Vòng dây trắng nằm trên bậc kho, cuộn lại rất ngay ngắn.
Tánh không bao giờ để đồ ngay ngắn như vậy.
Vịnh nhặt vòng dây lên. Nút nối đã sẫm bùn từ sườn Đá Mèo; một đầu dây còn vết xước ở chỗ từng buộc với dây lớn làm tay vịn chuyển cáng Hựu. Vịnh nhìn khoảng sân chợ đang tối dần.
“Nó đi bao lâu rồi?”
Người giữ xe lắc đầu. “Tôi chỉ thấy nó đứng đây lúc xe thoát rãnh. Sau đó mấy người đùa—”
“Đùa gì?”
Người ấy tránh mắt. “Gọi nó là quái lực.”
Hùng vừa từ nhà coi chợ trở về. Nghe hai chữ ấy, chàng dừng giữa sân.
“Ai gọi?”
“Thằng Léc bán gia súc. Nó không có ý xấu.”
Vịnh siết vòng dây. “Ý không xấu thì lời không làm đau à?”
Người giữ xe không đáp.
Thanh bước ra khỏi kho, tay còn cầm những thẻ ghi việc của Sậy. “Tánh có mang dao không?”
“Dao vẫn trong bọc,” Vịnh nói.
“Áo mưa?”
“Không.”
Hựu chống gậy ở cửa. “Nó có hỏi đường lên rừng sau chợ. Tôi tưởng hỏi chơi.”
Vịnh ngẩng nhìn trời. Mây đen đã che kín dải sáng cuối ngày. Gió từ rừng thổi xuống mang theo mùi đất ướt và lá mục. Xa hơn, một tiếng sấm lăn trong núi.
“Phải tìm ngay.”
Người coi chợ từ phía sân cân đi tới. Đi cùng ông là một viên quan địa phương áo nâu sẫm, thắt đai có ba thẻ đồng. Ông ta tên Thức, coi đường và các trạm thu lương quanh vùng. Sau chuyện Hùng rút kiến nghị ở sân cân, vẻ tiếp đón của ông không còn chút niềm nở nào.
“Công Tự,” Thức nói, “tôi đang cần gặp người. Có tin ranh Châu phía đông mở đường từ sáng mai. Đoàn phải rời chợ trước lúc mặt trời lên, nếu không sẽ lỡ lượt qua.”
Hùng đáp: “Một người trong đoàn vừa mất dấu.”
“Ai?”
“Tánh.”
Thức nhíu mày. “Ấu khỏe dị thường ở ngoài kho?”
Vịnh nói lạnh: “Tên nó là Tánh.”
“Nó có tên trong bản lệnh không?”
“Chưa.”
“Vậy không phải người của công vụ. Cứ để dân chợ tìm. Đoàn chuẩn bị lên đường.”
Thanh nhìn ra rừng. “Trời sắp có mưa lớn.”
“Bởi vậy càng phải đi đúng giờ. Qua muộn, nước suối dâng sẽ giữ đoàn thêm ba ngày.”
“Tánh đang ở trong đó.”
Thức thở ra, cố giữ giọng nhẫn nại. “Công Thị, hôm nay đoàn đã giữ cả phiên chợ vì một ấu mồ côi, rồi Công Tự rút lời phán trước dân. Bây giờ lại định giữ đường vì một ấu bỏ đi. Trọng trách của Kinh không thể dừng mỗi khi có người khóc.”
Hùng nhìn ông. “Nếu nhiệm vụ tìm lại tri thức bắt đầu bằng việc bỏ một người phía sau, thứ mang về còn đáng dùng không?”
“Công Tự có thể nói câu ấy trong bản trình. Tôi sẽ ghi rằng đoàn tự ý chậm công vụ.”
“Ông cứ ghi.”
Hùng quay sang Vịnh. “Vịnh chọn người tìm. Bách ở lại với Hựu và người bệnh. Thanh ở—”
“Tôi đi,” Thanh nói.
“Đường rừng đêm nay nguy.”
