Mọi chuyện bắt đầu từ một chiếc hộp biến mất.
Đó là hộp đựng những tấm thẻ ghi chép của nhóm học sinh năm nhất đang chuẩn bị cho bài thực hành Bùa chú. Mỗi tấm thẻ ghi lại một phép thuật, điều kiện sử dụng và những lỗi thường gặp. Giáo sư Flitwick yêu cầu các nhóm tự xây dựng bộ tài liệu chung, sau đó đổi tài liệu cho nhau để kiểm tra.
Hermione đã dành gần một tuần để hoàn thiện phần của nhóm mình.
Khi chiếc hộp không còn ở ngăn bàn, cô lập tức cho rằng ai đó đã lấy nó.
“Chúng ta đã để nó ở đây sau giờ học hôm qua,” cô nói. “Tớ nhớ rõ.”
Harry nhìn chiếc ngăn trống.
“Có thể người khác đã chuyển nó sang chỗ khác.”
“Không ai được phép tự ý di chuyển tài liệu của nhóm.”
Ron đang kiểm tra dưới bàn.
“Có thể nó bị đặt nhầm.”
Hermione quay sang cậu.
“Cậu có thấy ai lấy không?”
“Không.”
“Vậy chúng ta cần hỏi những người đã ở đây.”
Cách cô nói khiến Ron có cảm giác rằng cuộc điều tra đã bắt đầu, và bất cứ ai có mặt trong phòng đều có thể trở thành nghi phạm.
Người đầu tiên họ hỏi là Martin, một học sinh Ravenclaw thường sử dụng chiếc bàn gần cửa sổ để làm bài. Martin nói cậu đã nhìn thấy một học sinh Slytherin đứng gần ngăn bàn của nhóm Hermione vào cuối buổi hôm trước.
“Cậu ấy có lấy hộp không?” Harry hỏi.
“Không biết. Tớ chỉ thấy cậu ấy đứng đó.”
“Cậu ấy là ai?” Hermione hỏi.
Martin ngập ngừng.
“Có lẽ là Theodore Nott. Tớ không chắc.”
Hermione ghi lại tên.
Ron nhìn cô.
“Chúng ta chưa biết người đó có lấy hộp.”
“Tớ biết. Tớ đang ghi lại người có thể đã ở gần đó.”
Nhưng khi họ hỏi thêm hai học sinh khác, câu chuyện bắt đầu thay đổi. Một người nói đã thấy Nott đi ra khỏi phòng với một vật dài dưới cánh tay. Người còn lại không nhìn thấy Nott, nhưng nhớ rằng có ai đó đã mở ngăn bàn.
Đến giờ ăn trưa, tin đồn đã biến thành một câu chuyện đơn giản hơn nhiều: Nott đã lấy tài liệu của Hermione.
Ron nghe thấy câu chuyện ấy ở bàn Gryffindor.
Cậu không tin hoàn toàn, nhưng cậu cũng không phản đối. Nott vốn ít nói, không thân với nhiều người và thường tỏ vẻ chẳng quan tâm đến những chuyện xung quanh. Ron nhận ra mình đang dùng chính sự xa cách ấy để lấp vào phần thông tin còn thiếu.
Buổi chiều, khi đi ngang qua hành lang gần lớp Bùa chú, cậu nhìn thấy Nott đang nói chuyện với một học sinh lớn tuổi hơn. Nott cầm một tập giấy, nhưng không có chiếc hộp nào.
Ron dừng lại.
“Cậu có lấy tài liệu của Hermione không?”
Nott quay đầu.
“Cái gì?”
“Bộ thẻ ghi chép. Hôm qua có người thấy cậu gần bàn của bọn tớ.”
Nott nhìn cậu một lúc, rồi nhíu mày.
“Có người thấy tôi đứng gần một cái bàn, nên cậu đến hỏi tôi có ăn cắp thứ gì không?”
“Tớ chỉ hỏi.”
“Không. Cậu đã quyết định có chuyện gì xảy ra rồi. Cậu chỉ đang chờ tôi xác nhận.”
Ron cảm thấy mặt mình nóng lên.
“Nếu cậu không lấy, cậu có thể nói không.”
“Tôi không lấy.”
Nott quay đi, nhưng rồi dừng lại.
