Kiệu dừng trước Nội Điện khi nắng đã lên khỏi mái ngói. Gió đầu năm vẫn còn lạnh, nhưng nắng có chút hơi ấm, trải một vệt vàng nhạt ngang bậc thềm.
Trịnh Khải vén rèm bước xuống, dải khăn tang vướng vào vai áo, anh tiện tay vuốt lại. Cấm binh gác cửa đứng thẳng người, giáp va vào nhau một tiếng đục. Anh định đi thẳng vào trong, rồi chững lại.
Giữa sân, cách bậc thềm chừng mười bước, có một người đang quỳ.
Người ấy quỳ rất thẳng, hai tay chắp trước ngực, mặt hướng về cánh cửa Nội Điện, đầu cúi thấp. Áo tang trắng thô, sạch sẽ nhưng đã cũ, cổ tay áo sờn chỉ. Tóc búi gọn, bạc nhiều hơn so với tuổi. Lưng gầy, hai vai hơi khom xuống như quen đỡ một thứ gì nặng. Hơi thở của ông phả ra thành làn khói mỏng, đều và chậm. Dưới đầu gối chỉ có nền gạch lạnh, không lót lấy một tấm chiếu.
Gia Thọ bước lên nửa bước, hạ giọng.
“Bẩm Chúa thượng, Thụy Quận công đã đến từ sớm. Khi nãy thần đã mời vào gian ngoài ngồi đợi, nhưng Quận công không chịu, nói không dám ngồi trước cửa Chúa thượng.”
“Quỳ bao lâu rồi?”
“Có lẽ cũng gần một canh giờ ạ.”
Trịnh Khải ngẩng nhìn trời. Gió thổi qua sân, lùa vào cổ áo anh một luồng lạnh ngắt.
Một canh giờ quỳ trên gạch giữa tiết này, người khỏe cũng tê cứng đầu gối.
“Liệu là thật lòng? Hay là biết rõ có ai đang nhìn đây?”
Người quỳ giữa sân đã nghe tiếng chân. Ông dập đầu xuống nền gạch, trán chạm hẳn vào đá, giọng khàn nhưng lại không run.
“Tội thần Trịnh Lệ, bái kiến Chúa thượng.”
Trịnh Khải không đáp. Anh đứng nhìn cái lưng gầy đang áp xuống nền gạch, nhìn cổ áo tang rộng hở ra một đoạn cổ xương xẩu. Rồi anh quay đi, bước lên thềm.
“Gia Thọ, cho ông ấy vào.”
Cánh cửa mở ra. Hơi ấm của lò than phả vào mặt, lẫn mùi hương và mực. Trịnh Khải đi thẳng đến án thư, ngồi xuống, đặt hai tay lên mặt gỗ. Chồng khải tấu vẫn nằm đó. Từ ngày phát tang, anh chẳng buồn động đến nữa.
Sau lưng, tiếng bước chân chậm chạp qua bậc cửa. Trịnh Lệ vào, dừng cách án thư vài bước, quỳ xuống lần nữa, dập đầu. Gia Thọ lặng lẽ đứng sang một bên, sau ghế anh.
Trịnh Khải chỉ nhìn người đang quỳ giữa nền gạch. Một cái nhìn thật lâu.
Trịnh Lệ không ngẩng đầu. Hai bàn tay ông chắp trước trán, ngón tay chai sần, mấy khớp xương lồi lên như hạt cườm.
Anh hơi nhíu mày.
Cái dáng quỳ ấy nghiêm cẩn đến mức gần như cứng, giống một người đã tập đi tập lại một động tác suốt nhiều năm dù chẳng có ai xem.
Có một đường nét nào đó trên khuôn mặt nghiêng của ông khiến anh để ý. Cái cằm, hay đường chân mày, anh không rõ. Chỉ biết nó giống như hình tượng Phụ Vương Trịnh Sâm trong ký ức của anh.
Theo đó, trong tâm trí anh dần nổi lên một khung cảnh rất mờ, mờ như nét mực loang trên giấy ướt. Một gian phòng nồng mùi thuốc và hương trầm, người lớn đứng kín hai bên giường bệnh, tiếng thì thầm lẫn trong tiếng thở nặng nhọc của người nằm. Một bàn tay to nhấc anh lên khỏi nền, đặt ngồi lên đầu gối ai đó, một giọng ấm gọi “Cháu ngoan”.
Phía bên kia giường, một người khác đứng thẳng, mặt tuy không có biểu cảm nhưng anh lại thấy rất đỗi thân quen.
Người đó chỉ nhìn bàn tay ấy. Hai người đứng đối diện nhau qua chiếc giường, không nhìn người kia lấy một lần.