“Tánh bỏ đi sau việc xảy ra ở chợ. Tôi đã nghe lời chế giễu mà không nhận ra nó sẽ đi. Phần này có tôi.”
Hùng không tranh thêm. Vịnh chọn Nham và hai người lính. Hựu muốn theo, Bách từ trong nhà quát vọng ra rằng nếu Hựu bước thêm mười bước, ông sẽ buộc thẳng vào cáng.
Thức đứng giữa sân, nói đủ lớn cho người quanh nghe:
“Tôi nhắc lần cuối: đoàn phải có mặt ở cổng đông trước canh cuối. Muộn hơn, tôi ghi trì hoãn công vụ.”
Hùng đáp: “Ta đã nghe.”
Rồi họ đi vào rừng.
Dấu chân Tánh biến mất ngay sau hàng rào chợ.
Đất ở đó bị hàng trăm người giẫm suốt ngày. Có vết dép, vết guốc, móng trâu và bánh xe chồng lên nhau. Vịnh chia mọi người thành một hàng ngang, tìm dấu rẽ khỏi lối chính.
Sậy chạy tới trước khi họ tản ra.
Con bé vẫn ôm con cá bằng sỏi.
“Tánh hỏi ấu cây nào cao nhất.”
Thanh quỳ xuống. “Mày chỉ nó cây nào?”
“Cây dầu trên gò Ong. Từ đó nhìn thấy cả chợ.”
Vịnh hỏi: “Đường nào?”
Sậy chỉ một lối hẹp sau quầy sáp ong. “Qua vườn cây lấy nhựa, rồi lên khe Cạn.”
“Mưa lớn, khe ấy có nước không?”
“Có. Chảy nhanh.”
Sậy nhìn trời, môi run. “Ấu làm Tánh đi à?”
Thanh đặt tay lên vai nó. “Không. Người nói lời làm đau nó phải chịu phần lời ấy. Người không nhìn thấy nó đau cũng có phần. Mày không làm nó đi.”
“Ấu muốn tìm.”
“Mày ở chợ. Nếu Tánh quay lại bằng đường khác, báo ngay.”
Sậy gật nhưng vẫn đứng nhìn tới khi họ khuất sau hàng cây.
Vườn ong nằm trên một dải đất dốc. Các thân cây lấy nhựa được khoét miệng nhỏ, bên dưới buộc ống tre. Giữa vườn có những ụ đất che tổ ong rừng đã được dẫn về. Chủ vườn đang vội phủ phên trước mưa.
Vịnh hỏi có thấy một đứa trẻ cao gần bằng người lớn chạy qua không.
“Có. Nó đòi lên gò Ong.”
“Ông không ngăn?”
“Nó nhấc một mình cái máng nhựa hai người khiêng. Tôi tưởng người của đoàn.”
Hùng hỏi: “Đường nào lên?”
Chủ vườn chỉ khe Cạn, rồi nhìn mây. “Đừng đi lòng khe. Mưa trên đầu nguồn về nhanh lắm. Men sườn trái.”
Ông đưa họ một bó đuốc bọc sáp ong và cuộn dây đã miết sáp.
“Dây gai gặp nước sẽ nặng, nút khó mở. Lớp sáp giữ sợi khỏi uống no nước. Nhưng đừng hơ sát lửa, nó mềm ra thì nút trượt.”
Vịnh nhận lấy. “Chúng tôi sẽ trả.”
“Tìm được ấu rồi trả.”
Họ đi tiếp.
Mưa bắt đầu bằng những hạt lớn, thưa và lạnh. Đuốc bọc sáp cháy thấp dưới lớp lá che, không sáng xa nhưng không tắt. Vịnh đi trước, dùng sào tìm chỗ đất chắc. Nham theo sau giữ dây. Hùng và Thanh ở giữa. Hai lính chặn cuối.
Khe Cạn chưa có nước, chỉ đầy đá tròn và cành khô. Nhưng từ phía thượng nguồn, tiếng ù đã vọng xuống, rất nhỏ, giống gió luồn trong hang.
