Trịnh Khải ngồi một mình trong Nội Điện, trước mặt là chồng khải tấu đã vơi bớt từ sáng. Trịnh Cán vẫn như cũ, chưa thấy khá hơn, cũng chưa xấu đi. Cáo thị cầu danh y đã dán khắp các cửa thành từ hôm qua. Người của phủ Chúa cũng đã được sai đi dò hỏi tung tích Lê Hữu Trác, giờ chỉ còn chờ tin.
Anh xoay chiếc bút lông trong tay, không viết nữa, chỉ nghĩ.
“Quân Tam phủ tạm yên nhờ mấy tấm tước vừa ban ra. Nhưng đó chỉ là cách kìm chân. Phủ Chúa vẫn cần một lực lượng đủ mạnh để đối phó với chúng nếu có biến.”
Trịnh Khải vươn tay về phía chiếc ấn vàng, xoa nhẹ lên đầu rồng.
“Muốn làm được vậy, phải có người cầm được quân, lại có quan hệ với các trấn bên ngoài kinh thành.”
Nguyễn Khản hiện lên trong đầu anh trước tiên. Đường quan trường rộng, có tiếng nói trong triều, nhưng một mình ông vẫn chưa đủ.
Trịnh Khải lắc đầu. Anh đặt bút xuống, một tay chống cằm, tay kia vẫn đặt trên đầu rồng.
“Nguyễn Điều.”
Cái tên ấy khiến anh nhớ đến chuyện sau này hai anh em Nguyễn Khản từng tính chuyện dựa vào lực lượng các trấn để đối phó với kiêu binh. Nhưng khi ấy mọi chuyện chưa kịp tiến hành đã bị quân Tam phủ phát giác.
“Nếu việc ấy có thể đến sớm hơn, biết đâu tình thế sẽ khác.”
Trịnh Khải lại nhớ đến người em út của Nguyễn Khản.
“Nguyễn Du.”
Nhưng người ấy hiện giờ còn quá trẻ. Bây giờ thì có thể là thần đồng, song chưa có công danh, càng không thích hợp để giao quân.
Cuối cùng, một cái tên khác hiện lên.
“Hoàng Phùng Cơ.”
Ngón tay anh ấn mạnh hơn lên đầu rồng.
Người này thì khác. Hiện giờ đã là võ tướng có thực lực, trong tay thực sự có quân. Nhưng chỉ dựa vào những gì còn sót lại trong ký ức mà trao quyền cho một người chưa từng gặp mặt vẫn quá mạo hiểm.
“Trước hết, phải dò lại Nguyễn Khản đã.”
Trịnh Khải đặt bút xuống, gọi người ngoài cửa.
“Trần Lương.”
Cậu thái giám trẻ bước vào, quỳ xuống.
"Bẩm Chúa thượng."
"Ngươi qua mời Toàn Quận công vào đây, nói ta có việc muốn bàn."
"Thần lĩnh mệnh."
Trần Lương lui ra. Trịnh Khải ngồi lại, xoa hai bên thái dương. Đầu óc anh vẫn còn vướng vít giữa chuyện Trịnh Cán, chuyện kiêu binh, chuyện những cái tên còn chưa rõ lòng dạ ra sao.
Chưa lâu sau, cửa lại mở. Gia Thọ bước vào, tay bưng một chiếc khay lớn, phía sau còn hai tên tiểu thái giám khiêng theo mấy bó củi và ống tre.
"Bẩm Chúa thượng, những thứ người dặn, thần đã chuẩn bị xong."
Gia Thọ đặt khay xuống. Trên đó có một xô nước, một bát hồ gạo nếp đã quấy sẵn, đặc sánh, cùng chiếc khuôn gỗ hai mảnh đã được thợ mộc làm theo đúng bản vẽ hôm trước.
Anh giật mình, vội hỏi y.
“Ngươi có gặp Trần Lương bên ngoài không?”
“Bẩm Chúa thượng, thần không thấy ạ.”
“Thôi vậy.”
Nguyễn Khản còn chưa đến. Anh thở dài, nghĩ đến việc tranh thủ làm nốt trước khi ông tới, vừa tính toán xem sẽ nói gì nếu bị bắt gặp.
Trịnh Khải đứng dậy, nhìn qua một lượt.
"Gỗ với tre này khô cả chưa?"
"Bẩm, đã phơi khô kỹ."
"Tốt. Chúng ta ra ngoài sân làm.”
Nói rồi, Trịnh Khải đứng dậy, bước thẳng ra ngoài. Gia Thọ vội nâng chiếc khay theo bước anh. Hai tên thái giám cũng lục tục đi theo.
Trịnh Khải dừng lại trước chiếc bàn gỗ đã được chuẩn bị sẵn. Trên bàn cũng chất đầy những vật dụng cần thiết. Gần đó còn một bếp than nhỏ bằng gạch, được dựng nhanh chóng hôm qua.
