Đặng Thị Huệ ngẩng lên nhìn Trịnh Khải, tay vẫn đặt nhẹ trên trán con trai.
"Chúa thượng."
Trịnh Khải bước lại gần, không lên tiếng ngay. Anh đứng cạnh giường, nhìn Trịnh Cán một lúc. Cậu bé nằm im, gương mặt vẫn còn ửng đỏ, nhưng hơi thở đã đều hơn nhiều so với hình dung ban đầu khi anh vừa bước vào.
Trịnh Cán khẽ mở mắt, chớp vài cái rồi mới nhận ra người đứng cạnh giường.
"Đại ca?"
"Ừ, đại ca đây."
Trịnh Khải ngồi xuống mép giường, giọng nhẹ hẳn đi.
"Hôm nay đệ thấy trong người thế nào?"
"Vẫn hơi mệt ạ."
Trịnh Cán đáp, giọng cậu vẫn còn khàn.
"Nhưng đệ đỡ hơn rồi."
Trịnh Khải gật đầu, quay sang Đặng Thị Huệ.
"Nhị đệ ăn uống thế nào mấy hôm nay? Có ngủ được không?"
"Ăn được ít cháo loãng, ta cũng không dám cho ăn nhiều."
Đặng Thị Huệ đáp, tay vẫn không rời khỏi trán con.
Anh để ý thấy trên gương mặt bà có thêm hai quầng thâm nhỏ. Thần sắc cũng mệt mỏi hơn trước.
"Đêm qua sốt cao, đến gần sáng mới hạ. Cả đêm cứ trở mình, ho từng cơn, có lúc còn nói mê."
"Còn ho có đờm không?"
"Có. Nhưng ít hơn hai hôm trước."
Trịnh Khải nhìn sang bát thuốc đã cạn quá nửa trên khay, không hỏi thêm gì nữa.
"Đệ nghỉ thêm chút nữa đi."
Anh xoa nhẹ đầu Trịnh Cán.
"Đại ca ở đây một lát."
Trịnh Cán gật đầu, mí mắt đã bắt đầu trĩu xuống, chẳng mấy chốc lại thiếp đi.
Anh ngắm nhìn em trai một lúc. Thế rồi Trịnh Khải đứng dậy, ra hiệu cho Đặng Thị Huệ ra góc phòng, cách xa giường một chút.
"Tuyên Phi không phải từng nói trước đây nhị đệ đã khá hơn sao?"
Đặng Thị Huệ gật đầu, giọng có phần trầm xuống.
"Hồi Tiên Chúa còn tại thế đã mời danh y Lê Hữu Trác vào phủ khám cho Cán nhi. Khi ấy bệnh tình cũng có lúc chuyển biến tốt hẳn, ăn ngủ đều đặn, ít khi lên cơn sốt như bây giờ."
"Sau đó thì sao?"
"Sau khi Tiên Chúa băng hà, biến loạn nổi lên, ông ấy cũng rời khỏi kinh thành, không rõ đi đâu. Từ đó các ngự y trong Thái Y viện tiếp tục lo việc chữa trị cho Cán nhi."
Đặng Thị Huệ dừng lại một chút, ánh mắt có phần khó chịu.
"Nhưng dạo gần đây, bệnh tình không thấy khá lên, có khi còn nặng hơn trước."
Trịnh Khải thấy hơi kỳ lạ. Anh liếc nhìn Trịnh Cán đang nằm nghỉ.
"Sao lại vậy?"
Đặng Thị Huệ lắc đầu, đưa mắt nhìn về phía bát thuốc trên khay.
"Ta cũng không rõ. Chỉ là..."
Bà ngừng lại, nhìn kỹ bát thuốc hơn.
"Hình như phương thuốc gần đây đã đổi khác so với trước."
Trịnh Khải rùng mình một cái.
"Vì sao đổi?"
"Ta không hỏi kỹ. Các ngự y bảo rằng cần điều chỉnh lại theo tình trạng hiện tại của Cán nhi."
Giọng bà mang theo vài phần bực bội.
"Nhưng ta thấy đổi tới đổi lui, bệnh vẫn không thấy đỡ, có khi mỗi lần đổi thuốc lại thấy Cán nhi mệt hơn."
Trịnh Khải chau mày, im lặng một lúc. Một cảm giác bực bội dần lan ra trong tâm trí anh. Nhưng anh nhanh chóng bình tĩnh trở lại
“Trước tiên phải lần lại từng bước xem ai đã đổi cái gì, đổi khi nào, và vì sao.”