Vịnh nói: “Không còn nhiều lúc.”
Tánh ngồi trên một nhánh cây dầu, cao hơn mặt đất gần ba thân người.
Từ đó nó nhìn thấy phiên chợ như một đám lửa nhỏ dưới chân núi. Những mái phên nối nhau, người đi lại chỉ còn là các chấm đen. Không ai ở dưới có thể nhìn thấy hai bàn tay nó khác người thế nào.
Mưa đập vào lá, rơi xuống vai lạnh buốt.
Tánh đã nghĩ mình sẽ không quay lại.
Nó có thể về Đá Rền. Có thể đi theo thợ săn, kéo gỗ, khuân đá. Ở đâu người ta cũng sẽ cần sức của nó. Nhưng cần không có nghĩa là muốn nó ở lại. Họ gọi nó tới khi nhà sập, xe mắc, cáng nặng. Khi việc xong, họ nhìn bàn tay nó như nhìn một con thú đã được buộc dây.
Ông Còng cho nó vòng dây trắng. Nó đã bỏ lại.
Hùng cho nó đi tiếp. Rồi trước cả chợ, chàng quát nó lùi khi nó giữ tay Cự.
Tánh biết Hùng làm đúng. Chính điều ấy càng làm nó bực. Nếu người khác luôn có thể gọi sức của nó là sai hay đúng, vậy sức ấy thật sự thuộc về ai?
Một tiếng sét nổ trên sườn bên kia.
Thân cây rung lên. Tánh trượt chân, ôm lấy cành. Nó cười một mình, tiếng cười nghe rất dở.
“Quái lực mà sợ sét.”
Dưới chân gò, tiếng ai gọi tên nó bị mưa xé vụn.
Tánh ngồi im.
Tiếng gọi lại vang lên.
“Tánh!”
Lần này là giọng Vịnh.
Nó ép lưng vào thân cây, không đáp.
Ánh đuốc thấp thoáng giữa vườn nhựa. Người tìm đang đi sai về phía khe. Chỉ cần im thêm một lúc, họ sẽ qua.
Rồi Tánh nghe tiếng nước.
Không còn là tiếng ù xa. Nó giống một đàn trâu chạy trong lòng đá.
“Đừng xuống khe!” nó hét.
Vịnh dừng ngay. Ánh đuốc chuyển hướng.
“Mày ở đâu?”
Tánh không muốn trả lời, nhưng nước đã hiện thành một dải trắng ở đầu khe.
“Trên cây dầu!”
Vịnh dẫn mọi người leo chéo lên sườn. Chưa đầy một khắc sau, dòng nước đầu nguồn tràn qua lòng khe cạn, cuốn cành khô và đá nhỏ đi dưới chân họ. Nếu còn đứng đó, ít nhất hai người đã bị quật ngã.
Hùng tới gốc cây, ngẩng lên.
“Xuống đây.”
“Tôi không về.”
“Xuống trước đã.”
“Công Tự về đi. Cổng đông sắp mở.”
“Ta biết.”
“Tôi không có tên trong bản lệnh.”
Hùng nhìn Vịnh. Vịnh nghiến răng; câu ấy rõ ràng đến từ Thức.
“Mày nghe ông ta nói?”
“Ông ta nói đúng.”
“Không.”
“Tôi chỉ là đứa kéo đồ. Không đi thì đoàn vẫn đi.”
Thanh bước tới dưới tán cây. “Đoàn vẫn có thể đi. Nhưng không còn là đoàn đã nhận mày cùng đi.”
“Các người chưa nhận. Công Tự còn bảo tới hết Cương Châu mới xét.”
“Vậy mày định xét thay chúng ta bằng cách bỏ đi?” Vịnh hỏi.
Tánh im.
Hùng nói: “Ta quay lại không phải vì tên mày có trên bản lệnh. Ta quay lại vì chính ta đã bảo mày đi tiếp.”
“Rồi ở chợ Công Tự cũng bảo tôi lùi.”
