Chương 2: Trăng Bãi Cát, Lửa Quán Cói
Đoàn người ngược sông ba ngày thì tới bãi giữa.
Không đi thuyền lớn. Ba Bát chống chiếc thuyền nan cũ như cái mủng, bảo thuyền nhỏ đi được vào chỗ thuyền lớn phải quay đầu. Mộc Diệp ngồi mũi, chân khuấy nước, thuộc từng khúc nông sâu hơn thuộc mặt anh ruột. Trần Bất Bại đi đoạn đầu, về đoạn cuối, cãi là đi giữa, cuối cùng tự nguyện ngồi mũi chịu nước bắn vì không ai nhường ghế.
Đêm đầu, chân đê có một am đất dựng tạm. Lão Ba Bát nhóm lửa, rót ba bát nước chè, rồi kể cái chuyện mà mười bảy năm qua chưa từng có ai kể cho An Thái nghe.
— Đêm ấy lửa đỏ cả khúc sông. — Lão nói. — Người ta bảo thợ gốm An Vũ mất trí, ôm giặc vào hang cho đá đè chết. Chỉ có tao biết. — Lão chỉ ngọn đèn. — Nó không điên. Nó chỉ tính như người nặn gốm: đất nào chịu lửa, lửa nào phải rời tay.
An Thái ngồi im, hai bàn tay ôm chặt miệng bát nước chè còn bốc khói.
— Cha con có dặn gì?
— Có. Một câu. — Ba Bát nhìn lửa. — "Đất biết giữ hình, nước biết giữ đường."
Ngày thứ ba thì chuyện tìm đến trước.
Hai gã cao lớn chặn bãi lầy ven sông Kinh Thầy, giáp vảy sắt ba lớp phủ từ vai xuống mu bàn chân, đầu đội mũ sắt hình trâu, tay xách đại đao, sống đao dày như lưng trâu. An Thái nhìn qua đã biết không phải thủy tặc câu liêm. Hắn rút đoản đao lá lúa, lướt vào bên trái — nhát chém ngọt như cắt lá.
Chuôi đao nảy bật. Giáp chỉ để lại một vệt trắng.
Gã thứ hai đấm một cú vào sườn. An Thái văng ngược ra sau, lăn ba vòng trong bùn, thở không ra tiếng. Hắn gượng đứng lên, thấy hai gã kia không đuổi — chúng đứng yên, cười, kiểu cười của người đi thu nợ.
Trong lều ven bãi, một lão thợ rèn họ Chu, tay còn vết sẹo bỏng của lò gốm, kéo An Thái vào, vừa bó sườn vừa quát qua kẽ răng:
— Đứa nào dạy mày chém sắt?
— Không ai. Tự nó dạy.
— Sắt dạy ngược đấy! — Lão ấn vào tay hắn một đoạn dây gai se săn. — Giáp sợ nhất là bùn nhão chui vào khớp cử động. Và nẹp sắt có nghìn cái, chỉ một sợi dây gai buộc quanh hông giữ cả. Nhớ chưa?
An Thái nhớ. Người nhà nghề gốm nhớ dai lắm.
Hắn đứng dậy, đi ra bãi, không rút đao. Lần này hắn chạy. Chạy vòng, giẫm bùn tung lên, hai gã trâu đất rượt theo — và mỗi bước rượt là một bước lún. Đến giữa bãi, đầu gối sắt của gã đi trước ngập vào bùn, kẹt cứng không nhấc ra nổi. Gã kia vung đao cứu bạn, đá bùn của An Thái bay tới trúng khe mũ, khiến gã hoa mắt mù mịt trong tích tắc.
Khoảnh khắc ấy đủ cho một mũi đoản đao luồn dưới gờ giáp hông — không chém. Cắt. Một đường dây gai đứt.
Cả bộ giáp sắt nặng nề tuột phăng xuống, đè ụp lên gã, kéo thân hình lực lưỡng chìm dần vào bùn lầy. Tiếng sắt ngậm nước kêu sùng sục cho đến khi im hẳn. Gã còn lại quỳ giữa bãi, tay giơ cao, hai hàm răng đánh lập cập không thành tiếng.