"Ta sẽ cho gọi các ngự y đến hỏi rõ."
Anh nói, xoay người tiến thẳng ra cửa.
"Tuyên Phi cứ ở đây trông nom đệ."
Trịnh Khải sang gian phòng bên cạnh, cách xa chỗ Trịnh Cán đang ngủ. Vài vị ngự y đã được gọi tới, đứng xếp hàng chờ sẵn, quỳ xuống hành lễ khi thấy anh bước vào.
"Miễn lễ."
Anh ngồi xuống ghế, nhìn một lượt những người đang đứng trước mặt.
"Ta hỏi các khanh vài việc, cứ theo đúng thực mà đáp."
"Dạ."
"Hiện nay chẩn đoán bệnh tình của nhị đệ là gì?"
Một vị ngự y đứng đầu chắp tay đáp.
"Bẩm Chúa thượng, Công tử vốn thể trạng suy nhược từ nhỏ, phế khí không đủ, lại thêm phong hàn xâm nhập nên sinh ho, sốt."
Anh ném cho mấy ngự y ánh nhìn sắc lẹm. Giọng gằn hơn vài phần.
"Trước đây Lê Hữu Trác từng bốc thuốc cho nhị đệ, khi ấy bệnh tình rõ ràng có chuyển biến tốt. Vậy vì sao sau này lại đổi phương thuốc khác?"
Các ngự y nhìn nhau một thoáng. Một vài người đã hơi run lên. Người vừa đáp lại tiếp tục.
"Bẩm Chúa thượng, phương thuốc của Lê thần y khi ấy dùng để bồi bổ nguyên khí, hợp với thể trạng lúc đó của Công tử. Sau này khi phong hàn nặng hơn, thần cùng các đồng liêu cho rằng cần đổi sang phương thanh nhiệt, giải biểu trước, rồi mới tính đến bồi bổ sau."
"Phương cũ đã dùng trong bao lâu trước khi đổi?"
"Bẩm, chừng hai tháng."
"Sau khi đổi, bệnh tình biến chuyển thế nào?"
Vị ngự y hơi khựng lại, không đáp ngay.
"Bẩm... cũng có lúc đỡ, có lúc lại trở nặng."
Trịnh Khải siết chặt tay lên thành ghế. Hai hàng lông mày cũng gần nhau hơn.
"Các khanh có ghi lại từng lần cho thuốc không? Ngày nào dùng phương gì, liều lượng ra sao, sau đó bệnh tình thế nào?"
Lần này cả mấy vị ngự y đều im lặng một lúc.
"Bẩm Chúa thượng, việc ấy... không phải lúc nào cũng ghi chép đầy đủ."
Trịnh Khải hít một hơi thật sâu. Anh cố gắng để không tỏ vẻ trách móc.
Dù sao anh cũng không phải thầy thuốc, không thể phán xét đúng sai trong từng phương thuốc của họ. Nhưng một việc quan trọng như vậy mà lại không có ghi chép rõ ràng để đối chiếu, thì khó mà biết được đâu là nguyên nhân thật sự khiến bệnh tình trồi sụt thất thường.
Anh thở ra, lấy giọng nghiêm nghị ra lệnh.
"Từ nay, mỗi lần cho nhị đệ dùng thuốc gì, liều lượng bao nhiêu, đều phải ghi chép đầy đủ, kèm theo tình trạng trước và sau khi dùng. Các khanh đem hết đơn thuốc đã kê từ trước đến nay cho ta xem."
"Thần lĩnh mệnh."
Một vị ngự y vội lui ra ngoài, rồi nhanh chóng trở vào cùng một tờ giấy, kính cẩn dâng cho anh.
Trịnh Khải ngồi im một lúc, ngón tay gõ nhẹ lên thành ghế. Anh đưa mắt nhìn từng dược liệu và cách sắc thuốc trên tờ giấy. Càng đọc, bàn tay anh lại càng siết chặt.
“Chết tiệt. Không hiểu gì cả.”
Lát sau, anh hạ tờ giấy xuống, nhìn thẳng vào mấy ngự y.
"Phương thuốc của Lê Hữu Trác từng khiến bệnh tình chuyển tốt trong một khoảng thời gian dài. Ta không nói phương thuốc sau này của các khanh là sai. Nhưng có một thứ từng hiệu quả, nay lại không dùng đến, ta muốn biết rõ vì sao, cũng muốn có người so sánh lại cho tường tận."
