Tiệm mộc nằm sâu trong một con phố nhỏ.
Ngày thường nơi này ít người lui tới, hôm nay ngoài cửa lại chất đầy gỗ mới. Xe kéo dựng sát hai bên tường, mùn cưa phủ thành một lớp mỏng trên mặt đường.
Lục Thanh vừa bước vào đã nhìn thấy một dãy án thư mới đóng. Kiểu dáng giống nhau. Mặt gỗ rộng, bốn chân thấp, cạnh bàn khắc hoa văn hình bạch lộc. Hắn dừng mắt một thoáng.
Lão thợ mộc đang cúi đầu bào gỗ phía trong, nghe tiếng bước chân mới ngẩng lên. Ánh mắt lão rơi xuống túi giấy mực trong tay hắn, rồi lại nhìn sang khuôn mặt quen thuộc.
“Lục tiểu huynh đệ cần ta giúp gì?”
Lục Thanh đặt túi giấy mực xuống cạnh cửa.
“Lão Chu, ta muốn đóng một cái sạp tranh nhỏ. Nếu trong hôm nay làm xong được, ta có thể trả thêm.”
“Ngươi tự chọn kích thước ngươi muốn đi. Nhưng mà chậm nhất cũng phải chiều mai mới làm xong được. “
“Cũng được.”
Lục Thanh nói qua kích thước, để lại tiền cọc rồi rời khỏi tiệm.
Gần giữa trưa, người trong thành càng lúc càng đông. Những bức tường ven đường đã bị đủ loại thông cáo dán kín, giấy mới chồng lên giấy cũ, mép vài tờ còn chưa khô, chỉ qua một buổi sáng đã che gần kín bức tường phía Tây phố.
Lục Thanh đi ngang. Bước chân vốn không dừng cho đến khi một hàng chữ lọt vào tầm mắt.
“Bạch Lộc Thư Viện, Văn Đài luận đạo.”
Trước bảng thông cáo có mấy người đọc sách tụ lại. Ở chính giữa bảng, một tờ giấy lớn nhất được đóng bằng bốn chiếc đinh đồng.
Trên đó chỉ có bốn chữ. “Lý Ngoại Chi Lý.”
Bên cạnh bảng thông cáo không xa có một sạp sách. Chủ sạp vừa tháo dây một bó sách mới, bày từng quyển lên bàn. Mấy người đọc sách lập tức vây tới.
Lục Thanh vừa bước qua thì dừng lại.
Hắn quay đầu đi tới, tiện tay cầm một quyển lên.
Thiếu niên xiêm y thấy hắn tới xem liền cười nói: “Vị huynh đệ này, đây là sách mới của thư viện Bạch Lộc chúng ta.”
Ngón tay Lục Thanh đang lật sách chợt dừng. Hắn không nói gì, chỉ lật thêm một trang.
Đồng tử hắn liền co lại.
Quyển sách trong tay bỗng phát ra một tiếng sột soạt rất khẽ. Thiếu niên xiêm y còn đang nói gì đó, hắn đã không nghe thấy nữa. Mép giấy bị ép cong xuống, nhưng hắn dường như hoàn toàn không nhận ra.
Hắn lật ngược quyển sách lại. Ngoài bìa, dưới bốn chữ Lý Ngoại Chi Lý, còn có một hàng nhỏ.
“Mộc Khang.”
Bàn tay Lục Thanh đột nhiên siết mạnh. Trang sách liền rách một mảng lớn.
Lục Thanh nhìn vết rách ấy một lúc. Hắn buông tay.
“Bao nhiêu?”
Thiếu niên sửng sốt. “…Ba mươi văn.”
Lục Thanh đặt tiền xuống. Hắn cầm quyển sách, xoay người rời đi.
Ngoài cửa Tây thành, một nho sinh trẻ tuổi theo dòng người chậm rãi đi vào.
Trường sam màu trắng ngà, tóc búi gọn, bên hông chỉ treo một khối ngọc bài bình thường. Nhìn qua không khác gì những người đọc sách vừa từ nơi khác tới Phi Vân dự kỳ tuyển người.
Binh dịch giữ cửa liếc qua lộ dẫn.
“Đến từ đâu?”
“Ta từ Giang Nam tới.”
“Đến Phi Vân làm gì?”
“Nghe nói Phi Vân thành tới mùa chiêu sinh cho nên muốn tới thử sức một chuyến.”
Binh dịch kiểm tra lộ dẫn thêm một lần rồi trả lại cho hắn.
“Gần đây người vào thành rất đông. Vào thành rồi thì nhớ tuân theo quy củ.”
Nho sinh nhận lại lộ dẫn, khẽ chắp tay. “Đa tạ quan gia nhắc nhở.”
Nho sinh đi theo dòng người hơn nửa con phố, cuối cùng dừng trước một quán trà.