Anh nhìn từng thứ một lúc. Trịnh Khải bất giác nhớ lại cảnh làm xà phòng lần trước với Trịnh Cán.
“Nhị đệ…”
Anh xua tan ý nghĩ vừa rồi, gật đầu hài lòng rồi quay qua Gia Thọ đang đặt chiếc khay xuống bàn.
“Ngươi ở lại đây, ghi chép cho ta."
Gia Thọ hơi ngạc nhiên.
"Bẩm Chúa thượng, như lần trước ấy ạ?"
"Đúng vậy. Lát nữa ta làm thử vài lần, mỗi lần dùng bao nhiêu, tỷ lệ ra sao, ngươi đều phải ghi lại đầy đủ. Có vậy lần sau mới biết mình đã thử qua những gì, tránh lặp lại chỗ đã sai."
"Thần hiểu."
Gia Thọ chạy vào trong lấy giấy bút, ngồi xuống một góc, chờ sẵn.
Trịnh Khải cũng không để ý nữa. Anh quay qua mấy bó củi khô, đưa tay chạm nhẹ. Hai tiểu thái giám đã rời đi từ nãy.
Anh hít một hơi, cầm con dao nhỏ, bắt đầu chẻ những thanh gỗ, đoạn tre thành từng khúc ngắn, dài chừng gang tay. Anh sau đó chất chúng vào một chiếc hộp sắt có nắp đậy cùng hai tay cầm nhỏ, thứ vừa được thợ rèn làm gấp theo lời dặn sáng nay. Trên nắp hộp đã đục sẵn một lỗ nhỏ bằng đầu đũa.
Anh đậy nắp hộp lại, đặt lên bếp than nhỏ ở gần chiếc bàn. Thế rồi Trịnh Khải cúi xuống, châm lửa vào đống cỏ khô phủ trên lớp than
"Sao lại phải đậy kín thế này ạ?"
Gia Thọ hỏi, mắt không rời tay anh.
Trịnh Khải ngắm nhìn ngọn lửa đang bập bùng, lúc sau mới đáp lời.
"Nếu để lửa cháy thoải mái, gỗ với tre sẽ thành tro hết. Đậy kín lại, chỉ chừa một lỗ nhỏ cho khí thoát ra, lửa bên trong không đủ khí để cháy bùng, chỉ âm ỉ mà thành than."
Gia Thọ ghi lại vài chữ, không hỏi thêm.
Khói mỏng bắt đầu thoát ra từ lỗ nhỏ trên nắp hộp, lúc đầu đậm, sau nhạt dần. Trịnh Khải ngồi xổm xuống bên cạnh, thỉnh thoảng lại khều lửa bên dưới bếp, giữ cho nhiệt không tắt cũng không bùng quá lớn.
Thời gian từ từ trôi. Anh không làm việc khác, chỉ thi thoảng đứng dậy vươn vai, mắt vẫn không quên liếc về phía hộp sắt.
Đến khi khói từ lỗ nhỏ đã gần như không còn, Trịnh Khải mới cẩn thận lấy móc, gắp hộp ra khỏi bếp, đặt sang một bên cho nguội.
“Phù… xong một bước.”
Đợi hộp nguội hẳn, anh mở nắp ra. Bên trong không còn là gỗ, tre nữa, mà là những khúc than đen giòn, nhẹ hơn hẳn so với lúc còn nguyên khúc gỗ ban đầu.
Trịnh Khải lấy một chiếc chày gỗ nhỏ trên bàn, đập vụn từng khúc than ra. Anh lại dùng một tấm sàng tre mắt thưa, sàng qua sàng lại, để những mảnh than quá to rơi lại, giữ phần vụn nhỏ đều nhau lọt qua sàng.
"Bao nhiêu gỗ, tre ta dùng lúc nãy, ngươi có nhớ không?"
Tay Trịnh Khải vẫn không ngừng sàng.
"Bẩm, thần đã ghi lại từ đầu, đủ cả."
"Tốt."
Đống than vụn dần đầy lên trong một chiếc thau gỗ. Có phần hạt to hơn từ than gỗ, có phần nhỏ mịn hơn từ than tre, lẫn thêm một lớp bụi than mịn rơi xuống đáy sàng sau cùng.
Trịnh Khải múc từng phần than vào một chiếc chậu lớn, trộn đều ba loại lại với nhau. Lần này anh vẫn chỉ áng chừng bằng mắt, dựa theo cảm giác.
Trịnh Khải múc một ít nước, rưới từng chút vào đống than, dùng tay nhào đều. Than khô hút nước rất nhanh, chưa được bao lâu đã thấy khô lại như cũ.
Anh thêm nước tiếp, rồi múc thêm một muôi hồ gạo nếp, trộn vào cùng.
