Chương 42: Những Con Số Dưới Đáy
"Tôi cần một điều khác từ ông," Blavko nói với Harmund một buổi sáng, khi cả hai đang chờ mẻ kim loại mới nguội bớt trước khi tiếp tục rèn. "Không phải về súng ống lần này. Về chính Verholt."
"Nói đi," Harmund đáp, lau tay vào tấm tạp dề da, ngồi xuống nghỉ ngơi một lúc.
"Dân số," Blavko nói. "Tôi cần biết chính xác, hay ít nhất là ước lượng đáng tin cậy có bao nhiêu người sống ở đây, và họ được chia ra thành những loại nào. Tôi đã nhìn thấy đủ để đoán mò, nhưng đoán mò không phải nền tảng tốt để lên kế hoạch cho bất cứ điều gì lâu dài."
Harmund gãi cằm, suy nghĩ một lúc, rồi bắt đầu, giọng ông mang phong thái của một người đã sống đủ lâu ở một nơi để biết rõ nhịp thở của nó, dù chưa bao giờ chính thức đếm số bằng giấy bút.
"Verholt không lớn, nhưng cũng không nhỏ như Kessvar của các cậu," ông nói. "Tôi ước tính, dựa trên số hộ gia đình tôi từng đi ngang qua, số người xếp hàng vào ngày thu thuế, khoảng tám tới chín nghìn người sống trong và quanh thị trấn, tính cả các trang trại rải rác gần đó."
Blavko ghi con số ấy lên tấm da thuộc, rồi chờ đợi phần tiếp theo.
"Trong số đó," Harmund tiếp tục, "phần lớn có lẽ sáu, bảy nghìn là công dân phục tùng bình thường. Nông dân, thợ thủ công, tiểu thương, những người đủ tuân thủ luật lệ, đủ nộp thuế đúng hạn, để được coi là 'ổn định' trong mắt chính quyền. Họ không giàu, không có đặc quyền gì đáng kể, nhưng cũng không bị đẩy tới bờ vực như đám người ở khu ổ chuột."
"Còn khu ổ chuột?" Blavko hỏi, nhớ tới những con hẻm tối tăm nơi anh và Dren tìm thấy Orlic, Ilsa, và Weiss.
"Có lẽ một nghìn tới một nghìn rưỡi," Harmund đáp, giọng ông trầm xuống. "Những kẻ nợ nần không trả nổi, nô lệ vừa mãn hạn nhưng chưa đủ giấy tờ để trở lại thành công dân chính thức, người tàn tật không còn giá trị lao động theo tiêu chuẩn của hệ thống. Họ sống ở rìa thị trấn, gần bãi rác và khu xử lý nước thải, nơi tôi tìm thấy cái lều của chính mình hai mươi năm trước."
"Vậy còn lại?" Blavko hỏi, làm phép tính nhẩm tám, chín nghìn trừ đi sáu, bảy nghìn và một nghìn rưỡi vẫn còn dư ra một khoảng trống đáng kể.
"Đó là phần thú vị," Harmund nói, một nụ cười mỏng, châm biếm quen thuộc xuất hiện trên môi ông. "Có khoảng năm, sáu trăm người thuộc về cái mà tôi gọi là tầng lớp 'phục vụ' không hẳn giàu có, nhưng có mối liên hệ trực tiếp với bộ máy cai trị. Thư ký hành chính, người thu thuế, gia nhân phục vụ trong dinh thự của các quan chức địa phương đại diện cho Bá Tước Vaeloth Krynn. Họ sống tốt hơn nhiều so với đám đông còn lại, và phần lớn trong số họ, tôi phải nói thẳng, không có mấy động lực để muốn thay đổi bất cứ điều gì họ đang hưởng lợi từ hệ thống, dù chỉ là những mẩu bánh vụn rơi xuống từ bàn tiệc lớn hơn."
"Và Huyết Tộc?" Blavko hỏi, đây là câu hỏi anh thực sự tò mò nhất.