Cậu bé bốn tuổi khi ấy không hiểu gì cả. Chỉ nhớ bàn tay kia ấm, còn ánh mắt bên kia thì lạnh. Chẳng bao lâu sau, người nằm trên giường mất, Phụ vương Trịnh Sâm lên ngôi, và bàn tay ấm ấy không bao giờ xuất hiện nữa.
Trịnh Khải nhìn xuống đôi bàn tay chắp trước trán người đang quỳ. Gầy hơn, thô hơn. Anh không chắc có phải nó.
Rồi cái tên Trịnh Lệ lại kéo ra một mảnh khác, từ kiếp trước. Lần này mỏng hơn nhiều. Hai cái tên đứng cạnh nhau trên một dòng chữ không đọc ra.
Trịnh Lệ, Trịnh Bồng.
Phía sau chỉ còn khoảng trắng.
Anh cố lần thêm. Họ cùng làm việc gì, cùng phe hay đối nghịch, cùng bị ghi vào một trang sách hay chỉ tình cờ nằm cạnh nhau.
Không có gì hiện ra.
“Chưa đủ để nói lên điều gì.”
Anh để ý nghĩ ấy nằm yên đó, không lục thêm. Vốn dĩ người đang quỳ dưới kia cũng không phải Trịnh Lệ trong một trang sử anh không nhớ nổi.
“Bẩm Chúa thượng.”
Trịnh Lệ lên tiếng, vẫn không ngẩng đầu. Giọng ông thấp, ngắt quãng, có lẽ đã lâu ngày không dùng nhiều lời.
“Tội thần năm xưa tuổi trẻ nông nổi, nghe kẻ xúi giục mà phạm đại tội. Mười mấy năm qua, không một ngày tội thần không nhớ đến chuyện ấy. Hổ thẹn với tiên phụ nơi suối vàng, hổ thẹn với huynh trưởng.”
Hai chữ “huynh trưởng” rơi xuống giữa phòng, nhẹ như hơi thở. Trịnh Khải không động đậy. Sau lưng, Gia Thọ cũng im lặng.
“Nay Chúa thượng không những không giết, còn cho thả khỏi ngục, phục lại tước vị. Ơn ấy, tội thần không biết lấy gì báo đáp.”
Ông dập đầu một cái, tiếng trán chạm gạch vang lên khô khốc.
“Nguyện dốc chút sức tàn còn lại, phụng sự nhà Chúa, dù chỉ là việc nhỏ nhất.”
Trịnh Lệ ngừng. Nền gạch dưới trán ông lặng im.
Trịnh Khải vẫn không nói gì. Những lời ấy trôi chảy quá mức cho một người mười mấy năm không có ai để chuyện trò. Nhưng mười mấy năm trong ngục cũng đủ để người ta nghiền ngẫm từng chữ.
Anh không biết đó là lời thật lòng, hay đã có người dạy ông phải nói thế nào.
Trịnh Khải để căn phòng im thêm một lúc. Lửa trong lò than nổ lép bép, một mảnh củi rơi xuống nghe rõ mồn một. Trịnh Lệ vẫn quỳ nguyên tư thế, không nhúc nhích, cũng không nhìn lên.
“Ta nghe rồi.”
Cuối cùng Trịnh Khải mở miệng, giọng không nặng không nhẹ.
“Những năm trong ngục đã đủ khổ. Chuyện tạ ơn thì thôi. Nay về rồi, chú cứ sống yên ổn, coi như bù lại phần nào.”
Anh cố ý gọi một tiếng “chú”, rồi dừng lại, đợi xem.
Trịnh Lệ không đáp ngay. Bờ vai gầy dưới lớp áo tang hơi động.
“Ở đây không có người ngoài.”
Khải nói thêm, chậm rãi.
“Ngày bé chú gọi ta thế nào thì cứ gọi thế, không cần câu nệ.”
Một khoảng im lặng.
“Bẩm Chúa thượng.”
Giọng Trịnh Lệ thấp hẳn xuống.
“Tội thần mang tội, không còn mặt mũi nào gọi một tiếng “cháu” như trước.”
Hai chữ “cháu” bật ra rất nhỏ, nhưng Trịnh Khải nghe rõ. Giống hệt giọng ấm trong mảnh ký ức mờ kia. Anh thấy trong họng mình có thứ gì khô lại.
Anh nhìn người đang quỳ.
Anh không ép. Hiện giờ anh ngồi trên, Lệ quỳ dưới, khoảng cách giữa hai người vẫn là mười mấy viên gạch, không ai bước qua.
“Được. Chú lui đi.”
