7. Nhân vật phụ mất não: khi tất cả chỉ tồn tại để nhân vật chính chiến thắng
Một trong những lỗi phổ biến nhất của truyện mạng là:
Nhân vật chính quá giỏi, còn nhân vật phụ thì mất não.
Nhân vật chính nhìn thấy tất cả.
Nhân vật chính phản ứng nhanh nhất.
Nhân vật chính luôn chọn đúng.
Nhân vật phụ đứng cạnh thì không biết làm gì.
Kẻ địch xuất hiện.
Một nhân vật phụ lao lên.
Chết.
Một nhân vật phụ khác lao lên.
Chết tiếp.
Nhân vật chính nhìn cảnh đó, nổi giận, sau đó một mình tiêu diệt toàn bộ đối phương.
Vấn đề không nằm ở việc nhân vật phụ chết.
Vấn đề là người đọc không hiểu tại sao họ phải chết.
7.1. Nhân vật phụ không phải NPC đứng chờ chết
Một nhân vật phụ trong giao tranh phải là một con người có:
nhận thức → suy nghĩ → lựa chọn → hành động → hậu quả.
Nếu nhân vật phụ nhìn thấy một kẻ địch mạnh hơn mình, anh ta phải có phản ứng.
Nếu có chỗ nấp, anh ta phải cân nhắc.
Nếu đồng đội bị thương, anh ta phải quyết định có cứu hay không.
Nếu biết không thể thắng, anh ta có thể chạy.
Nếu có nhiệm vụ phải hoàn thành, anh ta có thể chấp nhận nguy hiểm.
Nếu đang bảo vệ một người khác, anh ta có thể chọn ở lại.
Nếu hoảng loạn, anh ta có thể hành động sai.
Tất cả đều được.
Nhưng phải có lý do.
Không thể chỉ viết:
Nhân vật phụ A lao lên.
A chết.
Nhân vật phụ B lao lên.
B chết.
Nhân vật phụ C cũng chết.
Nhân vật chính tức giận.
Bởi như vậy, những người đã chết không phải nhân vật.
Họ chỉ là đơn vị máu dùng để đo độ mạnh của nhân vật chính hoặc kẻ địch.
7.2. Cái chết phải có nguyên nhân
Một cái chết trong giao tranh có thể đến từ rất nhiều nguyên nhân:
Nhân vật đánh giá sai đối thủ.
Nhân vật không nhìn thấy nguy hiểm.
Nhân vật bị đặt vào vị trí bất lợi.
Nhân vật phải cứu đồng đội.
Nhân vật phải bảo vệ mục tiêu.
Nhân vật nhận một mệnh lệnh sai.
Nhân vật hiểu sai thông tin.
Nhân vật chần chừ.
Nhân vật quá tự tin.
Nhân vật bị thương từ trước.
Nhân vật hết phương án rút lui.
Nhân vật tự nguyện ở lại để người khác thoát.
Hoặc đơn giản là đối phương thực sự mạnh hơn và nhân vật đã làm hết khả năng nhưng vẫn thất bại.
Điểm quan trọng là:
Cái chết phải xuất phát từ tình huống, chứ không phải từ nhu cầu của tác giả.
7.3. “Tại sao cậu ta không chạy?”
Đây là câu hỏi người đọc thường đặt ra khi gặp một cái chết vô lý.
Nếu nhân vật có thể chạy mà không chạy, người viết phải cho người đọc biết tại sao.
Có thể phía sau là đồng đội.
Có thể phía sau là người cần bảo vệ.
Có thể cửa đã bị khóa.
Có thể nhân vật tưởng rằng mình còn cơ hội.
Có thể anh ta không biết đối phương mạnh đến mức nào.
Có thể anh ta đang chờ lệnh.
Có thể anh ta đã bị thương đến mức không thể chạy.
Hoặc có thể anh ta chọn không chạy.
Chỉ cần một lý do hợp lý, cái chết sẽ thay đổi hoàn toàn.
Từ:
“Tác giả cho cậu ta chết.”
thành:
“Cậu ta đã lựa chọn một việc dẫn đến cái chết.”
Hai cách viết này khác nhau rất xa.
7.4. “Tại sao cậu ta không đánh?”
Đây cũng là một câu hỏi tương tự.
Nhân vật chính đứng cách kẻ địch mười mét và nhìn thấy nguy hiểm.
Nhân vật phụ cũng đứng đó.
Nhưng chỉ nhân vật chính hành động.
Nhân vật phụ cứ đứng im cho đến khi bị giết.
Nếu nhân vật phụ có vũ khí, có khả năng chiến đấu và có nhận thức bình thường, người đọc sẽ lập tức hỏi:
Tại sao không làm gì?
Muốn nhân vật phụ không hành động, phải có nguyên nhân.
Có thể anh ta không nhìn thấy.
Có thể anh ta đang bảo vệ vị trí.
Có thể anh ta bị thương.
Có thể anh ta đang chờ chỉ huy.
Có thể anh ta bị áp đảo tinh thần.
Có thể anh ta đang làm một nhiệm vụ khác.
Hoặc có thể anh ta đã hành động nhưng thất bại.
Đặc biệt, “đã hành động nhưng thất bại” thường thuyết phục hơn rất nhiều so với “không làm gì rồi chết”.
