Lá thư của Lucius Malfoy đến vào buổi sáng, được một con cú nâu thả xuống trước mặt Draco khi cô đang ăn sáng trong Đại Sảnh đường.
Phong thư màu kem, mép giấy ép dấu sáp của gia tộc. Draco nhận ra nét chữ của cha ngay cả trước khi nhìn thấy tên mình.
Cô không mở thư lập tức. Cô đặt dao xuống, lau đầu ngón tay bằng khăn ăn rồi mới bóc lớp sáp.
Bên trong chỉ có hai trang giấy. Trang đầu hỏi thăm tình hình học tập và nhắc cô chuẩn bị cho kỳ thi cuối năm. Trang thứ hai đề cập đến buổi giới thiệu truyền thống bảo vệ của các gia tộc phù thủy cổ, dự kiến tổ chức vào mùa hè. Lucius viết rằng Draco sẽ có cơ hội trình bày những gì cô đã nghiên cứu trong năm học.
Ở đoạn cuối, ông ghi:
Con nên nhấn mạnh vai trò của các gia đình lâu đời trong việc duy trì những hệ thống bảo vệ. Những kiến thức và phương thức truyền lại qua nhiều thế hệ là điều phân biệt các gia tộc có lịch sử với những người chỉ mới sở hữu một dinh thự lớn.
Draco đọc lại đoạn ấy.
Cô hiểu ý cha. Những gia đình như Malfoy đã lưu giữ nhiều tài liệu, vật phẩm và nghi thức qua nhiều thế hệ. Họ có những thư viện riêng, những bản ghi chép mà người ngoài khó tiếp cận. Không phải gia tộc nào cũng có thể duy trì một hệ thống bảo vệ trong hàng trăm năm.
Nhưng từ những điều đó đi đến kết luận rằng mọi dinh thự cổ đều có một mạng lưới thống nhất là một bước quá xa.
Draco gấp thư lại, đặt vào trong sách.
“Thư nhà à?”
Pansy Parkinson ngồi đối diện, đang phết mứt lên bánh mì.
“Ừ.”
“Cha cậu lại nhắc chuyện mùa hè?”
Draco nhìn cô bạn.
“Cậu biết à?”
“Cha tớ nói buổi giới thiệu năm nay có phần trình bày của học sinh. Ông ấy bảo nếu có cơ hội thì tớ nên tham gia, nhưng tớ không nghĩ mình có gì đáng nói về những tấm thảm treo tường và gia phả.”
“Không phải chỉ có gia phả.”
“Thế thì cậu trình bày đi. Cậu lúc nào chẳng có cả đống tài liệu.”
Pansy nói như thể đó là chuyện hiển nhiên. Draco không đáp. Cô lấy sách ra khỏi túi, đặt lên bàn, nhưng không mở trang nào.
Câu cuối trong thư của Lucius vẫn còn trong đầu cô.
Cô biết cha muốn cô thể hiện sự am hiểu về truyền thống gia tộc. Ông không yêu cầu cô bịa đặt. Nhưng ông cũng không hề nhắc đến những giới hạn mà cô đã nhận ra trong quá trình nghiên cứu.
Draco không chắc hai điều ấy có thể cùng tồn tại trong một bài trình bày hay không.
Ngày hôm sau, một lá thư khác được chuyển đến.
Lần này là của Adrian Selwyn. Phong thư không có dấu gia huy, chỉ ghi tên người nhận bằng nét chữ nghiêng quen thuộc.
Draco mở thư trong phòng sinh hoạt chung Slytherin, cạnh cửa sổ nhìn xuống hồ. Những vệt sáng xanh từ mặt nước chuyển động trên trần nhà, lúc đậm lúc nhạt theo bóng những con cá bơi bên ngoài.
Adrian viết rằng anh đã nghe về buổi giới thiệu mùa hè và được xem bản đề cương Draco gửi qua thư trước đó. Anh không nhận xét phần mở đầu hay cách sắp xếp tài liệu. Anh chỉ khoanh một đoạn trong bản thảo và viết bên lề:
Em đang định nói rằng mọi dinh thự cổ đều có một mạng lưới thống nhất. Em chưa có căn cứ. Giữ lại.
Draco đọc câu ấy, cau mày.
Cô lật bản đề cương ra. Ở phần cuối, cô đã viết rằng những gia đình phù thủy cổ thường duy trì các hệ thống bảo vệ liên kết giữa nhiều khu vực trong dinh thự, tạo thành một mạng lưới thống nhất được truyền lại qua các thế hệ.
