Tin đồn giống như một quán ăn bình dân hợp khẩu vị, trưa nào nhân viên ở Trung tâm thương mại Emerald cũng kéo nhau tới. Chuyện thăng tiến của tôi vừa lắng xuống thì tin khác lại nổi lên. Hóa ra, lựa chọn trong phòng họp mới chỉ là một nửa rắc rối. Nửa còn lại nằm ở cách người ta hiểu về nó. Nhân viên kháo nhau rằng tôi là người đã đem A.I Plaza về đây để giao bớt công việc cho máy móc và loại bỏ những ai chống đối. Lần này tôi biết chắc lời đồn xuất phát từ đâu. Đám đông chẳng cần xét đến tính hợp lý của câu chuyện. Họ chỉ cần một cái tên để đổ lỗi, và xét đến khả năng trả đũa, tôi là người ít đáng ngại nhất.
Cũng khó mà thanh minh khi thứ Hai nào cũng có vài chiếc xe tải chở thiết bị điện tử mới đến lắp đặt trong tòa nhà. Ít nhất mỗi tuần một lần, một tốp nhân viên dưới sự chỉ đạo của Đắc Thịnh lại đi khắp nơi, gặp từng người để hỏi han về công việc hằng ngày, những quyết định họ phải đưa ra và cách công việc của họ liên quan đến các bộ phận khác. Đội chuyển giao làm việc nhiệt tình, nhưng nhân viên thì bất hợp tác, trả lời qua loa hoặc chỉ nói một phần. Chưa tới mức xô xát, nhưng đã có lời qua tiếng lại.
Sau vụ cãi cọ, Chị Hạnh tìm đến tôi nói thẳng rằng: “Đám chuyển giao công nghệ hạch sách đủ điều, lùng sục chẳng khác nào bầy chó đói”.
Để ngăn đợt sóng ngầm biến thành sóng thần, tôi giao Lâm triệu tập toàn thể nhân viên biên chế của Phòng Vận hành và các trưởng bộ phận đến họp cùng trưởng nhóm chuyển giao. Cuộc họp giúp tôi xoa dịu tâm lý bất an của cấp dưới, nhưng chẳng thể kiểm soát nổi cái miệng bô lô ba la của Đắc Thịnh. Thực ra gã chẳng nói gì sai, chỉ kể lại chuyện tôi đã dũng cảm ra sao khi kiên quyết bảo vệ lập trường giữ nguyên nhân sự trước giám đốc Hùng và hội đồng quản trị.
Và rồi, gió lại đổi chiều. Nhân viên Emerald Plaza, từ người trong biên chế đến lao động thuê ngoài, bắt đầu tôn tôi lên như một vị thánh sống. Một cô nhân viên phòng kế toán vốn trước giờ ít nói chuyện với tôi thì nay chủ động chào hỏi và trưa nào, sau giờ ăn cũng có ly cà phê để sẵng trên bàn của bên lao công gửi.
Điều này khiến tôi lo lắng hơn là tự hào. Nơi này lạ lắm. Sếp Hùng thích gom nhiều mảng chuyên môn vào cùng một phòng. Ban đầu tôi cứ nghĩ ông làm vậy để dễ quản lý. Sau một thời gian, tôi mới nhận ra cách tổ chức ấy còn có dụng ý khác: không để quyền lực rơi vào tay quá nhiều người. Tay quản lý cấp trung nào bắt đầu nổi lên cũng chỉ có hai con đường: trở thành người của ông Hùng, hoặc bị gạt sang một bên. Cơ hội được ngồi chung chiếc xuồng mà ổng từng nhắc tới, có lẽ đã không còn dành cho tôi.
Sắc cam và đen cùng những biểu tượng ma quái chiếm lĩnh hầu hết các gian hàng trong Emerald Plaza vào những ngày cuối tháng Mười. Hai màu sắc đặc trưng của lễ Halloween gợi cho tôi nghĩ đến một điều: trên đời này chẳng có gì là trường tồn.