Hỗn hợp bắt đầu sệt lại, dính vào các ngón tay, nhưng vẫn còn rời rạc, chưa kết thành khối.
"Ghi lại, một chậu than, ba muôi nước, một muôi hồ."
Gia Thọ cắm cúi viết.
Trịnh Khải thêm nửa muôi hồ nữa, tiếp tục nhào. Lần này hỗn hợp bắt đầu dẻo hơn, có thể vo thành một nắm nhỏ trong lòng bàn tay mà không rã ra ngay.
Anh không chắc đây đã là tỷ lệ đúng hay chưa. Trong ký ức, anh chỉ nhớ đại khái rằng than với chất kết dính phải đủ để ép thành khối, giữ được hình dạng sau khi khô. Còn phải bao nhiêu phần than, bao nhiêu phần hồ mới vừa, không có con số nào hiện ra rõ ràng trong đầu.
“Nếu nguyên lý ấy đúng như những gì còn sót lại trong ký ức, hỗn hợp này phải làm được.”
Nhưng từ những lần làm xà phòng, thử nghiệm uế khí khi trước, anh giờ đã hiểu biết một chuyện có thể làm được, và tự tay làm ra nó, vốn là hai việc khác hẳn nhau.
"Ghi thêm, nửa muôi hồ nữa."
"Thần đã ghi."
Trịnh Khải bưng chậu hỗn hợp lại gần chiếc khuôn gỗ. Khuôn đã được ghép sẵn hai mảnh bán nguyệt quanh những chốt gỗ đứng thẳng, tạo thành một khoang tròn ở giữa.
Anh múc từng nắm hỗn hợp, nhét vào khoảng trống quanh các chốt, dùng ngón tay ấn chặt cho đều, không để hở khoảng trống nào giữa các lớp.
Gia Thọ đứng cạnh, mắt theo dõi từng động tác, tay vẫn cầm bút sẵn.
Khi khoang tròn đã đầy, Trịnh Khải đặt tấm ép có khoét lỗ lên trên, để các chốt gỗ xuyên qua đúng vị trí đã định.
Anh đặt hai tay lên tấm ép, dồn sức ấn xuống.
“Vào đi.”
Hỗn hợp bên trong khuôn kêu lên một tiếng ộp nhẹ, nước và hồ dư thừa bị ép trào ra hai bên khe khuôn.
Anh giữ nguyên lực ép một lúc, rồi mới thả tay ra.
Trịnh Khải tháo tấm ép, đặt sang một bên. Anh cẩn thận tách hai nửa khuôn bán nguyệt ra khỏi nhau.
Từng chiếc chốt gỗ được rút ra một, để lại những lỗ tròn xuyên suốt thân khối than.
Một khối than hình trụ hiện ra, mặt ngoài còn ướt, những lỗ nhỏ chạy dọc từ trên xuống dưới, đúng như anh tưởng tượng.
Trịnh Khải dừng tay, nhìn khối than vừa được lấy ra khỏi khuôn.
Anh không nói gì, chỉ nhìn nó.
Có một chút gì đó nhẹ nhõm, nhưng không nhiều. Ít nhất, cái khuôn đã cho ra được một vật có hình dạng, thay vì một đống bùn than nhão nhoẹt.
“Gặp may rồi.”
Anh chưa biết khối này khi khô có còn giữ nguyên hình hay không. Chưa biết nó cầm lên có vỡ vụn ngay hay không. Chưa biết đốt lên sẽ cháy thế nào, có nhiều khói không, cháy được bao lâu.
"Ghi lại tỷ lệ mẻ này."
Anh nói, giọng vẫn giữ nguyên vẻ thận trọng.
"Để riêng ra một chỗ, đợi khô rồi tính tiếp."
"Thần đã ghi đủ."
Trịnh Khải đặt khối than lên một tấm ván sạch, định nói thêm điều gì đó thì có tiếng bước chân truyền đến.
"Chúa thượng?"
Trịnh Khải quay người nhìn lại.
Nguyễn Khản đang đứng đó, không hành lễ mà chỉ sững người. Nhìn biểu cảm, anh cũng hiểu ông đang nghĩ gì.
Anh xoay người, nhìn lại khoảng sân một lượt. Gia Thọ đang đứng một góc, tay cầm bút, trước mặt là mấy trang giấy chi chít chữ. Chiếc khuôn gỗ nằm lăn lóc trên bàn, cạnh đó là một vật hình trụ màu đen, mặt ngoài lỗ chỗ những lỗ tròn, còn ướt nước.
Anh lại nhìn xuống tay mình.
Tay áo đỏ rực đã lấm bẩn.
Hai lòng bàn tay anh đen xì, dính đầy bụi than và hồ gạo nếp, còn hơi nhơm nhớp.