Khi viết câu đó, cô đã dựa vào hai cuốn sách trong thư viện gia đình và một số ghi chép về những dinh thự cổ. Các tài liệu đều đề cập đến nhiều lớp bùa bảo vệ, nhưng không có tài liệu nào chứng minh tất cả các lớp ấy được thiết kế để hoạt động như một mạng lưới duy nhất.
Cô đã nối những dữ kiện riêng lẻ thành một kết luận chung.
Draco đặt lá thư của Adrian cạnh bản thảo.
“Cậu ấy lại viết gì thế?”
Pansy vừa đi qua vừa nhìn xuống.
“Không có gì.”
“Trông cậu không vui.”
“Anh ấy nói tớ chưa có căn cứ.”
“Thì tìm căn cứ.”
Draco ngẩng lên.
Pansy nhún vai, kéo ghế ngồi xuống đối diện.
“Cậu muốn tớ nói gì? Nếu có căn cứ thì giữ lại. Nếu không thì bỏ đi. Có gì khó đâu?”
“Không đơn giản như vậy.”
“Với cậu thì chẳng bao giờ đơn giản.”
Pansy lấy quyển tạp chí đặt trên bàn, bắt đầu lật xem. Draco nhìn cô một lúc rồi cúi xuống bản thảo.
Cô không muốn bỏ đoạn kết luận ấy. Nó làm cho bài trình bày có một ý tưởng rõ ràng, một điểm kết thúc đủ mạnh. Nếu chỉ nói rằng các dinh thự cổ có nhiều lớp bùa bảo vệ, bài viết sẽ trở nên khô khan và chẳng khác gì một bản liệt kê.
Nhưng nếu giữ lại một điều cô không thể chứng minh, cô sẽ phải bảo vệ nó bằng những suy đoán.
Draco lấy bút, gạch một đường dưới câu kết luận.
Cô chưa xóa.
Tối hôm ấy, Draco trở về phòng ngủ muộn hơn thường lệ. Những học sinh khác đã thay đồ, một vài người đang trò chuyện trên giường. Cô đặt sách lên bàn, lấy cả hai lá thư ra và để cạnh bản thảo.
Thư của Lucius nằm bên trái, thư của Adrian bên phải.
Cô đọc lại từng lá.
Cha cô muốn nhấn mạnh vai trò của các gia đình cổ. Adrian muốn cô loại bỏ một kết luận chưa có căn cứ. Hai người không thực sự mâu thuẫn về việc phải bảo vệ truyền thống hay nghiên cứu các hệ thống cũ. Họ chỉ nhìn vấn đề từ hai phía khác nhau.
Draco mở sổ ghi chép, tìm đến trang đã viết sau buổi thảo luận với giáo sư Flitwick. Câu chữ cô từng ghi vẫn nằm đó:
Tồn tại lâu không đồng nghĩa với vẫn làm đúng điều cần làm.
Cô nhìn câu ấy rồi nhìn bản thảo.
Nếu một hệ thống bảo vệ đã tồn tại hàng trăm năm, điều đó chứng minh nó được duy trì. Nhưng không chứng minh các lớp bùa của nó có cùng nguồn gốc, cùng chức năng hay luôn hoạt động phối hợp với nhau.
Cô có thể nói về vai trò của gia đình trong việc lưu giữ tri thức, nhưng không thể lấy truyền thống làm bằng chứng cho cấu trúc của một hệ thống.
Draco đặt thư của Lucius vào ngăn kéo.
Cô giữ thư của Adrian trên bàn thêm một lúc, rồi cũng cất đi.
Sau đó, cô kéo bản thảo lại gần và bắt đầu viết lại phần kết luận.
Câu cũ dài gần bốn dòng. Cô gạch bỏ từng cụm từ, giữ lại những điều có thể chứng minh, rồi viết một câu mới:
Các gia đình phù thủy lâu đời có vai trò quan trọng trong việc lưu giữ và duy trì những phương thức bảo vệ qua nhiều thế hệ.
Cô đọc lại.
Câu này không khẳng định mọi dinh thự đều có một mạng lưới thống nhất. Nó cũng không phủ nhận những hệ thống liên kết có thể tồn tại. Nó chỉ nói đúng điều các tài liệu hiện có cho phép.
Draco đặt bút xuống.
Câu kết luận mới ngắn hơn một nửa.
