Tối thứ Năm, phòng học Bùa chú được sắp xếp lại thành một vòng cung. Những chiếc bàn dài thường ngày đã được đẩy sát tường, thay bằng hàng ghế hướng về bục giảng. Trên bảng, giáo sư Flitwick viết dòng chữ Buổi thảo luận cuối năm bằng những nét phấn nhỏ, ngay ngắn.
Draco đến sớm hơn mười phút.
Cô đặt tập tài liệu lên chiếc bàn cạnh bục, kiểm tra lại những trang ghi chú rồi lấy đũa phép thử chiếc bảng trình chiếu. Một hình vẽ hiện lên giữa không trung: hai bức tường đá đối diện nhau, ở giữa là một lối đi hẹp. Cô phẩy đũa, một lớp sáng mỏng bao quanh lối đi, sau đó khép lại thành một mặt phẳng trong suốt.
Hình minh họa hoạt động đúng như cô dự tính.
“Em chuẩn bị khá kỹ đấy, cô Malfoy.”
Giáo sư Flitwick vừa bước vào, trên tay cầm một chồng giấy.
“Em muốn tránh việc phải giải thích quá nhiều bằng lời, thưa giáo sư.”
“Đó là một ý hay. Nhưng đừng để hình vẽ trả lời thay em. Người nghe cần hiểu vì sao em đưa ra kết luận, chứ không chỉ nhìn thấy kết quả.”
Draco gật đầu.
Cô đã sửa bài trình bày này nhiều lần. Bản đầu tiên nói về những phương pháp bảo vệ cổ được các gia đình phù thủy duy trì qua nhiều thế hệ. Sau đó, cô nhận ra mình đã khái quát quá rộng, phải rút ngắn kết luận. Bản tiếp theo tập trung vào độ bền của các lớp bùa, nhưng những phép tính về hai lớp bảo vệ lại không thể xem là độc lập. Cô đã sửa chúng trước khi trình bày lần thứ hai.
Lần này, Draco chọn một vấn đề cụ thể hơn: mục đích của bùa bảo vệ và sự khác biệt giữa việc ngăn chặn xâm nhập với việc bảo đảm an toàn cho người ở bên trong.
Cô không muốn bài nói lại trở thành một tập hợp những thuật ngữ khó hiểu. Nhưng cô cũng không định làm cho vấn đề đơn giản hơn thực tế chỉ để người nghe dễ đồng ý.
Học sinh bắt đầu vào phòng. Elinor ngồi ở hàng ghế thứ hai, bên cạnh hai học sinh Ravenclaw. Adrian Selwyn không có mặt. Cậu đã trở về nhà sau kỳ nghỉ lễ Phục sinh và chưa quay lại trường. Draco nhận ra điều đó khi nhìn về phía chiếc ghế trống ở cuối hàng.
Cô đặt tay lên tập giấy.
Buổi thảo luận cuối cùng của năm học không cần phải hoàn hảo. Chỉ cần cô không lặp lại những kết luận mình đã phải gạch bỏ.
Flitwick giới thiệu ngắn gọn chủ đề của buổi tối rồi nhường bục cho Draco.
Cô đứng trước lớp, đặt đũa phép lên bàn.
“Bài trình bày của tôi hôm nay nói về một điểm thường bị bỏ qua khi đánh giá các kết cấu bảo vệ: chúng ta cần xác định thứ mà kết cấu ấy được thiết kế để bảo vệ.”
Cô vung đũa. Hình hai bức tường hiện ra rõ hơn.
“Giả sử có một lối đi dẫn vào một căn phòng chứa tài liệu quý. Người chủ muốn ngăn kẻ lạ xâm nhập. Một phương pháp là tạo ra bức tường phép thuật có thể tự khép lại khi phát hiện người không được phép đi qua.”
Một vệt sáng chạy dọc theo hai bên lối đi. Hai mặt tường trong hình tiến lại gần nhau, khép kín khoảng trống ở giữa.
“Trong trường hợp này, bùa có chức năng ngăn chặn sự xâm nhập. Nó bảo vệ căn phòng và những vật được lưu giữ bên trong.”
Draco dừng lại, chuyển sang hình thứ hai. Một cánh cửa xuất hiện ở cuối hành lang.
“Nhưng nếu người ở trong phòng cần rời khỏi đó, một kết cấu chỉ khóa từ bên ngoài có thể gây ra vấn đề. Vì vậy, một số thiết kế sử dụng cơ chế mở theo hai chiều, hoặc có một lối thoát riêng dành cho người được phép sử dụng.”
Cô cho hình ảnh thay đổi. Cánh cửa đóng lại, một biểu tượng nhỏ xuất hiện ở cả hai phía.