Cuộc họp Phòng Vận hành cuối tháng cũng u ám chẳng kém mấy món đồ trang trí ngoài kia. Long cho biết quá trình triển khai A.I Plaza gặp nhiều trục trặc hơn dự tính. Chou phải về Đài Loan để chỉnh sửa một số chức năng của hệ thống không khớp yêu cầu thực tế. Còn Thịnh cùng nhóm hỗ trợ vẫn chưa thu thập đủ dữ liệu để hoàn thiện quy trình.
Cuộc họp giao ban cũng chẳng sáng sủa hơn. Tay trưởng phòng Kinh doanh cố giải thích tình hình bằng những lời lẽ lạc quan sinh động, nhưng các con số về tỷ lệ lấp đầy và diện tích cho thuê nằm chình ình trên màn hình, chẳng chừa cho hắn ta bao nhiêu đường lui. Đợt suy thoái kinh tế toàn cầu đã bắt đầu ngấm vào hoạt động kinh doanh. Những thương hiệu lớn còn trụ được, nhưng nhiều nhãn hàng trong nước đã thu hẹp quy mô, đóng bớt gian hàng hoặc trả lại một phần diện tích thuê. Những con số của Phòng Kinh doanh kiêm Marketing chẳng cho thấy mục tiêu “hoàn thành kế hoạch trước hai tháng” mà sếp Hùng đặt ra có chút hy vọng nào. Không khí trong phòng họp lặng như đáy giếng khi báo cáo kết thúc. Tôi chờ sếp Hùng nhắc đến chuyện cắt giảm nhân sự, nhưng ông chẳng nói chẳng rằng. Đến mảng tài chính của chị Lanh, Phòng Vận hành được khen sử dụng đúng ngân sách và duy trì hoạt động ổn định. Chị Lanh vừa dứt lời, ông Hùng cúi xuống xem lại mấy con số trên laptop.
Mất một lúc, ông mới lên tiếng: “Chỉ có vận hành là điểm sáng trong bức tranh này.”
Tôi ngồi im. Giám đốc nói vậy nhưng chẳng thèm nhìn mặt gã quản lý vận hành.
Một sáng đầu tháng Mười Một, chị Lanh mời tôi qua phòng nói chuyện riêng. Khi vừa đến, tôi bắt gặp chị đang tỉa tót mấy chậu kiểng đặt trên bậu cửa sổ sau lưng bàn làm việc. Một bông hồng đã héo rũ bị cắt bỏ, những cánh hoa rơi lả tả trong không khí. Nơi này phảng phất mùi hương đầy ám muội của cây kiểng.
Tôi ngồi đợi cho đến khi người trưởng phòng kế toán làm xong việc riêng.
Chị in nội dung quy trình bổ nhiệm ra một tờ A4, đưa cho tôi: “Chị đã rà soát lại hồ sơ của em. Hiện tại vẫn còn một vài điểm chưa đáp ứng đủ điều kiện để xem xét bổ nhiệm.”
Trên giấy chẳng có gì mới, đều là những quy định chung mà nhân viên nào cũng biết.
Chị nói bằng giọng chuẩn mực, nhẹ nhàng như thể đang đọc một văn bản hành chính không liên quan đến ai: “Thời gian đảm nhiệm vị trí quản lý của em chưa đủ theo quy định, em cũng chưa có bằng cấp về quản trị doanh nghiệp hoặc chứng chỉ tương đương. Hai điều kiện này có thể bổ sung theo thời gian. Điểm khó là vấn đề tín nhiệm. Hồ sơ hiện tại chưa có đủ cơ sở để trình lên cấp trên.”
Những dấu gạch đầu dòng ấy, tôi thừa biết, nếu cấp trên thực sự muốn thì chỉ cần một chữ ký là có thể giải quyết. “Vậy đợt này chưa được hả chị?”
“Ừ, trước mắt cứ tiếp tục công việc hiện tại. Khi nào hoàn thiện đủ hồ sơ, chị sẽ xem xét lại.”