Cô không thấy hài lòng hoàn toàn. Nó thiếu sự mạnh mẽ của câu cũ, nhưng ít nhất cô không phải tự thuyết phục mình rằng điều chưa được chứng minh là đúng.
Hai tuần sau, vào tối thứ Tư, Draco ngồi một mình trong phòng sinh hoạt chung Slytherin để kiểm tra số liệu lần cuối.
Buổi trình bày thứ hai trong nhóm Bùa chú sẽ diễn ra vào tối hôm sau. Giáo sư Flitwick đã yêu cầu cô gửi trước bản hoàn chỉnh, nhưng Draco muốn rà lại toàn bộ phần phụ lục trước khi nộp.
Cô mở tập tài liệu, đặt các bảng số liệu cạnh nhau.
Phần đầu trình bày về độ bền của các lớp bùa bảo vệ. Cô đã thu thập số liệu từ ba tài liệu khác nhau, ghi lại thời gian duy trì và điều kiện môi trường của từng hệ thống. Những con số được chuyển thành một bảng so sánh để người nghe dễ theo dõi.
Draco dùng đầu bút rà từng hàng.
Ở cột thứ nhất, lớp bùa ngoài có độ bền trung bình là sáu mươi năm. Ở cột thứ hai, lớp bùa trong có độ bền trung bình là bốn mươi năm. Trong phần kết luận phụ, cô đã cộng hai giá trị để đưa ra nhận định rằng hệ thống có thể duy trì chức năng bảo vệ trong khoảng một trăm năm.
Cô dừng bút.
Rồi kiểm tra lại.
Sáu mươi cộng bốn mươi.
Một trăm.
Phép tính không sai. Nhưng điều cô đã làm sau đó mới là vấn đề.
Cô đã cộng độ bền của hai lớp bùa như thể chúng hoạt động độc lập, trong khi tài liệu không hề chứng minh điều đó. Nếu lớp bùa trong phụ thuộc vào lớp bùa ngoài, việc lớp ngoài suy yếu có thể khiến lớp trong mất ổn định sớm hơn dự kiến. Ngược lại, nếu hai lớp có cơ chế duy trì riêng, chúng có thể không ảnh hưởng trực tiếp đến nhau.
Không có dữ liệu nào cho phép cô cộng hai con số như thể chúng là hai khoảng thời gian nối tiếp.
Draco lấy một tờ giấy khác, kiểm tra nguồn của từng số liệu. Cô mở lại cuốn sách thứ nhất, rồi cuốn thứ hai. Một tài liệu nói về độ bền trong điều kiện không có tác động bên ngoài; tài liệu còn lại ghi nhận một hệ thống đã được bảo trì định kỳ.
Hai điều kiện khác nhau.
Cô nhìn bảng số liệu, cảm giác khó chịu dâng lên rất nhanh. Cô đã kiểm tra những lỗi nhỏ trong chính tả, đối chiếu tên các loại bùa và sửa cả cách trình bày biểu đồ, nhưng lại bỏ qua một giả định nằm ngay trong phần kết luận.
Nếu giữ nguyên, cô có thể bị phát hiện ngay khi một người nghe hỏi về mối quan hệ giữa hai lớp bùa.
Draco cầm bút, viết một dấu hỏi lớn bên cạnh con số một trăm.
Cô có thể xóa toàn bộ phần so sánh. Nhưng như vậy, bài trình bày sẽ mất một phần quan trọng. Cô cũng có thể giữ lại bảng số liệu, chỉ sửa cách diễn giải để không đưa ra một tổng thời gian duy trì.
Cô chọn cách thứ hai.
Cô gạch bỏ kết luận cũ, viết bên cạnh rằng hai giá trị phải được đánh giá riêng cho đến khi có dữ liệu chứng minh mối quan hệ giữa các lớp bùa.
Sau đó, Draco nhìn đồng hồ.
Đã gần nửa đêm.
Cô gom tài liệu, nhưng không cất chúng vào cặp. Sáng mai, cô sẽ phải đến văn phòng giáo sư Flitwick trước giờ học.
Văn phòng giáo sư Flitwick sáng hơn Draco tưởng. Những chồng sách được xếp ngay ngắn trên giá, vài vật dụng nhỏ đang tự di chuyển trên mặt bàn. Giáo sư ngồi sau chiếc bàn gỗ, đọc một tờ giấy khi Draco gõ cửa.
“Vào đi, trò Malfoy.”
Draco bước vào, đặt tập tài liệu lên bàn.
“Thưa giáo sư, em muốn xin sửa một phần trong bài trình bày ngày mai.”