7.5. Nhân vật phụ có thể đánh rất giỏi và vẫn thua
Không phải cứ để nhân vật phụ đánh dở thì nhân vật chính mới nổi bật.
Ngược lại.
Một nhân vật phụ chiến đấu tốt nhưng vẫn thất bại có thể làm cho đối thủ trở nên đáng sợ hơn.
Ví dụ:
Người lính A phát hiện đối phương trước.
Anh ta báo vị trí.
Nổ súng.
Đối phương né được.
A đổi vị trí.
Tiếp tục bắn.
Đối phương áp sát.
A chống trả.
Cuối cùng A vẫn bị hạ.
Ở đây, A không hề ngu ngốc.
A đã nhìn thấy → quyết định → hành động → thích nghi → thất bại.
Cái chết của A vì thế nói được một điều về sức mạnh của đối phương, chứ không phải nói rằng tác giả đã quên cho A một bộ não.
7.6. Đừng để nhân vật chính là người duy nhất có khả năng suy nghĩ
Một thế giới mà:
Nhân vật chính thông minh.
Đồng đội ngốc.
Kẻ địch ngốc.
Chỉ huy ngốc.
Nhân vật phụ ngốc.
thì cuối cùng nhân vật chính không thực sự thông minh.
Anh ta chỉ thông minh vì tất cả những người xung quanh bị viết ngu đi.
Đây là một dạng “buff nhân vật chính” rất dễ nhận ra.
Muốn nhân vật chính thật sự giỏi, hãy để những người xung quanh cũng có năng lực.
Nhân vật chính thắng không phải vì đối phương không biết làm gì.
Anh ta thắng vì:
anh ta nhìn thấy điều người khác không thấy, quyết định nhanh hơn, hiểu vấn đề sâu hơn, có năng lực phù hợp hơn hoặc đưa ra một lựa chọn tốt hơn trong cùng một tình huống.
Khi đó chiến thắng mới có giá trị.
7.7. Nhân vật phụ phải có “đời sống” trong chiến trường
Một cảnh giao tranh lớn không nên chỉ có:
Nhân vật chính làm gì.
Kẻ địch làm gì.
Những người còn lại chết.
Hãy để những nhân vật khác có hành động riêng.
Một người kéo đồng đội bị thương.
Một người giữ cửa.
Một người tìm đạn.
Một người cảnh báo.
Một người cố giữ vị trí.
Một người bỏ chạy.
Một người quay lại.
Một người phạm sai lầm.
Một người cứu được người khác nhưng bản thân bị thương.
Những hành động đó khiến chiến trường có cảm giác nhiều con người đang cùng tồn tại, thay vì toàn bộ thế giới chỉ quay quanh nhân vật chính.
7.8. Cái chết phải làm thay đổi chiến trường
Một cái chết tốt không chỉ làm nhân vật chính buồn.
Nó phải để lại hậu quả trong diễn biến.
Người giữ cửa chết → cửa không còn người bảo vệ.
Người mang thông tin chết → đội còn lại không biết tình hình.
Người cứu thương chết → người bị thương không được cứu.
Chỉ huy chết → đội hình mất mệnh lệnh.
Người sử dụng phép thuật chết → một năng lực quan trọng biến mất.
Người mang vũ khí chủ lực chết → chiến thuật phải thay đổi.
Như vậy, cái chết không phải một dấu chấm hết đặt lên đầu nhân vật.
Nó là một biến cố làm thay đổi trạng thái của cuộc chiến.
7.9. Nguyên tắc kiểm tra nhân vật phụ
Trước khi cho một nhân vật phụ chết, hãy hỏi:
Cậu ta đang biết gì?
Cậu ta muốn làm gì?
Cậu ta có những lựa chọn nào?
Tại sao cậu ta chọn phương án này?
Cậu ta có khả năng thực hiện nó không?
Đối phương đã phản ứng thế nào?
Cậu ta đã làm hết khả năng chưa?
Tại sao cuối cùng cậu ta vẫn thất bại?
Sau khi cậu ta chết, tình hình thay đổi thế nào?
Nếu người viết không trả lời được những câu hỏi này, rất có thể nhân vật chưa thực sự chết vì diễn biến của câu chuyện.
Mà là:
tác giả cần cậu ta chết.
Đó chính là điều cần tránh.
7.10. Nhân vật chính không được thắng nhờ những người khác mất não
Một cuộc giao tranh hay không phải là cuộc thi:
Ai được tác giả ưu ái nhất.
Nó là cuộc va chạm giữa những nhân vật đều có nhận thức và lựa chọn riêng.
Nhân vật chính có thể mạnh nhất.
Có thể thông minh nhất.
Có thể là người sống sót cuối cùng.
Nhưng để chiến thắng ấy thuyết phục, những người xung quanh phải thực sự tồn tại.
Họ phải nhìn.
Phải nghĩ.
Phải lựa chọn.
Phải hành động.
Và đôi khi phải chết.
Nhưng nếu họ chết, người đọc phải hiểu:
“À, trong tình huống này, cậu ta thật sự có thể chết.”
chứ không phải:
“Tác giả cần nhân vật chính tỏa sáng nên cho cậu này chết.”
Đó là ranh giới giữa nhân vật phụ và bia đỡ đạn.