Trong tôi dâng lên nỗi bất mãn mơ hồ. Tất cả những gì tôi đã làm được và vẫn đang tiếp tục cống hiến cho nơi này dường như chẳng còn giá trị trong mắt cấp trên. Thời gian là thứ đắt đỏ mà tôi không có. Ngay thời điểm này và mãi về sau, tôi nên hành xử thế nào đây?
Tôi khẽ gật đầu. Làm một quản lý cấp trung với cái lưng thẳng xem ra vẫn dễ thở hơn việc ngồi vào chiếc ghế phó giám đốc để rồi mỗi ngày phải ngoái lại nhìn sau lưng.
Con đường công danh khép lại, nhưng bù vào đó, những chiều Chủ nhật tôi có thêm thời gian chạy bộ cùng Lyra. Sài Gòn đủ rộng để chúng tôi rẽ vào nhiều cung đường đẹp đẽ khác nhau. Đôi lúc, sự dửng dưng của người đời lại là một đặc ân; chẳng ai buồn chú ý đến đôi nam nữ mặc áo thun thể thao đang chạy sóng đôi dưới ánh nắng nhập nhoạng cuối ngày.
Lyra đã nói chuyện nhiều hơn nhưng chủ yếu vẫn là công việc. Nàng kể về những giờ học nhạc lý kéo dài, những buổi luyện thanh riêng với giảng viên do công ty mời đến mỗi khi không có lịch diễn. Có lúc nàng dừng lại thở dài, bảo rằng lịch trình cứ kín mít, đến khi đột ngột được nghỉ lại chẳng biết phải làm gì cho hết ngày. Tôi nghe mà thấy buồn cười. Một ca sĩ lúc nào cũng bận rộn như Lyra cũng có lúc chẳng biết làm gì với chính mình. Tôi kể cho nàng nghe vài chuyện vụn vặt ở Chợ Lớn, chuyện cô nàng Lệ Nghi mà Quang mới quen, rồi tới quyết định hoãn cắt giảm nhân sự ở E.P. Cái ghế phó giám đốc của tôi cũng theo đó mà tan thành mây khói. Tưởng đâu Lyra sẽ bất bình, nào ngờ nàng bật cười, khen rằng tôi “có chí khí”. Tôi không rõ nàng cười vì thấy chuyện đó mắc cười thật, hay vì cách tôi kể nghe giống một kẻ vừa ngã đau đã vội vơ lấy một lý do cao siêu để tự an ủi mình. Ít nhất người con gái kia cho rằng tôi đã làm đúng, dù nàng chẳng có quyền quyết định chuyện tăng lương hay thăng chức. Nghĩ tới đây, tôi lại thấy mình thực dụng. Người ta vừa khen một câu, tôi đã đem ra so với chức danh và tiền bạc. Có lẽ nếu thật sự không quan tâm, tôi đã chẳng nhắc về nó nhiều đến thế.
Lyra không hỏi thêm chuyện chức tước. Nàng chỉ nói rằng có những lúc làm điều mình cho là đúng chẳng đem lại kết quả như mong đợi. Nói xong, nàng lại chuyển sang kể chuyện một chuyến lưu diễn Đà Lạt gần đây, như thể không muốn để câu chuyện của tôi biến thành một giờ học đạo đức. Tôi cũng không hỏi nàng thêm về những gì ngoài công việc, về gã giám đốc tên Vịnh, cũng như anh chàng “người nhà” Thắng Bửu.
Chiều Chủ nhật này, Lyra dẫn tôi đến một tiệm nước thấm đẫm mùi hoa cỏ tươi tốt.
Nếu không có người giới thiệu, chắc chẳng ai nghĩ nơi này là một cái tiệm. Thực chất đó chỉ là khoảng sân trước của một căn nhà cũ, nền lát gạch đỏ, nép mình bên một con đường không quá đông xe. Ngôi nhà chắc cũng phải sáu, bảy chục năm tuổi. Mấy cây cột đá đã sẫm màu, nâng phần hàng ba rộng chạy ngang mặt tiền. Những ô cửa kính trượt đóng trong khung phản chiếu lờ mờ bóng cây ngoài sân. Giữa một Sài Gòn mà nhà cửa cứ vài năm lại đập đi xây mới, căn nhà nằm im ở đó như một nốt trầm còn sót lại từ thời nào.