Anh dừng lại một nhịp, rồi nói dứt khoát.
"Ta sẽ cho người đi mời Lê Hữu Trác trở lại kinh thành. Lúc đó, các khanh hãy cùng ông ấy luận đàm lần nữa rồi cho ta một câu trả lời thoả đáng."
Các ngự y cúi đầu, đồng thanh đáp.
"Thần tuân chỉ."
Trịnh Khải cũng không lãng phí thời gian. Anh đứng dậy đưa lại tờ giấy cho người ngự y, rồi xoay người ra ngoài.
“Các khanh liệu mà chuẩn trị cho tốt.”
…
Trịnh Khải trở lại phòng Trịnh Cán. Đặng Thị Huệ vẫn ngồi nguyên chỗ cũ, chỉ là giờ tay bà đang cầm một chiếc quạt nan nhỏ, khe khẽ phe phẩy gần chân giường.
Anh tiến lại gần giường, đột nhiên chú ý đến một vật được đặt ở nền gạch cuối giường.
Đó là một chiếc hỏa bồn bằng đồng, thấp và rộng. Miệng bồn mở, bên trong là lớp tro xám phủ kín, không thấy ngọn lửa nào bốc lên, chỉ có hơi ấm tỏa ra đều đặn trong không khí.
Một cung nữ đứng gần đó, tay cầm thanh sắt nhỏ, khều nhẹ lớp tro. Một vệt đỏ hồng hiện ra dưới lớp tro xám, rồi cô lại phủ tro lên như cũ.
Trịnh Khải đứng nhìn một lúc. Cục than vừa lộ ra ngoài đã hồng rực, nhưng phần lõi bên trong vẫn còn thấy màu đen sẫm.
Chợt Trịnh Cán trên giường khẽ ho hai tiếng, rồi lại chìm vào giấc ngủ.
Trịnh Khải giật mình, nhìn sang cậu nhóc, rồi lại nhìn về phía hỏa bồn.
“Thứ này muốn giữ nó cháy đều, cháy lâu mà không sinh khói mù, vẫn phải nhờ vào tay người liên tục khều, phủ, điều chỉnh.”
Anh nhìn những cục than lớn nhỏ không đều nhau nằm lẫn trong tro, một ý nghĩ chợt lóe lên trong đầu.
“Không có ai trông chừng, than tắt lúc nào không hay, mà trông chừng không khéo, khói lại tràn ra khắp phòng. Vậy chi bằng từ đầu đã cho nhiên liệu một hình dạng nhất định, kích thước như nhau, có lỗ thông xuyên suốt thân, thì lửa cháy vào trong cũng đều hơn, không cần cứ mãi khều tro như thế này.”
Trong đầu anh hiện lên hình ảnh những khối than tròn, mặt trên xếp thành hàng lỗ tổ ong, thứ mà kiếp trước anh vẫn thấy người ta bán đầy ngoài chợ, đốt lò sưởi, nấu nướng quanh năm.
Than tổ ong.
Ý nghĩ ấy đến rất nhanh, nhưng chưa có hình dạng cụ thể trong đầu anh, chỉ là một cái tên, một dáng vẻ mơ hồ còn sót lại từ ký ức xa xưa.
“Chúa thượng ngẩn người làm gì vậy?”
Trịnh Khải quay lại chỗ Đặng Thị Huệ, chỉ vào chiếc hỏa bồn.
"Cái này để cách xa giường thêm chút nữa. Đừng để gần Cán nhi quá."
Đặng Thị Huệ hơi ngạc nhiên.
"Trời lạnh thế này, để xa sợ Cán nhi sẽ không đủ ấm."
"Không cần sát giường vẫn đủ ấm cho cả phòng."
Trịnh Khải xua tay.
"Nhưng nếu để gần, hơi than với khói bốc lên, hít vào sẽ không tốt cho người đang bệnh."
Đặng Thị Huệ nhìn anh một lúc, rồi cũng ra hiệu cho cung nữ dịch chiếc hỏa bồn về xa hơn.
"Ngoài ra, phòng này không nên đóng kín cả ngày. Thỉnh thoảng Tuyên Phi cũng nên hé cửa sổ một chút cho thoáng khí, đừng để hơi than với hơi người tù đọng mãi trong phòng."
Đặng Thị Huệ nhíu mày, ngước lên nhìn anh.
