Cuối cùng An phủ sứ Trần Hạo kết rằng: “Nếu không sớm điều đại quân triều đình tới dẹp, e rằng cả lộ Bắc Giang sẽ rơi vào tay giặc.”
Bản biểu ấy theo đường trạm hỏa tốc chuyển về Thăng Long. Thế nhưng trước khi tới tay Nhị Hoàng, nó đã được đưa vào phủ của Lê Quý Ly.
Lê Quý Ly đọc xong, lập tức sai người triệu Phạm Cự Luận, Trần Mộng Dữ và Hoàng Lam tới nghị sự. Bốn người ngồi trong thư phòng bí mật ở phủ của Lê Quý Ly. Sau khi xem xong biểu tấu, Phạm Cự Luận vuốt chòm râu dê, cười nhạt:
- Giặc cỏ tuy có chút thanh thế, nhưng chưa đáng để triều đình phải lo ngại. Theo ý hạ quan, đây lại là cơ hội tốt cho minh công.
Lê Quý Ly ngẩng đầu hỏi:
- Vì sao lại nói như vậy?
Phạm Cự Luận đáp:
- Đại đoàn Cự Hùng thành lập đã gần một năm. Mỗi ngày hơn một vạn quân sĩ ăn uống rồi luyện tập, tiêu tốn không biết bao nhiêu lương thảo nhưng chưa một lần ra trận, chưa từng có cơ hội thực chiến. Chi bằng lần này minh công cho đi dẹp giặc Nguyễn Bồ để chúng lập chút công lao.
Y ngừng lại một chút, rồi nhỏ giọng:
- Vả lại hồi đầu năm có quan Binh bộ Thị lang là Trần Chí Đạt dâng biểu xin cáo lão hồi hương, triều đình đã chuẩn tấu, hiện nay chức Binh bộ Thị lang để trống, Đại tướng quân Bùi Hấp tháng trước đã ngỏ lời xin với minh công cái chức ấy. Nếu lần này Đại đoàn Cự Hùng đánh được giặc, minh công cũng có lý do thuận lợi để thăng chức cho Bùi đại tướng quân!
Nghe đến đây, Trần Mộng Dữ cũng gật đầu:
- Hạ quan cũng nghĩ như vậy. Bùi Hấp, Bùi Bá Ngang và Nguyễn Thánh Du đều là lão tướng từng trải chiến trường. Đại đoàn Cự Hùng hiện có hơn một vạn quân, trang bị đầy đủ, lương thảo sung túc. Nếu ngay cả đám giặc cỏ Nguyễn Bồ cũng không đánh nổi thì chẳng còn mặt mũi nào đứng trong quân ngũ nữa.
Lê Quý Ly nghe xong vẫn chưa yên tâm, liền hỏi:
- Nhưng ta nghe nói Phùng Tuấn là danh tướng Bắc Giang mà còn thua thảm. Liệu có phải quân giặc thật sự lợi hại?
Trần Mộng Dữ cười:
- Phùng Tuấn chỉ có hơn một ngàn quân, lại khinh địch nên mới mắc mưu. Đại đoàn Cự Hùng binh đông tướng mạnh, ba người Bùi Hấp lại là danh tướng của triều đình, trải ba đời vua, đâu thể so sánh được?
Hoàng Lam vẫn ngồi im từ đầu đến giờ, lúc ấy mới chậm rãi đứng dậy, chắp tay nói:
- Minh công, hạ quan cũng cho rằng Đại đoàn Cự Hùng tất thắng. Tuy nhiên binh pháp có câu: “Biết người biết ta, trăm trận không nguy”. Quân giặc tuy ít nhưng vừa thắng trận lớn, sĩ khí đang rất cao. Hơn nữa, thần nghe nói bên cạnh Nguyễn Bồ lại có Tô Ninh, Chu Kỳ Sơn đều là những kẻ khôn ngoan. Thói thường, phàm những kẻ lấy ít địch nhiều bao giờ cũng sẽ dùng mưu mẹo xảo quyệt, xin minh công nhắc nhở các vị tướng quân chớ nên chủ quan mắc mưu địch mà tổn hại binh tướng quân ta!
Lê Quý Ly nghe vậy gật đầu liên tục:
- Hoàng tiên sinh nói rất đúng.
Rồi quay sang Phạm Cự Luận:
- Lập tức viết thư cho Bùi Hấp. Nói với y phải hết sức cẩn trọng, trận này chỉ được thắng, không được thua. Nếu thắng, công lao triều đình tất sẽ ghi nhận. Còn nếu bại trận, ta quyết không dung tha.
Phạm Cự Luận vội vàng lĩnh mệnh.
Sáng hôm sau, triều đình thiết đại triều. Lê Quý Ly đem việc Nguyễn Bồ làm loạn tâu lên. Thái thượng hoàng nghe xong thì biến sắc, thở dài nói:
- Trẫm mới an lòng vì thiên hạ được yên ổn ít lâu, nào ngờ lại xuất hiện đám giặc cướp như thế. Các khanh có kế gì chăng?
Quần thần đưa mắt nhìn nhau, chưa ai dám mở lời. Lúc ấy Lê Quý Ly mới khom mình tâu:
- Muôn tâu Thái thượng hoàng, thần đã suy nghĩ suốt đêm qua. Nay muốn dẹp giặc, chỉ có thể điều Đại đoàn Cự Hùng xuất binh đánh dẹp mới được!
Thái thượng hoàng nghe vậy liền phán:
- Chuẩn tấu!
