Cánh cửa khép lại sau lưng. Trịnh Khải bước đến án thư, ngồi xuống, nhưng không cầm bút ngay. Câu nói vừa buông ra ngoài sân vẫn còn văng vẳng đâu đó trong đầu anh.
Nguyễn Khản thì đứng lại gần cửa, cũng không lên tiếng. Cả hai giữ im lặng một lúc, chỉ có tiếng lửa than trong lò sưởi góc phòng khẽ nổ lép bép.
Lúc sau, Trịnh Khải hắng giọng, xua đi khoảng lặng ấy.
"Khanh ngồi đi. Ta còn vài việc muốn hỏi."
Nguyễn Khản vâng dạ, ngồi xuống ghế đối diện, tư thế vẫn giữ nguyên vẻ cung kính thường thấy. Trịnh Khải thoáng thấy ánh mắt ông vẫn còn vương lại điều gì đó chưa nói hết.
“Nguyễn Khản này là người trong một thế gia lâu đời. Cha ông ấy là Nguyễn Nghiễm, trước đây cũng có chỗ đứng không nhỏ trong triều.”
Anh mỉm cười, khoanh hai tay lên bàn.
“Ta nghe nói phụ thân khanh từng được phong chức tham tụng, tước Xuân Quận công, văn võ đều từng trải?”
“Bẩm Chúa thượng, đúng vậy.”
Nguyễn Khản đáp lời, nét mặt đã trở lại vẻ bình thản.
“Phụ thân thần may mắn được Tiên Chúa trọng dụng, trước sau từng trấn nhậm nhiều nơi. Việc trong triều, việc ngoài trấn, người đều từng kinh qua.”
"Khanh hẳn cũng từ nghiệp ấy mà theo. Trước đây từng trấn thủ ở đâu?"
"Bẩm, thần từng có thời gian trấn thủ Hưng Hoá, rồi đến Sơn Tây. Sau được Chúa thượng cất nhắc, ở lại triều đình.”
Trịnh Khải gật đầu. Anh đưa tay kéo chiếc ấn vàng lại gần mình.
“Khanh đã đi qua nhiều nơi, bằng hữu, môn sinh hẳn không ít?”
Nguyễn Khản vội chắp tay đáp lời.
“Bẩm Chúa thượng, thần chỉ là thích giao du, kết bái. Tuyệt không có ý gì khác.”
"Thôi, ta còn không tin khanh sao? Vậy giờ Sơn Tây do ai coi giữ?"
"Bẩm Chúa thượng, hiện do em trai thần là Điền Nhạc hầu Nguyễn Điều trông coi."
Trịnh Khải vẫn gật nhẹ. Cái tên ấy, anh đã sớm nghĩ đến. Có điều, lòng dạ ra sao thì cần phải bàn thêm.
Trong đầu anh thoáng lóe lên một ý nghĩ khác.
“Nguyễn Khản từng ở Sơn Tây, sau đó khi mình giao chức Tham tụng thì Điều lại được đưa về đúng chỗ ấy. Có thể chỉ là trùng hợp, nhưng không loại trừ…”
“Thôi.”
Anh không nói ra suy nghĩ ấy, chỉ giữ lại như một dấu hỏi nhỏ, gác sang một bên.
"Nếu ta giao việc lớn cho Điều, khanh nghĩ đệ mình có làm nổi không?"
Nguyễn Khản hơi khựng lại. Ông đưa mắt nhìn anh, rồi ánh mắt lại rơi xuống bàn tay mình.
"Bẩm Chúa thượng."
Ông ngẩng lên nhìn anh, im lặng một lúc rồi mới nói tiếp.
"Em thần vốn tính khí cương trực, có phần nóng nảy, nhưng dùng binh không đến nỗi vụng về, cũng hiểu chút mưu kế. Nếu Chúa thượng có ý dùng, thần chỉ dám nói y chưa từng phụ lòng phụ thân và thần."
“Không tâng bốc quá mức, cũng không né tránh.”
Trịnh Khải gật đầu, coi như đã đủ để cân nhắc thêm.
"Còn người em út của khanh, không biết hiện giờ thế nào?”
Nguyễn Khản vẫn nhìn anh, có chút bất ngờ.
"Bẩm, ý Chúa thượng nói đến Nguyễn Du?"
"Đúng vậy."
"Bẩm, đệ ấy vẫn còn nhỏ, hiện đang chuyên tâm việc học, cố gắng đỗ đạt."
"Vậy thì cứ bồi dưỡng cho tốt."
Anh đặt nhẹ ngón tay lên chiếc ấn, từ từ xoa đầu rồng vàng.