“Vì mày đang siết tay Cự.”
“Hắn kéo Sậy!”
“Ta biết.”
“Vậy sao tôi sai?”
“Mày không sai khi chắn cho Sậy. Mày sai ở cách dùng sức. Hai việc cùng có thật.”
Tánh siết cành cây. “Người ta chỉ thấy tôi mạnh.”
“Ta đã thấy mày giữ cáng.”
“Họ không thấy.”
“Mày sống để họ nhìn hay để biết mình đang làm gì?”
Câu hỏi khiến Tánh giận hơn. “Nói dễ lắm. Tay Công Tự giống tay mọi người.”
Hùng cúi nhìn bàn tay mình. Một vết sẹo mới từ dây cương trên sườn Đá Mèo vẫn còn đỏ.
“Phải,” chàng nói. “Ta không biết cảm giác bị người khác sợ chỉ vì mình đứng đó. Ta không nói rằng ta hiểu hết.”
Tánh không ngờ chàng thừa nhận. Nó không tìm được lời cãi ngay.
Thanh nói: “Nhưng chúng tôi biết một điều. Mày không phải cái bẫy đã chạy, không phải cây cột đã nhấc, cũng không phải chiếc xe vừa được cứu. Những việc ấy cho thấy mày chọn thế nào. Không việc nào một mình đặt tên được cho mày.”
Vịnh giơ vòng dây trắng lên. “Ông Còng cho mày mượn tới khi tay mày lớn. Mày bỏ thế này, ta phải đi trả thay à?”
Tánh nhìn vòng dây. “Tôi chưa xứng.”
“Đồ mượn không hỏi xứng. Nó hỏi có giữ không.”
Một mảng đất dưới gốc cây bất ngờ sụp xuống, bị nước khoét từ bên dưới. Vịnh lùi nhanh. Thân cây dầu nghiêng một chút.
“Xuống ngay!” Vịnh quát.
Tánh bắt đầu tụt. Nhưng cành thấp nhất đã nằm trên phần đất bị xói. Nó dừng cách mặt đất hơn một thân người.
“Nhảy được,” nó nói.
“Không nhảy,” Vịnh đáp. “Đất dưới rỗng.”
Dòng nước trong khe dâng lên từng gang. Gò Ong bị cắt thành một mỏm nhỏ. Muốn tới thân cây phải vượt đoạn nước xiết rộng gần hai sải.
Nham mở cuộn dây miết sáp. Mưa trượt trên bề mặt dây, không ngấm sâu. Nham luồn dây qua chạc một cây chắc phía sườn, giữ một đầu bên mình rồi kéo thử. Dây chạy qua chạc; thân cây không rung.
“Ném đầu kia cho nó.”
Khoảng cách quá xa. Hai lần đầu dây rơi vào nước và bị cuốn lệch. Lần thứ ba, Hùng buộc một mảnh kim loại cân nhỏ vào đầu dây làm vật nặng. Chàng quay dây, ném. Đầu kim loại quấn qua nhánh cây dưới chân Tánh.
Tánh chụp được.
“Buộc quanh bụng,” Vịnh gọi. “Hai vòng. Nút như trên cáng Hựu.”
Nó làm theo, bàn tay lạnh đến cứng.
Lớp sáp trên dây mềm đi vì ma sát và hơi tay, ép sâu vào các sợi gai. Nút không trượt, nhưng cũng không siết rách sợi. Một lớp mềm ôm lấy phần chịu lực, giữ từng sợi nhỏ khỏi bung khi cả thân người dồn vào.
Vịnh ra hiệu Tánh đu sang. Nó định kéo căng hai tay rồi phóng một lần.
“Chờ nhịp!” Vịnh quát.
Tánh dừng.
Hùng, Nham và hai lính kéo đầu dây còn lại qua chạc cây. Thanh giữ một vòng hãm dưới gốc, sẵn sàng ghì dây nếu tay họ trượt. Khi Vịnh hô, Tánh thả chân khỏi cành.