“Tôi có mang một tập giấy ra khỏi phòng hôm qua. Đó là tài liệu của nhóm tôi. Cậu có thể hỏi giáo sư Flitwick nếu muốn.”
Cậu ta rời đi trước khi Ron kịp trả lời.
Ron trở lại thư viện, nơi Hermione và Harry đang kiểm tra danh sách tài liệu.
“Nott nói cậu ấy không lấy.”
Hermione không ngẩng đầu.
“Cậu ấy có thừa nhận đã mang giấy ra khỏi phòng không?”
“Có, nhưng là tài liệu của nhóm cậu ấy.”
“Vậy chúng ta cần xác nhận.”
Ron ngồi xuống.
“Cậu định hỏi giáo sư Flitwick à?”
“Đúng.”
“Cậu không nghĩ chúng ta đang làm quá lên sao?”
Hermione ngừng viết.
“Ron, tài liệu biến mất. Có người nhìn thấy một học sinh ở gần đó, rồi những người khác xác nhận đã có người mang giấy ra khỏi phòng. Tớ không định kết luận ai có lỗi chỉ dựa trên những điều đó.”
“Nhưng cậu đã ghi tên Nott vào danh sách.”
“Vì cậu ấy là người được nhắc đến.”
“Và giờ mọi người đều nghĩ cậu ấy ăn cắp.”
Hermione im lặng.
Lần đầu tiên, Ron nhận thấy cô không có câu trả lời ngay lập tức.
“Tớ sẽ nói rõ với mọi người rằng chúng ta chưa có kết luận,” cô nói sau cùng.
“Cậu nên làm thế.”
Câu nói bật ra nhanh hơn Ron dự định. Hermione nhìn cậu, ánh mắt lạnh đi.
“Cậu cũng đã hỏi Nott theo cách khiến cậu ấy nghĩ mình bị buộc tội.”
Ron không đáp.
Harry ngồi giữa hai người, nhìn từ người này sang người kia.
“Chúng ta nên tìm chiếc hộp trước,” cậu nói. “Nếu nó vẫn ở đâu đó trong trường, việc tìm thấy nó có thể giúp chúng ta biết chuyện gì đã xảy ra.”
Đó là một ý kiến hợp lý, nhưng không ai trong ba người lập tức đứng dậy.
Họ tìm trong lớp học, hỏi người phụ trách dọn dẹp và kiểm tra các ngăn tủ được phép sử dụng. Đến cuối buổi chiều, chiếc hộp vẫn chưa xuất hiện.
Sáng hôm sau, giáo sư Flitwick gọi nhóm Hermione đến gặp riêng.
Chiếc hộp đã được tìm thấy trong phòng chuẩn bị dụng cụ.
Một học sinh năm hai đã mang nó đi để dùng những tấm thẻ làm mẫu tham khảo cho nhóm của mình. Cậu ta không nhận ra chiếc hộp thuộc nhóm khác, bởi nó được đặt trong một khay chung cùng với một số tài liệu dùng cho giờ thực hành. Khi phát hiện nhãn tên, cậu ta đã mang nó trả lại.
Không có vụ trộm nào.
Nhưng câu chuyện không kết thúc ở đó.
Trong hộp, một số tấm thẻ đã bị tráo thứ tự. Hai tấm có ghi chú của Hermione bị gấp góc. Một tấm khác bị mất, có lẽ đã rơi ra trong lúc di chuyển.
Giáo sư Flitwick yêu cầu học sinh năm hai giải thích việc mang hộp đi mà không hỏi. Cậu ta xin lỗi và đồng ý giúp nhóm Hermione khôi phục những thẻ bị thiếu.
Nhưng khi Hermione mang hộp trở lại bàn học, cô phát hiện một điều khác.
Một trong những tấm thẻ có nét chữ của Nott.
Trên đó là một ghi chú ngắn về bùa giữ thăng bằng, chỉ ra rằng ví dụ Hermione dùng trong phần giải thích có thể tạo ra kết quả không ổn định nếu đối tượng bị tác động đang chuyển động. Nott đã viết ghi chú ấy từ trước, khi hai nhóm đổi tài liệu để tham khảo chéo. Cậu ta không lấy hộp, nhưng đã góp ý vào nội dung bên trong.