— Về nói lại — An Thái đứng trên bờ, lấm lem, mệt rã rời nhưng mặt tỉnh — rằng dây gai của ai đang giữ cái đầu của chúng mày.
Con thuyền nan lặng người đi một đoạn dài sau đó. Mộc Diệp hỏi nhỏ:
— Anh ấy vừa thắng bằng gì vậy?
— Bằng một sợi dây. — Tĩnh Lan đáp. — Và bằng cái bụng đói của hai con trâu.
Đoạn sau, Trần Bất Bại vớt được thanh kiếm mạ vàng của mình dưới bãi. Hắn lau nó bằng vạt áo choàng, trang trọng như làm lễ, rồi tuyên bố với cái lưng của An Thái đang đi đằng trước:
— Trận nãy, nếu ta không trượt chân ngã trước thì bãi bùn đã là chiến công của ta. Ngươi nhớ kỹ.
— Nhớ. — An Thái đáp, không quay đầu. — Chiến công ấy ngươi đã nhận hôm qua ở bến rồi, còn muốn đòi lần nữa à?
— Vậy lần này ta tính là chiến công thứ nhất! — Trần Bất Bại đuổi theo hai bước, rồi đuối, đứng lại chửi với theo cho có lệ. Tiếng chửi lẫn vào tiếng chèo, không ai còn nghe rõ nữa.
Trăng lên tới đỉnh cột buồm cũ thì bãi cát tự nhiên thành sân khấu.
Không hẹn. Tĩnh Lan mở gùi, đặt đàn tranh lên đầu gối. An Thái rút ống tiêu tre trong áo. Tiếng đàn vào trước — khoan, chậm, như nước chảy dưới cát. Tiếng tiêu sau, cao hơn một quãng, hợp làm một. Bản nhạc ấy không bến không bờ, vượt khỏi ranh giới làng xóm, người trên bãi đi đò đêm nay đứng mũi thuyền nghe hết.
Khúc tàn, nàng không cất đàn. Hắn không cất tiêu. Chỉ còn tiếng nước.
— Cha để lại gì? — Tĩnh Lan hỏi. Không phải câu hỏi xã giao. Nàng nghe được điều mà lời kể giấu.
An Thái im lâu tới mức nàng tưởng hắn không đáp. Rồi từ trong áo, hắn lấy ra một mảnh gốm vỡ — men nâu sẫm, nét khắc chim Lạc cánh xòe ba tầng.
— Một nửa. — Hắn nói. — Từ năm ta mười tuổi, nó ngủ trong túi áo ta. Bây giờ ta cho nó thức.
Hắn đặt vào lòng bàn tay nàng.
— Giữ hộ. Nếu ta chết trước khi xong chuyện, đưa về Chu Đậu. Đặt lên bàn thờ người tên An Vũ, nói rằng nó về rồi.
Tĩnh Lan nắm mảnh gốm lại. Nàng không nói lời gở. Nàng chỉ nói:
— Anh sẽ tự về đặt. Tôi giữ đến khi anh tự đặt xong thôi.
Trăng ngả sang bên kia bãi. Người chèo thuyền qua, nghe thấy, về làng kể rằng đêm đó bãi cát có hai người đánh đàn với sáo, và con nước chảy chậm lại một khắc.
Đêm ấy chia canh gác. Trần Bất Bại xung phong xin gác canh đầu cho oai, vác kiếm đi dọc mép cát, ho khàn khàn như trương cờ gọi trận; qua canh hai tiếng ho nhỏ dần, đến canh ba người ta thấy hắn ngủ gật dựa cây mai rỗng, kiếm gác ngang gối như gác đòn khiêng.
Mộc Diệp ngủ tựa gùi thuốc; Tĩnh Lan gối đầu trên cánh tay, nửa thức. An Thái ngồi ngoài cùng, quay lưng về phía mọi người. Bốn người, bốn lối thở khác nhau, nhưng cùng một nhịp nước.