“Điều đó không có nghĩa mọi kết cấu đều phải mở được từ cả hai phía. Có những nơi người ta cần kiểm soát chặt lối ra vào. Nhưng mục đích của việc kiểm soát ấy phải được xác định trước khi đánh giá kết cấu có an toàn hay không.”
Một học sinh Hufflepuff giơ tay.
“Nếu cửa chỉ mở được từ bên ngoài thì có thể coi đó là một cơ chế bảo vệ không?”
“Có,” Draco đáp. “Nếu mục đích là ngăn người bên trong rời khỏi khu vực được kiểm soát, hoặc ngăn người ngoài tiếp cận vật được lưu giữ, cơ chế ấy vẫn có thể thực hiện đúng chức năng được thiết kế.”
“Vậy nó không nhất thiết là một thiết kế lỗi?”
“Không nhất thiết.”
Draco đổi hình minh họa. Lần này, một căn phòng hiện ra với cánh cửa bị khóa. Một bóng người đứng bên trong, một bóng khác đứng ngoài.
“Nhưng nếu chúng ta đánh giá nó như một kết cấu bảo vệ con người, câu trả lời sẽ khác. Khi người bên trong gặp nguy hiểm, việc không thể mở cửa có thể khiến họ không có đường thoát.”
Cô nhìn quanh phòng.
“Vì thế, khi nói một kết cấu có chức năng bảo vệ, chúng ta cần hỏi: nó bảo vệ ai, bảo vệ thứ gì, và chống lại nguy cơ nào?”
Flitwick gật đầu hài lòng.
“Cảm ơn em, Draco. Chúng ta có thể bắt đầu phần trao đổi.”
Cô trở về chỗ ngồi, đặt tập giấy lên đùi. Phần trình bày diễn ra suôn sẻ hơn lần trước. Không có câu nào khiến cô phải dừng lại để tìm cách bảo vệ một nhận định thiếu căn cứ. Cô đã giới hạn chủ đề, và điều đó giúp cô trả lời được hầu hết câu hỏi.
Một học sinh Ravenclaw ở hàng đầu giơ tay.
“Em muốn hỏi về kết cấu khóa hai chiều. Nếu nó ngăn cả người ngoài đi vào lẫn người bên trong đi ra, chẳng phải nó bảo vệ cả hai phía sao?”
Draco nhìn cậu ta.
“Cậu có thể nói rõ hơn không?”
“Ví dụ, nếu có một căn phòng chứa vật nguy hiểm, người bên ngoài không thể vào, còn người bên trong không thể ra. Như vậy chẳng phải cả hai phía đều được bảo vệ khỏi nguy cơ từ căn phòng sao?”
“Có thể. Nhưng cần phân biệt giữa việc ngăn một nguy cơ lan ra ngoài và việc bảo đảm an toàn cho người bị giữ bên trong.”
Cậu học sinh suy nghĩ.
“Nhưng nếu người bên trong chính là nguồn nguy hiểm thì sao?”
“Đó là một trường hợp khác. Khi ấy, việc giữ họ ở trong có thể là biện pháp bảo vệ những người bên ngoài.”
“Vậy cùng một kết cấu có thể được đánh giá khác nhau tùy mục đích?”
“Đúng.”
Draco thấy Flitwick đang quan sát cô. Ông không ngắt lời, cũng không gợi ý câu trả lời. Cô tiếp tục:
“Chúng ta không thể chỉ nhìn vào việc một cánh cửa đóng lại hay một bức tường được dựng lên rồi kết luận rằng nó an toàn. Cần xem xét đối tượng được bảo vệ, quyền sử dụng lối đi và những tình huống mà kết cấu phải ứng phó.”
Một vài học sinh ghi chép. Cậu Ravenclaw ngồi xuống.
Draco tưởng phần hỏi đáp đã kết thúc, nhưng Elinor giơ tay.
“Em có một câu hỏi.”
Flitwick ra hiệu cho cô tiếp tục.
Elinor đứng lên, không cầm giấy ghi chú.
“Nếu người bên trong cần thoát ra khi có nguy hiểm thì sao?”
Draco nhìn cô.
“Cậu đang hỏi về trường hợp nào?”
“Bất kỳ trường hợp nào. Chẳng hạn, căn phòng bị cháy, kết cấu bên ngoài sụp xuống, hoặc có một thứ gì đó xuất hiện bên trong mà người thiết kế không dự đoán được. Nếu cửa khóa hai chiều và người bên trong không thể tự mở, vậy nó có còn là bảo vệ không?”
Draco không trả lời ngay.
Trong đầu cô hiện lên hình ảnh hai tấm chắn ở hành lang phía Tây, dù cô chưa từng tận mắt chứng kiến cảnh Martin Bell bị giữ lại. Cô chỉ nghe kể về sự việc và biết rằng người ở bên trong có thể nhìn thấy, nghe thấy những người đứng ngoài nhưng không thể đi qua hai đầu hành lang. Khi ấy, những người bảo trì đã phải phối hợp tháo từng tấm chắn theo đúng thứ tự.