Nước quét dưới lưng nó. Dây võng xuống, kéo nó đập hông vào bờ. Nó không buông. Mọi người lôi từng đoạn. Vịnh nằm sấp, túm được cổ tay nó.
Đất mép bờ tiếp tục vỡ. Hùng chụp thắt lưng Vịnh, Nham giữ Hùng. Cả hàng người trượt về sau trong bùn, từng người giữ người trước mình.
Tánh được kéo lên đúng lúc cây dầu đổ xuống khe.
Nó nằm trên đất, ho sặc. Vòng dây trắng rơi cạnh mặt.
Vịnh nhặt lên, nhét vào tay nó. “Tự giữ.”
Tánh nắm lại.
Đường về bị nước cắt mất.
Họ phải vòng qua lưng gò, đi giữa vườn cây lấy nhựa. Đuốc bọc sáp chỉ còn hai bó. Mưa mỗi lúc một dày. Bóng tối xuống hẳn, biến từng thân cây thành một vệt đen.
Tánh đi sau Vịnh. Không ai trói nó, nhưng nó không rời hàng nửa bước.
Hùng bị trượt ở một dốc bùn. Tánh đưa tay rồi dừng giữa chừng.
“Tôi kéo được.”
“Kéo đi,” Hùng nói.
Tánh nắm cẳng tay chàng, dùng sức vừa đủ để kéo lên. Không ai hô, không ai trầm trồ. Việc diễn ra như một điều bình thường giữa hai người đang cùng đi trong mưa.
Nó nhìn bàn tay mình, vẻ mặt dịu đi một chút.
Tới chợ đã quá canh cuối.
Cổng đông vẫn mở, nhưng đoàn người được phép qua ranh Châu đã lên đường. Trong sân, Thức đứng dưới mái, bản thẻ đặt trên bàn. Người coi chợ, Léc bán gia súc và vài chủ hàng làm chứng.
Sậy chạy khỏi quầy bánh. Con bé đâm thẳng vào Tánh, ôm ngang bụng nó.
“Can đi đâu?”
Tánh loạng choạng nhưng không gỡ tay. “Lên cây.”
“Đồ ngốc.”
“Ai dạy mày nói thế?”
“Vịnh.”
Vịnh ở phía sau nói: “Ta chưa dạy.”
Sậy càng ôm chặt. Tánh nhìn quanh rồi đặt bàn tay lên đầu nó, nhẹ đến mức gần như không chạm.
Thức đợi cảnh ấy qua mới lên tiếng.
“Công Tự đã bỏ lượt qua ranh.”
“Ta biết.”
“Trời mưa, đường sẽ đóng ít nhất hai ngày. Lương của đoàn do địa phương cấp thêm ai chịu?”
“Đoàn tự giảm phần. Ta sẽ ghi lý do.”
“Không chỉ là lương.” Thức mở bản thẻ. “Lệnh yêu cầu Công Tự và Công Thị không tự ý để việc ngoài đường trì hoãn mục tiêu. Một ấu không có tên trong đoàn đã bỏ đi. Công Tự bỏ lượt mở ranh để tìm. Tôi buộc phải ghi: trì hoãn công vụ vì việc riêng.”
Thanh bước tới. “Việc không riêng. Tánh dẫn đường cho đoàn và đã cứu người của đoàn.”
“Không có tên trong bản nhận người.”
Hùng nói: “Vậy ghi tên nó vào.”
Thức khựng lại. “Công Tự không thể thêm người tùy ý sau mỗi chợ.”
“Ta có quyền nhận người dẫn địa phương trong từng đoạn đường. Tánh đã được Vịnh chấp nhận có điều kiện tới hết Cương Châu. Ta đã chậm ghi.”
Vịnh nhìn chàng. Thanh cũng vậy. Hùng không né.
“Phần chậm ấy là lỗi của ta,” chàng nói. “Nhưng dù ông có ghi Tánh hay không, ta vẫn nhận việc quay lại tìm nó.”
Thức đặt bút xuống thẻ mạnh đến mức đầu bút tre bật tiếng.