"Ít," Harmund nói, "ít hơn nhiều so với những gì cậu có thể tưởng tượng. Verholt quá nhỏ để có nhiều Huyết Tộc thường trú tôi ước tính không quá hai mươi, ba mươi cá thể, phần lớn là quan chức giám sát hoặc sĩ quan chỉ huy đồn trú lính tuần. Đại đa số Huyết Tộc thực sự có quyền lực, có của cải, sống ở các thành phố lớn hơn nhiều Verholt chỉ là một điểm dừng chân, một nơi để trông coi từ xa, không phải nơi họ coi là nhà."
Blavko ngồi im lặng một lúc, ghi chép lại toàn bộ những con số ấy, rồi nhìn lại bảng tổng kết mình vừa hoàn thành: tám, chín nghìn người tổng cộng, trong đó phần lớn là công dân phục tùng trung lập, một phần đáng kể sống trong cảnh khốn cùng ở khu ổ chuột, một tầng lớp nhỏ hơn hưởng lợi trực tiếp từ hệ thống, và một nhóm cực nhỏ Huyết Tộc đứng trên đỉnh của tất cả.
"Đây chính xác là điều tôi cần hiểu," anh nói, gần như tự nói với chính mình hơn là với Harmund. "Không phải để lên kế hoạch tấn công ngay bây giờ Verholt còn quá xa với những gì chúng ta có thể nghĩ tới lúc này. Nhưng nếu một ngày nào đó, chúng ta thực sự muốn thị trấn này đứng về phía chúng ta, chứ không chỉ là nơi chúng ta ẩn náu và do thám, tôi cần biết chính xác chúng ta đang nói chuyện với bao nhiêu người, và họ đang ở phe nào theo bản năng, trước khi bất cứ ai trong số họ từng nghe một lời nào từ chúng ta."
Harmund nhìn anh, gật đầu chậm rãi, đôi mắt ông ánh lên sự đồng tình của một người đã sống đủ lâu để hiểu giá trị của việc lập kế hoạch xa, thay vì chỉ phản ứng với những gì trước mắt.
"Sáu, bảy nghìn công dân phục tùng trung lập," ông nói, lặp lại như đang tự mình cân nhắc lại vấn đề, "họ không phải kẻ thù của cậu, nhưng cũng không phải đồng minh tự nhiên họ chỉ đơn giản là những người đang cố sống sót, giống như tôi từng vậy trước khi cậu bước vào lều tôi. Muốn kéo họ về phía mình, cậu sẽ cần cho họ thấy một lý do cụ thể để tin rằng thay đổi mang lại lợi ích lớn hơn rủi ro không phải lý tưởng suông, mà lợi ích thực tế họ có thể cảm nhận được."
"Còn nghìn rưỡi người ở khu ổ chuột?" Blavko hỏi.
"Đó," Harmund nói, giọng ông giờ đây mang một sự chắc chắn hiếm hoi, "là nguồn lực tự nhiên nhất của cậu, cậu bé ạ. Họ đã chẳng còn gì để mất chính xác như tôi hai mươi năm trước, chính xác như Orlic, Ilsa, Weiss mà cậu và Dren vừa tìm thấy. Vấn đề không phải là liệu họ có sẵn lòng nghe cậu hay không. Vấn đề là làm sao cậu tìm ra đủ nhanh, đủ nhiều trong số họ, mà không khiến toàn bộ khu ổ chuột trở nên xôn xao và thu hút sự chú ý không mong muốn từ những kẻ đang cai trị phía trên."
Blavko gật đầu, cất tấm da thuộc ghi chép cẩn thận vào hộp gỗ cùng những tài liệu quan trọng khác, và trong đầu anh, một bức tranh về tương lai xa hơn không chỉ là việc dẹp bỏ Nanh Xám, không chỉ là việc trang bị đủ súng cho một nhóm nhỏ, mà là việc dần dần, kiên nhẫn, biến toàn bộ cấu trúc dân số của một thị trấn từ trung lập hoặc thờ ơ thành một nền tảng ủng hộ thực sự bắt đầu hình thành rõ nét hơn bao giờ hết.
"Chậm rãi," anh lẩm bẩm, gần như một câu thần chú đã trở thành bản chất thứ hai của mình. "Nhưng lần này, chậm rãi với một bản đồ rõ ràng hơn nhiều so với trước đây."