Hàng rào chỉ cao ngang đầu gối, phía trên dựng những chấn song sắt đã ngả màu. Cánh cổng khép hờ, không mở toang theo kiểu “kính mời quý khách”. Trên bức tường ở hàng ba treo một tấm bảng con viết mấy chữ bằng phấn trắng liêu xiêu: “Tiệm cho người hữu duyên”.
Dưới bóng cây là hai cái bàn và mấy cái ghế đặt xung quanh. Nền gạch tàu đã bạc màu, mấy chỗ nứt được trám lại bằng xi măng. Không bảng hiệu, không quầy pha chế, cũng chẳng có thứ gì cố tình làm cho nó trông xưa cũ. Bản thân nơi nầy đã cũ thật rồi.
Bà chủ rang café. Một làn khói xám bảng lảng bay lên gieo vào cơn gió một mùi hương đăng đắng đậm nét phong trần. Bà gầy, chắc đã ngoài bảy mươi. Cặp kính gọng đen nằm trên khuôn mặt phúc hậu đã in hằn nhiều nếp gấp thời gian.
“Bữa đó em chạy ngang đây, thấy căn nhà này tự nhiên dâng lên một nỗi nhớ.” Lyra chống hai tay lên mặt bàn, mắt vẫn nhìn về phía hàng ba. “Em cũng không biết mình nhớ cái gì nữa. Chỉ thấy thân thương lắm nên đứng lại, lấy điện thoại ra chụp.”
“Vậy là em thân bà luôn?”
“Nội đi ra bỏ rác, thấy em đứng ngoài cổng. Em gật đầu chào, vậy là nội kể luôn chuyện căn nhà.” Lyra mỉm cười. “Hồi đó ba nội xây. Sau này ông mất thì để lại cho nội. Bây giờ nội sống ở đây với vợ chồng người con trai và đứa cháu.”
“Vậy còn cái quán?” tôi hỏi với giọng sôi nổi.
“Chắc thấy em mặc đồ thể thao, nên nội hỏi có muốn vô uống nước không. Nội làm sinh tố ngon lắm.” Nàng nhìn qua cái bàn còn trống, hạ giọng như vừa tiết lộ một bí mật. “Nội nói chuyện mua bán là phụ thôi, chủ yếu nội muốn tìm việc làm cho khỏi quên trước quên sau. Với lại ở đây ít khách, nên lâu lâu em lại ghé.” Lyra dừng lại, nhìn tôi: “Bữa nay có anh.”
Tôi đưa mắt nhìn căn nhà lần nữa. Một mảng tường bên hông nhà đã bể, để lộ vài viên gạch ống màu đỏ bên trong. Vậy mà chẳng hiểu sao tôi lại thấy nó đẹp hơn những căn nhà được sửa sang bóng loáng. “Giữ được căn nhà như vậy tới bây giờ cũng hiếm.”
“Anh cũng thích mấy thứ cũ hả?”
“Chắc vậy.” Tôi chợt nhận ra mình và Lyra đã có điểm chung. “Có lẽ vì vậy nên anh thích đọc sách.”
Nàng thôi chống cằm, liếc tôi một cái.
“Nhiều lúc anh thấy mình không hợp lắm với cách người ta nghĩ bây giờ. Địa vị, tiền bạc... không phải anh không cần. Ai sống mà chẳng cần vài thứ cho mình. Nhưng có những giá trị cũ, anh vẫn thấy đáng giữ.”
Đây là điều tôi luôn giữ kín trong lòng, không hiểu sao lúc đó lại kể hết cho Lyra nghe: “Đọc sách làm anh có cảm giác mình được sống trong những thời đại khác. Có khi người viết đã chết cả trăm năm rồi, nhưng mở sách ra, mình vẫn nghe được họ đang nói gì.”
Ánh mắt Lyra nhìn tôi không chớp. Tôi còn tưởng nàng đang nghe rất nghiêm túc thì khóe môi nàng bất chợt cong lên: “Muốn cua em nên nói triết hả?”
