Tên cô ấy là Diệp.
Huy gặp Diệp vào một buổi chiều rất tình cờ, cái kiểu tình cờ mà về sau, khi đã biết mình là ai, anh sẽ ngồi tự hỏi liệu có thật là tình cờ không, hay chính anh, ở một tầng nào đó của bản thể, đã tự sắp đặt để gặp cô. Nhưng lúc ấy, anh chỉ thấy đó là một buổi chiều bình thường, và cuộc gặp là một trong vô số những va chạm ngẫu nhiên giữa hai con người xa lạ trong một thành phố đông đúc.
Chiều hôm ấy trời mưa. Huy tan làm, chạy xe về, thì đến giữa đường mưa đổ xuống như trút. Anh tấp vào mái hiên một tiệm sách cũ để trú, và ở đó, cũng đang đứng trú mưa, là một cô gái. Cô mặc áo dài, chắc vừa đi dạy hay đi đâu đó về, tay ôm một chồng sách trước ngực, tóc hơi ướt vì cơn mưa đến quá nhanh. Điều đầu tiên Huy để ý không phải khuôn mặt cô, mà là cách cô nhìn mưa. Hầu hết người ta trú mưa với vẻ sốt ruột, bực bội, liên tục nhìn đồng hồ, nhìn trời, mong nó tạnh. Còn cô gái này thì đứng yên, ngước nhìn màn mưa với một nụ cười khẽ trên môi, như thể cô không hề khó chịu vì bị kẹt lại, mà đang tận hưởng nó, đang thấy cơn mưa đẹp.
Huy nhìn cô, và cái tật quan sát của anh, cái tật vẫn luôn phân tích mọi thứ thành cấu trúc, thành hệ thống, bỗng dưng im bặt. Anh không phân tích cô. Anh chỉ nhìn. Và thấy đẹp.
"Mưa lớn quá ha," anh buột miệng, rồi thấy mình hơi vô duyên.
Cô quay sang, nụ cười vẫn còn đó. "Dạ. Nhưng mưa mùa này đẹp. Anh có thấy không, mưa chiều khác mưa sáng. Mưa sáng vội vã, còn mưa chiều thong thả hơn, như thể nó cũng biết ngày sắp hết rồi, không cần vội."
Huy sững người. Không phải vì câu nói bóng bẩy, mà vì cách cô nhìn một cơn mưa. Anh cả đời nhìn mọi thứ để hiểu chúng vận hành thế nào, để bóc tách chúng ra thành cơ chế. Còn cô gái này nhìn một cơn mưa và thấy nó có tâm trạng, có nhịp điệu, có cái đẹp không cần lý do. Đó là một cách nhìn thế giới hoàn toàn khác với anh, và trong khoảnh khắc ấy, anh thấy nó quyến rũ đến lạ.
Họ nói chuyện, dưới mái hiên tiệm sách, trong lúc chờ mưa tạnh. Cô tên Diệp, là giáo viên dạy văn cấp ba. Cô kể về công việc của mình bằng một thứ tình yêu mà Huy hiếm khi thấy ở người đi làm, cái tình yêu của người thực sự tin vào việc mình làm. Cô nói, dạy văn không phải dạy chữ, mà là dạy tụi nhỏ cách cảm, cách thấy cái đẹp trong đời, cách sống cho ra một con người chứ không phải một cái máy kiếm tiền. Huy nghe, và nghĩ tới cái công việc của mình, cái thuật toán khoét sâu nỗi trống rỗng con người để bán hàng, và anh thấy một khoảng cách mênh mông giữa hai công việc, giữa hai cách tồn tại trên đời. Cô gieo cái đẹp vào lòng người. Còn anh, mỗi ngày, gieo cái thèm khát.