Vạn Ninh còn hai ngày đường. Mưa nguồn đổ về trước, giăng trắng cả khúc sông.
Đi sau cùng, An Thái nghe tiếng nước gợn lên khác thường — không phải mưa. Ông già chèo đò tắt đèn sớm quá, và trong ba nhịp chèo có một nhịp thừa. Hắn đặt tay lên cán đao, miệng vẫn hỏi chuyện thời tiết:
— Bác ơi, mưa thế này mai còn nước cho thuyền lớn về không?
— Về được. — Lão đáp, nhịp chèo không đổi. — Nhưng lạ: dưới bến sao sáng đèn quá chừng.
Ba bóng đen rời bờ phóng lên mạn, câu liêm móc vào thành thuyền như bấu vào mồi. Trần Bất Bại hét ầm định rút kiếm — bị An Thái búng cho một cái vào trán, bắt ngồi im.
Rồi hắn làm cái việc người ta không hiểu: không chém, không đỡ, hắn xoay. Gót chân hắn vẽ một vòng tròn quanh cột lái, người và áo quay như đất sét trên bàn xoay của cha thuở nhỏ — hai lưỡi câu liêm vung tới đều trượt vào cái trục rỗng.
Xoay hết vòng, hắn dừng: cán đoản đao cài hõm sau gáy tên đi đầu, gót thúc khớp gối tên đi sau, thuyền nhẹ hẳn đi — hai cái bóng nặng rơi xuống nước trước khi kịp kêu.
Tên thứ ba nhảy ngược lên mái lá quán ven bến, biến vào mưa. Đòn thứ nhất là thử.
— Chúng đếm đầu. — Tĩnh Lan nói khẽ, tay vẫn giữ khư gùi thuốc. — Đếm xong sẽ đánh chỗ nào mình không gác.
— Thì mình dọn trước chỗ đó. — An Thái đáp. — Mai vào quán cũ của Ba Bát mà ở. Chủ nhà đi vắng, chắc không ai giành.
Canh một, đòn thứ hai mới tới. An Thái nằm giả ngủ giữa sàn; dưới nước, ông già chèo đò cũng giả ngủ cạnh thuyền mình — hai cái bóng im.
Mái lá kêu răng rắc. Một mũi tên ngắn không tiếng xé gió găm xuống đúng chỗ nằm của hắn. Chỗ ấy trống từ lúc nào; hắn đứng trên xà ngang từ lúc nào. Thanh đoản đao lá lúa rơi xuống sau gáy tên cung thủ — cán, không lưỡi — hắn gục.
Trước khi ngất, tên ấy còn kịp nghe một câu hỏi nhỏ:
— Ai thuê chú mày canh hướng gió? — An Thái hỏi nhỏ, mũi đao đặt nhẹ lên gáy hắn. — Nói một lần thôi. Ta thuộc mặt hắn rồi.
Đòn thứ ba là thứ An Thái chờ nhất: nó lộ mối dây. Hắn đứng giữa quán gọi mưa, rao lớn xin nghỉ trọ, rồi cãi giá om sòm cho cả xóm nghe.
— Hai mươi đồng một đêm? Giữa lúc người ta đốt nhau mà đòi giá nhà trọ! — Tiếng hắn vang ra tận mái. — Rẻ thôi, bà con ơi, tối nay tôi ngủ ngồi!
Trên mái, ba bóng đen cùng nhích về một phía — phía mé tây, gió ngược, chỗ không người. Không phải ba gã liều mạng. Là một trận nhỏ có người bắt nhịp. Hắn nhớ lời Tĩnh Lan hôm trước: "giặc có người trong xưởng". Người ấy không ở đây — nhưng cách chúng chọn hướng gió thì y hệt cách người ta chọn nước men: nhà nghề, không lẫn được.
An Thái không bắt sống đứa nào nữa. Hắn buộc cho chúng một cái cớ: để lộ cái lưới.
Đoàn về tới bến Vạn Ninh lúc trời chưa kịp tối hẳn. Mưa đi trước họ nửa ngày, giờ chỉ còn mùi nước lạnh trong tro.