Flitwick tháo kính, nhìn cô.
“Có vấn đề gì?”
“Em phát hiện một lỗi trong phần so sánh độ bền của hai lớp bùa. Em đã cộng hai giá trị như thể chúng độc lập, nhưng tài liệu không chứng minh được điều đó.”
Giáo sư mở tập tài liệu, lật đến trang Draco đã đánh dấu.
“Em phát hiện khi nào?”
“Tối qua.”
“Và tại sao em không đợi đến buổi trình bày rồi giải thích?”
Draco nhìn vào trang giấy.
“Vì phần kết luận hiện tại không chính xác.”
Flitwick đọc bảng số liệu, sau đó nhìn phần sửa đổi.
“Em đã bỏ kết luận tổng thời gian duy trì.”
“Vâng. Em giữ lại hai giá trị riêng biệt và ghi rõ rằng chưa thể xác định mối quan hệ giữa chúng.”
“Điều đó làm phần trình bày kém ấn tượng hơn.”
“Em biết.”
Flitwick đặt giấy xuống.
“Em sửa vì muốn chính xác hay vì sợ bị phê bình?”
Draco không trả lời ngay.
Cô nghĩ đến buổi trình bày trước, khi Elinor hỏi cô sẽ đánh giá một hệ thống ra sao nếu hồ sơ mất một nửa. Khi ấy, cô đã nói mình chưa có tiêu chí. Cô không thích phải thừa nhận điều đó trước mọi người, nhưng ít nhất cô không phải bảo vệ một câu trả lời giả tạo.
Lần này cũng vậy. Nếu để nguyên kết luận, cô có thể tránh được việc phải sửa bài vào phút cuối. Nhưng ngày mai, nếu có người phát hiện ra lỗi, cô sẽ không thể nói rằng mình không biết.
“Cả hai, thưa giáo sư.”
Flitwick nhìn cô thêm một lúc, rồi gật đầu.
“Ít nhất em đã thành thật.”
Ông dùng bút lông đánh dấu phần cần sửa, sau đó ký xác nhận cho phép thay đổi bản trình bày.
“Em có thể nộp lại bản mới trước buổi học. Nhưng hãy nhớ, sửa một lỗi không có nghĩa là mọi phần còn lại đều đúng. Hãy kiểm tra lại các giả định khác.”
“Vâng, thưa giáo sư.”
Draco cầm tập tài liệu lên.
Khi cô quay ra cửa, Flitwick gọi lại:
“Trò Malfoy.”
Cô dừng bước.
“Đừng cố làm cho bài trình bày có vẻ hoàn chỉnh hơn những gì em thực sự biết.”
Draco gật đầu.
“Em hiểu.”
Cô rời văn phòng, bước dọc hành lang trong ánh sáng nhạt của buổi sáng.
Trước giờ ăn tối, Draco đã sửa xong bản trình bày.
Cô bỏ phần kết luận tổng thời gian duy trì, thêm một ghi chú về điều kiện của từng tài liệu và giữ nguyên câu kết luận ngắn đã viết từ hai tuần trước. Bài trình bày không còn khẳng định các dinh thự cổ đều có mạng lưới bảo vệ thống nhất. Nó chỉ nói về vai trò của các gia đình trong việc lưu giữ những phương thức bảo vệ qua nhiều thế hệ.
Draco đọc lại trang cuối.
Cô vẫn không biết mình đã trưởng thành hơn hay chỉ tránh được một lần xấu hổ trước những người có thể phát hiện ra lỗi. Có lẽ cả hai. Cô cũng không chắc Lucius sẽ hài lòng với bản kết luận mới, hay Adrian sẽ cho rằng cô vẫn còn quá dè dặt.
Nhưng ít nhất, cô không phải giả vờ tin vào con số một trăm.
Cô đóng tập tài liệu, cất vào cặp rồi đứng dậy.
Ngoài hành lang, tiếng chuông báo giờ ăn tối vang lên. Draco bước về phía Đại Sảnh đường, đi ngang qua những ô cửa sổ cao nhìn xuống sân trường.
Buổi trình bày ngày mai có thể không khiến ai ấn tượng. Có thể sẽ có những câu hỏi mà cô không trả lời được. Nhưng lần này, nếu có người hỏi về giới hạn của dữ liệu, cô sẽ không cần tìm cách né tránh.
Cô đã biết mình chưa có câu trả lời.
Và cô sẽ không viết một câu khác chỉ để che đi điều đó.