"Nhân khanh am hiểu chuyện các trấn, ta muốn hỏi thêm."
Trịnh Khải nhìn thẳng vào Nguyễn Khản, giọng nói cũng nghiêm nghị hơn vài phần.
"Kinh thành được bốn nội trấn bao bọc là Sơn Tây, Kinh Bắc, Hải Dương, Sơn Nam. Tứ trấn này gần kinh nên có biến thì điều quân về được nhanh.”
Ánh mắt anh dần hướng về phía cánh cửa sổ đang hé mở.
“Còn các phiên trấn xa hơn như Hưng Hóa, Tuyên Quang, Cao Bằng, Lạng Sơn, Thái Nguyên, An Quảng tuy ít chịu ảnh hưởng trực tiếp từ đám kiêu binh trong kinh thành, nhưng lại khó điều động kịp thời khi cần."
Trịnh Khải lại đảo mắt về phía Nguyễn Khản.
“Ta nói đúng chứ?”
Nguyễn Khản nghe vậy liền cúi đầu, chắp tay.
“Bẩm Chúa thượng, quả thật như vậy. Ngoài ra còn có hai trấn Nghệ An và Thanh Hoa, vốn là đất tổ. Một trấn nữa là Thuận Hoá, xưa vốn thuộc về họ Nguyễn. Sau, nhân lúc Tây Sơn nổi lên, tiên Chúa sai quân nam tiến, lấy Thuận Hoá về nước ta.”
"Thuận Hóa à..."
Trịnh Khải khẽ lặp lại hai chữ ấy. Ánh mắt anh thoáng trầm xuống.
"Lấy về nước ta..."
Một dòng suy nghĩ chợt hiện lên trong đầu anh.
"Nếu đã phải nói là 'nước ta', vậy ra trong cách nói của người đời, Đàng Ngoài và Đàng Trong từ lâu đã chẳng còn là một cõi thống nhất nữa rồi."
Anh không kìm được thở dài.
"Chưa phải lúc."
Tuy đã gạt đi, nhưng trong lòng anh dường như đã có thêm một mối bận tâm mới.
"Ngoài Sơn Tây, các trấn còn lại hiện do những ai trấn thủ?"
"Bẩm Chúa thượng, Kinh Bắc hiện do Thần Trung Hầu Trương Tuân trấn giữ. Người này thần có quen biết đôi phần, tính khí cẩn trọng, ít khi tự ý làm gì ngoài phép tắc. Hải Dương thì do Trịnh Tự Quyền, tước Thái Đình Hầu lãnh chức trấn thủ."
Trịnh Khải khẽ dừng lại. Cái tên Hải Dương vừa thoáng qua, một mảnh ký ức khác lập tức hiện lên. Lần này là một cái tên khác hoàn toàn.
“Đinh Tích Nhưỡng.”
Nhưng cũng chỉ là một cái tên lướt qua trong đầu, không kèm theo chi tiết gì rõ ràng. Cứ như một bóng người thoáng hiện rồi tan biến ngay sau đó.
"Trịnh Tự Quyền là người thế nào?"
"Bẩm, người này thần ít qua lại, chỉ nghe nói tính khí ôn hòa, ít gây chuyện."
Trịnh Khải gật đầu, rồi hỏi tiếp, giọng có phần chậm hơn hẳn hai câu trước.
"Còn Sơn Nam?"
Nguyễn Khản có phần ngập ngừng. Giọng ông cũng nặng hơn.
"Bẩm Chúa thượng, Sơn Nam do danh tướng là Thạc Quận Công Hoàng Phùng Cơ trông coi.”
Trịnh Khải dừng lại lâu hơn hẳn những cái tên trước đó. Ánh mắt anh cũng trở nên sắc hơn.
“Khanh biết về người này đến đâu?”
“Bẩm, thần có biết đôi chút. Quận Thạc vốn trước đây là thuộc tướng dưới trướng Quận Việp.”
“Việp Quận công… võ tướng lẫy lừng Hoàng Ngũ Phúc ấy sao?”
Trịnh Khải hơi nhướng mày.
“Ta nhớ chính ông ta từng trực tiếp đem quân tiến xuống Thuận Hóa. Hình như Quận Huy trước khi đắc thế cũng từng ở dưới trướng người này.”
“Bẩm, đúng vậy.”
Trịnh Khải khẽ lắc đầu.
“Tiếc là đã mất rồi.”
Anh ngẫm lại cái tên ấy lần nữa. Một danh tướng như Hoàng Ngũ Phúc đã không còn, nhưng những người từng theo ông ta chưa hẳn đã chôn theo cùng.
“Cũng đáng để xem xét đấy.”
Nguyễn Khản vẫn tiếp tục.