Tôi thấy tim mình nảy lên một cái: “Không phải.”
“Không phải hả?”
“Trước giờ anh chưa kể chuyện này với ai.” Tôi tránh ánh mắt nàng, nhìn xuống mấy đường xi măng vá trên nền gạch. “Tại em kể chuyện căn nhà nên anh mới nói thôi.”
Nội bưng khay nước ra. Cái khay bằng gỗ có một bông hoa chạm trổ công phu. Ngoài ly sinh tố dâu và phin cà phê, trên khay còn có một cái tẩy, hũ đường, bình trà cùng hai cái tách. Tiếng nhạc thánh thót bay ra từ bộ loa gỗ đặt trong nhà. Mọi thứ trong tiệm đều tự nhiên, khiến tôi cảm thấy thoải mái và bình an.
Lyra ngưng chọc tôi, giới thiệu: “Đây là anh Minh, bạn con.”
Tôi cúi đầu chào nội. Cà phê rơi chầm chậm từng giọt đều đặn xuống đáy ly thủy tinh. Trong thời đại mà cái gì cũng phải nhanh, cà phê có lẽ là thứ khiến người ta muốn ngồi với nhau lâu hơn một chút.
Khi những giọt cuối cùng rơi xuống, tôi nhấc phin ra, rồi thêm đá, lấy muỗng khuấy đều. Vừa nhấp một ngụm, vị đắng đã lan dần trong miệng, để lại nơi cổ họng một chút hậu vị thanh thanh.
Nội kéo chiếc ghế từ bàn kế bên sang, ngồi giữa hai đứa: “Con thích café của tiệm không?”
“Dạ thích. Hương vị đậm đà lắm.”
“Anh uống không đường?” Hai mắt Lyra tròn xoe.
“Ngọt ngào dành cho em đó.”
Mọi vật thấm đẫm một màu đỏ rực trong ánh chiều tà như chính cái ly sinh tố Lyra đang cầm.
Giai điệu của bài “Ngày em hai mươi tuổi” thu hút sự chú ý của Lyra. Nàng lắng nghe hồi lâu rồi hỏi: “Nội thích nhạc Phạm Duy hả?”
“Nhạc bây giờ nội nghe không quen.” Bà tự tay rót trà vào hai cái tách, đẩy sang cho Lyra và tôi. “Phạm Duy viết đủ thứ nhạc, mà bolero kiểu này ổng làm ít lắm. Bài này nghe tưởng dễ, chớ hát khó.”
“Khó chỗ nào nội?”
Nội nhìn Lyra, nở nụ cười móm mém: “Khó ở chỗ đừng hát cho hay quá.”
Lyra ôm vai nội rồi cất giọng hát theo giai điệu. Nàng hát rất mộc, vừa đủ để nghe ra chút hờn tủi và vẻ ngơ ngác của một cô gái chớm bước vào đời.
Tôi cầm ly cà phê lặng yên nghe nàng hát. Ánh nắng xuyên qua tán lá xoài đang nhảy múa trong gió chiều rải những đốm vàng lên nền gạch. Ngoài đường, tiếng xe thỉnh thoảng lấn mất giọng nàng. Tự nhiên tôi thấy giận mấy chiếc xe kia quá chừng, ước chi đừng có thằng nào chạy ngang qua đây nữa.
Nội nhìn Lyra hát, đôi mắt ánh lên chút nghẹn ngào. Khi Lyra ngừng lại, bà mới nói: “Đó. Hát buồn quá thì thành người từng trải, hát vui quá lại mất cái hờn tủi. Tuổi hai mươi đâu có hiểu hết chuyện đời mà buồn cho dữ vậy.”
Lyra cầm tay nội thủ thỉ: “Nhưng bài này ông viết vẫn mực thước lắm nội. Tới phần điệp khúc, cảm xúc được đẩy lên rất tự nhiên.”