“Tôi ghi cả hai: tự ý bổ sung người sau khi đã trì hoãn, và chậm công vụ.”
“Ghi đi.”
Tánh đứng sau Hùng, nước mưa chảy từ tóc xuống mắt. Nó kéo vạt áo chàng.
“Công Tự không cần làm vậy.”
Hùng không quay lại. “Ta không làm thay mày. Ta làm phần ta đã chậm.”
Thức hoàn tất bản thẻ, rắc tro cho khô mực. “Sáng mai tôi gửi bản này tới quan giữ ranh. Đoàn muốn qua phải chờ xét lại.”
Ông đóng dấu.
Tiếng dấu nện xuống bàn khô và nặng.
Đêm ấy, Tánh không ngủ trong kho.
Nó ngồi dưới mái quầy bánh cùng Sậy, Vịnh và Thanh. Bà Rơm nấu một nồi cháo lớn, miệng mắng người bỏ đi giữa trời mưa không đáng được ăn, nhưng vẫn múc cho nó bát đầy nhất.
Hùng ở nhà coi chợ viết bản trình. Chàng ghi kiến nghị đã rút, lý do quay lại tìm Tánh, thời khắc bỏ lượt qua ranh và quyết định thêm tên nó vào đoàn. Không bỏ dòng nào làm mình nhẹ tội hơn.
Tánh nhìn vòng dây trắng trên cổ tay.
“Nếu vì tôi mà đoàn không đi được thì sao?”
Thanh đáp: “Thì chúng ta chịu hậu quả.”
“Tôi có thể đi một mình tới ranh, nói họ lỗi do tôi.”
Vịnh gõ thìa vào bát nó. “Ăn.”
“Tôi đang nói việc lớn.”
“Bụng rỗng không làm việc lớn sáng hơn.”
Tánh húp một ngụm, rồi hỏi: “Mọi người có hối hận quay lại không?”
Thanh không trả lời thay tất cả. Nàng kéo bát lại gần nó hơn, nhưng bàn tay dừng giữa đường như không biết nên chạm vào vai hay để yên.
“Tôi sợ,” nàng nói. “Tôi giận mày. Lúc tìm thấy mày, tôi còn muốn đánh một cái.”
Tánh ngước lên. “Sao không đánh?”
“Vì mày đã run rồi.”
“Tôi không run.”
Chiếc thìa trong tay nó va vào thành bát lanh canh.
Thanh nhìn chiếc thìa. Tánh cũng nhìn. Nó đỏ mặt, đặt mạnh thìa xuống, nhưng lần này không bỏ đi.
“Tôi không hối hận đã quay lại,” Thanh nói khẽ.
Vịnh nói: “Ta hối hận vì không túm cổ mày sớm hơn.”
Sậy chen vào: “Ấu hối hận cho cá sỏi.”
Tánh nhìn nó. “Cá vẫn ở đây.”
“Nếu Can mất, cá xấu không ai sửa.”
Tánh bật cười. Tiếng cười nhỏ, mệt và còn hơi run.
Một người có sức mạnh hơn người vẫn có thể bị một câu nói làm rách. Bên bếp, vòng dây đã miết sáp khô dần mà vẫn giữ được độ mềm. Tánh nhìn nó hồi lâu rồi đặt sát bên chỗ nằm, không cuộn cất đi nữa.
Gần sáng, mưa lại nặng hạt.
Từ phía núi vọng xuống ba tiếng gõ đều nhau.
Cộc.
Cộc.
Cộc.
Mọi người trong quầy ngẩng lên.
Tánh đứng bật dậy. “Không phải sấm.”
Vịnh lắng nghe, nhưng mưa phủ kín mọi âm thanh.
Ba tiếng gõ lại vang lên, lần này yếu hơn, từ phía vách đá sau rừng.
Tánh đã nhận ra hướng.
“Có người—hoặc có thứ gì—đang gọi trong núi.”
Ngoài sân, nước bắt đầu tràn qua bậc kho.