Mưa tạnh. Họ trao đổi số điện thoại, một cách ngập ngừng, cái ngập ngừng dễ thương của hai người lớn không còn quen với chuyện làm quen. Rồi mỗi người một ngả. Nhưng trên đường về, Huy thấy lòng mình nhẹ bẫng, và anh nhận ra suốt cả cuộc trò chuyện ấy, lần đầu tiên sau rất lâu, cái tật quan sát của anh đã hoàn toàn im lặng. Anh đã không phân tích Diệp, không mổ xẻ cô, không nhìn cô như một hệ thống. Anh chỉ ở đó, với cô, trọn vẹn trong khoảnh khắc. Và điều đó, với một người như Huy, là một điều gần như chưa từng xảy ra.
Họ bắt đầu gặp nhau. Ban đầu là những buổi cà phê, rồi những bữa ăn tối, rồi những buổi đi dạo không mục đích qua các con phố. Huy phát hiện ở Diệp một thế giới mà anh chưa từng biết tới. Cô đọc thơ, và khi cô đọc, những câu chữ mà Huy vẫn nghĩ là sáo rỗng bỗng sống dậy, có hồn. Cô dừng lại trước một gánh hàng rong để ngắm những bó hoa dại, cái thứ hoa mọc bờ mọc bụi mà chẳng ai để ý, và cô thấy chúng đẹp hơn cả hoa trong tiệm. Cô nghe một bản nhạc cũ và rơi nước mắt, không phải vì buồn, mà vì cô nói, có những cái đẹp làm người ta khóc, vì nó nhắc mình rằng mình vẫn còn biết rung động.
Bên Diệp, Huy học được một cách sống mà cả đời anh chưa từng biết. Anh học được cách không phân tích. Cách chỉ đơn giản có mặt, cảm nhận, tận hưởng, mà không cần phải hiểu, không cần phải bóc tách, không cần phải đứng lùi ra xa để nhìn cho ra cấu trúc. Diệp không nhìn thế giới như một cỗ máy cần giải mã. Cô nhìn nó như một bài thơ cần đọc, một bản nhạc cần nghe, một cơn mưa cần đứng ngắm. Và ở bên cô, lần đầu tiên trong đời, Huy thấy cái đầu lúc nào cũng chạy của mình được nghỉ ngơi. Cái phần trong anh vẫn luôn tách rời, luôn quan sát, luôn đứng ngoài mà nhìn vào, cái phần ấy khi ở bên Diệp thì tan biến, và anh được là một con người trọn vẹn, ở trong đời sống chứ không phải đứng bên rìa nó.
Một buổi tối, hai người ngồi bên bờ sông, nhìn thành phố lên đèn phản chiếu xuống mặt nước. Diệp tựa đầu vào vai anh, và hỏi, bằng cái giọng nhẹ như gió.
"Anh Huy, anh có bao giờ thấy đời mình thiếu cái gì không?"
Huy suy nghĩ về câu hỏi ấy. Cả ngày hôm ấy, cả tuần ấy, cả những tháng ngày trước khi gặp Diệp, anh vẫn luôn mang trong mình một nỗi thiếu mơ hồ, một cảm giác trống vắng không nguồn, như thể ở đâu đó trong anh có một khoảng không mà không gì lấp đầy được. Cái nỗi thiếu ấy anh chưa từng nói với ai, vì anh không biết gọi tên nó, và vì nó vô lý, một người có gia đình ấm áp, có công việc ổn định, có sức khỏe, thì thiếu cái gì mà thiếu. Nhưng nó vẫn ở đó, âm ỉ, như một vết thương cũ không lành.
Vậy mà tối nay, ngồi bên Diệp, bên bờ sông này, Huy lắng nghe lòng mình, và anh ngạc nhiên nhận ra cái nỗi thiếu ấy đã lặng đi. Không phải biến mất hẳn, nhưng lặng đi, dịu lại, như thể có ai đó cuối cùng đã đặt một bàn tay ấm lên vết thương cũ.
"Không," anh nói, và anh thấy mình nói thật. "Ngay lúc này, anh không thấy thiếu gì cả. Anh thấy đủ."
Diệp ngẩng lên nhìn anh, và trong mắt cô có một ánh sáng dịu dàng. "Em thích khi anh nói vậy. Nhiều người cả đời chạy theo cái họ thiếu, mà không bao giờ dừng lại để thấy cái mình đang có. Thấy đủ, anh biết không, đó là một cái tài đó. Có khi còn khó hơn cả kiếm được nhiều."