"Nhưng trời lạnh thế này, mở ra Cán nhi có thể bị cảm thêm."
"Không cần mở toang, chỉ hé một khe nhỏ, một lúc rồi đóng lại cũng được. Giữ than cháy đều, đừng để khói tích lại là chính."
Đặng Thị Huệ gật đầu, tuy vẫn chau mày.
"Chăn đệm của nhị đệ phải giữ khô ráo, ẩm quá dễ sinh bệnh thêm. Nước uống, chén bát đều phải sạch sẽ. Cái gì nhị đệ ho khạc ra, phải dọn ngay, không để lâu trong phòng."
Đặng Thị Huệ đặt cây quạt xuống, nhìn sang Trịnh Cán rồi lại nhìn thằng vào anh.
"Ta là mẫu thân của Cán nhi, chứ không phải kẻ khờ khạo. Mấy việc trên không cần Chúa thượng nhắc nhở, ta vẫn biết phải làm thế nào.”
“Ta chỉ nhắc vậy thôi. Tuyên Phi nếu đã biết từ trước thì thôi vậy, lưu ý là được.”
Đặng Thị Huệ gật đầu, không nhìn anh nữa.
Trịnh Khải lại quay sang nhìn Trịnh Cán đang ngủ thêm một lúc. Anh đặt nhẹ tay lên trán cậu nhóc.
Vẫn còn hơi ấm.
Trịnh Khải thở dài, quay sang Đặng Thị Huệ, giọng dịu lại.
"Ta cho gọi Lê Hữu Trác về rồi. Tuyên Phi cứ yên tâm chăm sóc nhị đệ, có gì cần, cứ sai người báo cho ta. Ta sẽ qua ngay.”
"Đa tạ Chúa thượng."
Anh nhìn Trịnh Cán lần cuối, rồi bước ra khỏi phòng.
…
Về đến Nội Điện, Trịnh Khải ngồi xuống án thư, kéo một tờ giấy dó trắng lại gần, cầm bút lông nhúng vào nghiên mực.
Hình ảnh chiếc hỏa bồn, lớp tro xám, cục than đỏ hồng bên ngoài đen sẫm bên trong, vẫn còn lởn vởn trong đầu anh.
Anh đặt bút, vẽ một hình trụ đứng, rồi gạch bỏ một nửa, thay bằng hai đường thẳng song song, thể hiện hai mảnh khuôn ghép lại với nhau. Ở giữa thân hình trụ, anh chấm thêm mấy chấm tròn nhỏ, xếp thành hàng dọc từ trên xuống dưới.
Bên cạnh đó, anh vẽ riêng một hình khác, cắt ngang từ trên nhìn xuống.
Một tấm gỗ phẳng nằm dưới cùng làm đế. Trên mặt tấm gỗ ấy, anh đánh dấu vài vị trí, vẽ những chốt nhỏ dựng thẳng đứng lên, xếp cách đều nhau. Hai nửa khuôn hình bán nguyệt ôm lấy các chốt gỗ ấy từ hai bên, ghép lại thành một khoang tròn ở giữa.
Đến đây, Trịnh Khải dừng lại, chống cằm suy nghĩ.
“Có phức tạp quá không nhỉ.”
Anh cầm tờ giấy lên trước mắt.
“Tin vào bọn họ vậy.”
Thế rồi Trịnh Khải lại đặt bút. Phía trên khoang tròn, anh vẽ thêm một tấm gỗ khác, có những lỗ nhỏ khoét sẵn, đúng vị trí để các chốt gỗ từ dưới xuyên lên qua các lỗ ấy.
Lúc sau, Trịnh Khải hài lòng dừng bút, nhìn lại tờ giấy trước mặt.
Những đường nét nguệch ngoạc, tỷ lệ không đều, có chỗ gạch xóa vài lần vẫn chưa vừa ý.
“Chắc thế này là đủ để hiểu rồi.”
Anh lại nhìn tờ giấy một lượt nữa. Đây mới chỉ là cái khuôn. Muốn làm ra khối than, trong trí nhớ anh vẫn còn vài mảnh vụn: nghiền, trộn, ép rồi phơi.
Còn tỷ lệ cụ thể thế nào, ép ra sao thì anh không nhớ rõ.
Trịnh Khải viết thêm vài chữ bên lề giấy.
Than gỗ.
Than tre.
Hồ gạo nếp.
“Cứ thử trước đã.”