Ánh mắt bà chợt hướng ra ngoài đường: “Hồi đó Sài Gòn đi đâu cũng nghe mấy bài này. Nhà hàng mở, quán cà phê mở, ở nhà người ta cũng mở. Bây giờ lâu lâu nghe lại, nội cứ tưởng bước ra ngoài là gặp mấy người xưa.” Bà im lặng một lúc, rồi nói tiếp bằng cái giọng vẫn còn khỏe khoắn: “Nội nghe nhạc là để coi mình còn nhớ được bao nhiêu.”
Thời gian chầm chậm trôi, góc chiếu của ánh mặt trời dịch chuyển rồi nhạt dần. Nghe nhạc với tụi tôi một hồi, nội trở vào nhà, rửa mấy cái ly rồi úp trở lại trên sóng.
Tôi mở lời với nàng: “Lyra là tên một chòm sao đó. Người Hy Lạp ngày xưa hình dung chòm Lyra là một cây đàn lia. Em làm ca sĩ mà lấy tên này, hợp ghê.”
“Anh còn biết gì nữa?” Nàng có vẻ thán phục.
“Cây đàn đó gắn với Orpheus. Danh ca nổi tiếng trong thần thoại Hy Lạp. Có câu chuyện tình cảm động hết chỗ nói. Vợ ổng chết, ổng xuống tận âm phủ gặp Hades để xin đưa vợ trở về.”
Sắc mặt Lyra chìm xuống theo những tia nắng cuối ngày trước khi bừng sáng trở lại cùng ánh đèn thành phố. “Từ ngày về nước, anh là người đầu tiên nói với em chuyện này. Những người khác, có khi không biết hoặc có khi người ta biết mà không thèm nói”.
Nuốt hết mấy giọt đắng còn trong ly, tôi hỏi: “Câu chuyện đó buồn quá. Em gặp chuyện gì mà đặt cái tên nhiều tâm trạng như vậy?”
Nàng lặng đi hồi lâu. Tôi cảm nhận được đủ thứ chuyện đang tụ về một chỗ trong đầu nàng.
“Em từng theo đuổi giấc mơ Hollywood. Nhưng thất bại. Có thể em không đủ tài năng hoặc khao khát. Hoặc có khi cả hai.”
Nhận ra còn khoảng trống giữa một giấc mơ đã chết và thần thoại Hy Lạp, tôi hỏi tiếp: “Vậy em từng có người yêu?”
Đôi môi Lyra chúm lại: “Em đẹp mà.” Gương mặt rạng rỡ vẻ ngây thơ cùng lời thỏ thẻ dịu dàng làm tôi nín thở ngả người về phía nàng nhưng lý trí vẫn dặn dò đừng cố làm những trò ngu ngốc quá trớn.
Tôi cười: “Vậy cái tên Lyra có liên quan tới người đó không?”
Lyra không trả lời ngay. Nàng lại chống cằm, nhìn tôi một lúc rồi đáp: “Anh làm em nhớ tới Camus.”
“Albert Camus. Nhà văn Pháp từng đoạt giải Nobel?”
“Ổng nghĩ gần như ngược lại với anh.” Nàng xoay nhẹ tách trà trong tay. “Con người lúc nào cũng muốn mọi thứ phải có ý nghĩa. Chuyện này xảy ra vì chuyện kia, mình gặp một người vì một lý do nào đó, mình thất bại chắc cũng phải để đổi lấy phần thưởng lớn hơn. Nhưng thế giới đâu có hứa với mình như vậy.”
“Vậy mà nãy giờ anh tự dựng nguyên bộ phim trong đầu” tôi phì cười.
Cô nàng này thực sự đặc biệt. Biết làm những điều khiến người đối diện thấy hài lòng, nhưng tuyệt nhiên không cho phép người ta bước vào những góc thầm kín trong tâm trí.
“Ở Mỹ, tên thì chỉ là tên thôi. Có những chuyện xảy ra chỉ vì nó xảy ra. Người ta tự nối chúng lại, rồi gọi đó là ý nghĩa.”
Tôi giả vờ đưa tay lên gãi đầu: “Chắc tại anh làm nghề vận hành. Thấy cái gì cũng tưởng đằng sau nó có nguyên nhân.”
“Em biết.”
Hai đứa cùng cười lớn.