Huy im lặng, ôm cô vào lòng. Anh nghĩ về câu nói của cô đồng nghiệp mấy hôm trước, con người sinh ra là để thiếu, đủ rồi thì người ta bán gì cho mình nữa. Cả cái xã hội ngoài kia được xây trên sự thiếu, được vận hành bằng cách không cho ai thấy đủ. Vậy mà ở đây, trong vòng tay người con gái này, bên bờ sông này, Huy thấy đủ. Anh thấy một thứ mà cả cỗ máy khổng lồ của thành phố, với tất cả hàng hóa và quảng cáo và thuật toán của nó, không bao giờ bán được cho anh. Anh thấy cái cảm giác không cần gì hơn. Và anh hiểu, trong một thoáng, rằng đây, chính cái cảm giác đủ đầy này, mới là thứ quý giá nhất trên đời, thứ mà mọi của cải trên thế gian đều chỉ là những cái bóng mờ nhạt của nó.
Tình yêu của họ lớn dần, êm đềm và tự nhiên như một dòng sông. Huy đưa Diệp về ra mắt gia đình. Mẹ quý Diệp ngay từ cái nhìn đầu tiên, khen con bé hiền, có duyên, biết ăn nói. Ba, vốn khó tính, cũng gật gù, nói con nhỏ này được, đứng đắn, biết trên biết dưới. Linh thì mê chị Diệp như điếu đổ, hai chị em nói chuyện với nhau cả buổi về sách vở, thơ ca, những thứ mà trong nhà chỉ có Linh và giờ thêm Diệp là quan tâm. Nhìn Diệp ngồi giữa gia đình mình, cười nói tự nhiên như đã là người trong nhà, Huy thấy lòng ấm áp đến lạ. Như thể một mảnh ghép cuối cùng vừa được đặt vào đúng chỗ, và bức tranh cuộc đời anh, vốn đã đẹp, giờ mới thực sự trọn vẹn.
Đêm đó, sau khi đưa Diệp về, Huy chạy xe một mình qua thành phố, và anh thấy mình hạnh phúc theo một cách mà anh chưa từng biết là có thể. Không phải cái hạnh phúc ồn ào của thành tựu hay chiến thắng. Mà là một thứ hạnh phúc lặng lẽ, sâu, đầy, cái hạnh phúc của một người biết mình đang có tất cả những gì thực sự quan trọng. Anh có một gia đình yêu thương. Anh có một người con gái làm anh thấy đủ. Anh có một mái nhà để về, một bàn tay để nắm, một tương lai để mơ. Còn cần gì hơn nữa. Còn có thể cần gì hơn nữa.
Và chính trong cái khoảnh khắc hạnh phúc trọn vẹn ấy, một ý nghĩ lạ lùng thoáng qua đầu Huy, một ý nghĩ đến từ đâu không rõ, và nhanh chóng bị anh gạt đi, nhưng vẫn kịp để lại một vết lạnh mơ hồ. Ý nghĩ ấy là thế này: nếu ngay lúc này ta đã có tất cả, đã thấy đủ đầy đến mức không cần gì hơn, thì điều gì sẽ xảy ra tiếp theo? Một người đã thấy đủ thì còn sống để làm gì? Một khi ta không còn thiếu gì, không còn khao khát gì, không còn gì để vươn tới, thì cái đủ đầy tuyệt đối ấy, liệu nó có phải là một dạng kết thúc không? Liệu hạnh phúc trọn vẹn, đẩy đến tận cùng, có phải cũng là một dạng cái chết không?
Huy rùng mình. Anh không hiểu vì sao giữa lúc hạnh phúc nhất, một ý nghĩ tối tăm và kỳ dị đến thế lại xuất hiện. Nó không giống bất cứ điều gì một người đang yêu nên nghĩ. Nó giống một tiếng vọng từ một nơi rất xa, một kinh nghiệm không phải của anh, một nỗi sợ cổ xưa mà anh không có lý do gì để mang. Anh lắc đầu, ép mình quay về với niềm vui hiện tại, tự nhủ mình đúng là hay nghĩ vớ vẩn. Đang yêu, đang hạnh phúc, thì lo gì cái chuyện đủ với chẳng đủ.