Anh lại nhớ về hình ảnh cái hỏa bồn trong Đoài cung. Một khối than có hình dạng, kích thước đồng đều, lại có lỗ thông xuyên thân, hẳn sẽ cháy đều hơn đống than vụn chất lộn xộn trong hỏa bồn.
“Nếu làm được từ những thứ sẵn có, hẳn là có thể dùng được ở nhiều nơi.”
Nhưng Trịnh Khải không nghĩ xa hơn. Trước mắt, một khối than cháy đều hơn cho căn phòng bệnh đã là đủ.
Trịnh Khải cho gọi Gia Thọ vào. Y bước vào, quỳ xuống hành lễ, rồi đứng dậy đến gần án thư khi được anh vẫy tay gọi lại.
"Ngươi xem cái này."
Trịnh Khải đẩy tờ giấy về phía Gia Thọ.
Gia Thọ cầm lấy, nhìn một lúc, mày hơi nhíu lại.
"Bẩm Chúa thượng, đây là... Chúa thượng muốn làm gì vậy ạ?"
"Một loại nhiên liệu mới."
Gia Thọ nhìn kỹ hơn vào hàng chấm tròn trên bản vẽ.
"Những cái lỗ này để làm gì ạ?"
"Để cho khí đi qua, cháy cho đều."
Trịnh Khải đáp ngắn gọn.
Gia Thọ gật đầu, tuy vẻ mặt vẫn chưa hiểu hết, nhưng không hỏi thêm. Có lẽ y đã dần quen thuộc với những thứ mới lạ của anh.
Trịnh Khải chỉ vào phần vẽ khuôn gỗ.
"Ngươi qua Công phiên, tìm thợ mộc làm thử cái khuôn này trước. Làm ít thôi, để xem có dùng được không đã."
"Thần lĩnh mệnh."
"Nếu làm ra rồi mà khuôn không tháo được, cứ sửa lại khuôn cho tới khi tháo ra dễ dàng."
Gia Thọ cúi đầu, cẩn thận gấp tờ giấy lại, cất vào trong người.
"Thần sẽ tìm người làm ngay."
“À khoan đã.”
Trịnh Khải gọi y lại.
“Không biết Chúa thượng còn điều gì sai bảo.”
Anh nhìn xuống cây bút lông còn thấm mực. Chậm rãi cất tiếng.
“Việc này ngươi cứ để Trần Lương đi làm. Ta có việc khác hệ trọng hơn.”
Anh ho nhẹ một cái, rồi nghiêm giọng.
“Tí nữa ngươi thay ta soạn cáo thị cho toàn thiên hạ, mời danh y vào kinh giúp trị bệnh cho nhị đệ. Những ai có thể giúp bệnh tình thuyên giảm, phủ Chúa thưởng mười lạng vàng, nếu khỏi hẳn, có thể xét công mà ban tước.”
Gia Thọ ngạc nhiên, ấp úng đáp lời.
“Bẩm Chúa thượng, thưởng như vậy có phải là nhiều quá không.”
“Không!”
Trịnh Khải dứt khoát. Bàn tay anh khẽ siết chặt lại.
“Nếu nội khố thiếu, cứ tạm thời dừng hầm khí lại. Nếu chưa đủ, chi tiêu trong phủ cũng có thể cắt bớt. Sức khoẻ nhị đệ là quan trọng nhất.”
Anh ngừng lại, ánh mắt hướng ra bên ngoài.
“Còn nữa, hạ chỉ sai các nơi truy tìm tung tích Lê Hữu Trác. Tìm được ông ở đâu, lập tức truyền về kinh chữa bệnh cho nhị đệ.”
Gia Thọ đành vâng dạ, rồi lui ra. Trịnh Khải ngồi lại một mình trong Nội Điện, ánh nến chao nhẹ theo làn gió lùa qua khe cửa.
Anh đứng dậy, bước đến cửa, đẩy tung cửa sổ đang hé mở, nhìn ra bầu trời tối đen bên ngoài. Gió mùa đông lùa vào, lạnh buốt cả mặt.
Trong đầu anh, hình ảnh Trịnh Cán nằm trên giường, gương mặt ửng đỏ, hơi thở đều đều, vẫn còn chưa tan.
Một dòng ký ức quen thuộc mà lạnh giá lại hiện lên trong tâm trí anh.
Anh đứng lặng một lúc, siết chặt tay trên khung cửa gỗ.
“Không được! Tuyệt đối không được!”