Rồi quay sang các quan hữu ty:
- Truyền chỉ của trẫm, lệnh cho Đại đoàn Cự Hùng lập tức xuất binh. Ban tiết việt cho bọn Bùi Hấp, Bùi Bá Ngang để tiện nghi hành sự. Ngoài ra thưởng trước năm trăm nén vàng, ba ngàn súc lụa, một ngàn vò rượu ngon để khích lệ tướng sĩ!
Quần thần đồng thanh hô:
- Thánh thượng anh minh!
Lê Quý Ly cúi đầu tạ ơn, nhưng trong ánh mắt lại thoáng hiện một tia đắc ý khó nhận ra. Bởi y biết rất rõ, nếu Đại đoàn Cự Hùng thắng trận, thanh thế phe mình sẽ càng thêm lớn; mà cho dù chẳng may thất bại, mọi trách nhiệm cũng đều đổ lên đầu đám tướng lĩnh ngoài chiến trường, tuyệt chẳng liên can gì tới mình.
Đại tướng quân Bùi Hấp hôm trước vừa nhận được thư tay của Phạm Cự Luận thì hôm sau lại tiếp chiếu chỉ xuất binh cùng các vật ban thưởng của triều đình. Thấy Thái Thượng hoàng và triều đình đặc biệt coi trọng chiến dịch này, trong lòng Bùi Hấp vừa mừng vừa lo. Mừng là nếu đánh thắng, công lao tất nhiên không nhỏ; nhưng lo là bởi trận trước Phùng Tuấn đại bại đã khiến thanh thế quân Đường Sơn vang dội khắp nơi, nếu lần này lại thất thủ thì chẳng những mất hết tiền đồ mà còn khó tránh khỏi tội trách của triều đình.
Ngay trong ngày hôm ấy, Bùi Hấp liền cho đánh trống tụ tướng. Chỉ một lúc sau, Tả tướng quân Bùi Bá Ngang, Hữu tướng quân Nguyễn Thánh Du cùng các Lữ đoàn trưởng, Tham quân, Hành quân tư mã đều có mặt đông đủ trong đại trướng. Trên chiếc bàn lớn giữa doanh trại trải sẵn bản đồ ba huyện An Định, Thiện Tài và Tế Giang. Đèn đuốc sáng rực, không khí vô cùng nghiêm trọng.
Sau khi mọi người yên vị, Bùi Hấp mới vuốt râu nói:
- Chư vị đều biết, giặc Đường Sơn vừa đánh tan quân Bắc Giang, giết chết vô số binh sĩ triều đình. Nay triều đình giao cho chúng ta trọng trách dẹp loạn. Trận này chỉ được thắng, không được thua. Các vị có diệu kế gì, xin mau chóng nói ra.
Nguyễn Thánh Du bước ra khỏi hàng, chắp tay thi lễ rồi nói:
- Bẩm Đại tướng quân, hôm qua tôi đã sai thám mã dò xét tình hình quân giặc. Nguyễn Bồ tuy chỉ là giặc cỏ nhưng tuyệt đối không thể xem thường. Quân của chúng tuy ít, trang bị cũng kém so với quân triều đình rất nhiều, song đám đầu lĩnh đều là những kẻ từng lăn lộn giang hồ nhiều năm, vừa hung hãn lại vừa gian ngoan. Đặc biệt tên Chu Kỳ Sơn kia rất giỏi bày mưu lập kế.
Nói đến đây, ông đưa tay chỉ vào một điểm trên bản đồ.
- Trận trước Phùng Tuấn thất bại không phải vì quân giặc mạnh hơn, mà vì khinh địch, nóng lòng cầu thắng nên bị chúng kéo đi chạy như đèn cù rồi đánh úp từ bốn phía. Bài học ấy vẫn còn nóng hổi trước mắt. Vì vậy, muốn thắng trận này không thể chỉ dựa vào binh lực mà còn phải dùng mưu đối phó với mưu.
Bùi Hấp gật đầu:
- Hữu tướng quân nói rất phải. Vậy ý ngươi thế nào?
Nguyễn Thánh Du dùng cây chỉ huy gõ nhẹ lên bản đồ:
- Hiện nay quân giặc chia làm ba nơi. Nguyễn Bồ tự dẫn tám trăm quân đóng ở huyện An Định. Tô Ninh dẫn bảy trăm quân giữ huyện Thiện Tài. Chu Kỳ Sơn đem khoảng tám trăm quân trấn giữ huyện Tế Giang. Ba nơi hỗ trợ lẫn nhau, tạo thành thế chân vạc. Nếu ta tập trung đánh một nơi, hai nơi còn lại tất nhiên sẽ kéo quân tới cứu viện.
Một vị Tham quân hỏi:
- Bẩm Hữu tướng quân, nếu chúng không cứu thì sao?
Nguyễn Thánh Du mỉm cười:
- Chúng nhất định phải cứu. Ba huyện ấy giờ đây là vốn liếng của Nguyễn Bồ. Mất một huyện thì thế liên hoàn bị phá, thanh thế cũng tiêu tan quá nửa. Nguyễn Bồ dù biết có nguy hiểm cũng không thể khoanh tay đứng nhìn.
Mọi người nghe vậy đều gật gù.
Nguyễn Thánh Du lại nói tiếp:
- Theo ý tôi, chúng ta nên tương kế tựu kế. Cho một đạo quân lớn công khai tiến đánh An Định. Nguyễn Bồ thấy nguy tất sẽ sai người cầu viện. Khi ấy Tô Ninh và Chu Kỳ Sơn kéo quân tới cứu, chúng ta bí mật dùng phục binh tiêu diệt từng cánh một. Hai cánh viện binh vừa mất thì Nguyễn Bồ chẳng khác nào chim gãy cánh, cá mắc lưới, muốn chạy cũng không thoát.
Lời vừa dứt, trong trướng lập tức vang lên tiếng tán thưởng.