Chương 7: Cái Giá Của Một Bí Mật
Những ngày sau buổi sáng trong khe núi, không khí trong ngôi nhà nhỏ đã đổi khác không hẳn là lạnh nhạt, nhưng có một lớp thận trọng mới phủ lên mọi cử chỉ, mọi ánh mắt.
Blavko cảm nhận được điều đó rõ nhất ở Marek. Ông vẫn khám bệnh cho anh mỗi khi cần, vẫn dạy anh những từ mới vào buổi tối, nhưng có những khoảnh khắc Blavko bắt gặp ông nhìn mình bằng ánh mắt trầm ngâm kéo dài hơn bình thường, như một người đang cân đo lại một quyết định đã lỡ đưa ra từ rất lâu, quyết định cứu sống một kẻ lạ mặt mà giờ đây hóa ra mang theo thứ có thể kéo cả ngôi làng vào vòng nguy hiểm.
Dren thì ngược lại. Nếu trước đây anh ta giữ khoảng cách bằng sự nghi ngờ, thì giờ khoảng cách ấy được thay bằng một sự tò mò không giấu giếm. Ngày làm việc ngoài đồng, Dren tìm đủ cớ để đi cạnh Blavko, thỉnh thoảng buông ra vài câu hỏi bập bõm, cố ghép chung vốn từ ít ỏi của cả hai người để hiểu thêm về khẩu súng, về nơi Blavko đến, về "thế giới rất xa" mà anh vẫn nhắc tới bằng cách chỉ tay lên trời hoặc về phía chân trời mỗi khi bí từ.
Có một buổi tối, khi cả nhà đã ngủ trừ hai người, Dren lôi ra một mẩu gỗ và con dao nhỏ, bắt đầu khắc nguệch ngoạc hình dáng khẩu súng lên đó, rồi chỉ vào Blavko, ra hiệu hỏi, đúng không? Blavko gật đầu, và trong ánh lửa tàn, hai người ngồi cặm cụi sửa lại từng nét khắc cho tới khi hình dáng gần đúng hơn, không phải để làm ra một khẩu súng thật, Blavko hiểu rõ điều đó, mà đơn giản là cách Dren xử lý sự tò mò của mình khi ngôn ngữ chưa đủ để hỏi hết những gì anh ta muốn biết.
Nhưng chính sự tò mò ấy, dù vô hại, lại khiến Blavko lo lắng theo một cách khác. Anh nhận ra nếu ngay cả trong nhà, một bí mật cũng khó lòng được giữ trọn vẹn nếu không có ranh giới rõ ràng, thì việc giữ nó khỏi tai mắt của cả ngôi làng, chứ chưa nói tới bất cứ ai từ bên ngoài, sẽ còn khó hơn gấp bội.
Anh quyết định hỏi thẳng hay ít nhất, cố hỏi bằng vốn từ của mình về lý do vì sao Marek lại phản ứng nghiêm trọng đến vậy trước một khẩu súng không có lõi phép. Anh chọn một buổi chiều, khi cả hai đang ngồi nghỉ dưới gốc cây già quen thuộc ở rìa ruộng, Dren đã ra hiệu cho những người khác đi trước để hai người có thể nói chuyện riêng một cử chỉ nhỏ nhưng khiến Blavko nhận ra Dren cũng đang dần coi anh không chỉ là một vị khách được cưu mang, mà là một người có thể tin tưởng để chia sẻ những chuyện tế nhị.
Dren giải thích, chậm rãi, dùng cả lời lẫn cử chỉ, và Blavko chắp nối được phần lớn ý nghĩa mọi vũ khí trong vùng đất này, dù là của lính tuần, của thợ săn được cấp phép, hay của bất cứ ai được phép mang theo công cụ có sức sát thương, đều phải được đăng ký và gắn dấu ấn từ xưởng rèn thuộc quyền quản lý của lãnh chúa. Lõi phép nhỏ gắn trên báng súng không chỉ là nguồn năng lượng, mà còn là một dạng dấu vết một cách để những kẻ cai trị luôn biết ai đang sở hữu thứ gì, và quan trọng hơn, một khẩu súng không có dấu ấn ấy là một khẩu súng không tồn tại trong con mắt của luật lệ, nghĩa là bất hợp pháp một cách tuyệt đối, không có ngoại lệ.
Một dân làng bị phát hiện sở hữu vũ khí không đăng ký, Dren giải thích bằng một cử chỉ cắt ngang cổ họng mà Blavko không cần dịch cũng hiểu, sẽ không chỉ chịu tội một mình. Cả gia đình, đôi khi cả ngôi làng, có thể phải chịu trách nhiệm liên đới, một hình thức trừng phạt tập thể mà theo lời Dren, đã từng xảy ra ở một ngôi làng khác cách đây nhiều năm, khi người ta phát hiện một nhóm nhỏ giấu vũ khí tự chế để chống lại thú dữ ăn thịt gia súc.
Blavko im lặng một lúc lâu sau khi nghe điều đó, cảm giác tội lỗi dâng lên trong ngực. Anh không hề nghĩ tới việc mang theo khẩu súng lại có thể đặt cả một ngôi làng vào rủi ro lớn đến vậy, dù trong đầu anh nó luôn chỉ là mảnh cuối cùng của quá khứ, một phần bản sắc anh không nỡ buông bỏ.
Anh ra hiệu, cố truyền đạt ý định chôn giấu khẩu súng thật sâu, thật xa, ở một nơi không ai có thể tình cờ tìm thấy, để không ai trong gia đình phải gánh chịu hậu quả vì lòng tốt của họ. Nhưng Dren lắc đầu, và điều anh ta nói tiếp theo khiến Blavko phải nhìn lại toàn bộ đánh giá của mình về người thanh niên ít nói này.