Nhưng cái ý nghĩ ấy, dù bị gạt đi, vẫn không hoàn toàn tan biến. Nó lặn xuống, chìm vào cái tầng sâu thẳm trong anh, cái tầng đã hai ba lần khẽ cựa mình trong những tuần qua. Và ở đó, trong bóng tối của bản thể mình, nó gặp lại một cái gì đó rất lớn, rất cũ, rất quen. Vì đó chính xác là câu hỏi mà cái thực thể đang ngủ bên trong Huy đã từng đối mặt, không phải một lần, mà qua vô số kiếp, qua cả một cõi vĩnh hằng. Câu hỏi về cái giá của sự đủ đầy tuyệt đối. Câu hỏi đã đẩy một đấng toàn năng, một kẻ thực sự có tất cả và làm được tất cả, tới bờ vực của hư vô, và buộc nó phải làm một điều điên rồ nhất, tự tước bỏ quyền năng của mình, tự khóa lại ký ức, tự giáng sinh thành một con người hữu hạn tên Huy, chỉ để một lần nữa được biết cái cảm giác thiếu thốn, được khao khát, được có một cái gì đó để mất.
Nhưng Huy không biết điều đó. Đêm nay, anh chỉ là một chàng trai đang yêu, chạy xe về nhà dưới bầu trời đầy sao, lòng ngập tràn hạnh phúc. Anh về đến nhà, thấy đèn phòng khách còn sáng, mẹ vẫn đợi anh về mới đi ngủ. Anh chào mẹ, mẹ hỏi đưa con Diệp về rồi hả, cẩn thận với con người ta, rồi mẹ đi ngủ. Huy vào phòng, nằm xuống, và trước khi chìm vào giấc ngủ, hình ảnh cuối cùng trong đầu anh là nụ cười của Diệp dưới mái hiên tiệm sách trong cơn mưa chiều đầu tiên ấy, cái nụ cười của một người thấy cơn mưa đẹp, cái nụ cười đã làm cái tật quan sát cả đời của anh lần đầu tiên phải im lặng.
Anh ngủ, và anh mơ. Nhưng đêm nay giấc mơ của anh không có tháp bạc, không có biển sao, không có những thế giới xa lạ. Đêm nay anh chỉ mơ thấy Diệp, mơ thấy gia đình, mơ thấy những bữa cơm và những cơn mưa và những buổi chiều bên bờ sông. Anh mơ thấy tất cả những gì anh yêu thương, tất cả những gì làm anh thấy đủ. Và trong giấc mơ ấm áp ấy, cái thực thể đang ngủ bên trong anh cũng lặng yên, như thể chính nó, sau cả một cõi vĩnh hằng cô đơn, cuối cùng cũng tìm thấy ở đây, trong kiếp người nhỏ bé này, trong tình yêu bình thường này, một thứ mà cả sự toàn năng của nó chưa bao giờ có được.
Sự bình yên. Cái cảm giác được về nhà. Cái cảm giác đủ.
Chỉ tiếc rằng, những thứ đẹp nhất trên đời bao giờ cũng là những thứ mong manh nhất. Và cái hạnh phúc trọn vẹn mà Huy đang có đêm nay, cái mái nhà ấm, người con gái anh yêu, cả cái thế giới bình thường và thật đến từng hơi thở này, tất cả đang sống những ngày cuối cùng của chúng mà không hề hay biết. Bởi vì ở một nơi không tên, không chiều kích, cái vết rạn đã xuất hiện từ đêm bữa cơm đầu tiên giờ đang lan rộng, âm thầm, không gì cản nổi. Và cái đồng hồ đếm ngược tới khoảnh khắc thực tại của Huy bị xé toạc, đã bắt đầu chạy.
Nhưng đêm nay, anh chỉ mỉm cười trong giấc ngủ, và ôm lấy niềm hạnh phúc của mình, như ôm một thứ sẽ còn mãi.