Điều đó không chứng minh Nott vô can trong mọi chuyện liên quan đến chiếc hộp. Nó chỉ cho thấy sự hiện diện của cậu ta ở chiếc bàn hôm trước có một lời giải thích bình thường hơn lời đồn.
Hermione ngồi xuống, đọc lại ghi chú.
“Cậu ấy đã đúng về phần này,” cô nói.
Ron đứng bên cạnh.
“Ừ.”
“Tớ cần sửa thẻ.”
“Ừ.”
Hermione đặt tấm thẻ xuống.
“Tớ cũng cần nói chuyện với Nott.”
Ron nhìn cô.
“Cậu định xin lỗi?”
“Tớ định nói rằng tớ đã để thông tin chưa đầy đủ trở thành một câu chuyện quá chắc chắn. Nhưng tớ không thể xin lỗi thay cho những người đã đồn đoán.”
“Cậu vẫn có thể nói rằng cậu không có bằng chứng.”
“Tớ sẽ nói.”
Ron cảm thấy nhẹ nhõm, nhưng sự nhẹ nhõm ấy không kéo dài.
Cậu nhớ lại cuộc đối thoại ở hành lang. Cậu đã nói mình chỉ hỏi, như thể cách đặt câu hỏi không thể khiến người khác cảm thấy bị buộc tội. Cậu đã biết mình không có bằng chứng, nhưng vẫn muốn Nott giải thích theo khuôn khổ mà cậu đã dựng sẵn.
Cậu tìm Nott sau giờ học.
Lần này, Ron không hỏi cậu ta có lấy hộp hay không.
“Tớ đã nghĩ cậu làm chuyện đó,” Ron nói. “Tớ không có bằng chứng, nhưng vẫn hỏi như thể cậu phải chứng minh mình không làm.”
Nott nhìn cậu, vẻ mặt khó đoán.
“Cậu đang xin lỗi?”
“Ừ.”
“Vì cậu nghĩ tôi không làm, hay vì cậu đã bị bắt gặp là nghĩ sai?”
Ron không thích câu hỏi ấy.
“Cả hai, có lẽ.”
Nott nhếch môi, không hẳn là cười.
“Ít nhất câu trả lời đó thành thật hơn câu hỏi hôm qua.”
Cậu ta không nói rằng mọi chuyện đã ổn. Cũng không yêu cầu Ron phải làm thêm điều gì. Cậu chỉ thu dọn sách rồi rời đi.
Ron đứng lại một lúc.
Cậu đã xin lỗi. Cậu không biết lời xin lỗi có khiến Nott tin mình hơn hay không, và cậu cũng không có quyền đòi hỏi điều đó.
Buổi tối, Harry hỏi Ron liệu cậu còn giận Hermione vì cách cô xử lý vụ việc không.
“Không hẳn.”
“Cậu vẫn nghĩ cậu ấy đã làm quá?”
Ron nghĩ một lúc.
“Tớ nghĩ cậu ấy muốn tìm ra sự thật. Nhưng tớ cũng nghĩ cậu ấy đã quên rằng người khác có thể bị tổn thương trong lúc mình đang tìm nó.”
Harry gật đầu.
“Còn cậu?”
Ron nhìn cậu.
“Còn tớ đã dùng việc đó để chứng minh rằng tớ nhìn người tốt hơn cậu ấy. Trong khi tớ cũng đã nghĩ Nott có tội.”
Harry không trả lời ngay.
“Có lẽ chúng ta đều muốn mình là người nhận ra điều người khác bỏ sót.”
Ron bật cười khẽ.
“Cậu nói nghe như Hermione.”
“Đừng kể với cậu ấy. Cậu ấy sẽ nghĩ tớ đang học theo.”
Ron cười thật sự lần này.
Nhưng đến khi nằm xuống, cậu vẫn nhớ nét mặt của Nott ở hành lang.
Sự thật đã đến. Nó không lấy lại được khoảng thời gian Nott bị người khác nhìn bằng ánh mắt nghi ngờ. Nó cũng không khiến Ron trở thành người công bằng hơn chỉ nhờ một lời xin lỗi.
Cậu vẫn sẽ phải đưa ra những phán đoán khác trong tương lai.
Điều duy nhất cậu có thể làm là nhớ rằng sự tự tin của mình không phải bằng chứng.