Dren chỉ vào khẩu súng tưởng tượng, rồi chỉ về phía những ngọn núi xa, nơi Marek từng kể về vùng đất của "chúng". Rồi anh ta lắc đầu, và nói một điều mà Blavko phải mất một lúc mới ghép được trọn vẹn ý nghĩa, không phải Marek sợ khẩu súng vì bản thân nó nguy hiểm. Ông sợ vì nó là bằng chứng cho thấy có những nơi trên thế giới này, con người vẫn còn tạo ra được vũ khí không cần dựa vào bất cứ điều gì do Huyết Tộc ban phát hay kiểm soát một khả năng mà cả một hệ thống cai trị kéo dài hàng nghìn năm đã cố gắng xóa bỏ tận gốc.
Câu nói ấy, dù chỉ được ghép lại một cách vụng về qua rào cản ngôn ngữ, đọng lại trong đầu Blavko lâu hơn bất cứ điều gì anh từng nghe kể từ ngày tới đây. Không phải khẩu súng nguy hiểm vì nó có thể g-iết người, mọi thứ có thể g-iết người đều nguy hiểm theo nghĩa đó. Nó nguy hiểm vì nó là một ý tưởng rằng sức mạnh không nhất thiết phải bị theo dõi.
Tối hôm đó, Blavko tìm tới Marek trước khi ông đi ngủ, và bằng vốn từ ít ỏi cộng thêm sự chân thành hết mức có thể, anh cố xin lỗi vì đã vô tình mang tới một gánh nặng như vậy cho gia đình đã cứu sống mình. Marek nghe xong, im lặng một lúc lâu, rồi đặt tay lên vai anh, cử chỉ đầu tiên kể từ buổi sáng trong khe núi mang chút hơi ấm trở lại như những ngày trước đó.
Ông nói một câu ngắn, và lần này Blavko hiểu trọn vẹn, không cần đoán mò: "Con không chọn tới đây. Nhưng con chọn ở lại tử tế."
Blavko không biết đáp lại thế nào cho xứng với câu nói ấy, nên chỉ gật đầu, cổ họng nghẹn lại một cảm xúc anh không ngờ mình vẫn còn giữ được sau tất cả những gì đã trải qua.
Ngày hôm sau, khi ra đồng, Blavko để ý thấy có điều gì đó khác đi trong cách những người dân làng khác nhìn anh, không phải Dren hay Marek hay Yolla, mà những gương mặt khác anh chỉ mới quen biết qua loa suốt những tuần qua. Có một vài ánh mắt dò xét hơn thường lệ, như thể tin đồn về "vị khách lạ có món đồ kỳ dị" đã âm thầm lan ra dù gia đình đã cố giữ kín. Anh không biết chính xác họ biết được bao nhiêu, hay chỉ đang phản ứng trước sự xa lạ vốn có của anh, nhưng lần đầu tiên, anh cảm nhận rõ ràng rằng mình không chỉ là khách trọ trong một ngôi nhà, mà là một phần dù mong manh của một cộng đồng lớn hơn, nơi mọi hành động của anh đều có thể gợn sóng ra xa hơn anh tưởng.
Buổi trưa hôm đó, khi cả nhóm nghỉ tay dưới gốc cây quen thuộc, một người đàn ông lớn tuổi khác trong làng người Blavko mới chỉ biết mặt chứ chưa từng nói chuyện tiến lại gần, ngồi xuống đối diện anh với vẻ ngập ngừng rõ rệt. Ông ta nhìn Blavko một lúc lâu, rồi hỏi Marek điều gì đó, giọng thấp, nghiêm túc.
Marek trả lời, và trong câu trả lời ấy, Blavko nghe được một từ anh đã học, tin tưởng.
Người đàn ông gật đầu chậm rãi, ánh mắt vẫn còn dè dặt nhưng không còn thù địch, rồi đứng dậy quay về công việc của mình. Không có gì được giải quyết trọn vẹn trong khoảnh khắc ngắn ngủi ấy, nhưng Blavko hiểu đó là một phép thử nhỏ, một trong nhiều phép thử anh sẽ còn phải vượt qua để thực sự thuộc về nơi này, không chỉ trong mắt một gia đình, mà trong mắt cả một cộng đồng đang phải học cách vừa cưu mang một người lạ, vừa bảo vệ chính mình khỏi những rủi ro anh vô tình mang tới.
Đêm đó, nằm trong bóng tối quen thuộc của căn nhà nhỏ, Blavko nghe tiếng khẩu súng nằm im lìm trong hốc tường sau đống củi, và lần đầu tiên, anh tự hỏi liệu giữ nó lại có thực sự là điều đúng đắn, hay liệu tình yêu anh dành cho mảnh cuối cùng của quá khứ đã vô tình đặt những người tốt bụng nhất anh từng gặp ở thế giới mới này vào một hiểm họa mà chính anh cũng chưa lường hết được.
Nhưng dưới lớp lo âu ấy, một ý nghĩ khác vẫn âm thầm tồn tại, kiên định hơn cả nỗi sợ, nếu một ngày nào đó, những gì Marek và Dren vừa hé lộ về nỗi sợ hãi của cả một hệ thống cai trị trước khả năng con người tự tạo ra sức mạnh không cần bị theo dõi, thì có lẽ, khẩu súng gỉ sét nằm im trong hốc tường kia không chỉ là kỷ vật của một quá khứ đã mất mà còn có thể là hạt giống đầu tiên của một điều gì đó, dù còn rất xa, rất mơ hồ, nhưng không còn là điều không thể tưởng tượng nữa.