Hóa ra, mật thư không được giấu trên người ai. Nó nằm trong một hũ gốm hoa nâu, đáy kép, men rạn — ký gửi tại quán cói đúng hạn lấy. Người biết hũ nào là lão thợ rèn họ Chu. Ba Bát về trước để nhận.
Đêm ấy An Thái ngủ không yên, dậy giữa hai canh, buộc giày.
Hắn đến thì vừa muộn nửa khắc.
Quán cói đang cháy. Không phải cháy lửa thường — người ta tưới dầu trước. Trong lửa, mái tranh sập xuống một dáng người còn quỳ: lão thợ rèn ôm một hũ gốm vào lòng, lưng gãy ngang, men rạn của hũ còn nguyên — còn lưng người thì không.
An Thái xông vào lửa, vác được cái hũ ra, rồi quay lại. Không kịp nữa. Hắn chỉ kịp kéo được một bàn tay đã nguội ra khỏi đống tro.
Người ta có thể cản lưỡi đao giặc, nhưng đành bất lực trước cái chết chậm nửa khắc.
Bà lão bán nón nhặt vành tre, nói như nói với cái rổ: — Đêm qua tôi còn đội nón của nhà tôi đan... Thôi. Mai đan bù. Đứa nào hỏi giá thì bảo: hai cái nón, một cái cho người chết.
Tĩnh Lan quỳ bên xác lão thợ rèn, cầm cổ tay lão một lượt rất nhanh rồi buông — bàn tay nàng cũng biết nói những câu vô vọng. Nàng chỉ hỏi:
— Lão kịp giấu gì chưa?
— Giấu rồi. — An Thái nhìn quanh am cháy, rồi dừng ở góc sau bếp tro. — Cái hũ này là hũ giả. Mà cái hũ thật thì chẳng ai đi giấu trong lửa làm gì — lão để nó đúng chỗ người ta không nhìn lửa nữa: úp mặt xuống đất, nguyên vẹn, không một vết khói. Lão biết trước đêm nay. Lão chỉ chọn chỗ chết gần nó nhất.
Còn Ba Bát — Ba Bát không chết. Trên cột am sau bếp tro còn treo sợi dây mây bị cắt đôi, đầu dây dính tóc bạc, và mũi tên ba cạnh găm vào thớ gỗ, rung lên mỗi lần gió trở. Lão không chạy. Lão đánh — rồi đông quá, và người ta bắt lão áp giải xuống thuyền.
Tĩnh Lan xem kỹ vết cắt trên dây, mặt nàng lạnh đi từng câu:
— Không phải bắt để giết. Bắt để giữ. Chúng muốn người mở hũ. — Nàng ngẩng lên. — Anh tính đi. Người một đời dạy anh uống rượu không khóc nhè, anh định để họ giữ vậy sao?
— Vậy bây giờ đi đâu? — Mộc Diệp hỏi, tiếng nhỏ hẳn.
An Thái nhìn về hướng Yên Tử, nơi mây đen đã phủ kín ba đỉnh núi. Trên mẻ gốm chưa nung đổ kềnh bên xác lão thợ rèn, giữa những mảnh vỡ, có một mảnh men nâu khắc hình chim Lạc — nét khắc cùng một bàn tay với mảnh trong túi áo hắn. Kẻ chỉ huy toán giặc biết rõ nhà họ An. Chuyện của cha không còn là ký ức. Nó là một vụ án, có người cầm dao.
— Chúng muốn cái lưới béo, muốn ông già mở hũ. — Hắn nói. — Đêm mai ta giao nộp cả cái lưới. Nhớ lấy sợi dây mây này. Cắt dây của chúng cũng được lắm chứ.
Mưa quất tới, lửa quán tắt lịm trong khói trắng. Đám tro từ hũ gốm chưa nung của lão thợ rèn trong góc, gặp nước, hóa thành một thứ bùn màu nâu sẫm — màu của mọi thứ ở vùng này, kể cả những gì đã mất.
(hết hồi hai — còn tiếp kỳ sau: "Bát Rượu Không Sánh Một Giọt")