Tiểu nhị vừa đặt ấm nước xuống, bên ngoài đã có mấy thư sinh bước vào. Người đi đầu ôm một chồng sách mới, vừa ngồi đã chia cho những người đi cùng mỗi người một quyển.
“Ta vừa phải xếp hàng mới mua được.” Người này đặt chồng sách xuống bàn.
“Thứ gì?”
“Lý Ngoại Chi Lý. Sách mới xuất bản của thư viện Bạch Lộc.”
Một người nhận sách, lật qua vài trang:
“Ta từng thoáng nghe qua học thuyết này đã có từ mấy năm trước. Không ngờ bây giờ mới chính thức xuất bản.”
“Chuyện của Văn Miếu đâu thể vội vàng. Một học thuyết có thể lưu hành tới hôm nay, tự nhiên phải trải qua không ít lần thẩm định.” Một người khác bàn tán.
Bạch y nho sinh uống hết chén trà.
“Tiểu ca, gần đây có hoạ phường hay hoạ sư nào không?”
“Công tử đi hết con phố này rồi rẽ qua phía Nam bên đó có một nhà, nếu không biết có thể hỏi người ở đó xem.”
“Ở trong thành phía Nam cũng có một hoạ sư trẻ, nghe nói tay nghề rất tốt, hắn cái gì cũng dám vẽ, chỉ cần đủ thành ý là đều được. Nhưng mà nghe nói hôm trước hắn đi gây chuyện, sạp tranh của hắn bị người ta dọn đi rồi.” Tiểu nhị khẽ nói.
“Đa tạ.” Bạch y nho sinh để tiền trà xuống rồi rời đi.
Quầy bánh của lão Trần vẫn còn đông khách.
Lão vừa nhấc xửng tre lên, hơi nóng đã phủ trắng nửa khuôn mặt. Bạch y nho sinh đứng đợi đến khi người phía trước cầm bánh rời đi mới bước tới.
“Ông chủ, ta muốn hỏi một người.”
Lão Trần liếc hắn.
“Hỏi người thì ta không biết. Bánh bao thì hai văn một cái.”
Bạch y nho sinh mỉm cười, lấy bốn văn tiền đặt xuống.
“Vậy cho ta hai cái, tiện thể hỏi một người.”
Lão Trần lúc này mới lấy hai chiếc bánh cho vào túi giấy.
“Ngươi hỏi đi.”
“Ta nghe nói quanh đây có một họa sư trẻ tuổi, lão nhân gia có biết hắn không?”
Lão Trần vừa nghe đã biết hắn nói ai.
“Ngươi tìm Lục tiểu tử?”
“Có lẽ là hắn.”
“Có lẽ?” Ánh mắt lão sâu thêm vài phần.
“Ta chưa từng gặp hắn.”
Lão Trần nhìn hắn thêm một cái.
“Nếu chưa từng gặp thì ngươi tìm hắn làm gì?”
Bạch y nho sinh cầm túi bánh trong tay, đáp:
“Ta muốn nhờ hắn vẽ một bức tranh.”
Lão Trần vừa nghe liền cúi xuống, vừa gắp bánh cho khách, vừa suy tính.
“Nếu chỉ vẽ tranh thì trong thành thiếu gì họa sư, ngươi nhất định phải tìm hắn làm gì?”
“Ta chưa nhất định phải tìm hắn. Chỉ là nghe người ta nói tay nghề hắn tốt nên muốn tới xem.”
Lão Trần nhìn hắn một lúc rồi hất cằm về phía con đường bên phải.
“Sạp của hắn vốn ở phía trước, qua ngã tư rồi đi thêm một đoạn. Nhưng hôm qua bị đập nát rồi. Hôm nay hắn mới đi đặt cái mới, chắc chiều mai hắn mới bày sạp lại.”
Bạch y nho sinh trầm ngâm một lát.
“Cuộc sống đúng là khó khăn.”
Lão Trần lớn tiếng: “Khó khăn thì cũng phải sống tiếp. Ngày ngày kiếm được tiền, yên ổn sống tiếp là đủ rồi.”
“Lão không mong con cháu làm quan, vào tông môn hay đọc sách thành tài sao?”
Lão Trần bật cười.
“Làm được thì tốt. Không làm được cũng chẳng chết được. Người trẻ các ngươi cứ thích hỏi thiên hạ thế nào. Ta sống hơn sáu mươi năm, thiên hạ thế nào ta không biết. Ta chỉ biết rằng buổi sáng bán hết bánh, chiều có tiền mua gạo, tối về ngủ yên là đã tốt rồi.”
“Nếu nhân gian thật sự tốt lên, lão muốn điều gì thay đổi?”
“Nếu còn được thì chỉ mong cuộc sống của chúng ta dễ dàng hơn một chút.”