“Quận Thạc dụng binh có phần cứng rắn, quân dưới trướng kỷ luật nghiêm, không phải hạng người dễ bị mua chuộc bằng lời ngon tiếng ngọt. Ông ta cũng có quan hệ khá rộng với các thổ hào, hào mục ở địa phương, có… có lẽ điều động binh lực khi cần không đến nỗi khó khăn."
"Lòng trung của ông ta thì sao?"
Nguyễn Khản trầm ngâm một lúc mới đáp.
"Bẩm Chúa thượng, thần không dám nói chắc lòng người. Chỉ biết trước nay ông ta vẫn giữ phép tắc, chưa từng nghe nói có ý riêng tư gì với triều đình."
Trịnh Khải gật đầu. Ngón tay đang xoa nhẹ chiếc ấn rồng cũng dừng lại.
“Vậy là đủ rồi.”
Cái tên Hoàng Phùng Cơ vốn đã nằm trong đầu anh từ trước. Nay nghe Nguyễn Khản nói thêm, những điều còn thiếu cũng dần khớp lại.
Nhưng người nắm binh quyền, vẫn phải dùng cho thật cẩn thận.
"Được rồi. Tạm gác lại đã.”
Anh bất chợt nhấn giọng.
“Bây giờ, ta sẽ nói thẳng cho khanh biết ý định của mình."
Nguyễn Khản lập tức ngồi thẳng người, cung kính chờ nghe.
Trịnh Khải hắng giọng, nhìn thẳng vào mắt Nguyễn Khản.
"Khanh cũng biết, quân Tam phủ tuy đã tạm yên nhờ mấy tấm tước vừa ban, nhưng phủ Chúa vẫn chưa có trong tay một lực lượng nào đủ để đối trọng, nếu chúng có ngày trở mặt.”
Trịnh Khải dừng lại một nhịp, quan sát nét mặt người trước mắt. Nguyễn Khản vẫn giữ nét mặt trầm ổn, nhưng ánh mắt đã có chút động.
“Ta muốn từng bước khiến binh lực quanh kinh thành không còn chỉ nằm trong tay Tam phủ. Nhưng ta sẽ không diệt trừ ngay lập tức, trước tiên để họ hiểu rằng phủ Chúa không phải chỉ dựa vào mỗi đám quân ấy mới đứng vững được."
Nguyễn Khản im lặng, ánh mắt có chút suy nghĩ.
"Nếu cứ để mọi việc chỉ trông cậy vào quân Tam phủ," Trịnh Khải nói tiếp, "thì phủ Chúa mãi mãi nằm trong tay họ, muốn làm gì cũng phải nhìn sắc mặt bọn kiêu binh mà liệu. Khanh hiểu ý ta chứ?”
“Nhưng bẩm Chúa thượng, thần còn có điều thắc mắc.”
“Khanh cứ nói.”
Nguyễn Khản hít một hơi thật sâu rồi mới cất lời.
“Hiện nay quân Tam phủ đâu chỉ có ở mỗi kinh thành. Họ vốn là ưu binh tuyển từ Thanh Nghệ, quân số đông, lại thiện chiến, nên từ các đời tiên Chúa đã chia thành nhiều đạo, phân bố ở kinh thành cùng các trấn lân cận. Nếu cứng rắn mà ra tay với họ, e rằng chẳng những kinh thành náo loạn, mà các nơi khác cũng khó tránh khỏi biến động.”
Trịnh Khải gật đầu đồng ý. Anh gõ nhẹ ngón tay lên mặt bàn, trầm ngâm suy nghĩ.
“Có lẽ mình nghĩ đơn giản quá rồi.”
Anh ngẩng lên, hỏi tiếp.
“Vậy ý khanh thế nào?”
Hồi lâu sau, Nguyễn Khản mới ngập ngừng.
“Bẩm Chúa thượng, thần ngu muội, không nghĩ ra cách gì vẹn toàn. Có lẽ trước hết nếu đám lính ấy hà hiếp dân lành, cứ lấy mấy tên cầm đầu ra xử theo pháp luật để răn dạy.”
Trịnh Khải nhíu mày. Cách này, không phải anh chưa từng nghĩ đến, nhưng lịch sử trong ký ức đã cho anh câu trả lời đắng ngắt. Sau khi mấy tên cầm đầu bị chém, đám còn lại càng thêm cuồng loạn.
“Phải bắt gọn một lúc.”
Anh thở dài.
“Chuyện này bàn sau. Khanh về Sơn Tây một chuyến đi."
Nguyễn Khản dường như định nói gì đó, nhưng rồi cũng lại thôi.