Trịnh Lệ dập đầu lần nữa, hai tay chống xuống nền gạch, định đứng lên. Đầu gối ông chưa kịp duỗi hẳn đã khựng lại, ông phải nghiêng người, chống thêm một tay mới đứng thẳng được. Trịnh Khải thấy rõ cái khựng ấy.
“Khoan.”
Ông đứng im, đầu vẫn cúi.
“Mẫu thân của chú đã biết chuyện chưa?”
“Dạ bẩm, tội thần đã đến gặp. Mẫu thân thần cũng rất cảm tạ ân đức của Chúa thượng và Thái phi.”
Trịnh Khải gật đầu.
“Việc đầu tiên khi trở về, chú nên đến Tông Nhân phủ.”
Anh vươn tay kéo chiếc ấn vàng lại gần, xoa nhẹ lên đầu rồng quen thuộc.
“Bái phỏng gia tiên, thăm hỏi họ hàng trong tông thất. Để mọi người biết chú đã về.”
Trịnh Lệ ngẩng đầu lần đầu tiên.
Khuôn mặt ấy gầy, xương gò má nhô cao, hốc mắt hơi trũng. Đôi mắt nhìn thẳng vào anh một thoáng, tối, không để lộ gì, rồi hạ xuống nhanh như chạm phải lửa.
Nhưng kỳ lạ thay, Trịnh Khải vẫn thấy một đốm sáng nhỏ li ti trong mắt ông.
“Tội thần lĩnh mệnh. Sẽ đến trước bài vị tổ tông mà thành tâm nhận tội.”
Trịnh Khải gật đầu lần nữa. Ánh mắt vừa chạm vào Trịnh Lệ, giờ đây trở về với chiếc ấn.
“Tông Nhân phủ dù sao cũng là nơi Trịnh Bồng đứng đầu.”
Anh muốn biết hai người bác chú này gặp nhau sẽ ra sao.
“Hai cái tên đứng cạnh nhau trong ký ức mờ kia chưa chứng minh được gì, nhưng thử một lần cũng chẳng mất gì. Người của Tông Nhân phủ vẫn để mắt như đã dặn, và những người Dự Vũ cài rải rác cũng không phải để làm cảnh.”
Trịnh Khải phẩy tay, ý nói thế đã đủ.
“Chuyện giữa ông ta và Trịnh Bồng, cứ để xem rồi tính."
Trịnh Lệ lùi ba bước, cúi người thật sâu rồi mới quay lưng. Bước chân ông chậm, hơi lệch, đầu gối cứng chưa quen đi lại. Cánh cửa khép sau lưng ông, bản lề kêu một tiếng ngắn.
Trịnh Khải ngồi yên, nhìn mặt nền gạch nơi ông vừa quỳ.
“Chú ruột, nhưng lại là kẻ từng phản. Chậc.”
Cánh cửa mới khép hẳn chưa lâu, thì lại vang lên vài bước chân và tiếng gõ nhẹ.
“Nội thần Trần Lương, xin được bái kiến Chúa Thượng và Lâm Quận công.”
Trịnh Khải quay sang Gia Thọ.
“Ngươi ra xem có chuyện gì.”
Gia Thọ nghe vậy, vội cúi người hành lễ, rồi đi vội ra ngoài. Lát sau, y trở vào, nét mặt có phần căng thẳng.
“Bẩm Chúa thượng, có một việc.”
“Cứ nói.”
“Sáng nay Tuyên Phi vừa gặp một số người họ hàng ở Đoài cung.”
Trịnh Khải ngẩng lên. Một cảm giác lạnh lướt qua gáy anh. Nó nằm đó, lẫn với thói đa nghi mà mấy tháng ngồi trên chiếc ghế này đã dạy anh.
“Ai cho họ vào?”
Gia Thọ có chút ấp úng.
“Bẩm, là người nhà họ Đặng, vào chia buồn. Thần đã cho vào, theo như Chúa thượng dặn khi trước là không làm khó Tuyên Phi.”
“Ta không trách ngươi.”
Anh xoay người về phía y.
“Họ nói chuyện gì?”
“Trần Lương vừa báo lại với thần.”
Gia Thọ dừng một nhịp.
“Tuyên Phi không hạ lệnh cho lui hết người hầu trong cung, nên vẫn có người nghe được ít nhiều.”
Trịnh Khải không nói gì. Chỉ là cứ có gì đó kỳ lạ dâng lên trong anh.
“Vẫn giữ người hầu lại sao? Bà hẳn phải biết đó là người của mình?”
“Tuyên Phi đề nghị họ hàng bán hết nhà cửa, ruộng đất ở kinh thành.”