“Ngươi đừng hỏi nữa, mau tránh ra để cho người khác lên.”
Bạch y nho sinh nghe xong mỉm cười, gật đầu. Từng bước rời đi.
Thời gian cứ vậy mà hết một ngày.
Khi Lục Thanh trở về tiểu viện, trời đã tối hẳn. Ngoài ngõ chỉ còn vài ngọn đèn lồng treo dưới mái hiên, ánh sáng vàng nhạt đổ xuống mặt đường lát đá. Ban ngày Phi Vân thành còn chen chúc người qua lại, đến giờ này phần lớn hàng quán đã bắt đầu thu dọn. Thỉnh thoảng mới có tiếng xe lăn qua đầu ngõ hoặc tiếng người uống rượu từ ngoài phố vọng vào.
Lục Thanh đẩy cửa bước vào, đặt túi giấy mực xuống bàn rồi tiện tay lấy quyển “Lý Ngoại Chi Lý“ từ trong tay áo ra. Quyển sách vừa chạm mặt bàn, phần mép bị hắn bóp rách ban trưa liền bật lên một góc. Hắn nhìn một lát nhưng không mở, chỉ quay sang châm đèn.
Căn phòng của hắn không lớn. Một chiếc giường kê sát tường, bên cửa sổ là bàn gỗ cũ dùng để vẽ tranh, phía đối diện chất mấy hòm giấy cùng những khung tranh còn sót lại.
Lục Thanh lấy túi tiền bên hông ra, đổ mấy đồng tiền lên bàn rồi kéo bàn tính tới. Tiền mua giấy mực buổi sáng, tiền đặt sạp mới, mấy thứ lặt vặt cần thay, cộng thêm ba mươi văn bỏ ra mua quyển sách kia. Hắn gẩy hết một lượt, cuối cùng nhìn con số trước mặt mà im lặng.
Lục Thanh nghiêng người dựa vào ghế.
“Đánh nhau với người đọc sách đúng là chẳng có lời.”
Hắn nói xong liền gom tiền trở lại túi, cũng không tiếp tục than thở. Hắn liền bày giấy bút lên bàn Lục Thanh vừa định chấm mực thì khuỷu tay vô tình chạm vào quyển sách đặt bên cạnh. Quyển sách bị đẩy lệch đi một đoạn, phần bìa xoay về phía hắn.
Đầu bút trong tay Lục Thanh dừng lại. Lục Thanh đặt bút xuống rồi cầm quyển sách lên.
Hắn không mở ngay. Ngón tay chỉ lướt qua phần bìa, dừng ở mép giấy bị rách một lát. Quyển sách mới in, giấy còn mang mùi mực. Ngoại trừ vết rách do chính hắn gây ra, mọi thứ đều rất mới.
Lục Thanh mở sách.
Trang đầu không có gì đặc biệt. Hắn lật qua vài trang, tốc độ không nhanh cũng không chậm. Ánh đèn rọi xuống mặt giấy, bóng ngón tay theo từng lần lật trang mà lay động.
Đến gần giữa quyển sách, tốc độ lật của hắn dần chậm lại.
“Điều chưa từng có không thể vì kinh điển chưa ghi mà nói là không tồn tại. Nhưng muốn lập thành đạo lý, vẫn phải lấy kinh nghĩa làm căn, lấy lễ pháp làm chuẩn. Cái mới có thể bổ sung chỗ thiếu của cái cũ, nhưng không thể vì thế mà phá bỏ khuôn phép đã thành.”
Tiếng cười rất nhẹ.
“Thì ra là vậy.”
“Đã không dám bước thêm một bước, hà tất còn gọi là Lý Ngoại Chi Lý?”
Lục Thanh nhìn tiêu đề trên đầu trang. Bốn chữ ấy bỗng trở nên có chút buồn cười.
Hắn cầm nó lên, định đặt sang một bên, nhưng chiếc chân bàn bên phải bỗng hơi chênh. Lục Thanh cúi xuống nhìn, tiện tay lấy quyển “Lý Ngoại Chi Lý” kê dưới chân bàn.
Mặt bàn lập tức đứng vững không còn lung lay nữa.
Lục Thanh nhìn xuống. Hắn im lặng một lát rồi kéo ghế ngồi lại.
“Ít nhất cũng có chút tác dụng.”
Lục Thanh lấy một tờ giấy khác ra, trải phẳng trước mặt rồi tiếp tục sửa bức tranh còn dang dở.
Ngoài cửa sổ, Phi Vân thành đã dần yên xuống. Đèn trong những căn nhà quanh ngõ lần lượt tắt, chỉ còn ánh trăng rơi trên mái ngói và tiếng gió lướt qua đầu tường.
Đến khi bức tranh cuối cùng được sửa xong, Lục Thanh mới đặt bút xuống.
Hắn thở dài, đứng dậy thổi tắt đèn.