Cô không biết cơ chế đó được thiết kế để làm gì. Cũng không biết nó có liên quan đến bất kỳ kết cấu cổ nào hay không.
Nhưng câu hỏi của Elinor không yêu cầu cô phải biết những điều ấy.
Draco nhìn lại hình căn phòng trên bảng. Cánh cửa vẫn đóng, bóng người vẫn đứng bên trong.
“Nếu người bên trong cần thoát ra khi có nguy hiểm, nhưng kết cấu không cho phép họ làm vậy, thì nó đang bảo vệ tài sản, không bảo vệ con người.”
Không ai lên tiếng ngay.
Draco nghe rõ tiếng đầu bút của một học sinh chạm vào mặt giấy. Cô không biết những người khác nghĩ gì, nhưng chính cô nhận ra câu trả lời ấy đã đi xa hơn phần lý thuyết cô chuẩn bị.
Elinor hỏi tiếp:
“Vậy nếu người thiết kế nói rằng việc giữ người bên trong là cần thiết để bảo vệ những người khác thì sao?”
“Có thể đó là một lý do hợp lệ trong một tình huống cụ thể. Nhưng khi đánh giá kết cấu, chúng ta vẫn phải xem xét nguy cơ đối với người bị giữ lại. Không thể gọi nó là an toàn cho tất cả mọi người chỉ vì nó ngăn được một nguy cơ bên ngoài.”
“Vậy phải có cách mở khi khẩn cấp?”
“Có thể là cách mở khẩn cấp, một cơ chế can thiệp từ bên ngoài, hoặc một quy trình tháo bỏ có thể thực hiện trong thời gian chấp nhận được. Tôi không thể nói một phương án duy nhất phù hợp với mọi kết cấu.”
Elinor ngồi xuống.
Draco nhìn hình ảnh trên bảng thêm một giây rồi dùng đũa xóa nó đi.
Sau phần hỏi đáp, Flitwick nhận xét bài trình bày đã có phạm vi rõ ràng hơn những lần trước.
“Em đã phân biệt được mục đích bảo vệ với hiệu quả vận hành,” ông nói. “Đó là điều quan trọng. Tuy nhiên, ta muốn em nhớ rằng một kết cấu có thể được thiết kế cho một mục tiêu rất cụ thể, nhưng mục tiêu ấy không tự động khiến mọi hậu quả của nó trở nên chấp nhận được.”
“Vâng, thưa giáo sư.”
“Còn một điều nữa. Khi em nói đến nguy cơ đối với người bên trong, em cần phân biệt tình huống dự kiến với tình huống bất ngờ. Một kết cấu có thể được thiết kế để xử lý nguy cơ thứ nhất mà không đủ khả năng đối phó với nguy cơ thứ hai.”
Draco ghi lại câu ấy.
Cô hiểu ý ông. Một bùa bảo vệ không thể được đánh giá chỉ bằng việc nó hoạt động đúng trong điều kiện ban đầu. Cần biết điều gì xảy ra khi hoàn cảnh thay đổi, khi người sử dụng gặp sự cố hoặc khi một yếu tố ngoài dự kiến xuất hiện.
Flitwick thu dọn những tờ giấy trên bàn.
“Buổi thảo luận tối nay kết thúc ở đây. Các em đã làm việc rất tốt trong suốt năm học.”
Học sinh bắt đầu rời phòng. Elinor đi ngang qua Draco, dừng lại một chút.
“Câu trả lời vừa rồi của cậu khá rõ.”
Draco xếp tài liệu vào cặp.
“Tôi chỉ trả lời câu hỏi.”
“Có lẽ vậy.”
Elinor không nói thêm. Cô bước ra cửa cùng những học sinh khác.
Draco không đuổi theo. Cô cũng không cần biết Elinor có đồng ý với câu trả lời hay không. Điều khiến cô chú ý là mình đã không tìm cách bảo vệ một kết luận chỉ vì nó nằm trong bài trình bày. Nếu câu hỏi chỉ ra một giới hạn, cô phải thừa nhận giới hạn ấy.
Cô thu hết những trang giấy, buộc lại bằng dây và nhìn xuống bản thảo.
Nhiều chỗ đã được gạch sửa. Có đoạn bị viết lại đến ba lần, có câu chỉ còn một nửa vì cô đã thay đổi cách diễn đạt. Bản đầu tiên trông đẹp hơn nhiều, ít vết mực hơn, các đoạn văn liền mạch và kết luận nghe chắc chắn. Nhưng bản này chính xác hơn.
Draco không nghĩ đến Ron.
Cô chỉ thấy rằng mình đã hoàn thành buổi trình bày cuối năm mà không phải nói điều mình không tin. Như thế đã đủ cho một ngày.