Gia Thọ nói tiếp, giọng thấp hơn trước đôi phần.
“Để cùng bà về Thanh Hoa.”
Trịnh Khải nhìn y.
Chuyện bà muốn rời kinh thành không quá bất ngờ với anh. Chính bà đã nói với anh ở linh đường, giọng khàn đặc bên cạnh quan quách. Anh đã gật đầu từ lúc ấy.
Điều khiến anh sững lại là mức độ.
Nếu chỉ là một người đi, mang theo vài người hầu, chút tài sản thì vẫn còn bình thường. Còn bán hết nhà, bán hết ruộng, nhổ cả một họ ra khỏi chỗ đã cắm rễ bao đời là chuyện khác.
“Cứ như là một đi không trở lại vậy.”
Anh lẩm bẩm.
“Chuyện này hẳn sẽ gây tranh cãi.”
“Đã có tranh cãi rồi ạ.”
Gia Thọ như đã đọc được ý anh.
“Phản đối nhiều nhất là mấy người lớn tuổi. Họ bảo đất cha ông truyền lại từ bao đời nay, sao nỡ bán. Nhưng Tuyên Phi đã quyết. Cuối cùng họ cũng phải theo.”
Trịnh Khải im lặng một lúc lâu.
Đặng Thị Huệ mà anh biết là người sắc bén, quyết đoán. Từ lần đầu đối mặt trong Đoài cung, anh đã biết bà không phải người dễ bị ai sắp đặt.
Nhưng lần này khác.
Anh thở dài.
“Có lẽ bà đang gỡ từng thứ có thể khiến người nhà lưu luyến chốn này, từng căn nhà, từng thửa ruộng.”
Còn lý do? Đáng tiếc thay, lần thứ ba trong gian phòng này, anh không biết.
“Để bảo vệ họ hàng khỏi những kẻ sẽ nhắm vào nhà họ Đặng khi bà không còn ở đây? Để chặt đứt hết, không ai còn lý do kéo bà quay lại? Hay chỉ đơn giản là bà không muốn nhìn thấy nơi này nữa?”
Ít nhất thì có một điều anh chắc. Đây không còn là lời nói trong lúc đau buồn bên quan quách.
“Thôi vậy.”
Anh không định làm gì cả. Trong tâm trí anh loáng thoáng hiện lên hình ảnh một cậu nhóc bốn tuổi.
“Gia Thọ.”
“Có thần.”
“Ngươi bảo Thượng Thiện Cục tăng thêm món cho Đoài cung. Bữa nào cũng phải có thứ ấm bụng, đừng để Tuyên Phi nhịn đói.”
“Thần ghi nhớ.”
“Còn nữa. Đến ngày bà lên đường, phủ phải chuẩn bị cho chu đáo. Xe kiệu, người hầu, thức ăn, đồ dùng dọc đường, thứ gì cũng phải đủ.”
Gia Thọ ngẩng lên, ngập ngừng.
“Bẩm Chúa thượng, người hầu đi theo bao nhiêu thì vừa?”
“Tuyên phi cần bao nhiêu thì cấp bấy nhiêu. Bà bảo đủ là đủ.”
Gia Thọ nhìn anh thêm một thoáng, như chờ một lời dặn khác. Trịnh Khải không nói thêm. Bà đã mất một đứa con, và bà có quyền quyết định mình sẽ ở đâu.
“Thần lĩnh mệnh.”
Gia Thọ cúi người toan lui ra, thì lại bị anh gọi lại.
“À. Xuân Huy giờ thế nào rồi.”
“Bẩm Chúa thượng, Diễm Quận Công kể từ Tết vẫn luôn ở nhà đóng cửa, không tiếp xúc với ai.”
Nghe vậy, anh thở dài, xua tay.
“Ngươi hãy đích thân đến phủ hắn mà an ủi. Nếu hắn muốn, từ nay có thể theo ta. Còn nếu không, ngươi cũng đừng bắt ép, cứ an nhàn cũng tốt.”
Gia Thọ hành lễ rồi rời đi.
Trịnh Khải ngồi lại một mình trong Nội Điện. Anh với tay kéo chồng khải tấu lại gần, mở tờ trên cùng ra đọc. Đọc hết một tờ mà chẳng nhớ nổi chữ nào, phải đọc lại.
Ánh nắng ngoài cửa sổ dịch dần trên nền gạch, từ góc phòng sang giữa phòng, rồi lên hẳn mặt án thư. Đến khi Trịnh Khải ngẩng đầu khỏi tờ khải thứ ba, bóng của khung cửa đã co lại thành một vệt ngắn dưới chân bàn.
Mặt trời đã lên đến đỉnh đầu.