"Không cần triệu Nguyễn Điều về kinh ngay, cũng chưa cần viết mật thư gì cả. Khanh cứ đến gặp mặt, xem tận mắt tình hình quân sĩ dưới quyền y, nghe tận tai xem y nghĩ gì."
"Bẩm Chúa thượng, ý người là..."
"Ta muốn biết Điều có thực lòng nghe lời khanh không, có bất mãn gì với triều đình hay không, huy động được đến đâu, và có sẵn lòng đứng về phía phủ Chúa hay không. Những điều này, chỉ có khanh tận mắt thấy mới biết được thực hư, ta ngồi đây nghe báo lại cũng chẳng bằng."
Nguyễn Khản cúi đầu, chắp tay với anh.
"Thần hiểu ý Chúa thượng. Thần sẽ thu xếp lên đường trong vài ngày tới."
"Đi lặng lẽ thôi, không cần rình rang." Trịnh Khải dặn thêm. "Chuyện này càng ít người biết càng tốt. Việc trên triều ta sẽ giao cho Bùi Huy Bích xử lý, khanh cứ nói với bên ngoài rằng mình lao lực thành bệnh, cần đóng cửa tĩnh dưỡng.”
"Thần lĩnh mệnh."
Nguyễn Khản đứng dậy, cúi người hành lễ rồi lui ra. Bóng ông khuất sau cánh cửa, để lại Trịnh Khải ngồi một mình trong Nội Điện. Vài cơn gió luồn qua khe cửa, oà vào căn phòng.
Trịnh Khải tựa người vào ghế. Anh đưa tay về phía chồng khải tấu trên bàn, nói vọng ra ngoài.
“Gia Th… à không. Trần Lương. Đi gọi Dự Vũ vào đây.”
…
Không lâu sau, Dự Vũ được gọi vào. Y quỳ xuống hành lễ, dáng vẻ đã quen thuộc với việc được triệu đến bất chợt thế này.
Trịnh Khải ngẩng đầu khỏi mấy tờ khải tấu đang phê dở. Anh đặt bút lông xuống, mỉm cười với Dự Vũ.
“Ngươi hiện đã có người ở những nơi nào trong kinh thành?”
“Bẩm Chúa thượng, hiện đã có người ở mấy khu chợ lớn, quanh doanh trại Tam phủ, cùng vài nơi thường có người qua lại.”
Anh gật đầu, giọng vẫn nhẹ nhàng.
“Từ nay mở rộng thêm ra bốn nội trấn quanh kinh thành. Bắt đầu từ các tuyến buôn bán, quán trọ, bến đò, rồi tìm những người đáng tin mà giao việc. Không cần làm ồn ào, cứ từ từ bố trí trước, miễn là khi cần có thể tìm được người.”
Thấy Dự Vũ trầm ngâm, anh liền nói tiếp:
“Ta không cần ngươi lập thêm một mạng lưới dò la. Việc này chỉ để truyền tin. Khi ta có mật chỉ gửi riêng cho từng nơi, người của ngươi phải có mặt ở đó để tiếp nhận và chuyển đi. Ngoài việc ấy ra, không cần tự ý nghe ngóng hay can thiệp vào chuyện địa phương.”
Dự Vũ hơi ngẩn ra một chút, nhưng nhanh chóng cúi đầu.
"Thần hiểu. Sẽ từ từ thu xếp người, không để lộ tung tích. Nhưng để tuyển chọn người vừa trung thành vừa nhanh nhẹn, e là sẽ tốn nhiều thời gian, thưa Chúa thượng.”
“Không sao, cứ vậy mà làm. Chưa cần gấp."
"Vậy thần xin lĩnh mệnh. Sẽ lui xuống chuẩn bị ngay."
Dự Vũ cúi người lui ra. Cánh cửa một lần nữa khép lại, phát ra tiếng “cạch” nhẹ.
Trịnh Khải ngồi lại một mình, nhìn chồng khải tấu vẫn còn dang dở trên án. Anh cầm lại cây bút lông, nhưng hồi lâu vẫn chưa đặt xuống.
Đầu óc anh vẫn còn vương vấn những cái tên vừa nghe qua, những người anh đã tận mắt gặp gỡ và cả những mảnh ghép sót lại trong ký ức. Tất cả dần khớp lại thành một tấm bản đồ trong tâm trí, tuy vẫn còn đang dang dở, thủng lỗ chỗ.
Nhưng rồi ý nghĩ ấy cũng nhường chỗ cho một điều khác, gần gũi hơn, nhưng cũng chẳng kém phần hệ trọng.
Anh nắm chặt tay, lập tức đứng bật dậy.
Anh phải đến chỗ em trai của mình.